De psychologie van de radicalisering

Als docent sociale psychologie en geïnteresseerd in de de psychologie van de radicalisering kijk ik vanavond met interesse naar de vierde aflevering van de beroemde serie van Steven Spielberg Why we hate (Human, 22:10 op NPO 2). Deze aflevering gaat over radicalisering. Extremisme-expert en CEO van het Institute for Strategic Dialogue (ISD) Sasha Havlicek onderzoekt hier wat mensen aantrekt in ideologieën die haat en geweld aanwakkeren.

Why we hate – aflevering 4 radicalisering Sasha Havlicek

Sasha Havlicek spreekt hierbij ook over het omstreden Standford Prison Experiment, waarover ik hier eerder heb geschreven.

Wie na het zien van de aflevering meer willen lezen en weten wijzen op het zeer lezenswaardige boek van de hoogleraar Sociale Psychologie Kees van den Bos en zijn boek Waarom mensen radicaliseren: Hoe waargenomen onrechtvaardigheid radicalisering, extremisme en terrorisme aanwakkert.

Dit boek gaat over het ontstaan van radicalisering (bijvoorbeeld de trappenbenadering van Moghaddam die ik eerder heb beschreven). Maar het boek gaat ook over ook over preventie van radicalisering en over mogelijke de-radicalisering. Hierbij is het belangrijk dat mensen respect ervaren en maatschappelijk in gelegenheid worden gesteld hun mening te geven over belangrijke onderwerpen en bij belangrijke beslissingen.

Van den Bos pleit ervoor mensen serieus te nemen. Dat betekent volgens hem:

* Systematisch analyseren hoe radicaliserende mensen tegen de wereld aankijken

* Mensen moeten de ervaring maken eerlijk behandeld te worden door de autoriteiten en andere belangrijke personen in de omgeving

* Als mensen serieus worden genomen moeten zij ook gewezen worden op de verantwoordelijkheden en plichten die ze hebben als volwassen en volwaardige leden van de samenleving.

In het boek gaat over individuele factoren zoals cognitie, zelfbeeld, motivatie, emoties, identiteit maar ook over groepsprocessen en culturele factoren van radicalisering. Vanuit de sociale psychologie is bijvoorbeeld ook de rol van relatieve deprivatie en van sociale vergelijking een belangrijke factor bij radicalisering. Mensen voelen zich oneerlijk behandeld als zij zich met anderen of andere groepen vergelijken die beter worden behandeld. Dit verklaart ook waarom sommige geradicaliseerde geweldsplegers geen gedepriveerde achtergrond hebben. Deprivatie is relatief: een hoogopgeleid lid van een minderheidsgroep kan een goede baan hebben en toch het gevoel dat de carrièremogelijkheden niet bij de eigen vaardigheden passen, ten minste als men zich met anderen vergelijkt.

Een veel onderzocht cognitief denkpatroon is het zwart-witdenken of rigiditeit van gedachten. Een uitgebreid hoofdstuk gaat over verschillende aspecten van dogmatisch of polariserend denken en het verband met radicalisering.

Van den Bos legt verder zijn eigen versie van de terror management-benadering uit. Mensen willen hun gevoel van eigenwaarde op peil houden hun eigenwaarde verdedigen wanneer deze onder druk komt te staan.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.