Maria Trepp's

Weblog in English

Soap bubbles in art – Rembrandt and others

no comment

Peter Sloterdijk, Soap bubbles .. De tuin der lusten” Hieronymus Bosch  liefdespaar in een zeepbel soap bubble ” Hieronymus Bosch


homo bulla’:.. Adagia van Erasmus von Rotterdam. Rembrandt, Bellenblazende Cupido, 1634 soap bubbles seifenblasen zeepbellen Rembrandt, Cupido soap bubble

Seifenblasen, 16 Rembrandt, Bellenblazende Cupido, 1634 Millais, Zeepbellen, 1886 soap bubbles Seifenblasen Millais, Zeepbellen, 1886 Millais, Seifenblasen, 1886 Manet, Bellenblazer soap bubbles Seifenblasen Manet, Seifenblasen Manet, Bellenblazer Jean-Baptiste_Simon_Chardin_022 soap bubble zeepbel seifenblase Jean-Baptiste_Simeon_Chardin_ zeepbel Zeepbel soap bubble seifenblase 450px-Chaplin-The_Soap_Bubbles Chaplin Zeepbellen

en ten slotte wil ik wijzen

Zeepbel soap bubble 495px-Kind_mit_Seifenblase_um_1835 Kind_mit_Seifenblase_um_1835


Zeepbel seifenblase soap Adriaen_Hanneman_Two_Boys_Blowing_Bubbles Adriaen_Hanneman_Two_Boys_Blowing_Bubbles


Maria Trepp

Félix Vallotton at the Van Gogh Museum Amsterdam

no comment

Félix Vallotton. Fire beneath the ice

14 February – 1 June 2014 Van Gogh Museum Amsterdam

“Around 60 paintings from various international museums combined with some 40 prints from the Van Gogh Museum’s collection provide an overview of every facet of Vallotton’s oeuvre.”

Félix Edouard Vallotton (1865 – 1925) was a Swiss painter and printmaker associated with Les Nabis. He was an important figure in the development of the modern woodcut.[...] His woodcut subjects included domestic scenes, bathing women, portrait heads, and several images of street crowds and demonstrations—notably, several scenes of police attacking anarchists. He usually depicted types rather than individuals, eschewed the expression of strong emotion, and “fuse[d] a graphic wit with an acerbic if not ironic humor”. Vallotton’s graphic art reached its highest development in Intimités (Intimacies), a series of ten interiors published in 1898 by the Revue Blanche, which deal with tension between men and women.Vallotton’s woodcuts were widely disseminated in periodicals and books in Europe as well as in the United States, and have been suggested as a significant influence on the graphic art of Edvard Munch, Aubrey Beardsley, and Ernst Ludwig Kirchner” (Wikipedia)



Felix_Vallotton_-_Le_vieil_olivier_1922  olivenbaum tree boom Amsterdam




Woman with a Black Hat

Woman with a Black Hat






Marigolds_and_Tangerines Valloton orange






Felix_Vallotton_-_Misia_at_Her_Dressing_Table woman frau vrouw van gogh





Maria Trepp

United Nations investigate Zwarte Piet

1 comment

According to  NRC Handelsblad   the United Nations are investigating rassistic patterns in the Dutch “Zwarte Piet” tradition


Zwarte Piet en discriminatie

Zwarte Piet racist pattern? foto wikimedia commons



Zwarte knecht - discriminatie

Zwarte Piet black slave


Zwarte Piet discriminatie?

Zwarte Piet racism? foto wikimedia commons



Zwarte_Piet tradition and racism netherlands

Zwarte_Piet tradition and racism Netherlands wikimedia commons




maria trepp

Gustave Caillebotte at the Gemeentemuseum Den Haag

no comment

At the  Gemeentemuseum in Den Haag until May 20th:  Gustave Caillebotte (1848-1894) and early photography.

G._Caillebotte_-_Fruits_sur_un_etalage fruit fruchte


Cailebotte_-_Nature_Morte bloemen rozen rosen

Caillebotte_-_Nature_Morte Rosen

Gustave_Caillebotte_-_The_Yellow_Fields_at_Gennevilliers bloemenvelden blumenfelder


G._Caillebotte_-_Les_jardiniers 1875 garten tuin

G._Caillebotte_-_Les_jardiniers 1875 Garten

Caillebotte_Gustave_Femme_Nue_Etendue_Sur_Un_Divan vrouwelijk naakt nackte frau


Brooklyn_Museum_-_Apple_Tree_in_Bloom_(ommier_en_fleurs_-_Gustave_Caillebotte apfelbaum bluete appel boom bloei lente

Gustave_Caillebotte Apfelbaumbluete

G._Caillebotte_-_L'Yerres,_pluie Regen rain

Gustave Caillebotte Regen



Gustave_Caillebotte_-_Jour_de_pluie__Paris regendag Regentag

Gustave Caillebotte Regendag in Paris

Winter, ice, snow: paintings by Hendrick Avercamp

no comment
Sneeuw ijs winter schnee eis kunst art ice snow Hendrick_Avercamp

Winter, ice, snow in art: Hendrick_Avercamp

Sneeuw ijs winter schnee eis kunst art ice snow Hendrick_Avercamp

Winter, ice, snow in art: Hendrick_Avercamp

Sneeuw ijs winter schnee eis kunst art ice snow Hendrick_Avercamp

Winter, ice, snow in art: Hendrick_Avercamp

Sneeuw ijs winter schnee eis kunst art ice snow Hendrick_Avercamp

Winter, ice, snow in art: Hendrick_Avercamp


Raphaels drawings in Haarlem and in Frankfurt

no comment

In The Netherlands  (Teylers Museum in Haarlem) as well as in Germany  (Frankfurter Städel)  Raphaels charming drawings can be admired. 

Here some of my favorites (not in the exhibitions….)

Raffael Zeichnungen Raphael Drawings Raffael Tekeningen

Raffael Zeichnungen Raphael Drawings Raffael Tekeningen


Raffael Zeichnungen Raphael Drawings Raffael Tekeningen  Selbstportaet

Raffael Zeichnungen Raphael Drawings Raffael Tekeningen Selbstportaet


Raffael Zeichnungen Raphael Drawings Raffael Tekeningen

Raffael Zeichnungen Raphael Drawings Raffael Tekeningen


Raffael Zeichnungen Raphael Drawings Raffael Tekeningen

Raffael Zeichnungen Raphael Drawings Raffael Tekeningen


Raffael Zeichnungen Raphael Drawings Raffael Tekeningen

Raffael Zeichnungen Raphael Drawings Raffael Tekeningen


Raffael Zeichnungen Raphael Drawings Raffael Tekeningen

Raffael Zeichnungen Raphael Drawings Raffael Tekeningen


Raffael Zeichnungen Raphael Drawings Raffael Tekeningen

Raffael Zeichnungen Raphael Drawings Raffael Tekeningen


Raffael Zeichnungen Raphael Drawings Raffael Tekeningen

Raffael Zeichnungen Raphael Drawings Raffael Tekeningen


Raffael Zeichnungen Raphael Drawings Raffael Tekeningen

Raffael Zeichnungen Raphael Drawings Raffael Tekeningen


Raffael Zeichnungen Raphael Drawings Raffael Tekeningen

Raffael Zeichnungen Raphael Drawings Raffael Tekeningen

Auguste Rodin’s erotic drawings

no comment

Auguste Rodin erotische Zeichnungen

Auguste Rodin


Auguste Rodin (1840-1917), a superstar of the Fin de siècle, is a pioneer of  modern art.

His drawings are far less well known than his sculptural work.

A handful of erotic drawings by Rodin that were exhibited in Weimar in 1906 led to the resignation of the former Director of Museum in Weimar.

Auguste Rodin erotische Zeichnungen

Auguste Rodin

These erotic drawings from the collection of the Musée Rodin in Paris can been seen  until January 13th, 2013 in the Singer Museum in Laren in the Netherlands.

Rodin’s main topic was the human body.

Rodin made sculptures of very different human figures. The bodies of his figures are always sensual and often erotic.

The 74 virtuous, but volatile drawings in the museum are combined with sculptures in plaster, bronze and marble.

From 1890 onwards, Rodin drew models always every day, women he found in the world of vaudeville and circus. He drew and painted with great ease and skill.

Historically, his drawings were very innovative. Rodin drew as the models moved. He followed them with his gaze and did not look at pen or paper.

The drawings broke with  academic dogmas and classical dimensions.

Rodin had a great influence on other artists such as Klimt and Schiele, who later made similar erotic drawings and watercolours.


rodin erotische Zeicnungen


Auguste Rodin erotische Zeichnungen


Christiaan Huygens about water on the moon

no comment

New research indicates there is water(ice) on the moon. (see more here)

In his last text Cosmotheoros (1698) Christiaan Huygens discusses the question, if there is water on the Earth’s moon. In contrast to Kepler and Galilei he does not think so. The lunar maria ( = pluralis of mare, sea)  he recognizes as large, deeper plains.


Huygens writes:

“The moon has mountains…

The surface of the moon then is then found, by the least telescopes of about three or four foot, to be diversified with long tracts of mountains, and again with broad valleys. For in those parts opposite to the sun you may see the shadows of the mountains, and often discover the little round valleys between them, with a hillock or two perhaps rising out of them. Kepler from the exact roundness of them would prove that they are some vast work of the rational inhabitants. But I can’t be of his mind, both for their incredible largeness, and that they might easily be occasioned by natural Causes.

…but no sea, nor rivers, nor clouds, nor airs and waters

Nor can I find any thing like Sea there, tho he and many others are of the contrary opinion I know. For those vast countries which appear darker than the other, commonly taken for and called by the names of seas, are discovered with a good long telescope, to be full of little round cavities; whose shadow falling within themselves, makes them appear of that colour: and those large champains there in the moon you will find not to be always even and smooth, if you look carefully upon them: neither of which two things can agree to the Sea. Therefore those plains in her that seem brighter than the other parts, must consist, I suppose, of a whiter sort of matter than they.

Nor do I believe that there are any rivers, for if there were, they could never escape our sight, especially if they run between the hills as ours do.”

And with  help of analogy-reasoning Huygens assumes that also on the other moons in our solar system there will be no water.

How surprised had he been, if he had known-  like we do now because of discoveries made with Cassini spacecraft- , that there are lakes of liquid methane on Titan, Saturn’s moon, which Huygens himself once had discovered.


But Huygens already contemplates that fluid on other stars and planets could consist of something different from water:

And yet it is not improbable that those great and noble celestial bodies  have something other than water to live on, very different from what we see and enjoy here. Perhaps their plants and animals may have another sort of nourishment there. Perhaps the moisture […] there is but just sufficient to cause a mist or dew, which may be very suitable to the growth of their herbs. Which I remember is Plutarch’s opinion, in his dialogue upon this subject [De facie in orbe lunae] .

The gardens of the pharaohs/Rijksmuseum van Oudheden in Leiden


In the Leiden Rijksmuseum van Oudheden there is a beautiful exhibition about The gardens of the pharaohs : flowers, plants and trees on artefacts from in Ancient Egypt.

Here a necklace with stylized mandrake fruits:


from the tomb of  Djehuty, 1450 b.C.

The museum also shows some modern jewelry based on ancient Egypt style (Steltman collectie).


Also in the tomb of  Tutankhamun artwork was found with fruit and trees on. Here a mandrake being presented to Tutankhamun (not shown in Leiden).


Today, May 9th 2012, Google Doodle shows the tomb of Tutankhamun.

The tomb was discovered by Howard Carter, and today it is Carter´s 138th  birthday.

Beheaded tulips

no comment
beheaded tulips foto: Maria Trepp

beheaded tulips foto: Maria Trepp

Read more..

Tulip fields in Holland

no comment

For strong contrast and painting-effect I made these pictures after sunset with ISO 3200

Tulip fields in Holland foto: Maria Trepp

Tulip fields in Holland foto: Maria Trepp

Tulip fields in Holland foto: Maria Trepp

Tulip fields in Holland foto: Maria Trepp

Tulip fields in Holland foto: Maria Trepp

Tulip fields in Holland foto: Maria Trepp


Tulip fields in Holland foto: Maria Trepp

Tulip fields in Holland foto: Maria Trepp


Tulip fields in Holland foto: Maria Trepp

Tulip fields in Holland foto: Maria Trepp

Magic Laterns and slides in Museum Lakenhal Leiden

no comment

 Museum Lakenhal  in Leiden shows a collection of 18th Century magic lantern image slides:  stories, faces and landscapes, along with original magic lanterns.
A magic lantern (Lanterna Magica) is a transparent device, that can project images. It is actually an early version of the slide projector.

The Dutch astronomer/scientist Christiaan Huygens built  a magic lantern in 1659 with lenses and mirrors, and this new lantern worked much better than the previous shadow versions without a lens. Huygens himself found the magic lantern pretty childish and gave little attention to it. Yet he has also made a few sketches for Laterna Magica slides inspired by the Dance of Death by Hans Holbein (the figures below are taken from Huygens’  Oeuvres complètes  - these images are  not  shown in the Lakenhal!)

Here is a sketch of a lanterna magica from Christiaan Huygens, from left to right: concave mirror, lamp, glass lens, transparent plate, lens, and wall.

Magic lantern pictures of Christiaan Huygens:   Dance of Death  by Hans Holbein 

Huygens himself achieved simple motion effects by moving two images in quick succession: the skeleton sketched by him taking off his head courteously in the next picture has become a true classic.

In his Dance of Death-wood carves Holbein shows that death threatens all age groups and social classes.

Hans Holbein Totentanz Dodendans

Hans Holbein Totentanz Dodendans

Read more..

White narcissus in the mirror (Droste effect)

no comment

I love white daffodils with their sweet smell.

Narcissus in the mirror:

Narcissus became after all obsessed with his own reflection.

White narcissus in the mirror (Droste effect) foto Maria Trepp

White narcissus in the mirror (Droste effect) foto Maria Trepp

and here a water color from  Maria Sibylla Merian (1670)


Maria Trepp

Rembrandt, the Glasses Salesman and the Five Senses

no comment

The community of Leiden, The Netherlands, and the Leiden Lakenhal Museum purchased a painting by Rembrandt, the earliest known painting by the Dutch master.

The Lakenhal Museum, the city’s art museum in Leiden, is housed in the former cloth hall from 1640.

Rembrandt painted the picture “The glasses salesman” (1623-1624) at the age of about 17 years in his native city Leiden, the cradle of Dutch paintings in the 17th century.


“The glasses salesman” is already showing the distinctive artistic characteristics with which Rembrandt (Leiden, July 15, 1606 – Amsterdam, October 4, 1669) was later to become famous: the contrasts between light and dark, loose brush strokes, and the life-like heads of the main characters.  The painting was originally part of a series of five small paintings with the theme of the Five Senses.  Two of the three remaining preserved paintings (“Feeling” and “Listening”) are located in a private collection in New York.   The third piece (“Seeing”) is now maintained as a Dutch cultural heritage.

The theme of the Five Senses plays an important role in the Dutch printmaking and painting.   The Five Senses have been represented in a characteristic, but for us not always understandable way . The allegories used for showing the Five Senses were diverse, and sometimes – at least in our eyes – far-fetched.

E. de Jongh wrote in his book about the importance of the Dutch genre paintings from the seventeenth century:

“From ancient times to the 17th century much has been written about the senses, especially in disapproving words.  The senses have been condemned as unreliable not only in the teachings of Plato; also other philosophical systems have considered perception – and indeed all forms of perception – to be illusory. In the Middle Ages and the Renaissance the senses were treated from a  Christian point of view as the ways in which evil and sin invaded the human spirit.  During the 17th century, however, this distrustful attitude changed under the influence of the developing empiricism, which sought to establish all knowledge in experience.  This philosophical movement treated the senses not as sin, but as a facilitator of information and evidence.”

And Noël Schiller states:

“Numerous versions of the Five Senses have been produced by artists in the Northern Netherlands during the early decades of the seventeenth century.

In the early decades of the seventeenth century, artists in Haarlem and Amsterdam began to favor depicting middle- or lower-class figures enacting the sense perception narratively, rather than suggesting the subject symbolically.

The young Rembrandt was among the artistic innovators who painted a series of small panels depicting the Five Senses (c. 1624-1625). In Rembrandt’s case, groups of three primary figures representing lower-class social types are portrayed engaged in a sense-related activity—figures sing in Hearing, undergo a procedure to remove the proverbial ‘stone of Folly’ in Touch, and purchase spectacles in Sight.


Rembrandt’s figures are absorbed in their actions and take little notice of the viewer.”


Maria Trepp

The symbolism of Vincent van Gogh- starry night

no comment

Soon at the Van Gogh Museum in Amsterdam: the exhibition Dreams of nature. Symbolisme van Van Gogh tot Kandinsky.

Symbolism is the in the focus in the past years.

It is an art movement at the end of the 19th century,  as a reaction to Impressionism. Artists painted dreams and visions instead of visible reality, as a response to the growing industrialization and materialism in Europe. Their works often reflected a desire for beauty, aesthetic refinement, nobility, spirituality, mythology and abstraction.
Symbolism united a small group of artists who dreamed and theorized about the unity of the arts.
A number of works by Van Gogh can be called symbolic, particularly the work that was created in contact with the symbolist dreamer and Gauguin. But the fact that Van Gogh worked starting from ideas, and spent much time with a particular theme before he made a painting, brings him close to  other symbolists. His paintings have deeper meanings, hidden symbolism, and references to literature and music.
Here are a few examples of Symbolist themes of paintings by Vincent van Gogh:
Nature and suggestion: more than a faithful representation of reality, the landscapes of Symbolists are a reflection of the feelings evoked by nature in the artist. Here “Willows at sunset”: note the sun’s rays.

Dreams and visions: Some symbolists painted dreams and visions; the world behind the observable reality. Here Van Gogh’s “Memory of the Garden at Etten” Arles, 1888.


The city as a mysterious dream-like landscape: Cafe Terrace at Night

The cosmos: Van Gogh landscapes  show his ideas on natural forces, cosmic energy and the insignificance of man in the face of nature.

Vincent van Gogh, Sterrennacht, 1889

(Here a fantastic interactive Video Starry Night)

Walter Suskind and the Judenrat (Jewish Council) Amsterdam

no comment

Rudolf van den Berg made a nieuw movie,  Süskind, about the true story about Jewish resistance fighter Walter Süskind (a Dutch Oskar Schindler), who saved hundreds of children from deportation.

The German- born businessman (Unilever) Walter Suskind worked for the Judenrat/Jewish Council in Amsterdam as the director of the Jewish theatre “Hollandse Schouwburg”. In this position the clever, handy, charismatic Suskind  took the chance to change and hide the identity of hundreds children and adults to protect them from transportation to camps.


The Jewish theatre “Hollandse Schouwburg” ( now a monument and museum) was used by the Nazis to gather the Jewish families for deportation.

Suskind did his without any support from the Judenrat/ Jewish Council who did not support any resistance activities. The Judenrat Amsterdam was – like many other “Judenraete” – an enforcement bodies established by the Nazi occupiers to manage Jewish communities.

Without the good cooperation of the Judenrat Amsterdam the Nazis had not been able to deport as many Jews as they did, since it was unknown to the German occupier who was Jew and who was not. Later the Judenrat was serverely critized by a Jewish Honours Council for turning over community members for deportation.

The Judenrat Amsterdam hoped to save lives by cooperating well with the Nazis, something which later was recognized as a failing strategy.
Cooperating or not, millions were murdered- also seemingly cooperating Walter Suskind, his wife Hanna and their child Yvonne.


The full text can be read in Dutch on my Dutch weblog

Maria Trepp

Suum cuique- “Buchenwald” fence in Zandvoort The Netherlands

no comment

The designers Studio Job have proposed to place a provocative “Buchenwald”fence in Zandvoort, The Netherlands, with smoking chimneys and a bell wearing the sign “Suum cuique”;  in German: “Jedem das Seine”, the motto of concentration camp Buchenwald.


Suum cuique “Buchenwald” fence design StudioJob

The design has now been changed and there will no “Suum cuique” bell, but the smoking chimneys remain, and the “Suum cuique” rings on silently, since this motto  has been broadly discussed in public. 


This controversial design is a provocation to think about inclusion-exclusion issues in nowadays politics and society.

The fence is obviously meant and planned as a tasteless design- offence!?- , and is yet  a political statement and question mark.





Maria Trepp

This text is also published on my Dutch blog

Merry Christmas: Christmas trees

no comment


Weihnachtsbaum Christmas Tree kerstboom Leiden 2011 foto Maria trepp

Weihnachtsbaum Christmas Tree Kerstboom Leiden 2011 foto Maria Trepp

Aalmarkt [ hier high resolution]




Flower Shop Fiori Lange Mare


Weihnachtsbaum Christmas Tree kerstboom Christmas baubles christbaumschmuck Roland zh Zuerich_-_Seefeld_-_Hafen_Riesbach

Weihnachtsbaum Christmas Tree Kerstboom Zuerich
foto Roland zh wikimedia commons

Weihnachtsbaum Christmas Tree kerstboom Johansen_Viggo_-_Radosne_Boe_Narodzenie

Weihnachtsbaum Christmas Tree Kerstboom


Weihnachtsbaum Christmas Tree kerstboom foto Thomas Wolf, Weihnachtsbaum_Roemerberg

Weihnachtsbaum Christmas Tree kerstboom foto Thomas Wolf, wikimedia commons

Thomas Wolf

Weihnachtsbaum Christmas Tree kerstboom Christmas baubles christbaumschmuck Roland zh

Weihnachtsbaum Christmas Tree Kerstboom
foto Roland zh wikimedia commons

Weihnachtsbaum Christmas Tree kerstboom Christmas_Lisbon_2005 Weihnachtsbaum Christmas Tree kerstboom Osvaldo Gago

Weihnachtsbaum Christmas Tree Kerstboom Lisbon_2005
foto: Osvaldo Gago wikimedia commons

Osvaldo Gago

Weihnachtsbaum Christmas Tree kerstboom Christmas baubles christbaumschmuck Kris de Curtis Bolas

Weihnachtsbaum Christmas Tree Kerstboom
foto Kris de Curtis wikimedia commons

Kris de Curtis

Weihnachtsbaum Christmas Tree kerstboom Christmas baubles christbaumschmuck Schlurcher talk

Weihnachtsbaum Christmas Tree Kerstboom
foto Schlurcher (talk) wikimedia commons

Weihnachtsbaum Christmas Tree kerstboom Silvio Tanaka N00

Weihnachtsbaum Christmas Tree Kerstboom
foto Silvio Tanaka wikimedia commons N00

Silvio Tanaka

Weihnachtsbaum Christmas Tree kerstboom SehLaxSuhl_rathaus_abend

Weihnachtsbaum Christmas Tree Kerstboom Suhl
foto SehLax wikimedia commons

Christmas trees

Google doodle today: Diego Rivera

no comment


Today’s google doodle is inspired by wall paintings made by Diego Rivera. His wife Frida Kahlo is even more famous than he is, and made a couple of paintings of him or of them both.

Frida Kahlo Diego Rivera 1931

Frida Kahlo Diego Rivera 1947

Frida Kahlo, Diego Rivera 1937

Frida Kahlo, Diego on my mind


Maria Trepp



Seasons on Kepler-22b

no comment

I have not read anything yet about Kepler-22b’s axis: is it tilted to provide seasons?

Seasons on Earth are caused by the fact that the axis of the Earth is tilted:

The Earth rotates around the Sun in a plane called Ecliptic . The rotational axis of the Earth is tilted with an angle of 23,45° between the Earth’s equator and orbit plane. The tilted Earth moves around the Sun in a parallel position, so that the Northern hemisphere is closer to the Sun in June, and the Southern hemisphere is closer to the Sun in December:

The Sun’s light on the Erath in different seasons

Christiaan Huygens writes in his last book Cosmotheoros (1698) about intelligent life on other planets. He is putting himself in the mental position of all planets and describes what an observer on each planet will see. He describes the seasons on all the planets as well as he can.

He starts with Mercury. This planet is close to the Sun and was very difficult to observe for Huygens. Thus Huygens did not know if Mercury’s axis was tilted and if Mercury had seasons- but we know now that this planet is not tilted and has no seasons. About Venus Huygens does not know much either, but we know that Venus, like Mercury, is almost not tilted. Huygens writes about Mars, and assumes that Mars has no seasons- but we know now, that Mars is tilted as much as Earth is.

But Huygens is right about Jupiter: no tilted axis, no seasons.

And then Saturn, Huygens’ favorite planet: there the differenece between summer and winter is even greater than on Earth, because Saturn is even more tilted than Earth. Huygens, who firmly believes in inhabitants in Saturn is unsure if they can live close to Saturn’s poles, because it will be too cold there.

This blog is also published in Dutch and in German 


Maria Trepp

Our twins on twin planet Kepler-22b

no comment

Johannes Kepler and Christiaan Huygens both wrote –partially ironically- about astronomers on other planets. Christiaan Huygens emphasizes in his Cosmotheoros (1698) that we never may assume that extraterrestrials are less competent than we are; we must assume that they are at least equally developed in the process of civilization. Thus we must assume that they also have astronomers among them.

Astronomer on Kepler 22-b

So, the astronomers  out on twin planet Kepler-22b, what do they see when they observe Earth, if they look at us right now and have discovered us as we have discovered them? Let’s assume that they have better telescopes than we do and can zoom in on us closely.

Kepler 22-b is 600 light years away from Earth.

Our 22-b-twins see thus the Earth at the beginning of the 15th century.

They see explorers cross the seas.

This will make their hearts beat faster, because exploring the seas is something they know: navigation, sailing, ships.

Christiaan Huygens in his Cosmotheoros:

They [=the inhabitants of the planets] have Navigation, and all Arts subservient.

If their Globe is divided like ours, between Sea and Land, […] we have great reason to allow them the Art of Navigation, and not proudly engross so great, so useful a thing to our selves.[…] . And what a troop of other things follow from this allowance? If they have Ships, they must have Sails and Anchors, Ropes, Pullies, and Rudders, which are of particular use in directing a Ships Course against the Wind, and in sailing different ways with the same Gale.’”



This blog can be read in German on my German weblog

Unsere Zwillinge auf dem Zwillingplaneten Kepler-22b

and on my Dutch blog

Onze tweelingen op tweelingplaneet Kepler-22b (satire)

Maria Trepp

Still life with shells: James Ensor and others




Maar stillevens met schelpen zijn klassikers in de Vlaamse schilderkunst.

en hier nog een eigentijdse poging met inheems spul


Diego Rivera, Frida Kahlo en Leon Trotski

1 comment

Leon Trotski woonde zeven maanden tijdens zijn ballingschap in Mexico in het blauwe huis van schilderkoppel Diego Rivera en  Frida Kahlo, met wie hij een kortstondige relatie had.

Frida Kahlo maakte maakte een zelf-portret voor Trotski. De tekst die zij op het schilderij in haar hand houdt is een opdracht aan Trotski.

Frida Kahlo, Self-portrait-dedicated-to-Leon-Trotsky- Between the curtains, 1937

Haar man Diego Rivera had enkele revolutionaire muurschilderijen gemaakt met (o.m.) Trotski daarop:


(Trotski rechts boven)

Diego Rivera, Man controler of the universe (Trotski links)


Diego Rivera, The_arsenal_1928 (Trotski bovenaan)

Zie ook :

Frida Kahlo and Diego Rivera Visit Leon Trotsky in Mexico, 1938

Poppies in art: Vincent van Gogh, Monet etc





Jacques le Moyne, klaproos ( poppy) 1586

Claude Monet, Poppy field, 1872 (klatschmohn klaprozen, impression)

Claude Monet, Champ des coquelicots, 1881 (papaverveld,poppies)

Claude Monet, Paarse klaprozen (purple poppies), 1883

Claude Monet, Poppy field near Giverny, 1885

Vincent van Gogh, Vaas met klaprozen, 1886

Floris Verster, Papavers/Klaprozen, 1888

Vincent van Gogh, Papaverveld, 1890

Vincent van Gogh, Klaprozen/ Butterflies and poppies, 1890

Paula Modersohn Becker, Maedchen mit Kind, 1902

Ferdinand Toussaint, De zomer, 1903

Paula Modersohn-Becker, Alte Armenhauslerin im Garten, 1906

Emil Nolde, Grote klaprozen, 1908

Georgia O’Keeffe: Oriental poppies (Oosterse papavers/klaprozen) 1927


maria trepp

Peonies in Photography and Art

Pioenroos/Peony/ Paeonia Leidse Hortus
Pioenroos/Peony/ Paeonia Leidse Hortus
Pioenroos/Peony/ Paeonia Leidse Hortus(14-5-2011)





Jawlensky, ‘Peonies’:
Alexej von Jawlensky, Peonies 1909

Edouard Manet Peonies
Edouard Manet Peony
Floris Verster_Peonies

Passion flower in Art and Photography


John_everett_Millais,_in gedachten_verzonken_(passiebloem), 1859 Passion_flower_Aubrey_Beardsley_Malory
Vaas passiflora .

Johannes le Francq van Berkhey, passiebloem

Japanse bridge with Wisteria: Clingendael, Monet, Hiroshige


De Japanse Garden Clingendael Den Haag



Monet Wisteria




Monet (here more paintings Monet)his inspired by Hiroshige.




Insectpeople: Hieronymus Bosch, James Ensor, Heinrich Heine

no comment

The fantastic work by James Ensor (exposition in The Hague until June 2011) reminds in some aspects of Hieronymus Bosch…


Jeroen Bosch, Val van de opstandige engelen



Jeroen Bosch, Gevallen engel/insectenmens


Jeroen Bosch, Insectenmens

James Ensor, Val der opstandige engelen


Ensor showed himself as an insect as an illustration to a poem by Heinrich Heine:




Die Launen der Verliebten

Heinrich Heine

Mich lockt
nicht Gold, Rubin und Smaragd;

Ich weiß, daß Reichtum nicht glücklich macht.

Nach Idealen
schwärmt mein Sinn,

Weil ich eine stolze Fliege bin. –

Der Käfer
flog fort mit großem Grämen;

Die Fliege ging ein Bad zu nehmen.

Wo ist denn
meine Magd, die Biene,

Daß sie beim Waschen mich bediene;

Daß sie mir streichle
die feine Haut,

Denn ich bin eines Käfers Braut.

ich mach eine große Partie;

Viel schöneren Käfer gab es nie.

Sein Rücken
ist eine wahre Pracht;

Da flammt der Rubin, da glänzt der Smaragd.

Sein Bauch
ist gülden, hat noble Züge;

Vor Neid wird bersten gar manche Schmeißfliege.

Spute dich,
Bienchen, und frisier mich,

Und schnüre die Taille und parfümier mich;

Reib mich
mit Rosenessenzen, und gieße

Lavendelöl auf meine Füße,

Damit ich
gar nicht stinken tu,

Wenn ich in des Bräutgams Armen ruh.

flirren heran die blauen Libellen,

Und huldigen mir als Ehrenmamsellen.

Sie winden
mir in den Jungfernkranz

Die weiße Blüte der Pomeranz.

Musikanten sind eingeladen,

Auch Sängerinnen, vornehme Zikaden.

und Horniß, Bremse und Hummel,

Die sollen trompeten und schlagen die Trummel;

Sie sollen
aufspielen zum Hochzeitfest –

Schon kommen die bunt beflügelten Gäst,

Schon kommt
die Familie, geputzt und munter;

Gemeine Insekten sind viele darunter.

und Wespen, Muhmen und Basen,

Sie kommen heran – Die Trompeten blasen.

Der Pastor
Maulwurf im schwarzen Ornat,

Da kommt er gleichfalls – es ist schon spat.

Die Glocken
läuten, bim-bam, bim-bam –

Wo bleibt mein liebster Bräutigam? – –

bim-bam, klingt Glockengeläute,

Der Bräutgam aber flog fort ins Weite.

Die Glocken
läuten, bim-bam, bim-bam –

Wo bleibt mein liebster Bräutigam?

Bräutigam hat unterdessen

Auf einem fernen Misthaufen gesessen.

Dort blieb
er sitzen sieben Jahr,

Bis daß die Braut verfaulet war.

See also Lewis Carroll “Looking-Glass Insects”; and Franz Kafka’s Metamorphosis

Skulls as self-portraits: James Ensor and Vincent van Gogh

no comment

In zijn atelier bewaarde James Ensor (zie de tentoonstelling in het Gemeentemuseum Den Haag) doodshoofden, maskers en hoofddeksels, die vanaf 1888 regelmatig in zijn werk voorkomen. In Ensors werk had de schedel een morbide, ironische en fantastische connotatie en komt vaak als zelfportret voor. De schedel is blijkbaar de “ik”-vorm van Ensors maskers: Ensors eigen lachend masker.

Mij bevalt het als de dood een deel van het leven is, en als de doden vrolijk meedoen in het leven. Magisch, fantastisch, menselijk.

Ook Vincent van Gogh heeft kort daarvoor een soortgelijk zelfportret gemaakt:

Vincent van Gogh, Schedel met brandende sigaret, 1885

De schedel van Van Gogh houdt het midden tussen (zelf)portret en stilleven.

James Ensor and the masks

no comment

James Ensor, Intrige, 1911

In the Gemeentemuseum in Den Haag there is an exposition about the Flemish surrealist en expressionist James Ensor(1860-1949).



James Ensor, Portret van de schilder omringd door maskers .


Vincent van Gogh’s spring

no comment

The most beautiful spring paintings have been made by Vincent van Gogh.

Vincent van Gogh, Peach tree blossom, 1888

Vincent van Gogh, Almond tree blossom, 1890
























Vincent van Gogh, Pear tree blossom

Like many modern artists Vincent van Gogh was inspired by Japanse art. He made a copy of a prune tree print by Utagawa Hiroshige:

Vincent van Gogh, Prune tre blossom after Hiroshige (1887)

Utagawa Hiroshige, Prune trees in  Kameido, 1857

Van Gogh chose other colors than Hiroshige, and added Japanse signs from another print. 

Van Gogh was also strongly influenced by Jean-Francois Millet (see here for the Starry Night)

Here is Millet’s spring:


Travelguide in the Netherlands


Full moon above Leiden

no comment

Full moon,Leiden March 19th 2011








Full moon,Leiden March 19th 2011


 Maria Trepp, culture/travel guide</a> </p>


James Ensor in The Hague

no comment

In the Gemeentemuseum in Den Haag there is an exposition about the Flemish surrealist en expressionist James Ensor(1860-1949).

Here his ironic self-portrait with hat together with other artistic self-portraits.




Vincent van Gogh (see here all Van Gogh’s self-portraits in chronological order )

Eduard Manet


August Macke

…and Joseph Beuys:

Joseph Beuys zelfportret

see here all Van Gogh’s self-portraits in chronological order

Maria Trepp travel/culture guide




no comment

Maria Trepp, translator (mostly Dutch to German) and travel/culture guide, specialized on Netherlands, Germany and Sweden.

see my site

Modern Venus by Man Ray, Dalí, Jeff Koons



Hier de “Gerestaureerde Venus” van Man Ray (1936/1971)

Man Ray werkte met een afgietsel van een klassiek beeld.

Als “restauratie” snoerde Man Ray de torso in, met touwen als een modern corset.

De touwen staan deze torso bijzonder goed. Zij snoeren niet in; zij spelen om de Venus  heen en passen zich aan haar vormen aan.
Het touw lijkt er niet ruw maar zacht en heeft veel van een sieraad of van abstracte plooien.

Man Ray heeft het Venus-motief ook nog op andere wijze verwerkt op foto’s  (zie het Man Ray beeld-archief)

Naast deze Venus van Man Ray stonden in  het Museum Boijmans twee interessante surrealistische Venus-beelden van Dalí (die ook elders veel met Venusmotieven heeft gespeeld, net zoals of nog meer als Man Ray):
De “Otorhinologische kop van Venus” 1964/1970 waar Dalí bij een Venus-afgietsel oor en neus verruilde

en “Venus van Milo met laden” (1936/1970).

Volgens de uitleg van het museum moeten de laden begrepen worden als een verwijzing naar het model van Sigmund Freud; maar ik vind het veel leuker om te denken, dat Dalí uitging van associaties die het lichaam oproept: tepels, navel, knie als zachte knoppen van laden….

en daarnaast is er misschien ook nog de verwijzing naar de overbekende en veel gekopieerde Venus als een meubelstuk…en of/ de echtgenote als een meubelstuk?


Hier een Venus uit het Museum Beelden aan Zee in Scheveningen.

Jan Meefout, Venus ( Cararra marmer, 1984)

Meefouts Venus ligt er mooi in een bed van golvend zand dat haar haar verlengd, voor het raam dat naar de duinen uitkijkt.

De andere Venus zat voor een spiegel  in het Museum Rijswijk en is gemaakt van kranten en plakband.

Richard Mens, Venus 26007 na Willendorf (klik hier voor de Venus van Willendorf)

Dit  beeld is één van de vele fascinerende papierkunstwerken die in Rijswijk werden getoond in het kader van de Holland Papier Biënnale










Een  zeer geestige Venus heb ik overigens eerder gezien in het Museum Beelden aan Zee:

Yannick Vu, Venus cactus, 1985

Maria Trepp

























….en niet te vergeten de “Balloon Venus”van Jeff Koons, vanaf 20 juni 2012 te zien im Liebieghaus in Frankfurt


Light House by Ensor, Mondriaan and others



Vuurtoren in Scheveningen 29-12-2010


Vuurbaak Katwijk


James Ensor, Vuurtoren van Oostende

Piet Mondriaan, Vuurtoren bij Westkapelle, 1909


Mondriaan heeft er nog meer versies van gemaakt, zowel tekeningen als schilderijen.

Piet Mondriaan, Vuurtoren bij Westkapelle



Piet Mondriaan, Vuurtoren bij Westkapelle, 1909



en hier nog een vuurtoren van Edward Hopper.




Edward Hopper, Lighthouse Hill, 1927 (detail)


en hier nog een uit de 19e eeuw:

William Turner, Vuurtoren van Shields met volle maan, 1826


Erotic Art by Man Ray



In een overzichtstentoonstelling in het GEM fotomuseum in Den Haag werden in 2009 een groot aantal foto’s en kunstwerken van Man Ray getoond onder de titel “Zorgeloos, maar niet onverschillig“. Schilderijen, tekeningen en foto’s worden in deze expositie verbonden met persoonlijke objecten, beelden en documenten uit zijn nalatenschap.

Eén mooie en bekende foto is in Den Haag niet te zien, en deze kwam ik kort geleden in München tegen, in het Haus der Kunst in de tentoonstelling “Spuren des Geistigen”. Daar hing “La Prière” (1930),

in de ruimte waar blasfemische kunstwerken verzameld werden (naast Man Ray ook Dali en Kippenberger).

In de grote Man-Ray-fotobibliotheek op internet zijn veel naaktstudies aan te treffen, veel van Meret Oppenheim, zelf een kunstenares, die ik hier in meerdere blogs heb besproken

Ook een slangenbezweerster met cobra slang heb ik gevonden, die later als “Tragic necklace” op de titel van Vanity Fair stond.

In Den Haag zijn zowel abstracte erotisch/seksuele als ook zeer concrete afbeeldingen tentoongesteld.

Wat het laatste betreft: Er zijn vier zeer opvallende foto’s van 1929 te zien. Voor een speciale uitgave van het Surrealisten-tijdschrift Variétés over erotische poëzie had Man Ray expliciet pornografische foto’s ter illustratie ter beschikking gesteld, waarop hijzelf en zijn partner Kiki de Montparnasse de liefde bedrijven op verschillende wijzen: Hiver, é,   printemps,   automne.
(De publicatie van het nummer werd door de Franse douane in beslag genomen en vernietigd).

Meer abstracte objecten en schilderijen zijn bijvoorbeeld deze:

Priapus  ( 1920?)

De maagd ( 1973)

en hier abstracte vrouwelijke vormen:
“vrouwelijk schilderij”

De installatie op de volgende foto heet “Cadeau” (1921). Spijkertjes op een strijkijzer: een huishoudelijk instrument verandert volkomen door een simplele ingreep. De fantasie wordt geprikkeld (!) .

Het lijkt een beetje op Duchamp om alledaagse vorwerpen te gebruiken. Maar Man Ray wilde niet, zoals Duchamp, de functie van de kunst ter discussie stellen.
Man Rays strijkbout heeft ook een erotische functie: hij vertelde dat hij de kleding van een vrouw ermee in repen had gescheurd….


Zie ook:

Venus van Man Ray en Venus van Dalí

Ah Xian;

De erotische kunst van Paul Armand Gette

De erotische kunst van Karin Arink

Full Moon- Art and Photographie


Zonsondergang en volle-maan-opgang in de duinen [december 2009]

Terwijl ik vandaag ten zuiden van Katwijk door de duinen naar de zee liep zag ik links de zon ondergaan, en rechts van mij de maan opgaan.


De foto’s zijn iets donkerder dan de werkelijkheid. Het was 16.15.



Zonsondergang Katwijk 1 december 2009 16.15



Maanopgang Katwijk 1 december 2009 16.15



Volle maan tussen de magnolia

[april 2009]

Bij de magnolia en de maan past het mooie verhaal van H erman Pieter de Boer, In het stadspark, uit : “Verhalen van lust en liefde”, met illustraties van Pat Andrea.

Maan en haven/ Manet/Lepine

Leiden 8 april 2009

Stanislas Lepine, Maan over de haven van Saint-Denis, 1876

Edouard Manet, Maan over de haven van Boulogne,1869


Volle maan over het Holocaust-Mahnmal in Berlijn

Foto’s uit Berlijn te tonen met de volle maan over het Holocaust-monument.

Het Holocaust-monument in Berlijn is een controversieel monument. Het meest problematisch zijn de duizenden touristen die zich picknickend, zingend, joelend en vermakend om en op het monument bevinden.

Het monument bestaat uit 2711 betonblokken variërend in hoogte van 20 cm tot 4,5 meter met een tussenruimte van 95 cm. Onder het veld met de blokken is een expositieruimte ingericht. De Amerikaanse architect Peter Eisenman heeft het monument ontworpen.

Door toeval bevond ik mij in augustus bij volle maan s’avonds naast dit monument, en mijn zus en ik ontdekten dat er heel weinig, maar toch een beetje verlichting was, en dat men dus s’nachts was uitgenodigd om rond te wandelen tussen de blokken.

Het was heel stil.

We zagen bijna niemand, en de weinigen die er waren hielden hun mond.

Het is zeer moeilijk te beschrijven hoe het voelde.

Ik kan het iedereen aanbevelen om het monument s’nachts te bezoeken.

Ach, arme maan,
wat heb je toch al veel gezien.

De volle maan bij Vincent van Gogh

Het belangrijkste volle-maan-schilderij van Van Gogh hangt in het Kröller-Müller Museum: Ommuurd veld met schoven en opkomende maan, 1889:

Dit schilderij maakte Van Gogh  in de psychiatrische inrichting in Saint-Rémy. Het korenveld kon hij vanuit zijn kamer zien.
Het maanlicht wordt aangeduid met de lichte kleine witte (oorspronkelijk roze) toetsen over lucht en landschap.
Van Gogh was niet tevreden over dit schilderij. Hij noemde het samen met de beroemde ‘Sterrennacht’ (hieronder) in een brief. Hij vond zelf dat hij in beide schilderijen de compositie had overdreven, en dat beide schilderijen leken op een oude houtsnede

Anders heeft Van Gogh zo ver ik weet de maan alleen als sikkelmaan geschilderd; op internet is een overzichtje hiervan te vinden: drie keer de toenemende en een keer de afnemende maan.

De afneemende maan is te zien op het schilderij Sterrennacht, ook in 1889 in Saint-Rémy geschilderd. De sterren en de afnemende sikkelmaan in een ritme van licht en beweging achter de cipressen en het stadje.

Erwin Mortier in ‘Godenslaap’:


“Alleen bij Van Gogh heb ik de middagen van toen te­ruggezien. Zijn onvaste zonnen en de morsige melkwe­gen in zijn zwarte vibrerende nachten; de onverdraaglij­ke duisternis die hem dusdanig benauwde dat hij ze doorzeefde met sterren zo hel als de verzengende weelde van de eeuwige middag van zijn gekte. Hij kende de waanzin van de katten, maar kon hun slaap niet vatten, dus vrat de demon hem op. “ ( p 211)



Maanondergang Katwijk, 11 januari 2009, 8.00

Maanopgang, Rijn-Schiekanaal Leiden, spoorwegbrug, 11 januari 2009, 18.30


118 januari voor mijn huis

9 januari Cronesteyn

10 januari, Cronesteyn: maanlicht, witte ganzen, meerkoeten



Maannacht Gustave de Smet, Jan Sluijters, Jozef Israels  etc

In de entoonstelling

Jozef en Isaac Israels kwam ik een ingetogen schilderij van een maannacht tegen, van Jozef Israels uit 1905.

Dan was er de tentoonstelling ‘XXste eeuw’:
Hier de ´Maannacht´ van de Vlaamse expressionist Gustave de Smet uit 1917.

En de kleurrijke ´Maannacht II Laren´ van Jan Sluijters uit 1911.

Vogelwolken voor de maan

Al een tijdje zie ik bij zonsondergang een reusachtige zwerm spreeuwen (flimpje) achter de Leidse Zijlpoort, over de rooms-katholieke begraafplaats.

voor de maan.
hier de zielen
van de doden
in de schemering?

Ineens, om tien over half vijf zijn ze er, en ineens, om vijf uur gaan ze weer zitten in de bomen.


“Am Himmel aber erbleichte der Mond,
Er wurde immer trüber;
Gleich schwarzen Rossen jagten an ihm
Die wilden Wolken vorüber.”

Uit: Heinrich Heine, “Deutschland, ein Wintermärchen
[speelt ook in november...]

12 november 20.30

12 november 16.50

11 november ca 17.00

Maan en zwaan in Leiden

Hier het passende muziekje bij deze foto’s of bekijk de diashow op You Tube

Maan en zwaan komt men ook tegen in de mooie romantische schilderijen en tekeningen van Caspar David Friedrich, die nu in de Hermitage in Amsterdam getoond worden. Ik heb een kleine diashow gemaakt met Maan en Zwaan bij Caspar David Friedrich (met veel meer overigens dan wat in Amsterdam hangt, maar de zwanen zijn in ieder geval in Amsterdam te zien en ook een of twee maan-schilderijen).


Kees Stip

Op een zwaan

Waarheen hief in het licht der maan
een regelrechte sprookjeszwaan
de statie van zijn witte steven?
Of werd hij door een droom gedreven?
‘Ik word,’ zo sprak hij tot een elf,
‘door niets gedreven, ik drijf zelf.’

Zwarte zwaan onder de volle maan

Onder de volle maan
sprak ik een zwarte zwaan

Hond en maan

Ter gelegenheid van de huidige volle maan hier een paar surreale foto’s.


Het thema “Hond en maan bij Shakespeare” heb ik al eerder besproken, en het idee voor de kleurrijke lisdoddes is afkomstig van Pat Andreas illustraties bij Alice in Wonderland.

En ter afsluiting nog Joan Miró :

Volle maan ..  bij Mondrian…

Bomen aan het Gein ( 1907)

( 1907)


Maneschijn/Corot/Utagawa Hiroshige

In de Van Gogh-tentoonstelling “De kleuren van de nacht” hingen ook veel schilderijen van andere schilders die Van Gogh hebben beinvloed. Zoals bijvoorbeeld Camille Corot, met ‘Maneschijn‘ van 1865.

Vincent van Gogh had grote bewondering vor Corot, en sprak over een “Corot-stemming” die werd getypeerd door intimiteit en mysterieuze stilte.

Japanse prenten hadden veel invloed op Van Gogh . Hier is “De Shoei brug” van 1862 te zien (Utagawa Hiroshige II), met de volle maan;  een prent die  in bezit was van Van Gogh, net als de prent daaronder met de Saruwakacho theaterstraat (Hiroshige) onder de volle maan.

Utagawa HiroshigeII, De Shoei brug

Saruwakacho theaterstraat (Hiroshige)

Black crow


Mijn zwarte hond houdt van zwarte kraaien, net als ik.

Hier hond en kraaien en een blog over de kraai in de kunst.

Zwarte hond en zwarte kraaien

Tussen het Centraalstation in Den Haag en de Academie van de Kunsten zweeft een grote, dreigende maar ook schaduw-gevende kraai in de bomen, gemaakt door Henk Rijzinga, die zegt: “De kraai is een slimme dief, die altijd langer leeft dan het kadaver waar hij bij zit.”

Een andere kunstenaar, Florentijn Hofmann, maakte in 2006 een grote kraai die in Leiden op het waaghoofd stond. Deze zwarte kraai, die in 2006 een zwerftocht maakte langs verschillende steden, staat nu bij het Natuurhistorisch Museum in Rotterdam .

Een kraai kraait niet, maar krast. Het “kraa-kraa-kraa” werd vroeger begrepen als “cras-cras-cras” wat “morgen” betekent in het Latijn. Deze zondige duivelsvogel moedigde dus de mensen aan om het zondenbekentenis op te schorten tot “morgen” – en dat was voor Christenen zeker niet de bedoeling.

Een symbolische ambivalent-positieve betekenis heeft de kraai in Lewis Carrolls “Alice in spiegelland”.

[Illustratie Pat Andrea]

In het hoofdstuk “Twiedeldum en Twiedeldie” maakt een kraai de ruziemakenden Twiedeldum en Twiedeldie bang zodat zij ophouden te vechten:

“Just then flew down a monstrous crow,

As black as a tar-barrel;
Which frightened both the heroes so,
They quite forgot their quarrel.”

“Een angstaanjagende kraai vloog langs,
Zo zwart als roet en leer.
Dat maakte onze helden bang
En ze ruzieden niet meer.”
(vertaling Sofia Engelsman)


“Toen vloog een zwarte kraai voorbij
Een kraai zo godverlaten
Dat beide helden vechtpartij
En ruzie prompt vergaten.”
(vertaling Nicolaas Matsier- zeer elegant)

Angst voor een derde, dat helpt elke ruzie… tussen vrienden, partners, en in een land…..

Of: het perspectief van de dood maakt heel veel dingen triviaal.


Vincent van Gogh, Korenveld met kraaien, 1889

Ohara Koson, kraai, ca 1910

Vertalen Duits Vertaalbureau Duits

Alice in Wonderland: Lewis Carroll and Pat Andrea

1 comment

In het Haags Gemeentemuseum was in 2008 een tentoonstelling te zien van Pat Andreas schilderijen bij Lewis Carrolls Alice-boeken.
Pat Andrea heeft een geheel eigen en originele interpretatie gegeven aan de bekende verhalen en nodigt op die manier sterk uit om de Alice-verhalen weer eens te herlezen.

Er hangen een groot aantal van deze illustratieve schilderijen in het Gemeentemuseum. Andrea maakte hij grote werken van 150 x 180 cm.
“Voor elk hoofdstuk maakte hij twee afbeeldingen, waarin zowel de meest roemruchte scènes zijn te ontdekken als minder bekende onderdelen van Wonderland of het land achter de spiegel. De technieken die Andrea gebruikt, zijn al even veelzijdig als het verhaal en de afbeeldingen. Hij gebruikt zowel verf als potlood, de ene keer tot in het uiterste gedetailleerd, zoals de jurk van de Hartenkoningin, de andere keer volstaan een paar duidelijk lijnen om een personage neer te zetten. ”
Soms werkt hij ook met collage.

Alice ziet op de schilderijen heel verschillend uit, en is bovendien geen kind, maar een volwassen jonge vrouw.

Mijn interesse werd gewekt door een schilderij bij het Spiegelland-hoofdstuk “Wool and Water”. Bij Pat Andrea zijn kleurrijke lisdoddes te zien.

Ik herinnerde me geen lisdoddes in de Alice-verhalen.
Hier nog de originele illustratie van John Tenniel:Bij Pat Andreas schilderijen hangen ook de tekstpassages die erbij horen, in het Nederlands en Engels (klik hier voor de on-line-versie van Through the looking glass ). In de Nederlandse tekst  is sprake van “biezen“, in het Engels gaat het over “scented rushes“.

Maar in de Nederlandse vertaling van C. Reedijk en Alfred Kossmann gaat het in dit hoofdstuk “Wol en water” interessant genoeg over waterlelies:

“Alice liet dus de boot zo maar met de stroom meeglijden, totdat ze zachtjes temidden van de waterlelies dreven. Toen rolde ze haar mouwen op en stak haar armen tot aan de elleboog in het water om een flink stuk van de stengel te pakken te krijgen voordat ze de bloemen afplukte [...]
Wat gaf het dat de waterlelies al dadelijk begonnen te verwelken en al hun kleur en frisheid verloren zodra ze ze geplukt had? Zelfs echte waterlelies blijven maar heel kort goed – en deze smolten bijna als sneeuw toen ze aan haar voeten opgehoopt lagen, want het waren bovendien droom-waterlelies – maar Alice merkte het nauwelijks op want er waren zoveel andere wonderlijke dingen om over te denken. “
Carroll heeft hier vermoedelijk een grap gemaakt door bloemen “lisdoddes” (rushes) te noemen, maar in zijn beschrijving iets geheel anders te beschrijven; hij beschrijft bloemen die in groei en uitzien veel meer op waterlelies lijken.

De verwarrende taalspelletjes en de willekeurige namen van de dingen zijn dan ook een hoofdzaak in de (taal) – filosofische Alice-boeken.

Ik zal hier nog meer over vertellen….



Alice in Wonderland: Jabberwocky/Pat Andrea

In het eerste hoofdstuk van “Through the looking glass” (Alice in Spiegelland) van Lewis Carroll slaat Alice een boek open met een nonsensgedicht.


“…..There was a book lying near Alice on the table, and while she sat watching the White King (for she was still a little anxious about him, and had the ink all ready to throw over him, in case he fainted again), she turned over the leaves, to find some part that she could read, ‘–for it’s all in some language I don’t know,’ she said to herself.
It was like this.

sevot yhtils eht dna,gillirb sawT’
ebaw eht ni elbmig dna eryg diD
,sevogorob eht erew ysmim llA
.ebargtuo shtar emom eht dnA

She puzzled over this for some time, but at last a bright thought struck her. ‘Why, it’s a Looking-glass book, of course! And if I hold it up to a glass, the words will all go the right way again.’
This was the poem that Alice read.

‘Twas brillig, and the slithy toves
Did gyre and gimble in the wabe;
All mimsy were the borogoves,
And the mome raths outgrabe.

‘Beware the Jabberwock, my son!
The jaws that bite, the claws that catch!
Beware the Jubjub bird, and shun
The frumious Bandersnatch!’

He took his vorpal sword in hand:
Long time the manxome foe he sought–
So rested he by the Tumtum tree,
And stood awhile in thought.

And as in uffish thought he stood,
The Jabberwock, with eyes of flame,
Came whiffling through the tulgey wood,
And burbled as it came!

One, two! One, two! And through and through
The vorpal blade went snicker-snack!
He left it dead, and with its head
He went galumphing back.

‘And hast thou slain the Jabberwock?
Come to my arms, my beamish boy!
O frabjous day! Callooh! Callay!’
He chortled in his joy.

‘Twas brillig, and the slithy toves
Did gyre and gimble in the wabe;
All mimsy were the borogoves,
And the mome raths outgrabe.

‘It seems very pretty,’ she said when she had finished it, ‘but it’s RATHER hard to understand!’ (You see she didn’t like to confess, ever to herself, that she couldn’t make it out at all.) ‘Somehow it seems to fill my head with ideas–only I don’t exactly know what they are! However, SOMEBODY killed SOMETHING: that’s clear, at any rate–’ “

Hier de fantastische illustratie die Pat Andrea erbij heeft gemaakt, nu te zien in het Haagse Gemeentemuseum ( zie ook mijn blog van gisteren)

“Jabberwocky” is in heel veel talen vertaald.

De website met de vertalingen geeft drie Nederlandse vertalingen aan:
De Krakelwok (Ab Westervaarder & René Kurpershoek)
Wauwelwok (Alfred Kossmann & C. Reedijk)

Koeterwaal ( Nicolaas Matsier)




Alice en de sprekende bloemen/ Pat Andrea

[...] ,,0, Tijgerlelie!” zei Alice, en ze wendde zich tot één die zich bevallig op de wind wiegde. “Ik wou dat u kon praten!”
“Dat kunnen we,” zei de Tijgerlelie, “als er iemand is die de moeite waard is.” Alice was zo verbaasd, dat ze een hele tijd niets kon zeggen: ze was gewoon ademloos. Tenslotte, toen de Tijgerlelie alsmaar bleef wiegen sprak ze weer, op een be­deesde fluistertoon: “En kunnen alle bloemen spreken ?”
“Net zo goed als jij,” zei de Tijgerlelie, “en heel wat luider.”
“Het staat niet, als wij beginnen, weet je,” zei de Roos, “en ik was werkelijk benieuwd of jij iets zou zeggen! Ik zei bij mezelf: ,Haar gezicht lijkt niet hele­maal dom, hoewel ze natuurlijk allerminst verstan­dig is! Toch heb je een goede kleur, en dat wil heel wat zeggen.’ ”
“Haar kleur kan me niet schelen,” merkte de Tijgerlelie op. “Als haar bloemblaadjes maar niet zo
hingen zou het best gaan.”

Hier bij Pat Andrea heeft Alice helemaal geen kleur.

De bloemen zijn onaardig tegen Alice, en gedragen zich als vinnige vrouwen die een vrouw van lagere status afkraken. De hele passage is dan ook een parodie op sentimentele bloemengedichten, waar vrouwen regelmatig met bloemen vergeleken worden. In dit hoofdstuk in Alice in Spiegelland nemen niet de vrouwen de eigenschappen van de bloemen over, zoals gebruikelijk in de poëzie, maar de bloemen hebben de onvriendelijkheid van gezelschapdames en geven steken onder water.


Hier een tijgerlelie van Maria Sibylla Merian, over wie ik eerder heb geschreven.




Vorm en ontbinding: Démasqué der Schoonheid/ Pat Andrea

Paddestolen schieten omhoog in dit warm-vochtige weer, en vergaan net zo snel als zij zijn verschenen.

Bij Menno ter Braak, in Démasqué der Schoonheid, vond ik een schitterende formulering:

“[...] De paddestoel [...] staat even te figureren als een schijnsolide compromis van vorm en ontbinding en zinkt weer weg in de oerpap, waaruit hij voortkwam; hij heeft zijn rol volmaakt en magistraal gespeeld, ook als hij de mens niet diende in de champignonsoep; men kan hem niets verwijten.”

“Een schijnsolide compromis van vorm en ontbinding”, wat ontzettend goed gezegd.

De paddestoel speelt ook in Alice in Wonderland een belangrijke rol, als magisch middel voor snelle groei en krimp:

There was a large mushroom growing near her, about the same height as herself; and when she had looked under it, and on both sides of it, and behind it, it occurred to her that she might as well look and see what was on the top of it.

She stretched herself up on tiptoe, and peeped over the edge of the mushroom, and her eyes immediately met those of a large caterpillar, that was sitting on the top with its arms folded, quietly smoking a long hookah, and taking not the smallest notice of her or of anything else.[...]

In a minute or two the Caterpillar took the hookah out of its mouth and yawned once or twice, and shook itself. Then it got down off the mushroom, and crawled away in the grass, merely remarking as it went,
‘One side will make you grow taller, and the other side will make you grow shorter.’
‘One side of WHAT? The other side of WHAT?’ thought Alice to herself.
‘Of the mushroom,’ said the Caterpillar, just as if she had asked it aloud; and in another moment it was out of sight.

Alice remained looking thoughtfully at the mushroom for a minute, trying to make out which were the two sides of it; and as it was perfectly round, she found this a very difficult question. However, at last she stretched her arms round it as far as they would go, and broke off a bit of the edge with each hand.
‘And now which is which?’ she said to herself, and nibbled a little of the right-hand bit to try the effect: the next moment she felt a violent blow underneath her chin: it had struck her foot!
She was a good deal frightened by this very sudden change, but she felt that there was no time to be lost, as she was shrinking rapidly; so she set to work at once to eat some of the other bit. Her chin was pressed so closely against her foot, that there was hardly room to open her mouth; but she did it at last, and managed to swallow a morsel of the lefthand bit. [...] ”

Pat Andrea heeft ook hiervan een mooie illustratie gemaakt, waar Alice zelf samenvalt met de paddestoel.

Alice zelf…. een schijnsolide compromis van vorm en ontbinding, zoals wij allemaal.

Alice in Wonderland is absoluut geen sentimenteel boek, en wie goed leest zal zien dat de dood dus ook vaak om de hoek komt kijken.



De eenhoorn Lewis Carroll/ Pat Andrea

Bij Lewis Carroll, Through the looking-glass, beschouwt de eenhoorn Alice als een fabeldier:

CHAPTER VII. The Lion and the Unicorn
‘Who are at it again?’ she ventured to ask.
‘Why the Lion and the Unicorn, of course,’ said the King.
‘Fighting for the crown?’
‘Yes, to be sure,’ said the King: ‘and the best of the joke is, that it’s MY crown all the while! Let’s run and see them.’ And they trotted off, Alice repeating to herself, as she ran, the words of the old song:–

‘The Lion and the Unicorn were fighting for the crown:
The Lion beat the Unicorn all round the town.
Some gave them white bread, some gave them brown;
Some gave them plum-cake and drummed them out of town.’

‘Does–the one–that wins–get the crown?’ she asked, as well as she could, for the run was putting her quite out of breath.
‘Dear me, no!’ said the King. ‘What an idea!’
‘Would you–be good enough,’ Alice panted out, after running a little further, ‘to stop a minute–just to get–one’s breath again?’
‘I’m GOOD enough,’ the King said, ‘only I’m not strong enough. You see, a minute goes by so fearfully quick. You might as well try to stop a Bandersnatch!’
Alice had no more breath for talking, so they trotted on in silence, till they came in sight of a great crowd, in the middle of which the Lion and Unicorn were fighting. They were in such a cloud of dust, that at first Alice could not make out which was which: but she soon managed to distinguish the Unicorn by his horn.
There was a pause in the fight just then, and the Lion and the Unicorn sat down, panting, while the King called out ‘Ten minutes allowed for refreshments!’ [...]
At this moment the Unicorn sauntered by them, with his hands in his pockets. ‘I had the best of it this time?’ he said to the King, just glancing at him as he passed.
‘A little–a little,’ the King replied, rather nervously. ‘You shouldn’t have run him through with your horn, you know.’
‘It didn’t hurt him,’ the Unicorn said carelessly, and he was going on, when his eye happened to fall upon Alice: he turned round rather instantly, and stood for some time looking at her with an air of the deepest disgust.
‘What–is–this?’ he said at last.
‘This is a child!’ Haigha replied eagerly, coming in front of Alice to introduce her, and spreading out both his hands towards her in an Anglo-Saxon attitude. ‘We only found it to-day. It’s as large as life, and twice as natural!’
‘I always thought they were fabulous monsters!’ said the Unicorn. ‘Is it alive?’
‘It can talk,’ said Haigha, solemnly.
The Unicorn looked dreamily at Alice, and said ‘Talk, child.’
Alice could not help her lips curling up into a smile as she began: ‘Do you know, I always thought Unicorns were fabulous monsters, too! I never saw one alive before!’
‘Well, now that we HAVE seen each other,’ said the Unicorn, ‘if you’ll believe in me, I’ll believe in you. Is that a bargain?’
‘Yes, if you like,’ said Alice.
[...] The Lion looked at Alice wearily. ‘Are you animal–vegetable–or mineral?’ he said, yawning at every other word.
‘It’s a fabulous monster!’ the Unicorn cried out, before Alice could reply.
[...] “



Kraai/Lewis Carroll/Pat Andrea

Een kraai kraait niet, maar krast. Het “kraa-kraa-kraa” werd vroeger begrepen als “cras-cras-cras” wat “morgen” betekent in het Latijn. Deze zondige duivelsvogel moedigde dus de mensen aan om het zondenbekentenis op te schorten tot “morgen” – en dat was voor Christenen zeker niet de bedoeling.

Een symbolische ambivalent-positieve betekenis heeft de kraai in Lewis Carrolls “Alice in spiegelland”.

[Illustratie Pat Andrea]

In het hoofdstuk “Twiedeldum en Twiedeldie” maakt een kraai de ruziemakenden Twiedeldum en Twiedeldie bang zodat zij ophouden te vechten:

“Just then flew down a monstrous crow,

As black as a tar-barrel;
Which frightened both the heroes so,
They quite forgot their quarrel.”

“Een angstaanjagende kraai vloog langs,
Zo zwart als roet en leer.
Dat maakte onze helden bang
En ze ruzieden niet meer.”
(vertaling Sofia Engelsman)

“Toen vloog een zwarte kraai voorbij
Een kraai zo godverlaten
Dat beide helden vechtpartij
En ruzie prompt vergaten.”
(vertaling Nicolaas Matsier- zeer elegant)

Angst voor een derde, dat helpt elke ruzie… tussen vrienden, partners, en in een land…..



Inas prachtige blog met magnolia-knoppen als flamingo-koppen brengt me weer terug bij een van mijn lievelingsthema’s: Alice in Wonderland; voor liefhebbers van het surrealisme en van droomwerelden DE basistekst.


Hier de tekst van Lewis Carroll met illustraties van Pat Andrea (gezien in het Gemeentemuseum 2008) over het croquetveld met levende flamingo’s als hamers en egels als ballen:


“Alice thought she had never seen such a curious croquet-ground in her life; it was all ridges and furrows; the balls were live hedgehogs, the mallets live flamingoes […]

The chief difficulty Alice found at first was in managing her flamingo: she succeeded in getting its body tucked away, comfortably enough, under her arm, with its legs hanging down, but generally, just as she had got its neck nicely straightened out, and was going to give the hedgehog a

blow with its head, it WOULD twist itself round and look up in her face, with such a puzzled expression that she could not help bursting out laughing: and when she had got its head down, and was going to begin again, it was very provoking to find that the hedgehog had unrolled itself, and was in the act of crawling away: besides all this, there was generally a ridge or furrow in the way wherever she wanted to send the

hedgehog to, and, as the doubled-up soldiers were always getting up and walking off to other parts of the ground, Alice soon came to the conclusion that it was a very difficult game indeed.


The hedgehog was engaged in a fight with another hedgehog, which seemed to Alice an excellent opportunity for croqueting one of them with the other: the only difficulty was, that her flamingo was gone across to the other side of the garden, where Alice could see it trying in a helpless sort of way to fly up into a tree.

By the time she had caught the flamingo and brought it back, the fight was over, and both the hedgehogs were out of sight: ‘but it doesn’t matter much,’ thought Alice, ‘as all the arches are gone from this side of the ground.’ So she tucked it away under her arm, that it might not escape again, and went back for a little more conversation with her




‘I dare say you’re wondering why I don’t put my arm round your waist,’ the Duchess said after a pause: ‘the reason is, that I’m doubtful about the temper of your flamingo. Shall I try the experiment?’

‘HE might bite,’ Alice cautiously replied, not feeling at all anxious to have the experiment tried.

‘Very true,’ said the Duchess: ‘flamingoes and mustard both bite. And the moral of that is–”Birds of a feather flock together.”‘

‘Only mustard isn’t a bird,’ Alice remarked.

‘Right, as usual,’ said the Duchess: ‘what a clear way you have of putting things!’

‘It’s a mineral, I THINK,’ said Alice.”


Illustratie Pat Andrea


Ina Dijstelberge heeft vandaag een wondermooi blog met hertje en stilte.

Hier als aanvulling op Inas blog de episode tussen Alice en het hertje uit “Alice in Spiegelland”.

“Hoe noem jij jezelf?” zei het Hertje tenslotte.

Hij had zo’n lieve stem!

“Ik wou dat ik het wist”, dacht de arme Alice. Ze antwoordde bedroefd:

“Nou, niks.”

“Denk nog eens na”, zei het Hertje,”want dit kan zo niet.”



Pat Andrea heeft de ontmoeting tussen Hertje en Alice erg goed weergegeven, als versmelten tussen mens en beest: zonder taal kan men versmelten met de natuur.

De hele episode in het Engels:

“Alice reached the wood: it lookedvery cool and shady. ‘Well, at any rate it’s a great comfort,’ shesaid as she stepped under the trees, ‘after being so hot, to get into the–into WHAT?’ she went on, rather surprised at not being able to think of the word. ‘I mean to get under the–under the–under THIS, you

know!’ putting her hand on the trunk of the tree. ‘What DOES it call itself, I wonder? I do believe it’s got no name–why, to be sure it hasn’t!’

She stood silent for a minute, thinking: then she suddenly began again.

‘Then it really HAS happened, after all! And now, who am I? I WILLremember, if I can! I’m determined to do it!’ But being determined didn’t help much, and all she could say, after a great deal of puzzling, was, ‘L, I KNOW it begins with L!’

Just then a Fawn came wandering by: it looked at Alice with its large gentle eyes, but didn’t seem at all frightened. ‘Here then! Here then!’ Alice said, as she held out her hand and tried to stroke it; but it only started back a little, and then stood looking at her again.

‘What do you call yourself?’ the Fawn said at last. Such a soft sweet voice it had!

‘I wish I knew!’ thought poor Alice. She answered, rather sadly, ‘Nothing, just now.’

‘Think again,’ it said: ‘that won’t do.’

Alice thought, but nothing came of it. ‘Please, would you tell me what YOU call yourself?’ she said timidly. ‘I think that might help a little.’

‘I’ll tell you, if you’ll move a little further on,’ the Fawn said. ‘I can’t remember here.’

So they walked on together though the wood, Alice with her arms clasped lovingly round the soft neck of the Fawn, till they came out into another open field, and here the Fawn gave a sudden bound into the air, and shook itself free from Alice’s arms. ‘I’m a Fawn!’ it cried out in a voice of delight, ‘and, dear me! you’re a human child!’ A sudden look of alarm came into its beautiful brown eyes, and in another moment it had darted away at full speed.

Alice stood looking after it, almost ready to cry with vexation at having lost her dear little fellow-traveller so suddenly. ‘However, I know my name now.’ she said, ‘that’s SOME comfort. Alice–Alice–I won’t forget it again.”


Klassieke afbeelding van Tenniel

Meret Oppenheim


Een kunstenares die her en der verspreid op mijn Vk-blog te zien was is de Zwitserse surrealiste Meret Oppenheim.

Hier een overzicht van haar werken die voor mij persoonlijk belangrijk zijn- niet haar meest bekende werken.

Meret Oppenheim, Whywhy

Meret Oppenheim, Hand

Meret Oppenheim loeffel hexenkuche

Meret Oppenheim Maskierte Blume

Meret Oppenheim Neue Sterne

Meret Oppenheim Rabe

Meret Oppenheim, Regenbogen

Meret Oppenheim, Schlange in Rechteck

Meret Oppenheim Schlangengedicht

Meret Oppenheim Schlange und schwarze Steine

Meret Oppenheim Verzauberung

Meret Oppenheim Zwei Schlangen

Vertalen Duits Vertaalbureau Duits

“Degenerate art”: Piet Mondrian


Weinigen weten dat ook Mondriaan op de nazi-tentoonstelling “Entartete Kunst” hing.

Ik heb eerder heel wat schilderijen van Mondriaan laten zien, vandaag hier een verzameling.

Ik houd enorm van Mondriaan in zijn vroege periode.


Piet Mondriaan, Vuurtoren bij Westkapelle, 1909


Mondriaan heeft er nog meer versies van gemaakt, zowel tekeningen als schilderijen.

Piet Mondriaan, Vuurtoren bij Westkapelle



Piet Mondriaan, Vuurtoren bij Westkapelle, 1909








Piet Mondriaan, Duin II, 1909




In de tentonstelling “Voorbij de horizon” (tot 7 februari 2010) in het Gemeentemuseum Den Haag hingen meerdere schitterende duin-schilderijen van Mondriaan.


Felgekleurd, stemmig, woest, vriendelijk, vlak, glooiend, figuratief, abstract twee- én driedimensionaal: het landschap doet zich in de moderne kunst op vele manieren voor. Van landschappen vol dramatiek en emotie in de romantiek tot volledig abstracte werken in de jaren zestig van de twintigste eeuw, waarbij de land art kunstenaars het fysieke landschap gebruiken als drager voor een kunstwerk. De tentoonstelling Voorbij de horizon toont hoe de verbeelding van het landschap de laatste twee eeuwen is veranderd en hoe de manier waarop het landschap werd weergegeven exemplarisch was voor de gedachten over kunst en de verbeelding van de realiteit in een bepaalde tijdgeest.

Mondriaan vervaardigde aan het begin van de twintigste eeuw enkele zonovergoten luministische duinlandschappen. In deze werken experimenteerde hij met de weergave van licht, zowel boven de horizon als gereflecteerd in zee.”



“Duin I”, “DuinII”en “Duin III” hangen hier naast elkaar:


Piet Mondriaan, Duin I



Piet Mondriaan, Duin II


Piet Mondriaan,  Duin III


In de tentoonstelling “Cézanne Picasso Mondriaan in nieuw perspectief”,  ook in het Haagse Gemeentemuseum, zijn twee schitternde duinlandschappen van Mondriaan  in zeer groot formaat te zien:



Piet Mondriaan, Duinen bij domburg, 1910



Piet Mondriaan, Duinlandschap, 1911


Uit de Catalogus bij de tentoonstelling:


“[..] Duinlandschap is een [..] voorbeeld van wat Modriaan begreep als ‘kubisme’.

Zoals in het luminisme de schildertoets, de kleur, uit elkaar genomen en ‘gedivisioneerd’ werd (zoals dat heette), zo ‘divisioneerde’ Mondriaan de vorm van het uitge­strekte en kale duingebied bij Vrouwenpolder, met uitzicht over het Veerse gat op de kust van Noord-­Beveland. De opbouw van deze voorstelling is een combinatie van schichtige hardgroene en fel blauwe driehoeken, doorschoten met zacht violette banen,in de lucht voor de wolken en in het landschap voor de duinen.

Opvallend zijn de vinnige, korte, evenwijdig lopende verfstreken waaruit alle facetten zijn opge­bouwd. Met name de harde combinatie van het blauw en het groen bracht hem in de buurt van de door hem bewonderde Van Dongen en van Sluijters. Ook zij maakten in hun recente werk gebruik van die harde, vlakke kleurencombinatie. Maar juist de ontstane afwijking van de natuurlijke vorm bracht Mondriaan in Duinlandschap ook dicht in de buurt van een streven naar abstractheid, van meer en meer vergeestelijking. Want het moderne, het vergeestelijkte, moet zich niet alleen in symbolen, maar ook in lijnen openbaren.” (p 64)



















En als laatste, een redelijk abstracte…






Duits Vertaalbureau Duits

Holocaust Memorial Day: Berlin Holocaust monument


De Amerikaanse architect Peter Eisenman heeft het monument ontworpen.

“Degenerated art”: Paul Klee


 volgens de nazi’s (en volgens heel wat burgerlijke recensenten) “Entartete Kunst”.

Paul Klee

Paul Klee, Maske, 1922

Paul Klee, Marionette 7a, 1923

Paul Klee, Clown, 1929

Paul Klee, Clown, 1929



Paul Klee, Dierentuin Tiergarten



Paul Klee, Slang


De schilders van Der blaue Reiter zoals Wassily Kandinsky en Paul Klee losten de strakke zwart-witte schaakborden op tot organische, flexibele, kleurrijke en niet-meer-vierkante vlakken.


Een mooie aanval op het verkort rationalisme.



Paul Klee, Colourful life outside (Draussen buntes Leben)1931




Paul Kee, Bluehendes, 1934


Paul Klee, Kat en vogel [Katze und Vogel]

Vertalen Duits Vertaalbureau Duits

The Iris flower in Art -Vincent van Gogh etc



Albrecht Dürer, Florentine Iris, 1503

Claude Monet, Fields with irises, 1887

Vincent van Gogh, Irissen, 1889

Vincent van Gogh, Irissen, 1890

Emil Nolde, Iris, 1916

Karl Schmidt-Rottluff,  Schwertlilien, 1925


De iris is een geliefd Jugendstil-motief afkomstig van Japanse prenten en voorwerpen.

Hier eerst vorbeelden van Japanse irissen:



Courtisane met iris; courtisan with irises 1861

Hokusai, IJsvogel met Shaga iris; kingfisher with shaga iris

Utagawa Hiroshige, Iris

Irissen Hokusai


Hier enkele  kimono’s met iris:


kimono_kersenbloesem/ cherry bloem and iris

Kimono with river and iris


Silk kimono with beautiful iris


…en hier Jugendstilvasen met irisen:



Gele iris vaas Jugenstil



Iris Paradijsvogel Jugenstil bord

Iris paradijsvogel vaas

Iris vaas Jugendstil


Iris theescherm Tiffany


Maria Trepp

Vincent van Gogh- self portraits



Vincent van Gogh, Zelfportret, 1886, te zien in het Gemeentemuseum Den Haag

Vincent van Gogh, Zelfportret met filt hoed, 1887

Vincent van Gogh, Zelfportret, 1887

Vincent van Gogh, Zelfportret met strohoed, 1887

Vincent van Gogh, Zelfportret met strohoed, 1887 (Parijs)

Vincent van Gogh, Zelfportret, 1888

Vincent van Gogh, Zelfportret, 1888, voor Gauguin

Vincent van Gogh zelfportret met verbonden oor, jan 1889

Vincent van Gogh, Zelfportret, aug 1889

Vincent van Gogh, Zelfportret, sep 1889

Vincent van Gogh, Zelfportret, sep 1889

Vertalen Duits Vertaalbureau Duits

Serpents in Art



Ik houd van gevaarlijke slangenvrouwen, zoals van Medusa.

En hier…mijn eigen slangenkuil…

Slang en bloem…

…vormen een natuurlijke en paradijselijke gemeenschap.

Mijn vreugde was groot toen ik hoorde dat de Kievitsbloem/Fritillaria, die voor mij en mijn leven een belangrijk symbool is, in het Engels Snake’s head heet (met dank aan Ina!).

Ik heb aan mijn slangenverzameling een nieuw slangetje toegevoegd in passende kleuren.

En als we nu toch bij het thema “Bloem en slang” zijn, dan hier een foto dat ik op de Leidse historische begraafplaasts Groenesteeg heb gemaakt van mijn blauwe slang ( in feite George Knights slangenzoon Georgey) in het midden van Oosterse sterhyacinten:

Ik was op de begraafplaats bezig met mijn slangen, omdat ik een droomfoto ging maken; ik had namelijk gedroomd van mijn slangen op een graf.

Zie overigens ook mijn eerdere blog Morbide slangen: het leven is maar een droom .

Regenboog, slang, regenboogslang

De regenboogslang is zowel een echt bestaande slang,  alswel een fabeldier, zo meldt Wikipedia (Alib heeft me recentelijk attent gemaakt op het cultuurantropologisch boek “Enige aspecten van de regenboogslang”, een proefschrift van Leo Triebels).

Regenboog en slang zijn twee magische voorstellingen die aan elkaar verwant zijn, niet alleen door vorm en (iriserende) kleur.

Zowel regenboog alsook slang zijn verbonden met de voorstelling van een brug tussen in wezen onoverbrugbare tegenstellingen ( voor de slang als brug zie ook mijn blog over Goethes slangenspookje).

De  regenboog verbindt hemel en aarde, de slang als androgyn wezen verbindt man en vrouw, zoals op een schilderij van Augusto Giacometti.

Op het dit grote schilderij, ‘Adam und Eva’ (1910),dat ik kort geleden  in het Kunsthaus Zürich heb gezien, verbindt de slang Adam en Eva op een noodlottige manier, als een wereldslang.

Augusto Giacometti, Adam und Eva’ (1910)



Opvallend is de parallelle tussen de verbindende slang en de verbindende regenboog als men naar een andere afbeelding van Giacometti  kijkt: hier, op een kleine pastel op papier, verbindt de regenboog het mensenpaar.
Augusto Giacometti, Regenboog

De slang, androgyn en ambivalent

De slangen van Meret Oppenheim zijn bijna altijd samengezette wezens.

Hier een foto van een zeer mooi Oppenheim-beeld dat ik ook in het Kunsthaus zag.

Maskierte Blume (1958)

Deze bloem lijkt óók op een slang (de achterkant van een cobra)

De slang is in de cultuurgeschiedenis zowel een symbool voor het Kwaad als ook voor het Goed ( zie bijvoorbeeld bij Asclepios en de natuurreligies) , en is zowel gekoppeld aan de mannelijke alsook aan de vrouwelijke seksualiteit; zij is zowel fallus-symbool alsook de Eva-slang.
In Lewis Carrolls “Alice in Wonderland” wordt Alice “een slang”genoemd door de duif (hoofdstuk: “Raad van een rups”) .
Pat Andrea heeft hier een schitterende illustratie bij gemaakt:

In de cultuurgeschiedenis staat de slang in positieve zin voor de vernieuwing (de oude huid afleggen).

Een bijzondere “goede” slang is de Ouroboros (Uroboros) die een cirkel vormt door zichzelf in de staart te bijten. Deze slang staat afgebeeld op het graf van Oppenheim.

De slang onttrekt zich aan de simplificaties die sommigen aan haar/hem willen opleggen.

Zoals ik zelf in een slangengedicht heb geschreven:
Is een slang
lijk een man?
een slang
is een
aan land [...] ”

En hier een slangengedicht van Oppenheim:

Schlangengedicht (1978)

Slang en water komen samen in het slangenfontein van Oppenheim:

Spirale- Schlange in Rechteck ( 1973)

Slangen bij Meret Oppenheim en Paul Klee

De surrealiste Meret Oppenheim is net als ik gefascineerd door slangen, dromen en bloemen.

Ik zag in het Kunsthaus Zürich, in de afdeling dada en surrealisme,  een mooie collage, waarbij mij de combinatie slang en bloem opviel.

Why-why 1968
Why-why (1968)

Slangen en bloemen – daar houd ik van.

Over slangen en bloemen heb ik al een paar blogs geschreven:
Sneeuwslangen, schaduwslangen, droomslangen
Morbide slangen: het leven is maar een droom
Over slangenbomen, slangenvrouwen, sprookjes en muziek
De goede slang bij Goethe en E.T.A. Hoffmann

Inmiddels heb ik nog veel meer slangen bij Meret Oppenheim gevonden, hier en paar mooie.

Schlange und schwarze Steine (1972)

Zwei Schlangen, die eine blau-grün, die andere rot ( 1960)

…en hier mijn eigen blauwe en rode slang:

een een rode slang bij Paul Klee:


Paul Klee, Schlangenwege

De goede slang bij Goethe en E.T.A. Hoffmann

Een goede goudgroene slang en een witte bloem zijn de ingrediënten in een sprookje van Goethe en een sprookje van E.T.A Hoffmann.

Goethes sprookje, Van de groene slang en de schone lelie ( tekst hier in het Duits en hier in het Nederlands) is een enigszins braaf en burgerlijk sprookje over goed samenwerken en zich voor de gemeenschap offeren… en zo de gemeenschap tot welvaart brengen. De goede goud-groene slang is een licht- levensgevende kracht, zij vormt een brug over het water met haar lichaam en zorgt ook voor het ontstaan van en vaste brug.

Goethes sprookje is behalve een esoterisch sprookje ook een politiek commentaar op het versplinterde Duitsland aan het begin van de 18e eeuw.

Bruggen bouwen tussen de culturen en daarbij welvaart creëren: dat is misschien een burgerlijk thema maar ook nu nog een zeer relevant thema, dat kort geleden in Leiden op een conferentie besproken werd (zie mijn blog Building bridges).

Groene slang op de Leidse Spanjaardsbrug

Bij E.T.A. Hoffmanns De gouden pot staat de goudgroene slang Serpentina voor poëzie, fantasie en kunst ( tekst hier in het Duits of in het Nederlands) .

Hoffmanns sprookje is complexer, ironischer. Anders dan bij Goethe ( die Hoffmann en zijn ironie niet kon uitstaan) staat het happy end bij Hoffmann tussen haakjes. De gouden pot eindigt niet met het zalige visioen van een Atlantis met slangenvrouw en lelie, maar met de verteller die juist inziet dat hij zelf niet in een spookjesland leeft. Toch kan de verteller, en dus de lezer, zich nog troosten met de gedachte dat de fantasie hem een ontsnappingsroute aanbiedt.

Cobra slang in de zonsondergang

Ik houd van deze groteske kunst, een contrapunt tot al de saaie geïdealiseerde heiligen!

Over slangenbomen, slangenvrouwen, sprookjes en muziek


Een van mijn Duitse lievelingsauteurs, de romanticus E.T.A. Hoffmann, heeft een belangrijk sprookje geschreven, De gouden pot (tekst hier in het Duits of in het Nederlands), dat niet alleen gaat over een slang ( de goud-groene Serpentina), een vrouw en een boom (de vlier), maar op een hoger niveau ook over de rol van kunst en fantasie in het leven.

In dit kunstsprookje komt de student Anselmus groen-gouden slangen tegen in een vlierboom. Ook bij E.T.A. Hoffmann, die overigens ook componist was, speelt hierbij muziek:

“…Hier werd de student Ansel­mus in dit gesprek met zichzelf gestoord door een eigenaardig ge­ritsel en geruis, dat vlak naast hem in het gras opstak, maar al gauw overgleed tot in de takken en de bladeren van de grote vlierstruik, die zich welfde boven zijn hoofd. Nu was het net, alsof de avond­wind de bladeren een beetje door elkaar schudde, – nu weer, als zaten er vogeltjes te vrijen tussen de takken, hun vleugeltjes roerend in baldadig heen- en weergefladder. – Daar begon het te fluisteren en te murmelen, en het was, alsof de vlierbloesem muziek maakte, net in de struik gehangen klokjes van kristal. Anselmus luisterde en luisterde. Daar groeiden, hij wist zelf niet hoe, uit het gemurmel en gefluister en getinkel zachte, halfverwaaide woorden:
Tussendoor – tussenin – tussen takken, tussen zwellende bloemen, zwen­ken, slingeren, zwieren wij – zusjes – zusje, zwenk wat in de schemering – snel, snel omhoog – omlaag – de avondzon schiet stralen, suizelen doet de avondwind – ritselen de dauw – bloemen zingen – roeren wij tongetjes, zingen wij met bloemen en twijgen – sterren glimmen gauw – moeten om­laag – tussendoor, tussenin slingeren, zwieren, zwenken wij, zusjes, zusjes. – Zo ging het door, praatjes die je helemaal van de wijs brachten. De student Anselmus dacht: Dat is toch gewoon de avondwind, die vandaag fluistert, woorden, die je zomaar kunt verstaan. – Maar op dat moment klonk er een muzikaal geluid boven zijn hoofd als een drieklank van heldere, kristallen klokjes; hij keek omhoog, en zag drie groengoud glanzende slangetjes, die om de takken gewikkeld zaten en hun kopjes strekten in de richting van de avondzon.[...]

Hier een foto die ik heb gemaakt van mijn zelfbeschilderde slangenvrouw Serpentina in de vlier:

De (door mij sterk goedgekeurde) moraal van Hoffmanns sprookje kan misschien zo samengevat worden:

Er moet een spanning blijven bestaan tussen fantasie en werkelijkheid, tussen kunst en leven. Het echte leven haalt de inspiratie uit kunst en fantasie, maar valt niet samen met deze.

De hoofdmotieven bij E.T.A. Hoffmann: Goud-groene slang en witte bloem (lelie) komen trouwens ook voor in een belangrijk kunstsprookje van Goethe.

Vertalen Duits Vertaalbureau Duits Übersetzung Deutsch Niederländisch

Starry night: Millet, Van Gogh, Munch

1 comment

Edvard Munch is strongly influenced by Vincent van Gogh, and painted, like Van Gogh, a very expressive and symbolistic Starry Night. Munch as well as Van Gogh show the cosmic powers and the insignificance of man against nature.

Edvard Munch, Starry night, 1926

Vincent van_Gogh, Sterrennacht, 1889

  interactieve video Starry Night

Vincent van Gogh, Sterrennacht over de Rhone

Van Gogh again was inspired for his Starry night by Jean François Millet.

Jean Francois Millet, Starry night, 1851

Dragon fly in Art Noveau

no comment



 Art Noveau/Tiffany Dragon Fly

Tiffany dragon fly

Tiffany dragon fly


Self-portraits Vincent van Gogh and Paul Gauguin


Vincent van Gogh self-portret 1888 als zen monk (bonze), for Gauguin (alluding to common interest in Japonism)

Paul Gaugin, Selfprotrait for Vincent van Gogh 1888

Vincent van Gogh, Self-portrait for Charles Laval 1888

Paul Gauguin, Self-portrait for Charles Laval 1888

When Gauguin agreed to visit Arles, van Gogh hoped for friendship and for his uptopian idea of a collective of artists. But Gauguin was arrogant and domineering, a fact that often frustrated van Gogh. They quarreled fiercely about art; van Gogh felt an increasing fear that Gauguin was going to desert him, as a situation he described as one of “excessive tension” reached crisis point. In the course of a conflict with Gauguin Van Gogh cut off his left ear, although some maintain that it was Gauguin who cut it off.

Vincent van Gogh, Self-portrait with ear cut off 1889

…two portraits that Van Gogh made of himself and of Gauguin:

Vincent van Gogh, Van Gogh’s chair 1888

Vincent van Gogh,  Gauguin’s chair, 1888

All self-portraits by  Vincent van Gogh in chronological order click here

Dead swan Michael Raedecker


Het opvallendste kunstwerk van Michael Raedecker hangt niet in het GEM in Den Haag (waar nu een een tentoonstelling van Raedecker te zien is: Boeiende borduur-schilderkunst van Michael Raedecker) maar ernaast in het Gemeentemuseum;  in de tentoonstelling “Voorbij de horizon”.

Het heet “Reflex”.
Een van mijn

Michael Raedecker, Reflex, 2003 (zwaan)

Michael Raedecker, Reflex, 2003 (zwaan, detail 1)

Michael Raedecker, Reflex, 2003 (zwaan, detail2)

En dan
de zwaan,
van mijn lievelingsmotieven,
dat hier ook al vaak langs kwam:

Zwanen in de moderne kunst
Naar aanleiding van de opmerking van Jde Kat hier nog een klassieke dode zwaan uit het Museum Boijmans:

Jan Weenix, Dode zwaan, 1716
En hier nog de dode zwaan van Floris Verster, een tip van George:

Floris Verster, Dode zwaan, 1886



Vertalen Duits Vertaalbureau Duits



Edward Hopper


Modern life. Edward Hopper and His Time

Edward Hopper, Naakt dat in bed klimt, 1903

Edward Hopper, Reclining nude, 1924

Edward Hopper, Automatiek, 1927

 Edward Hopper, Corn Hill, 1930

Edward Hopper, New York, New Haven and Hartford
en hier nog een eerder al getoonde vuurtoren:

Edward Hopper,  Lighthouse Hill, 1927

Woman in kimono: Vincent van Gogh, Georg Breitner, Claude Monet

no comment

 From the 1860s, ukiyo-e, Japanese wood-block prints, became a source of inspiration for many European impressionist painters in France and elsewhere, and eventually for Art Nouveau.


Claude Monet, Madame Monet in a red  kimono, 1876

Several of Van Gogh’s paintings imitate ukiyo-e in style and in motif. He collected Japanese prints and painted The Courtesan in 1887 after finding an ukiyo-e by Kesai Eisen on the cover of the magazine Paris Illustré in 1886.


The Dutch painter Georg Hendrik Breitner, in the 1880′s  a friend of Vincent van Gogh, painted in this period e (1883-99) a seieris of girls in kimono.

Georg Breitner

Georg Breitner

The Museum Boijmans in Rotterdam owns a painting by Breitner with a girl in dark blue kimono looking in a mirror and attaching an earring

Rita Kok: play with textile and shadow

no comment

 Fascinating play with thread:  Rita Kok in the  Leiden  Sieboldhaus.

The shadow becomes part of the artwork.


Moon and harbour Manet/Lepine

no comment

Leiden 8. April 2009

Stanislas Lepine, Moon and harbour Saint-Denis, 1876

Edouard Manet, Moon and harbour  Boulogne,1869


Mirror balls in park Museum Boijmans

no comment

In the park of Museum Boijmans in Rotterdam there is an installation with mirror balls by Maria Roosen.

And here a variation on the theme:  “Blackberry Braamboot”

Maria Roosen, Blackberry braamboot (Stardust/warande Tilburg)


Anna Cornelia van Gogh-Carbentus, Vincent van Gogh’s mother

no comment

At the quiet cemetery in Leiden Anna van Gogh-Carbentus is burried,  Vincent van Gogh’s mother.

Vincent made this portrait of his mother (after a photograph), in Arles 1888.


Pipilotti Rist: Elixir/ Museum Boijmans

no comment
I love shadow, shadow games, colors, bubbles, art from waste, and art that invites viewers to become part of the artwork.The most intriguing installation at the exhibition  “Elixir: The video organism of Pipilotti Rist ‘at the Museum Boijmans , a compilation of nine installations by the Swiss video artist Pipilotti Rist, is therefore for me “ Apple Tree Innocent Diamond Hill ‘, 2003, a projection on curtains, with a large branch of a tree, plus colorless transparent packaging material

The objects hang on a big branch in the room.  They form a complex surface for light projections and moving images, and cast their shadow on the curtain behind them.

It is important that you like your shadow, because the shadow is the most important  “Pipilotti says in one of the small video in the exhibition, on which she is interviewd.  She is Swiss and quotes obviously CG Jung, the Swiss psychologist of the shadow.

But the exhibition as a whole is not an homage to the shadows, but rather a tribute to a trance, which escapes the reality, and thus almost denies the reality with its looming shadow.


More information on the exhibition see here

Mirror and play pavilion Apollo Museum Boijmans

no comment

The Installation “Apollo” by Olaf Nicolai at the entrance of the museum- cage, pavilion, stage, and playground at the same time- also provides fun mirror- and strobe effects and invites you to join. You can play ball, or come up with something else.


Vincent van Gogh and Utagawa Hiroshige

no comment

see Japonaiserie (Van Gogh)


Van Gogh made copies of two Hiroshige prints. He enhanced their colours and added borders filled with calligraphic characters he borrowed from other prints

Vincent van Gogh  Der blühende Pflaumenbaum nach Hiroshige  (1887)

Utagawa Hiroshige, Plum orchard at Kameido, 1857


Hiroshiges “Unexpected rain brigde Atake“(1857)

Vincent van Gogh, “Bridge in the rain  Hiroshige “1887.


(Full) moon in Vincent van Gogh’s paintings

no comment

In the Van Gogh Museum in Amsterdam the exhibition “Van Gogh and the Colors of the Night” has been opened.

“The Colors of the Night” are in Van Gogh’s case  especially the colors of dawn and sunset- the moon or full moon cannot be found in many paintings.

The most important painting by Van Gogh showing a full moon comes from the Kröller-Müller Museum,  “Enclosed Field with Sheaves and Rising Moon” 1889:

Van Gogh made this painting in the psychiatric hospital in Saint-Remy.

He could see this wheat fieldfrom his bedroom.

The moonlight is indicated by small white (originally pink) brush strokes in the painted air and scenery.

Van Gogh was not happy with this painting.

He mentionend it together with the famous “Starry Night” (see below) in a letter.

He was saying that he had exaggerated the composition in both paintings, and that both paintings resembled old woodcuts.

Van Gogh’s  moon nights at  are very expressive, and also symbolical: in his landscapes, he showed images of the forces of nature, cosmic energy, and the insignificance of man against nature.

In the painting ”  White House at Night “(1890) is a small, but full and bright” moon” to see, but it is not the moon, it is Venus.

More often than the full moon Van Gogh painted a crescent moon (see here  )

The waning moon he painted in his starry night, in the year 1889 in Saint-Remy.

The stars and the waning moon in a rhythm of light and movement behind the cypresses and the city.

Interactive video Starry Night

Woman with hat/Jan Sluijters, Kees van Dongen etc


Hier een paar mooie vrouwen met hoed.

Kees van Dongen,Vrouw met grote hoed, 1906

Kees van Dongen, Vrouw met hoed, 1906

Rubens, Schiele, Klee, Jan Sluijters, Macke,  Matisse, Modigliani:



Jan Sluijters, Vrouw met hoed


zie ook

Vertalen Duits Vertaalbureau Duits


Sun flowers in art MariaRoosen, Vincent van Gogh etc


Op de zolder van het Stedelijk Museum Schiedam is een meterlange en -hoge installatie te zien van een gebreide en gehaakte zonnebloem van Maria Roosen;  titel: “Bloedverwanten”.




Mijn tweede associatie
gaat naar de passage uit “Alice in Wonderland” , waar de bloemen vinnig tegen Alice zeggen dat haar “bloemblaadjes hangen” en : “Je begint te verwelken.” gaat naar de zonnebloemen van Egon Schiele.

Deze zonnebloem fascineert mij en wekt tal van associaties bij mij.

Mijn derde associatie

en van Vincent Van Gogh:
Vincent van Gogh, Uitgebloeide zonnebloemen 1887
Mijn vierde associatie  is de natuurlijke verbinding van bloem en slang die ik eerder heb beschreven. Deze zonnebloem is een slang met meerdere hoofden – een draak….

Vincent van Gogh, Zonnebloemen 1888

Vincent van Gogh, Zonnebloemen 1889

Vertalen Duits Vertaalbureau Duits



paper art

no comment

Van bloemen en bladen kan men zelf papier maken, ontdekte Claudie Hunzinger.

In het Museum Rijswijk zijn zeer mooie voorbeelden te zien van gekleurde bladen in papiervorm.

En hier nog meer
bloemen uit papier.


Een boeddha uit telefoonboeken!


Richard Mens, Venus uit krantenpapier

De West-Oosterse bustes van Ah Xian


In het Haagse Gemeentemuseum waren in 2008 een groot aantal bustes van Ah Xian te zien.

Ah Xian projecteert de hele wereld en ook grote delen van Chinese mythologie en cultuur op deze bustes,  die wondermooi in de omgeving van de stijlkamers van het Gemeentemuseum passen.

Ah Xian mengt Oosterse en Westerse elementen in zijn bustes.
De buste maakt onderdeel uit van een Westerse portrettraditie, terwijl de schilderingen ontleend zijn aan Chinese decoratieve tradities: draken, vogels, bloemen, landschappen, erotische motieven.

De verzieringen lijken hier en daar op tatoeages.

In mijn vorige blog heb ik het
fabeldier eenhoorn beschreven, dat zowel in de Chinese alsook in de Westerse traditie een belangrijke rol speelt.  Ah Xian laat op op zijn bustes de feniks

zien, een ander Oosters én Westers oud en belangrijk fabeldier.

Ah Xian, erotische voorstellingen

Ah Xian, honderd kinderen

Vertalen Duits Vertaalbureau Duits



Recent posts