Prebunking: weerbaarheid tegen desinformatie

Is er naast fysieke inenting ook cognitieve inenting mogelijk, een inenting tegen wetenschapsontkenning, riskant gezondheidsgedrag, emotioneel manipulatieve marketing en politieke berichtgeving (fake news)? Is het mogelijk om met een soort van cognitieve inenting weerstand tegen desinformatie te kweken?

Cognitieve inenting tegen desinformatie  inoculation theory
Cognitieve inenting tegen desinformatie inoculation theory

De “inoculation theory” (NL Resistentietheorie) is een sociaal-psychologische/communicatietheorie die verklaart hoe iemand kan worden beschermd tegen ongewenste manipulatie of beïnvloeding. De bescherming zou dan op ongeveer dezelfde manier gebeuren als een lichaam kan worden beschermd tegen ziekte. De Inoculation Theory/Resistentietheorie gebruikt medische inenting als verklarende analogie – toegepast op houdingen (of overtuigingen) in plaats van op een ziekte. De theorie biedt grote mogelijkheden om via preventie (“prebunking”) en waarschuwing verbeterde weerbaarheid van het publiek tegen desinformatie en nepnieuws op te bouwen, bijvoorbeeld bij het aanpakken van wetenschapsontkenning, riskant gezondheidsgedrag, emotioneel manipulatieve marketing en politieke berichtgeving.

Desinformatie

Desinformatie is ernstiger geworden met de komst van het internet. De mogelijkheid van onmiddellijke en anonieme communicatie maakt het internet een ideaal voertuig voor misleiding. Veel wetenschappers werken daarom aan preventie tegen manipulatieve online-beïnvloeding.

Sociaalpsycholoog Sander van der Linden is beroemd voor zijn onderzoek over sociale beïnvloeding en onderzoek gebaseerd op de inoculatietheorie waarbij het vooraf waarschuwen van mensen en hen blootstellen aan een sterk afgezwakte dosis valse informatie/fake news/Nepnieuws als het ware psychologische weerstand tegen valse of misleidende informatie kan opwekken.

Sander van der Linden heeft een aantal instrumenten en technieken ontwikkeld om de inoculatietheorie in de praktijk toe te passen en desinformatie tegen te gaan. De nadruk op preventie (“inoculatie” “cognitieve inenting”) is belangrijk, omdat het bijna onmogelijk blijkt mensen te overtuigen die als overtuigd zijn geraakt van misinformatie. Zij staan zelden open voor nieuwe informatie, correctie “fact checking” of “debunking” en maken deel uit van sociale netwerken waar misinformatie steeds verder wordt uitgewerkt en uitgediept.

Cognitieve inenting tegen desinformatie inoculation theory van der linden
uit het artikel van Van der Linden, S., & Roozenbeek, J. (2020).

Online game Bad News

Van der Linden heeft een aantal educatieve middelen en materialen ontwikkeld. Deze materialen omvatten online interactieve hulpmiddelen die zijn ontworpen om aantrekkelijk en gemakkelijk te gebruiken te zijn, zoals preventieve video´s voor YouTube. Daarnaast heeft Van der Linden samengewerkt met een aantal organisaties en instellingen om op cognitieve inenting gebaseerde campagnes en interventies te ontwikkelen en te implementeren die mensen moeten helpen zich te beschermen tegen de invloed van verkeerde informatie. Samen met het Jon Roozenbeek ontwikkelde hij “Bad News“, een interactieve educatieve ervaring: The Fake News Game.

Cognitieve inenting tegen desinformatie spel in de huid kruipen van een producent van nepnieuws. strategieën van desinformatie te doorzien door deze zelf te gebruiken. inoculation theory cognitieve inenting
Bad News game

Het spel laat het spel spelers in de huid kruipen van een producent van nepnieuws. Zij leren de strategieën van desinformatie te doorzien door deze zelf te gebruiken. Sturen op impersonatie (fake personen of links), emotie, polarisatie, trolling, complottheorieën verzinnen, tegenstanders in diskrediet brengen…als je het zelf hebt gedaan zie je hoe makkelijk dit ook is voor een ander.

Bad News kan in vele talen worden gespeeld o.a. ook in Russisch, ook al zegt Van der Linden, dat de culturele context nog niet op de Russische desinformatie is aangepast. Daaraan wordt nog gewerkt. Politike desinformatie en proganda is een belangrijk domein voor preventie. Op YouTube gaat Van der Linden overigens ook uitvoerig in op de desinformatie rondom Oekraïne en geeft een link voor de Oekraïnse versie van Bad News getbadnewsukraine.com

Filmpjes

Van der Linden en Roozenbeek werken samen met Google om korte, leuke animatiefilmpjes op YouTube te plaatsen die gebruikers leren om de boven genoemde veelvoorkomende desinformatie-technieken te herkennen en te analyseren, zoals het tot zondebok maken van anderen. De video’s bevatten humoristische voorbeelden van deze strategieën aan de hand van personages uit populaire televisieprogramma’s en films als Family Guy en Star Wars. (De video’s kunnen online worden bekeken).

De resulaten van de prebunking/psychologische inenting zijn bemoedigend (Roozenbeek et al, 2022).

In april verschijnt het nieuwe boek van Sander van der Linden met de ietwat ongelukkige titel “Het waarheidsvaccin”.

Literatuur:

McIntyre, L. C. (2021). How to talk to a science denier: conversations with flat Earthers, climate deniers, and others who defy reason.

Van der Linden, S., & Roozenbeek, J. (2020). Psychological inoculation against fake news. The psychology of fake news: Accepting, sharing, and correcting misinformation, 147-169.

Roozenbeek, J., Van Der Linden, S., Goldberg, B., Rathje, S., & Lewandowsky, S. (2022). Psychological inoculation improves resilience against misinformation on social media. Science Advances8(34), eabo6254.

Auteur: Maria Trepp

Psycholoog, docent klik boven op contact https://passagenproject.com/maria-trepp-psycholoog-docent-coach/

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.