Maria Trepp

Training Coaching Publishing

Nietzsche en het anti-antisemitisme

61 comments

 

Nietzsche1882 antisemitisme

Nietzsche en het antisemitisme

Hoewel Nietzsche door sommigen als een voorloper van het nazisme wordt beschouwd bekritiseerde hij antisemitisme,  pan-Germanisme  en nationalisme. Zo brak hij met zijn uitgever in 1886 als gevolg van verzet tegen diens antisemitische standpunten, en zijn breuk met  Richard Wagner  beschreven in  Het geval Wagner  en  Nietzsche contra Wagner (beiden geschreven in 1888), had veel te maken met Wagners goedkeuring  van pan-Germanisme en antisemitisme.

In een brief  van 29 maart 1887 aan  Theodor Fritsch  bespotte Nietzsche antisemieten als  Fritsch,  Eugen Dühring , Wagner, Ebrard, Wahrmund  en de leidende voorstander van het pan-Germanisme,  Paul de Lagarde , die, samen met Wagner en  Houston Chamberlain , de belangrijkste officiële invloeden van het nazisme werden.  Deze brief aan Fritsch eindigt:

 – En tenslotte, hoe denk je dat ik me voel wanneer de naam Zarathoestra in de mond wordt genomen door anti-semieten?  …

Hoofdstuk VIII van  Voorbij goed en kwaad  getiteld “Volk en vaderland” bekritiseert pan-Germanisme en patriottisme, en bepleit in plaats daarvan de eenwording van Europa (§ 256, etc.).

In  Ecce Homo  (1888), bekritiseerde Nietzsche de “Duitse natie”, de “wil tot macht (= tot Reich)”, en keurde een verkeerde interpretatie van de Wille zur Macht  af, net zo als de opvatting van de Duitsers als een “ras”,  en de “antisemitische manier van schrijven van de geschiedenis”.

Nietzsche uitte harde kritiek op de man van zijn zuster,  Bernhard Förster en op zijn zuster zelf , en sprak afwijzend over de “antisemitische canaille”: “Nadat ik de naam van Zarathoestra in de anti-semitische correspondentie lees komt mijn verdraagzaamheid tot einde.  Ik verkeer nu in een positie van noodweer tegen de partij van jouw echtgenoot. Deze vervloekte antisemitische misvormingen zullen mijn ideaal  niet bezoedelen!” .

Georges Bataille  was een van de eersten die de opzettelijke verkeerde interpretatie van Nietzsche door de nazi’s aan de kaak stelde.  Bataille wijdde in januari 1937 een nummer van  Acéphale , getiteld “Herstelbetalingen aan Nietzsche” aan het thema “Nietzsche en de fascisten”,  Hij noemde Elisabeth Förster-Nietzsche  “Elisabeth Judas-Förster,” daarbij aan Nietzsches verklaring refererend:   “…nooit meer iemand te bezoeken die betrokken is bij dit naakte bedrog met betrekking tot rassen. 

Nietzsches aforisme 377  in het vijfde boek van  De vrolijke wetenschap  (Gepubliceerd in 1887) bekritiseert nationalisme and patriottisme en pleit ervoor goede Europeanen te zijn:

„.. wir sind der Rasse und Abkunft nach zu vielfach und gemischt, als “moderne Menschen”, und folglich wenig versucht, an jener verlogenen Rassen-Selbstbewunderung und Unzucht teilzunehmen, welche sich heute in Deutschland als Zeichen deutscher Gesinnung zur Schau trägt und die bei dem Volke des historischen “Sinns” zwiefach falsch und unanständig anmutet. Wir sind, mit einem Worte – und es soll unser Ehrenwort sein! – gute Europäer, die Erben Europas, die reichen, überhäuften, aber auch überreich verpflichteten Erben von Jahrtausenden des europäischen Geistes: als solche auch dem Christenthum entwachsen und abhold, und gerade, weil wir aus ihm gewachsen sind, weil unsre Vorfahren Christen von rücksichtsloser Rechtschaffenheit des Christentums waren, die ihrem Glauben willig Gut und Blut, Stand und Vaterland zum Opfer gebracht haben.“

http://gutenberg.spiegel.de/buch/3245/8

 

“Nietzsche was zijn gehele leven aan een vloed van antisemitische propaganda blootgesteld: van de zijde van zijn zuster en zijn zwager, Bernhard Förster, een prominent vertegenwoordiger van de Duitse antisemitische be­weging, die na een schandaal in een tram, waarbij hij joodse passagiers had mishandeld, naar Paraguay emigreerde om daar de teutoonse kolonie ‘Nueva Germania’ te stichten; van de zijde van Wagner; van zijn uitgever Schmeitzner en van lieden die hem de Antisemitische Korrespondenz toezonden. Hierin ligt onge­twijfeld mede de verklaring voor zijn voortdurende bestrijding van dit gif. “

Dit citaat komt uit het boek van Henk van Gelre, “Friedrich Nietzsche en de bronnen van de westerse beschaving” (band 1, p 108) , aanbevolen op mijn vorige blog door An van den Burg.

Nietzsche: “‘Het hele probleem van de joden bestaat alleen binnen de nationale staten, in zover hun daadkracht en grotere intelligentie, hun in een lange lijdensschool van generatie op generatie opgestapeld geestes- en wilska­pitaal, hier wel overal in een afgunst en haat opwekkende mate het overwicht moet verkrijgen, zodat de literaire onhebbelijkheid in alle naties van vandaag de overhand neemt – en wel méér naarmate deze zich weer nationaal gedragen -, om de joden als zondebok, voor alle moe­lijke openbare en innerlijke misstanden naar de slachtbank te leiden.’

Rüdiger Safranski heeft in zijn uitvoerige Nietzsche- biografie ook over het thema “Nietzsche en het antisemitisme” geschreven (p 331 ff):

Het is onbetwist­baar dat Nietzsche een anti-anti-semiet was, al is het maar omdat het antisemitisme hem in zulke gehate figuren als zijn zwager Bernhard Förster en zijn zuster voor ogen stond. Hij verachtte de Duits-nationale, volkse componenten. Hij zag in de anti-semitische beweging van de jaren tachtig de opstand van de middelmatigen, die zich onrechtmatig voor heersersnaturen uitgaven, alleen omdat ze zich Ariërs voelden.

Tegenover zulke antisemieten was Nietzsche zelfs bereid het joodse ras te verdedigen door te beweren dat het meer waard was. Zijn argument luidt: Omdat ze zich eeuwenlang tegen aanvallen hebben moeten verdedigen, zijn ze taai en geraffi­neerd geworden, ze hebben de defensieve kracht van de geest ver­sterkt en zodoende een onmisbare rijkdom in de Europese geschie­denis ingebracht. Het joodse volk, schreef Nietzsche, heeft van alle volkeren de smartelijkste geschiedenis achter de rug, en juist daarom hebben we aan dit volk de edelste mens (Christus), de zuiverste wij­ze (Spinoza), het machtigste boek en de invloedrijkste zedenwet ter wereld […]  te danken. Hij keert zich tegen de verblinding van de nationalisten die de joden als zondebokken van alle mogelij­ke publieke en private misstanden naar de slachtbank leiden.”

“In zijn aantekeningen uit de herfst van 1888 zet Nietzsche een aan­tal gedachten voor een psychologie van het antisemitisme op een rijtje. Het gaat daarbij meestal om lui, schrijft hij, die te zwak zijn om hun leven een zin te geven en die zich in panische angst bij de eerste de beste partijen aansluiten die hun tirannieke behoefte aan zin bevredigen. Ze worden bijvoorbeeld anti-semieten louter en al­leen omdat de anti-semieten het op het schaamteloze af op dat ene voor de hand liggende doel gemunt hebben – het joodse geld . Aan die waarneming knoopt Nietzsche zijn psychogram van de ordinai­re anti-semiet vast: instinctieve afgunst, ressentiment, machteloze woede als I ei d mot i e f: de aanspraak van de ‘uitverkorene’; door en door moralistische leugenachtigheid tegenover zichzelf -die per­manent de mond vol heeft van deugdzaamheid en alle andere gro­te woorden. Dit als typisch kenmerk: ze merken niet eens op wie ze daardoor als twee druppels water lijken? Een anti-semiet is een afgunstige, dat wil zeggen de meest stupide jood. “

“Toch ontwikkelde hij [Nietzsche]  in De genealogie van de moraal, in Afgodenschemering en in De antichrist een theorie vol­gens welke het religieuze jodendom een beslissende en leidingge­vende rol heeft gespeeld bij het initiëren van de slavenopstand van de moraal. “

“De door Nietzsche verachte antisemieten konden dus in ieder geval een aantal van zijn gedachten als bron van inspiratie gebrui­ken, ook al strookte het beeld van de Arische heersersnatuur dat zij ontwierpen niet met het beeld van voornaamheid dat Nietzsche als leididee voor ogen stond. Dat hebben ze bij de nationaal-socialisten op een gegeven moment ook gemerkt. Ze bleven Nietzsche welis­waar voor hun karretje spannen, maar er gingen daarnaast steeds meer stemmen op die voor de vrijdenker Nietzsche waarschuwden. Ernst Krieck, een invloedrijke nationaal-socialistische filosoof, oor­deelde ironisch: ‘Al met al was Nietzsche een tegenstander van het socialisme, een tegenstander van het nationalisme en een tegenstan­der van de rassenidee. Als je die drie geestesrichtingen buiten be­schouwing laat, had hij misschien een uitstekende nazi kunnen zijn’  “.

De pre-fascist Max Nordau, auteur van “Entartung/Ontaarding” (1892) haatte Nietzsche, die hij (terecht) als een vrijdenker en als een antinationalist beschouwde. Dus heeft Max Nordau aan Nietzsche een van zijn haat-hoofdstukken gewijd, wat achteraf bezien eigenlijk een hommage is, omdat Nietzsche hier naast andere “ontaarde” en dus “dood te slaande” geesten staat: Tolstoi, Beaudelaire, Ibsen, Zola.

Harry Mulisch behandelt de kwestie “Nietzsche en het antisemitisme” uitvoerig in zijn boek over Eichmann “De zaak 40/61” waarbij hij ook tot de conclusie komt:

“hij [Nietzsche] zou ongetwijfeld tot Hitlers felste tegenstan­ders behoord hebben”

 

Maria Trepp

 

61 Responses to “Nietzsche en het anti-antisemitisme”

  1. vogelenwater zegt:

    Avatar van vogelenwaterFijn om dit te horen van over de grote man, had ook niet anders gedacht, want alleen kleingeestigen gebruiken anderen om zelf hoger te klimmen. Grooten hebben geen zelfgemaakt kontje nodig.

  2. wiljan45 zegt:

    Avatar van wiljan45Mooi. Gelukkig heb ik geen antisemiet onder huidige bloggers weten te vinden en zoek ook niet er naar,
    volgende blog graag.

  3. maria zegt:

    Avatar van mariahe waar kommen zo veel aanbevelingen zo snel vandaan? Maakt hier iemand een grap?

  4. zwollywood zegt:

    Avatar van zwollywoodook mobiel toevallig gelukt. nog niet gelezen

  5. iris kijkt zegt:

    Avatar van iris kijktNietzsche roept nogal het een en ander, maar zelf heb ik in m’n hoofd dat hij met name aan het christendom die slavenopstand van de moraal toeschrijft , wat overigens ook zo z’n onsymphatieke kanten heeft als je hem op een standpunt wilt betrappen. Z’n nadruk op kracht en voornaamheid en z’n afkeer van het zwakke en het zorgen voor het zwakke. In die zin is hij geen nazi , maar qua ideeen is er wel een en ander terug te vinden bij de Italiaanse fascisten, dan denk ik met name aan de Italiaanse futuristische kunstenaars met hun verheerlijking van strijd en oorlog toendertijd.Ik had het al eerder vanavond op m’n werk even aanbevolen , maar die zijn hier niet allemaal van mij.

    Reactie is geredigeerd

  6. maria zegt:

    Avatar van mariaIris, ja, de slavenmoraal enz. dat kwam de nazi’s goed uit. Zeker, de nazi’s konden bij Nietzsche aanknopen, maar toch moesten ze dan de belangrijkste dingen weglaten, zoals die ene nazimeneer -Krieck- dat ook in het aangehaalde citaat zegt.

    Nietzsche is best problematisch, maar een antisemiet was hij niet, nationalist of groepsmens ook niet, en sociaaldarwinist al helemaal niet!
    Reactie is geredigeerd

  7. Joke Mizée zegt:

    Avatar van Joke MizéeNietzsche had zelf een zeer zwakke gezondheid. Hij was in hoge mate afhankelijk van zijn familie, m.n. van zijn zus (degene die Maria noemt).

  8. Wim Duzijn zegt:

    Avatar van Wim DuzijnTot de zaken die NIETZSCHE fel afwees behoren banaal nationalisme, collectivisme, racisme, theocratie (kerk, priester, religieuze wetgeving), levenloos, verschralend intellectualisme en idolenaanbidding…
    Daar waar mensen die zaken belangrijk vinden is Nietzsche hun tegenstander.

  9. maria zegt:

    Avatar van mariaJoke, Hij had syphilis, toch?
    Over Nietzsche en de nazi’s, over N., zijn filosofie, zijn ziekte, zijn sterke en zwakke kanten een van de beste romans uit de Duitse literatuur van de XXste eeuw: Thomas Mann, Doktor Faustus.

    Wim hier heb je gewoon helemaal toaal gelijk.

    Reactie is geredigeerd

  10. Joke Mizée zegt:

    Avatar van Joke MizéeSyphilis had hij op het laatst. Hij leed aan migraine maar dan in de allerergste vorm, met hevige pijnen. Naar verluidt brak hij dan zijn hele hotelkamer af.

    Ik heb FN altijd zo vrouwonvriendelijk gevonden. Nergens ben ik van zijn hand een beschouwing over hun maatschappelijke positie tegengekomen.

    In zijn roman Nietzsche’s Tranen brengt Irvin D. Yalom FN in contact met Josef Breuer. Beiden worden verteerd door hun obsessie voor een vrouw, resp. http://nl.wikipedia.org/wiki/Lou_Salome en Anna O. Salomé heeft een belangrijk boek over Nietzsche geschreven.

    Reactie is geredigeerd

  11. jan bouma zegt:

    Avatar van jan bouma16/10… als FN nu geleefd zou hebben met de wetenschap van toen en nu; dat lijkt me een interessante casus… Zou hij zijn oude theoriëen bijstellen?

  12. JdK zegt:

    Avatar van JdKWat een warboel.
    Verwijs gewoon naar "De Antichrist" als je wil duidelijk maken wat Nietzsche vond van het geloof der Joden zoals het is overgenomen door de Christenen. Hij is, voorzover ik heb vernomen, de eerste in de westerse beschaving die analyseerde dat de Joden een boze, verdoemende en nooit aanwezige (zicht- of hoorbare) god vereerden. Dat onderscheidt de Joden van hun "Umwelt", maar het legt ook de eerste steen voor twee geloven – Christendom en Islam – die die ene god vereren maar wanhopig zoeken naar zijn bescherming.
    Die kleine nuance, de Joden geloven in een god die het licht is maar slechts duisternis biedt, mag wat mij betreft aan de analyse van Nietzsche alsnog worden toegevoegd. Zie "De Avondmaalsgasten" van Ingmar Bergman, voor zover die nog ergens gezien kan worden.

    (Overigens schrijven nederlanders vuist met een v.)
    Reactie is geredigeerd

  13. laila zegt:

    Avatar van lailaBoeiend Maria.
    Het is onvoorstelbaar hoe vaak die "kleinzielige" zuster op de proppen komt.

    Ik heb een fraaie uitgave van Aldus sprak Zarathoestra,waar ik regelmatig een stukje in lees.

  14. wiljan45 zegt:

    Avatar van wiljan45Maria 23.17, je spreekt je uit tegen antisemitisme en zegt in je blog via de aangehaalde teksten, dat Friedrich N. PROsemitisme schreef en of uitdroeg.

    Begrijp ik het nu goed, dat volgens jou ANTI fout is en PROSEMITISME voortreffelijk?

    JdK 3:12, als je weergave juist is van Friedrich N., dan begreep hij niet goed het geloof der joden. Ze waren vooral anders dan hun ‘omgeving’ en tijdgenoten, doordat ze behoorlijk de goddelijke instanties innerlijk maakten.(de goden van Grieken en Romeinen, maar ook die van het huidige Libanon en Irak enz. waren meer op het uiterlijke plan gedacht, werkzaam en voorgesteld).
    Dat was de bedoeling althans. Dat het niet altijd ‘lukte’, dat bewijst het optreden van de talloze waarschuwende profeten wel!
    Abraham werd heel close met Jahweh zou je kunnen zeggen.

    Deze visie wordt zeer uitvoerig uit de doeken gedaan door Emil Bock, 1. Urgeschichte 2. Moses und sein Zeitalter 3.Könige und Profete. Zijn werk is wel vertaald te krijgen, inmiddels, dacht ik. Het zijn 3 delen uit een 7-delig pakket, dat gaat tot en met de periode der evangelisten en Paulus.

  15. Bernard zegt:

    Avatar van BernardJa die slavenmoraal, maar ook zijn door JdK nog eens samengevatte historisch perspectief, noemde ik walgelijk; ik zou hem niet graag voor antisemiet uitmaken. Zoveel was toch wel duidelijk, hoop ik?
    N’s verhouding tot geloof en Christendom is sowieso ambivalent. Zijn verwerping is, als bij Judas, meer uit frustratie dan uit overtuiging. Hij heeft zijn leven lang wanhopig naar Jezus gezocht en zich er uiteindelijk zo mee geïdentificeerd dat hij zijn biografie Ecce Homo noemde.
    Reactie is geredigeerd

  16. Henk van Leuken zegt:

    Avatar van Henk van LeukenNietzsche was onder de indruk van de joodse intelligentie en wilskracht. We kunnen dat op de dag van vandaag nog zijn ware het niet dat die intelligentie en wilskracht bijgestaan wordt door een verder ontwikkelde wapenindustrie. Intelligentie en wilskracht krijgt daardoor een gevaarlijk speeltje. Kijk maar naar GAZA waar onlangs de intelligentie en wilskracht gemeten is. Ook Nietzsche zou hier om de rechtvaardigheid ervan gevraagd hebben. En hij zou zich distantiëren van dergelijk banaliteiten. Nietzsche kan dat ook doen omdat hij zich nooit aan geweld schuldig gemaakt heeft. Hij filosofeerde slechts met een hamer. Dat was en is de kracht van Nietzsche. Daarom zou Nietzsche ook zeker zijn standpunt ten aanzien van het antisemitisme herzien hebben als hij nu zou leven. Want Nietzsche was geen filosoof van de rede, hij was op de éérste plaats filoloog en dat bracht hem tot het inzicht dat door het medium van de taal de waarheid op en top antropomorf is. Dat wil zeggen een geheel van menselijke relaties, maar geen waarheid “op zichzelf”.

    Nietzsches extreem nominalistische standpunt daarin kan slechts kritiek laten zien op een metafysica van de taal. Want metafysica van de taal, legt onmiddellijk bloot dat de mens doordrogen is van waan én rede, wat geen ingang meer vind in de menselijke natuur zelf. Volgens Nietzsche is het hele denken slechts binnen een taalschema gerealiseerd. We geloven dan ook dat grammatica macht is die het bewustzijn beheerst. In dat licht zouden Nietzsches uitspraken over de joden gezien moeten worden. Want ook nu zou hij zeggen: geloof in de magische macht van de taal, als basis van kennis, brengt ons slechts in een delirium van de rede. Welke dan ook. En in de eindeloze ficties van de rede verdwijnt de waarheid in de zin van een verbinding tussen werkelijkheid en taalweergave. Hij drukt het als volgt uit:

    “Wat weet de mens eigenlijk van zichzelf! Ja, kon hij maar één keer zichzelf volledig , als in een verlichte etalage uitgestald waarnemen? Verzwijgt de natuur voor hem niet het meest……..zei wierp de sleutel weg: en wee de noodlottige nieuwsgierigheid, die eenmaal door een kier vanuit de bewustzijnskamer kon zien en dan besefte, dat de mens in de onverschilligheid van het niet weten steunt op het meedogenloze, het begerige, het onverzadigbare, het moordlustige, en als het ware op de rug van een tijger in dromen hangt.”

    Wat valt Nietzsche te verwijten? Hij is het geweest die ons de weg wees naar de ‘valkuilen’ in het bestaan van de mens. En dat heeft hij niet alleen gedaan voor semieten of antisemieten, hij heeft dat gedaan voor de gehele Westerse mensheid.

    Reactie is geredigeerd

  17. maria zegt:

    Avatar van maria@NN: “Verwijs gewoon naar "De Antichrist" als je wil duidelijk maken wat Nietzsche vond van het geloof der Joden zoals het is overgenomen door de Christenen.”
    Nee. Nietzsche heeft ook in veel andere geschriften en briefen belangrijke dingen gezegd over het antisemitisme, bijvoorbeeld “Menschliches, Allzumenschliches”waaruit het citaat in mijn blog.

    “Hij is, voorzover ik heb vernomen, de eerste in de westerse beschaving die analyseerde dat de Joden een boze, verdoemende en nooit aanwezige (zicht- of hoorbare) god vereerden. Dat onderscheidt de Joden van hun "Umwelt", maar het legt ook de eerste steen voor twee geloven – Christendom en Islam – die die ene god vereren maar wanhopig zoeken naar zijn bescherming.”
    Ja precies, dank.
    “(Overigens schrijven nederlanders vuist met een v.)”
    Dank, het is door anderen ook al opgemerkt. Ik laat het staan als bewijs dat ik geen spellingchecker heb alsmede nergens heb gejat….

    @Joke en Laila: Ja Nietzsche was geen vrouwenvriend, en ja, die onsympathieke zus komt altijd om de hoek kijken. Maar ze was ook vreselijk. Ja, er ZIJN ook vreselike vrouwen, en Nietzsche heeft veel dingen gezegd die voor mij buitengewoon belangrijk zijn. Zijn “Föhliche Wissenschaft” is de leidraad van mijn handelen.

    @Wiljan: "Begrijp ik het nu goed, dat volgens jou ANTI fout is en PROSEMITISME voortreffelijk?"

    Nee. Je hebt een punt! In feite zijn Nietsches enthusiast-prosemitische teksten problematisch.

    Later meer, ik loop alles nauwkeurig door wat jullie zeggen.

    Reactie is geredigeerd

  18. laila zegt:

    Avatar van lailaMaria,

    Hij was beslist niet vrouwonvriendelijk. Een grote liefde vatte hij op voor de bijzondere Lou Salomé, wiens biografie ik las.

    Naar: de vrolijke wetenschap zal ik weer eens uitkijken.

  19. R.Llull zegt:

    Avatar van R.Llull

    Die aanbevelingen komen van mensen die JIJ ook weer moet aanbevelen. Weg er mee…

    Maria heb jij de dagboeken van Nietzsche gelezen?

    En Maria is deze verzamelingen van meningen van andere ook jouw meening geworden?

    Is dit ook weer een vorm van: „Linguistic waste is een fenomeen dat ons denken belemmert, het is taalpuin dat ons vergiftigt.

    Waarom aldoor het napraten. Is dat niet een vorm van Verminderde Meerwaarde?

    IK stop.

    Lees maar op mijn blog: http://www.volkskrantblog.nl/blog/2431

  20. maria zegt:

    Avatar van maria@Dank Laila, en ik zal nog meer schrijven, zowel over Nietzsche/ Lou Salome ( of doe jij dat?) en Vrolijke wetenschap.

    @Llul, ik haal graag originele teksten aan ( met met pagiannummer) en geef dus de eer aan de auteur, in plaats van de teksten van anderen als mijn eigen mening te verkopen zoals dat vaak gebeurt op blogs. Voordel is ook dat googelende mensen in mijn blogs teksten vinden die zijn in hun scripties etc kunnen aanhalen, wat zij met blogopinies niet kunnen doen.
    De toegevoegde waarde van mij is
    1. mijn opzoeken van teksten en het opsporen van toepasselijke passages: geloof mij dat is meer werk dan het serveren van een eigen geodkope mening- en
    2. het begeleiden en aanwakkeren van een geengageerd debat, dat meeestal tot nieuwe blogs leidt ( zoals deze in feite een vervogblog is van de vorige).
    Veel mensen houden niet van mijn manier van bloggen- blijf van mijn lijf zoals ik van het jouwe!
    En doe het vooral beter!

    Ik loop de reacties boven nog verder door:
    @ wiljan 29-01-2009 09:09.dank voor bijdrage en literatuur.Ik heb nu op dit moment geen tijd het opgegeven boek van Bock ook nog na te lopen, bij Gelre staat hierover ook al veel, vooral dat Niezsche voor zijn interpretatie van het jodendom sterk op Julius Wellhausen afging.

    Reactie is geredigeerd

  21. Jasper zegt:

    Avatar van JasperInteressante bijdrage Maria! Met Nietzsche doe je het bij mij al snel goed :).

    Overigens is het verhaal dat Nietzsche aan syphilis leed hoogstwaarschijnlijk een fabeltje. Ik citeer even
    ‘Friedrich Nietzsche, the philosopher thought to have died of syphilis caught from prostitutes, was in fact the victim of a posthumous smear campaign by anti-Nazis, according to new research.

    A study of medical records has found that, far from suffering a sexually transmitted disease that drove him mad, Nietzsche almost certainly died of brain cancer.

    The doctor who has carried out the study claims that the universally accepted story of Nietzsche having caught syphilis from prostitutes was actually concocted after World War II by Wilhelm Lange-Eichbaum, an academic who was one of Nietzsche’s most vociferous critics. It was then adopted as fact by intellectuals who were keen to demolish the reputation of Nietzsche, whose idea of a "Superman" was used to underpin Nazism.

    The new research was carried out by Dr Leonard Sax, the director of the Montgomery Centre for Research in Child Development in Maryland. Dr Sax made his discovery after studying accounts of Nietzsche’s collapse with dementia in 1889. He was admitted to an asylum in Basel, Switzerland, and was initially diagnosed as being in the advanced stages of syphilis.’
    Bron: http://www.theage.com.au/articles/2003/05/05/1051987652842.html

    Wel ironisch dat het nu juist de anti-nazi’s waren (volgens dit artikel dan) die N als gedegenereerde vuilak probeerden neer te zetten.. ze hadden beter zijn boeken kunnen lezen. Maar dat is toch een probleem met Nietzsche, mensen vormen zich al snel een mening zonder bekend te zijn met de teksten zelf. Die natuurlijk (het zij gezegd) ook polyvalent en -interpretabel zijn.

    Bij N ligt het brandpunt van de menselijke ontwikkeling in het sterke en wilskrachtige individu, dat aan de kuddemoraal weet te ontsnappen. Het is leuk te speculeren over wat N als anti-nationalist en anti-patriot over de staat Israel gezegd zou hebben. Waarschijnlijk (in relatie tot je eerste quote) dat ze hun door het lange lijden opgebouwde geestes- en wilskapitaal verspeeld hebben. En daar zit natuurlijk wel wat in, als je de grote intellectuele en humanitaire europees-joodse traditie tegenover tegenover het agressief-militaristisch-technologische denken in de staat Israel stelt.

    Tot slot: Nietzsche mag geen antisemiet of nationaal-socialist geweest zijn, hij was ook zeker geen democraat of humanist. Anti-staat (dat ‘koude monster’) en anti-medelijden en altruïsme. Eigenlijk ook anti-politiek. Als je de beste man al ergens in het spectrum moet plaatsen denk ik altijd aan il Gattopardo, van de Lampedusa. Een op zichzelf staande entiteit, oude edelman ~ op bepaalde punten zijn tijd ver vooruit, maar op andere punten oerconservatief. Zoals hij zelf zegt ‘ik ben een poolse edelman van zuiver bloed, en heb geen druppel slecht bloed in de aderen. Zeker geen Duits bloed’ (bron: http://en.wikipedia.org/wiki/Nietzsche#Notes_on_citizenship.2C_nationality_and_ethnicity)

    Overigens moet je gewoon lekker doorgaan met jouw manier van bloggen. Dat associatieve bevalt me wel. Je aanpak heeft iets Rortyaans.
    Ben je bekend met het boek ‘Liever de Gifbeker’ van Andre Klukhuhn?

    hartelijk

  22. laila zegt:

    Avatar van lailaOp Lou Salomé heb ik patent aangevraagd:-)

  23. maria zegt:

    Avatar van maria@Jasper, alleen even koert, ik ga later nog uitgebreider op je in, maar daarvor probeer ik nog antwoord te geven aan de anderen die nog voor je staan:
    “Je aanpak heeft iets Rortyaans.”
    Helemaal waar! Zie ook mijn blogs over Rorty, link rechts in het kader met filosofieblogs!!

    “Ben je bekend met het boek ‘Liever de Gifbeker’ van Andre Klukhuhn?”
    Nee, dat ga ik dus ook nog lezen. Maar ik krijg een slecht gevoel bij de naam Klukhuhn; misschien is dat onterecht. Ik zoek het nog uit.

    @Bernard: Nietzsche was zeer positief over de mens Jezus, maar haatte het christendom dat Paulus heeft uitgevonden. Eerlijk gezegd, kan ik Nietzsche hierin zeer goed volgen.
    Ik mag Paulus niet ( en hierin ben ik dan toch weer helemaal géén Lutheraan, omdat Luther zwaar leunde op Paulus).
    De slavenmoraal: daarbij lopen twee verschillende dingen door elkaar. Inzoverre Nietzsche verachting toonde voor zwakte en ziekte keur ik hem helemaal af. Maar hij heeft, vooral in de inleiding van de ‘Vrolijke Wetenschap’, de ziekte juist omhelst en zich ermee geidentificeerd.
    Zijn afkeur voor de slavenmoraal is vaak een afkeer van volksopstand, en van populisme. In die zin haat ikzelf ook de slavenmoraal. De slavenmoraal van het ressentiment, van de nazi’s, van de communisten en van de revolte van Fortuyn.
    Als antipopulist vind ik grote steun bij Nietzsche.

    Later meer….

    @Laila, is goed, ik ben blij!! wel zal ik proberen hierover iets te lezen, dan kan ik bij jou ook beter mee doen.

    Reactie is geredigeerd

  24. wiljan45 zegt:

    Avatar van wiljan45Bernhard 9.14. eens. De zoeker N. Daar zit ook de kern van de ruzie met Wagner. Let wel, de kern. Ik ga niet in op Wagner, liever niet nu.
    Henk van Leuken 9.14. Mooi. Ik vind je ‘extreemnominalistisch zeer overtuigen. Ter excuus, plaats je hem in de tijdgebondenheid, terecht.
    Maria,10.45, ja, interessant hè

  25. Jasper zegt:

    Avatar van JasperHa ben benieuwd naar je langere reactie maria. Klukhuhn is een leuke en interessante man. Jarenlang directeur geweest van het SG in Utrecht. Hij is met pensioen maar geeft nog een cursus ‘Liever de Gifbeker’ over z’n boek en denkwijze. Een soort algemene cultuurfilosofie. Zo’n beetje het leukste en interessantste vak dat ik in mn universitaire carriere (tot zover dan 😉 heb mogen volgen. Centrale stelling: wetenschap en kunst zijn twee complementaire benaderingswijzen die beide valide kennis opleveren. Het ojectiverende en het deelnemersperspectief zijn even belangrijk.

    indachtig Rorty
    "Filosofie is niet wat wij altijd hebben gedacht: een bouwwerk van ware uitspraken of een methode om zo’n bouwwerk op te trekken, geen kennisleer, maar een weg die je gaat en die je in staat stelt om voor wat je bezighoudt, of in wat je ervaart als de kern van je bestaan, steeds nieuwe kernen te vinden. Als je al bouwt, dan ben je zelf het bouwwerk.

    Er wordt geen ‘Filosofie-met-een-hoofdletter’ bedreven, maar in plaats daarvan moet de filosofie vormend worden, in een algemeen menselijke, bijna opvoedkundige zin, en moet een algemene intellectuele mobiliteit creëren. In plaats van de vakspecialist, de superieure wijsgeer, de virtuoos van een technisch vocabularium, komt nu de filosoof als “all-round” intellectueel, gepassioneerd amateur op vele gebieden, een soort algemeen cultuurcriticus."

    http://www.uu.nl/gifbeker (site vd cursus) staat het een en ander.
    Reactie is geredigeerd

  26. PHM van de kletersteeg zegt:

    Avatar van PHM van de kletersteeg….was ook maar een mof….

  27. An van den Burg zegt:

    Avatar van An van den BurgBernhard.

    De Bijbel, is aangetoond door Nietzsche, is wel degelijk een groot sprookje!

    Dat bewijst hij in zijn onderzoeken naar de Evangelieën van Paulus, Matheüs en Lucas.

    Niets, maar dan ook niets is van origine!

    An.

  28. R.Llull zegt:

    Avatar van R.Llull

    Dank voor je antwoord. Mijn vraag was, heb je de dagboeken van Nietzsche gelezen?

    Ik heb ze en lees er graag in. Ik vind ze beter dan zijn boeken. Zijn probleem was: hoe schrijf ik nu een boek met zo’ n hoofd als ik.

    In zijn dagboeken staan aantekeningen voor zijn gepubliceerde boeken. Het hadden er 10 kunnen zijn.

    Maar wat jouw onderwerp aangaat. In zijn dagboeken huppelt hij van a naar b en weer terug. Hij heeft geen uitgesproken mening. En in zijn boeken,…och eigenlijk ook niet. Hij spreekt zich zo vaak tegen.

    Nogmaals dank voor je antwoord

  29. R.Llull zegt:

    Avatar van R.Llull

    Ik heb een klein boekje thuis over Nietzsche moet het even opzoeken. Daarin schrijven een aantal mensen dat Nietzsche een gelovig mens was.

    Wat jij doet is ongeveer het zelfde: iets beweren wat waar wordt omdat er gegevens zijn te vinden die de veronderstelling steunen.

    Nu de hele filosofie is zoals ik zo juist schreef: een reeks veronderstellingen waarmee iedereen mee weg kan lopen.

    Ik vind filosofie onzin. Maar ik gun het iedereen. Dat is toch een betere stelling dan dat er ergens een filosofie zou zijn die waar zou zijn. Bla Bla

    groet uit Girona Catalunya

  30. maria zegt:

    Avatar van maria@Llul, nee ik heb de dagboeken van Nietzsche helaas nog niet gelezen, net zo min als de minst zo belangrijke dagboeken van Kafka.
    Komt hopelijk nog.

    Nu verder met de lijst van berichtjes:
    @Henk van Leuken, heel erg bedankt voor interssante, relevante bijdrage die ik geheel onderschrijf.

    @Jasper interessant met de info over syphilis versus hersentumor.
    “Nietzsche mag geen antisemiet of nationaal-socialist geweest zijn, hij was ook zeker geen democraat of humanist”
    Nagel op de kop. Precies!
    Daarom: Van Nietzsche kunnen we niets zo maar over nemen. Wat eventueel nuttig is moet van eenieder op een eigen manier hergeformuleerd worden.
    @Laila heb Lou Salome van de bieb gehaald, en wacht op jouw blog.
    @Wiljan+ Bernard: de zoker Nietzsche, precies dat moeten we nadoen: zoeken.
    Later meer…

  31. jan bouma zegt:

    Avatar van jan boumaIk herhaal maar even mijn vraag (zie hierboven)die je overigens aan alle filosofen kunt stellen:

    == / 29-01-2009 00:23
    Als FN nu geleefd zou hebben met de wetenschap van toen en nu; dat lijkt me een interessante casus… Zou hij zijn oude theoriëen dan bijstellen? ==

    de vergaande konsekwentie bij beantwoording in positieve zin (Ja) dus houdt in dat mijn stelling over de "continue en eeuwigdurende verwerping van Ideeën en Filosofieën" van toepassing is. Het is geen retorische vraag die ik stelde. Misschien even goed om het vast te stellen? (Uiteraard verdedig ik mijn leerstellingen! Dat spreekt. :-)) -)
    Reactie is geredigeerd

  32. maria zegt:

    Avatar van mariaJan, Er zijn natuurlijk hedendaagse filosofen die zwaar op Nietzsche leunen, zoals Foucault, en Peter Sloterdijk.
    Vooral Sloterdijk lees ik ontzettend graag, nu op dit moment: Het heilig vuur, over de strijd tussen jodendom, christendom en islam.
    Ik zal er nog over bloggen…
    Reactie is geredigeerd

  33. Bernard zegt:

    Avatar van Bernard"Als FN nu geleefd zou hebben met de wetenschap van toen en nu; dat lijkt me een interessante casus… Zou hij zijn oude theoriëen dan bijstellen?"

    @Jan, hij zou je Hoofdbel ter hand nemen, concluderen dat alles al gezegd is, en lekker rustig gaan dementeren.

  34. maria zegt:

    Avatar van mariaMaar Bernard toch wat een gemene lelijke toon.
    Ik wilde juist gaan voorstellen dat wij Leidenaren (Jij, Joke, ik, Solvejg, Blew en Ruud) elke woensdag avond bij elkaar komen om het boek der boeken te bestuderen.
    Reactie is geredigeerd

  35. jan bouma zegt:

    Avatar van jan bouma@Maria… en Bernard.. er schuilt natuurlijk een verschrikkelijke waarheid in die stelling van me maar ik gun jullie, en idem alle filosofen, een gezonde nachrust toe. Voorts – gelijk Bernard al opmerkte – wens ik dan ook nog dat de Filosofen tot aan het Einde hunner Tijden mijn meesterwerk, als Hoofdbel, onder handbereik of op z’n minst op het nachtkastje zullen hebben en houden! Daadwerkelijk erin lezen verg ik niet; dat is te moeilijk gebleken.

    Nou de groeten maar weer. Het kwartje zal nog wel eens vallen welk een baanbrekend inzicht hier werd geboden! -:))

    In de redigeertermijn… @Maria… dat lijkt me een heel goed Idee! Die bijeenkomsten zullen dan worden genoemd "De Verlichten van Leiden bijeen!"
    Ik wil me er wel een keertje gratis vervoegen voor het geven van onderricht!
    Reactie is geredigeerd

  36. maria zegt:

    Avatar van maria"De Verlichten van Leiden bijeen"
    of kort: "De verlichte bijen".

  37. Bernard zegt:

    Avatar van Bernard@Maria,
    het was helemaal niet gemeen bedoeld, alleen een geintje, een "gebbetje".
    @Jan, je voelde je toch niet beledigd, hoop ik.

  38. maria zegt:

    Avatar van mariaHij kan er blijkbaar tegen, en dat siert hem!

  39. jan bouma zegt:

    Avatar van jan boumaWelnee Bernard… ik weet toch hoeveel verwarring ik teweeg breng… Het ga je goed en idem elk ’n ander die dit leest of niet leest… (ik ga wat anders doen)
    En oh ja, Bernard… je was bij pg. 81 zei je; hou nou eens vol tot het end, hè? Dan zul je werkelijk één van de weinigen zijn die HET boek der boeken integraal zal hebben gelezen.
    Aardigheidje:
    Had onlangs een juffrouw op bezoek tegen wie ik zei: "dit boek krijgt u in geen 10 jaar uitgelezen." Ze las toen één regel, heel moeizaam, ja, dat wel.. en ze was het met me eens. Prachtig toch? Een boek dat je nooit uitgelezen krijgt? Salut!

  40. iris kijkt zegt:

    Avatar van iris kijktOverigens ben ik wel voor ‘zelf schrijven’ en is het ergens jammer dat een blog als dit bestaat uit wat aan elkaar geplakte citaten. Dat het zoveel aanbevelingen krijgt is mogelijk vanuit een soort herkenning : god zij dank kan ik een blog in elkaar timmeren door wat citaten aan elkaar te plakken. Zou een beginnend student zoiets inleveren als hierboven jouw blog , was het zwaar onvoldoende.Maar ik heb het zelf aanbevolen , waarom eigenlijk ? Ter bevordering van de onderlinge luiheid en ach god , ze citeert en plakt wat over een filosoof ? Ik weet het niet.
    Zelf probeer ik verre te blijven van dat , het moet eerst misschien iets aan elkaar geplakt zijn , maar voor je het schrijft.Dus wanneer schrijf je eens iets, op basis daarvan , maar daarna ?
    Reactie is geredigeerd

  41. Bernard zegt:

    Avatar van Bernard@Iris,
    ff gekeken bij jou, en gereageerd, en geconstateerd dat jouw meeste blogs heel anders zijn. Maria reageert veel meer op de actualiteit – of in dit blog op enkele opmerkingen over Nietzsche in haar vorige blog – en dan is het zéér legitiem om te reageren met een schat aan relevante citaten die precies M’s eigen visie op het onderwerp of de persoon weergeven.
    Dat is geen gemakszucht of luiheid, maar getuigt van grote belezenheid en kennis. De citaten zijn geen doel, maar middel, om een heel duidelijke, eigen mening over het onderwerp te onderbouwen. Dat lijkt me een stuk moeilijker dan vrijblijvend, voor de vuist weg, eigen zieleroerselen formuleren.
    Dat laatste is overigens niet negatief naar jouw blogs bedoeld, die zijn gewoon anders van opzet.

    Reactie is geredigeerd

  42. wiljan45 zegt:

    Avatar van wiljan45Maria, bernhard, verzuipt in haar belezenheid. Ze heeft allerminst een visie op vele zaken, want er zitten de raarste kronkels in, die dan ook met het grootste gemak door mij bv. ingebracht worden, zoals hier over haar rare prosemitisme. Althans, het is zo slecht te rijmen met haar eigen jacht op zgn.foutdenkenden, zoals …

    Reactie is geredigeerd

  43. maria zegt:

    Avatar van maria@Iris, als het zo was dat mijn citaten toevallig en oppervlakkig bij elkaar geraapt waren dan had je gelijk.
    Maar ik investeer zeer veel uren werk in het zoeken van passende citaten en in het begeleiden van het debat.
    Mijn citaten sluiten aan bij een actueel debat, geven verdieping en achtergrond en zijn uitgangspunt voor een geengageerde discussie.
    (Trouwens is het Passagen-Werk van Walter Benjamin, waar mijn project op bouwt een citaten -collage)
    Ik lees in het algemeen de boeken die de mensen op mijn blog aanhalen, en ga daarop in. Zo ontstond dit blog, en ook het Foucault –debat.
    Veel mensen vinden dat leuk en komen regelmatig weer met nieuwe boeken voor mij, zoals nu Jasper hierboven.
    Ik krijg vaak mails van studenten die scripties schrijven, met verdergaande vragen, die ook vaak nog het hele aangehaalde artikel of hoofdstuk willen.
    Het laatst nog van iemand die een scriptie schreef over Bernard Lewis.

    Aanbevelingen maken mij totaal niets uit. Als ik wil, log ik in met verschillende IP-nummers ( hier in mijn omgeving zijn er veel verschillende onbeschermde netwerken in de lucht , dat doe ik dus vanuit mijn luie stoel) en beveel mezelf meerdere keren aan. Dus vergeet de aanbevelingen. Hier was ik alleen verbaaasd dat er zo veel anbevelingen zo snel kwamen, zonder bijdrages, dat is anders niet zo.
    Ik blog altijd vanuit mijn interesse en vanuit de dingen die anderen hier aandragen; niet om te scoren. Ik heb ook minder aanbevingen dan populaire bloggers.
    Wat ik erg leuk vind aan mijn eigen bloggen dat is dat ik nu in de loop de tijd zo veel verschillende thema’s uitdiep en van verschillende kanten bekijk. De kaders met thema-referenties blijven maar groeien. En ik heb een leuk clubje mededebattanden opgebouwd die graag terug komen.
    Tsja, Iris, ik ben gewoon buitengewoon tevreden met mezelf, leer dagelijks veel bij, en heb erg veel plezier aan mijn blog, daar is weinig aan te doen!
    En ik leef erg goed met mensen die niets met mij kunnen, dat ben ik gewend, dat was mijn leven lang altijd de meerderheid. Aan een paar goede medestanders heb ik genoeg. En die heb ik, zoals Bernard die ik via mijn blog heb leren kennen.

    Wiljan: "zitten de raarste kronkels in": dat karakterisieert mij erg goed. helemaal waar.
    Ik ben een vrouw van kronkels, bochten en omwegen.
    Over filosemitisme kom ik nog terug, daarmee heb je een belangrijk punt.

    Reactie is geredigeerd

  44. wiljan45 zegt:

    Avatar van wiljan4510:53
    Kronkels. Maria, die hou je liefst voor je. Ik vind je te relativerend daarover. Je moet de verwarring niet vergroten, maar juist afwachten tot je visie ‘staat’.
    Tenzij je verder geen pretentie hebt en een positie inneemt in ‘het debat’. Dat pretendeer je, maar als je kritiek ondervindt, ga je over op je kronkelmetaforiek, om je te redden. Of je gaat je eigen werk relativeren als slechts ‘een collage’, kunst bijna. Haha.
    Je universalismestreven is prima. Maar dan stel IK hoge eisen aan dergelijke genie’s.

  45. maria zegt:

    Avatar van maria@Wiljan, "Kronkels, Maria, die hou je liefst voor je. Ik vind je te relativerend daarover"
    Waarom
    Wiljan,
    je hoeft toch niet op mijn blog te komen?
    Ik kronkel
    voor degenen
    die me graag zien kronkelen:
    Bernard, Jan en alleman.

    Ik kom op filosemitisme nog terug nadat ik de Nedelandse versie van een hoogst problematisch Duits toneelstuk "Der Stellvertreter" ( kritisch over paus en holocaust, maar toch een slecht toneelstuk..) heb gehaald.

    @jasper: Jasper, ik ben bezig met groot interesse naar Andre Klukhuhn te kijken.
    Het door jou opgegeven boek over de gifbeker vind ik niet, daarentegen heeft hij een interessant hoofdstuk geschreven in “if you’re so smart, why areen’t you rich”( Chris Lorenz;hierin ook een zeer belangrijk hoofdstuk van de Leidse wetenschapper Vincent Icke).
    Ook heb ik het uitgeleende boek over de “Janus” laten reserveren…

  46. wiljan45 zegt:

    Avatar van wiljan45Tuurlijk maria 11.36.
    Maar ik reageer voor die andere Jan en alleman.
    Dus: neem me toch naar serieuzer.
    Dat zei je net nog, op het vorige blog. Wederom KRONKELS?
    Reageer maar uit je eige op dat ‘prosemitisme, dat is beter, maria.
    Duizend boeken/toneelstukken is niet minder dan 2000.
    Heb ik al uit.

  47. iris kijkt zegt:

    Avatar van iris kijktAls je een intelectuele positie inneemt , dan is het dus zo dat je na het bij elkaar vergaren van zinnige citaten , wat veel werk is , vervolgens zelf iets probeert te beweren op basis daarvan en dan evt.iets citeert. dat leer je elke student neem ik aan die een werkstukje schrijft. vervolgens voldoe je daar niet aan op je eigen blog , bijna nooit lijkt het als het om intelectuele onderwerpen gaat.Dus wat vertel je je studenten eigenlijk ? Een citaten-college ? wat moet ik me daarbij voorstellen eigenlijk ? Dat jij wat staat voor te lezen uit Benjamin ?Als ik even op je eigen woorden afga. Nou , interessant.En dat lijkt ene Bernard een stuk moeilijker dan om zelf wat ‘zieleroerselen’te schrijven, nou hij vergist zich deerlijk.Naturlijk is er niets tegen citeren verder op zich, maar een beetje lezen en dan wat knippen plakken ? Was dat niet verboden zelfs voor middelbare scholieren? Ook als ze er alles van wisten ?
    Reactie is geredigeerd

  48. maria zegt:

    Avatar van mariairis, mijn manier van werken ontgaat je blijkbaar geheel.
    Het ontgaat je hoe veel enthusiasme ik bij anderen kan opwekken, omdat ik het bij jou niet vermag.

    Het zij zo.
    Ik ben blij en tevreden en ga door met de dialoog met de velen die iets aan mijn blogs en aan mijn andere uitgebreide internetpublicaties hebben. Samen nemen we graag originele teksten door en bespreken deze.

    Ik krijg er een grote kick van om passende teksten op te zoeken bij actuele gebeurtenissen en dan een debat te begeleiden.

    Ik ben niet boos noch woedend op jou, lieve Iris, en ik snap totaal niet wat ik jou heb aangedaan.

    @Wiljan, filosemitisme is een hoogst problematisch fenomeen, daarin ben ik het gewoon met je eens.
    Alle idealisering keur ik af en ben ik waantrouwig tegen..
    Nietzsche is inderdaad op sommige punten merkwardig filosemitisch… en zoiets slaat makkelijk om in zijn tegendeel.

    Reactie is geredigeerd

  49. Bernard zegt:

    Avatar van Bernard@Iris,
    neem je laatste blog over de koran: daarin geef je een duidelijke visie op koran en islam, een visie die gebaseerd is op wat je in de loop der tijden over het onderwerp hebt gelezen – ik neem tenminste aan dat je net zomin als ik of Maria ooit zelfstandig studie van het onderwerp(waartoe ik de koran lezen dus niet reken)hebt gemaakt.
    Maria zou eenzelfde blog kunnen schrijven, alleen zou zij haar visie met citaten uit het gelezene onderbouwen.
    Sorry, maar dat is toch inderdaad echt een stuk moeilijker.

    Reactie is geredigeerd

  50. maria zegt:

    Avatar van maria@Toch bedankt voor de kritiek, Iris.
    Alle kritiek is voor mij interessant en leidt me verder.
    Ik verzamel hetgeen jij hebt gezegd, en alle commentaren van anderen over de manier van mijn bloggen, plus mijn antwoorden, en maak een nieuw bestandje ervan "De manier waarop ik blog" en link dit helemaal boven onder aan mijn statement
    "" …Ik zoek Bildung.."
    Ik krijg nooit genoeg van zelfreflectie!

    Nog eens resumerend en zelfreflecterend over dit blog: Had ik het , nu tergkijkend met de kritiek in handen, anders moeten doen ?
    Ik ging uit van de vraag hoe antisemitsch Nietzsche was, een vraag die op mijn vorige blog werd opgeworpen. Ik wist, uit eigen literatuuronderzoek, waar ik met de Nietzsche-concordantie in de hand alle citaten van Nietzsche met het woord “antisemitisme” was nagelopen, dat hij een felle tegenstander van het antisemitisme was. Deze toen gevonden originaalcitaten Nietzsche had ik gewoon op een rijte kunnen zetten.
    Dat leek mij niet de aangewezen methode, om een aantal redenen.
    1. Het is alles in het Duits, en ik had het dus sowieso moeten vertalen
    2. Ik wilde het boek dat An van den Burg had genoemd gebruiken
    3. Het leek me beter om iemand als Rüdiger Safranski aan te halen, die ik veel lees, en die een zeer gekwalificeerd breed en diep oordeel over Nietzsche heeft, en die in een nieuw boek in het Nederlands vertaald is, een boek dat inmiddels in vele oplagen is verschenen.

    Zelf heb ik geen “mening” over Nietzsche en het antisemitisme; het gaat hier toch eigenlijk meer om feiten: wat zei N., en wat maakten anderen hiervan. Inzoverre ik een mening heb is die kort en bondig en duidelijk uit mijn presentatie af te leiden: Nietzsche was geen antisemiet.

    Wat hebben anderen die via Google op mijn site belanden nou hiervan?
    In eerste instantie een aardig overzicht van wat er in grote lijnen over dit thema gezegd kan worden; ook een waarschuwing dat Nietzsches idealiserend filosemitisme problematisch is; en een aanmoediging om verder te gaan lezen in de aangehaalde boeken.
    Bovendien kan iedereen die een verdergaande discussie wenst via mail of in de discussie direct nieuwe thema’s en/of boeken aandragen en ik zal veel moeite doen en tijd nemen om aan deze wensen te voldoen.

    Hierbij kondig ik al mijn volgende blog aan met uitvoerige citaten van een ander. Ik zal – getriggerd door iets dat Bernard elders schreef- schrijven over de kwestie of de mens van nature goed of slecht is, en of onze beschaving maar “een vernis” is over het beest in ons ( Bernard denkt van wel, maar dat zegt nog niets over de rest van ons die mogelijk helemaal geen beesten zijn) .
    Ik zal hiervoor een zeer interessant boek van Frans de Waal gebruiken. “De aap en de filosoof : hoe de moraal is ontstaan”

    Reactie is geredigeerd

  51. Jasper zegt:

    Avatar van JasperJa Maria, ik vind je benaderingswijze interessant. Hij houdt voor mij het midden tussen wetenschap, opinie en kunst. Dat de scheidslijnen daarbij vervagen vind ik eigenlijk wel leuk. Ik denk wel te zien dat je politieke kleur en persoonlijke gevoelsleven invloed hebben op wat je schrijft. Maar dat lijkt me toch niet verkeerd.

    Leuk dat je naar Klukhuhn’s Janus gaat kijken. Het is een rijk boek. Zijn benaderingswijze (brede intellectuele blik, veel citaten maar ook essayisme en meningsvorming) lijkt wel wat op de jouwe geloof ik.

    Frans de Waal heeft net een UvH-eredoctoraat ontvangen, maar dat weet je vermoedelijk al.

    groet

  52. maria zegt:

    Avatar van mariaDank Jasper, Ja, dat van Frans de Waal weet ik; ik heb zijn boek overigens ook leren kennen via de UvH, toen Harry Kunneman ervan vertelde.

    Jouw spiegeling van wat ik doe beschrijft exact hoe ik me zelf zie (overigens herken ik mij ook in de negatieve spiegel van mijn tegenstanders).

    Over mijn werkwijze en Rorty. Ik haal dit uit de inleiding van mijn Burke -documentatie (die ik eventueel in samenwerking met Peter Derkx nog zal omzetten in een proefschrift):

    "Richard Rorty beschrijft in ” Solidariteit of objectiviteit’ een wetenschappelijk pragmatische houding, die ook de mijne is:’Het gaat [de pragmatici] […] [erom], dat wij het traditionele onderscheid tussen kennis en opinie moeten laten vallen, voor zover dat althans wordt uitgelegd als een onderscheid tussen waarheid als overeenstemming met de werkelijkheid en waarheid als aanbeveling voor voldoende gerechtvaardigde overtuigingen. […] [De pragmaticus] waardeert coöperatief menselijk onderzoek.’
    Dit onderzoek wordt geschreven in coöperatie en interactie met anderen.
    Behalve een beschrijving van en een kritiek op de Burke Stichting en de rechtspopulistische Leidse intellectuelen is deze tekst óók een verslag – in feite een culturele hypertekst- van de brede intellectuele weerstand tegen de ‘conservatieve revolutie in Nederland aan het begin van de 21ste eeuw. "

    Reactie is geredigeerd

  53. Joke Mizée zegt:

    Avatar van Joke MizéeKijk nou: http://www.volkskrantblog.nl/bericht/247407 is een VK-weblog begonnen. Jij zal zijn werk vast wel kennen. Een problematische schrijver die grotendeels taboes doorbreekt. Maar o.a. de Fabel van de Illegaal heeft geconstateerd dat zijn werk antisemitische elementen bevat.

  54. maria zegt:

    Avatar van mariaHa, interessant.
    Ik heb het boek van Edel nauwkeurig bestudeers en ben het niet met hem eens.

    Wel is hij een van de weinigen die de problematische prefascist en bloed-en-bodem-zionist Max Nordau als racist beschrijven.
    Alleen: niet alle zionisten zijn racisten.

    Ik heb nu even geen tijd voor zijn blog; zodra ik tijd heb wil ik eerst bij alle oude vrienden langs waar ik niet meer heb gekeken.

  55. Sauwelios zegt:

    Avatar van Sauwelios"In zijn aantekeningen uit de herfst van 1888 zet Nietzsche een aan­tal gedachten voor een psychologie van het anti-semitisme op een rijtje. Het gaat daarbij meestal om lui, schrijft hij, die te zwak zijn om hun leven een zin te geven en die zich in panische angst bij de eerste de beste partijen aansluiten die hun tirannieke behoefte aan zin bevredigen. Ze worden bijvoorbeeld anti-semieten louter en al­leen omdat de anti-semieten het op het schaamteloze af op dat ene voor de hand liggende doel gemunt hebben – het joodse geld . Aan die waarneming knoopt Nietzsche zijn psychogram van de ordinai­re anti-semiet vast: instinctieve afgunst, ressentiment, machteloze woede als leidmotief: de aanspraak van de ‘uitverkorene’; door en door moralistische leugenachtigheid tegenover zichzelf-die per­manent de mond vol heeft van deugdzaamheid en alle andere gro­te woorden. Dit als typisch kenmerk: ze merken niet eens op wie ze daardoor als twee druppels water lijken? Een anti-semiet is een afgunstige, dat wil zeggen de meest stupide jood."
    [Rüdiger Safranski, Friedrich Nietzsche. Biographie seines Denkens.]

    Nietzsche was in zekere zin zowel anti-semitisch als anti-anti-semitisch. Om dit te begrijpen moet je weten wat hij tegen zowel joden als anti-semieten had. Dit is namelijk, zoals het bovenstaande citaat al suggereert, één en hetzelfde. (Me dunkt overigens dat er in dat citaat een aanhalingsteken vergeten is.) Maar deze vraag is meteen al een ‘nitimur in vetitum’, aangezien het not done is om te suggereren dat jodenhaat rationeel kan zijn. In het Engels bijvoorbeeld is "anti-Semite" en "rabid anti-Semite" al bijna een tautologie.

    Wat heeft Nietzsche tegen jodenhaat? Aangezien hijzelf ook iets tegen joden heeft zit het hem niet in het feit dat die haat tegen joden gericht is. Het moet hem dus zitten in de haat zelf. Nu heeft Nietzsche niet iets tegen iedere vorm van haat: zo heeft hij het ergens over "jazeggen zelfs met zijn haat"—haat kan volgens hem dus affirmatief zijn, hoeft niet negatief te zijn. Het gaat hem dus om de vorm van haat die zowel joden als anti-semieten kenmerkt. Deze vorm van haat noemt hij dikwijls ressentiment. Maar wat is ressentiment?

    "Een wraakgedachte hebben en uitvoeren betekent een heftige koortsaanval krijgen, die echter voorbijgaat: een wraakgedachte echter hebben, zonder kracht en moed, haar uit te voeren, betekent een chronisch lijden, een vergiftiging aan lijf en ziel met zich meedragen."
    [Nietzsche, Menselijks, al te menselijks, aforisme 60, mijn vertaling.]

    Ressentiment is dus eigenlijk een combinatie van twee gevoelens: aan de ene kant een wraakgevoel, aan de andere kant een gevoel van machteloosheid. Het laatste werkt als brandstof op het vuur van het eerste. Het is uit ressentiment dat het Joods-Christelijke idee van de "hel" verklaard moet worden.

    Net zoals hij niet tegen iedere vorm van haat is, is Nietzsche ook niet tegen iedere vorm van wraak (bv. niet tegen eerwraak: zie De wil tot macht, schets 925). In Aldus sprak Zarathoestra noemt Zarathoestra zijn aartsvijand "de geest der wraak"—en het woord "geest" moet hier benadrukt worden:

    "Waarlijk, een grote narheid woont in onze wil; en tot een vloek werd het voor al het menselijke, dat deze narheid geest leerde!"
    [‘Van de verlossing’, mijn vertaling.]

    Vergelijk:

    "Priesters zijn, zoals bekend, de boosaardigste vijanden—waarom toch? Omdat ze de machteloosten zijn. Uit de machteloosheid groeit bij hen de haat tot in het gigantische en het griezelige, tot in het geestelijkste en giftigste. De heel grote haters uit de wereldgeschiedenis zijn altijd priesters geweest, ook de meest intelligente [geistreichen] haters:—naast de geest der priesterlijke wraak komt überhaupt alle overige geest nauwelijks binnen beschouwing. De menselijke geschiedenis zou een veel te domme zaak zijn zonder de geest, die van de kant van de machtelozen in haar terechtgekomen is:—laten we meteen het grootste voorbeeld nemen. Alles, wat op aarde tegen "de voornamen", "de geweldigen", "de heren", "de machthebbers" gedaan is, is het niet waard om genoemd te worden in vergelijking met dat, wat de joden tegen hen gedaan hebben: de joden, dat priesterlijke volk, dat zich uiteindelijk alleen door een radicale herwaardering van hun waarden [dwz. de waarden van "de voornamen" etc.], dus door een actie van de geestelijkste wraak genoegdoening wist te verschaffen. Zo alleen was het nou passend voor een priesterlijk volk, voor het volk van de meest regressieve priesterlijke wraakzucht."
    [Nietzsche, Ter genealogie der moraal, eerste verhandeling, paragraaf 7, mijn vertaling.]

    Een "stupide jood" is dus eigenlijk een contradictio in adjecto. De "stupide jood", de meest ordinaire anti-semiet, is wel ressentimenteel maar niet intelligent. Hij verhoudt zich tot de intelligente anti-semiet zoals de joodse tsjandala zich tot de joodse priester verhield:

    "[De joden schiepen] een belangrijke nieuwe positie: de priester als leider van de tsjandala—tegen de voorname standen…"
    [De wil tot macht, schets 184, mijn vertaling.]

    Dat was in de oudheid. In de moderne tijd zijn de joden juist in zekere zin "de voornamen": ze zijn althans rijk—en "de rijken, de bezitters" was de oorspronkelijke betekenis van het Sanskriet woord arya volgens Nietzsche (Genealogie der moraal I, 5).

    Ter afsluiting een link voor degenen die het interesseert: http://www.dbnl.org/tekst/braa002verz03_01/braa002verz03_01_0033.htm, Het nationaal-socialisme als rancuneleer, door de Nederlandse Nietzscheaan Menno ter Braak. Een parafrase:

    "De tegenstelling tussen democratie en nationaal-socialisme, of tussen socialisme en nationaal-socialisme, is slechts een zeer voorlopige tegenstelling, die hoogstens aangeeft, dat er verschil is tussen de wijze, waarop het ressentiment zich aandient."

    Eén van de "ouders" van de democratische rechtsstaat is, zoals Wilders in Klare Wijn schrijft, de joods-christelijke traditie.—

  56. Maria Trepp zegt:

    Avatar van Maria TreppSauwelios, zeer veel dank voor deze verhelderende bijdrage.

  57. Sauwelios zegt:

    Avatar van SauweliosJij bedankt voor de positieve feedback, Maria. Een interessant stuk trouwens, dit: http://www.passagenproject.com/conservatisme.html#_Toc230326425. Ik herinner me nu dat ik al eens eerder iets van je gelezen had, namelijk dit: http://www.vkblog.nl/bericht/91630/Leo_Strauss_en_de_neocons. De passage uit Klare Wijn waarnaar ik hierboven verwijs is deze:

    "[De] democratische rechtsstaat is ontstaan vanuit een eeuwenoude discussie tussen de twee tradities die onze cultuur hebben geschapen: de joods-christelijke en de humanistische. De normen en waarden zoals die in het spanningsveld tussen deze tradities zijn voortgebracht, vormen onze dominante cultuur[.]"
    [http://www.geertwilders.nl/index.php?option=com_content&task=view&id=410]

    Ter vergelijking:

    "[The following are distinguishing aspects of a Straussian approach to political philosophy.] Careful attention paid to the dialogue throughout the development of Western culture between its two points of departure: Athens and Jerusalem. The recognition that Reason and Revelation, originating from these two points respectively, are the two distinct sources of knowledge in the Western tradition, and can be used neither to support nor refute the other, since neither claims to be based on the other’s terms."
    [Gevonden op Straussian.net vlak voordat die site uit de lucht ging.]

    Wat het verschil tussen de ideeën van de "Leocons" en van Strauss zelf betreft: Laurence Lamperts briljante boek, Leo Strauss and Nietzsche, toont Strauss als heimelijk verregaand Nietzscheaans. Lamperts Nietzscheaanse kritiek op Strauss, het opzicht waarin Strauss’ Nietzscheanisme niet ver genoeg gaat volgens Lampert, betreft precies het genoemde opzicht van heimelijkheid (Strauss’ stijl is zó obscuur dat zijn zogenaamde "volgelingen" zich gemakkelijk op hem kunnen beroepen voor bv. hun Christelijke conservatisme).

  58. Maria Trepp zegt:

    Avatar van Maria TreppEr zijn misschien bepaalde overlappingen tussen Strauss en Nietzsche; zeer ver gaan deze naar mijn mening niet.

    Leo Strauss is vooral platoons, terwijl Nietzsche naar mijn mening als kyniker moet worden beschouwd (zie ook Peter Sloterdijk).
    Ik heb mij nu al lang niet meer bezig gehouden met Leo Strauss.

    Strauss lees ik niet graag, Nietzsche daarentegen sprankelt.

  59. Sauwelios zegt:

    Avatar van SauweliosStrauss’ Nietzscheanisme is haast volkomen heimelijk. Hem lezen is enorm moeilijk. Lampert analyseert één van Strauss’ laatste geschriften, dat pas na zijn dood gepubliceerd is. Dit is op zijn beurt een analyse van één van Nietzsches boeken, Voorbij goed en kwaad. Strauss laat erin zien hoe Platonisch Nietzsche eigenlijk wel was. Strauss is echter in zoverre Platonisch en Nietzsche niet, in deze context, dat Strauss net als Plato een grote misstap heeft begaan mbt. de filosofie: Strauss deed haar weer in de kast, waar Nietzsche haar juist eindelijk uit had weten te halen; en Plato subordineerde haar, althans officiëel en (en dit is cruciaal) voor alle praktische doeleinden, aan de religie. De religie moet echter de filosofie volgen, en niet andersom:

    "It was philosophy and not religion that guided Nietzsche fundamentally; only in the end, only with eternal return, did he discover a new and natural link between philosophy and religion. […] Eternal return is philosophy’s natural edifying teaching[.]"
    [Lampert, Leo Strauss and Nietzsche, pagina 57.]

    N.B.: philosophy’s, niet alleen Nietzsche’s philosophy’s. Dit impliceert ook dat Nietzsches filosofie, de filosofie van de wil tot macht, de ware filosofie is. En dit wordt in Lamperts boek (ja zelfs in Strauss’s essay!) inderdaad gesteld—niet in de zin van de Waarheid, maar in de zin van de meest aannemelijke interpretatie:

    "Precisely if all views of the world are interpretations, i.e., acts of the will to power, the doctrine of the will to power is at the same time an interpretation and the most fundamental fact, for, in contradistinction to all other interpretations, it is the necessary and sufficient condition of the possibility of any "categories.""
    [Strauss, Note on the Plan of Nietzsche’s Beyond Good and Evil, met mijn nadruk.]

    Wat noch Strauss noch Lampert adresseren is de vetgedrukte frase: deze veronderstelt de interpretatie van interpretatie als een actie van de wil tot macht. Maar mijns inziens is dit de enige redelijke interpretatie van interpretatie.

  60. Maria Trepp zegt:

    Avatar van Maria TreppInterpretatie als wil tot macht: erg interessant.
    Het Platoonse gehalte van Nietzsche: ook dat vind ik interessant en relevant.
    Volgens mij kan er überhaupt geen denker zijn in de westerse traditie die niet ergens óók Platoonse aandelen heeft.
    Beter dan Nietzsche ken ik het werk van de neo-Nietzscheaan Peter Sloterdijk.
    Hij is kyniker, geen idealist.
    Toch is het niet moeilijk ook in zijn denken idealistische tradititie aan te tonen, vooral Hegel.
    Nietzsche en Plato- misschien kom ik daarop nog terug met een nieuwe blog.
    Verder kan ik mijn Plato/Popper -blog:”Genaliseren en stigmatiseren in de naam van Plato” warm aanbevelen….

    http://www.vkblog.nl/bericht/172527/Generaliseren_en_stigmatiseren_in_de_naam_van_Plato

  61. Mephisto zegt:

    Avatar van Mephisto@Joke: Ik heb FN altijd zo vrouwonvriendelijk gevonden. Nergens ben ik van zijn hand een beschouwing over hun maatschappelijke positie tegengekomen.

    En dat is vrouwONvriendelijk?
    Ik zou willen stellen dat hij het onderwerp vrouw hoegenaamd niet heeft aangeroerd. Goed, dat maakt ‘m wellicht een slecht charmeur. Maar is hij daarom ook vrouwonvriendelijk?

    Voor zover ik heb gelezen kwakkelde hij zijn hele leven met zijn gezondheid en was dát zijn voornaamste zorg, niet of en hoe de omgang met vrouwen in de maatschappij moest worden vormgegeven. Want man/vrouw is in de eerste plaats een fysieke scheiding, welke mentale implicaties heeft. Nietzsche was een vent en schreef vanuit die hoedanigheid over problemen die weinig of niets met die man/vrouw verhoudingen te maken hadden, mijns inziens. Wellicht niet zijn doelstelling?

    Freud en Jung hebben dat later ruimschoots goedgemaakt, vind ik.
    Zo, en nu eens verder lezen, om te zien of iemand een gelijkaardig antwoord heeft gegeven 🙂

Leave a Reply



Warning: Parameter 1 to W3_Plugin_TotalCache::ob_callback() expected to be a reference, value given in /customers/a/7/9/passagenproject.com/httpd.www/blog18/wp-includes/functions.php on line 3594