Wetenschap Kunst Politiek

Venus en Jupiter naast schoorsteen Leidse lichtfabriek E-on

8 comments
Schoorsteen E-on met Venus en Jupiter foto: Maria Trepp

Schoorsteen E-on met Venus en Jupiter foto: Maria Trepp

 

Schoorsteen E-on Leiden met samenstand Venus en Jupiter

.. zo goed als het kon met mijn camera….

Amateurastronomen klagen overigens over de “lichtvervuiling”rond deze schoorsteen die maakt dat men de sterrenhemel minder goed kan zien.

Christiaan Huygens en de planeet Venus

4 comments

In het Leidse Museum Boerhave wordt een selectie foto’s getoond uit de grote tentoonstelling “Schoonheid in de wetenschap” in het Museum Boijmans.

Een van de getoonde foto’s laat hoge resolutie radarbeelden van het oppervlak van de planeet Venus zien. Ik moest aan Christiaan Huygens’ Cosmotheoros denken, aan zijn beschouwingen over schoonheid en wetenschap, en aan Huygens’ vergeefse pogingen om iets van het Venus-oppervlak kunnen te zien.


Oppervlaktestructuren op Venus

Huygens heeft met zijn lange kijkers van meer dan 15 Meter naar Venus en haar schijngestalten gekeken, en hij zag geen vlekken of landschappen, alleen een glanzend oppervlak- wat hij ook deed, bijvoorbeeld de lenzen donkerder maken met rook. Hij concludeerde dat Venus door dikke Wolken moest zijn bedekt.

Planeet Venus


Wikipedia: “Venus gaat altijd schuil onder een zeer dik wolkendek van fijne druppels zwafelzuur. Van bovenaf gezien zorgt dat voor een grote helderheid (albedo) doordat het wolkendek veel zonlicht weerkaatst. Vanaf de Aarde is Venus hierdoor met het blote oog beter zichtbaar dan welke ster dan ook en als zodanig na de maan het helderste object aan de ochtend- of avondhemel.”

 

Huygens : “Maar ik hebbe my dikwils verwondert, als ik met lange Kijkers van 45 of 60 voeten de Dwaalstarre Venus bekeek, naby aan d’ Aarde, en niet ongelijk een halve Maan, of die haar hoornen begint te krommen, dat deszelfs oppervlakte met een gansch eenparige glans overdekt was; dermate, dat ik naauwlijks zou durven zeggen, iets daar in bespeurt te hebben, ’t gene na eenige vlek geleek, hoedanige nogtans klaarlijk gemerkt worden in Jupiter en Mars, schoon zy in een veel kleiner rondte voorkomen. Want indien in den Kloot van Venus Zeen en Landen waren, zoo moesten wy de Zee-streken duisterder, en de Landstreken helderder zien; gelijk de Zee, van zeer hooge rotsen bekeken, niet zoo helder als het daar om gelegen land schijnt. Ik geloofde dat de al te groote glans van Venus de oorzaak was, waarom de verscheidenheid des ligts zoo wel niet konde vernomen werden: maar wanner ik het glas, dat digtst aan mijn oog was, met rook had bezwalkt, om een gedeelte der stralen wech te nemen; scheen het ligt egter in de gansche oppervlakte even eenparig. Zijn daar dan geen Zeen, of word het Zonligt meer als by ons van ’t water, en minder van d’ aarde, wederom gekaast. Of zou daar wel een dikker Dampgewest als in Jupiter of Mars zijn (en dit schijnt my geloofelijkst) ’t welk, van de Zon verligt, en den Kloot van Venus omringende, byna al dat ligt, dat we zien, na ons weder toe keert, en het onderscheid van d’ ondergelegene Zeen en Landen bezwaarlijk toelaat te merken?”

 

Venus heeft net als de maan schijngestalten en is in verschillende gedaantes te zien (Huygens “en niet ongelijk een halve Maan, of die haar hoornen begint te krommen”) . Galilei was de eerste die de schijngestalten van Venus (voorspeld door Copernicus) had waargenomen.


animatie

 

Meer over Christiaan Huygens

 

Update 3 juni 2012:

 

Maarten Muns@MaartenMuns verwijst via Twitter naar zijn  NRC artikel “Huygens en Venus”, waarin hij schrijft over het feit dat Christiaan Huygens in berekeningen maakte met de waarnemingen van de Venusovergang in 1639, die door Jeremiah Harrocks waren gedaan.

Moderne Venus van Man Ray, Dalí, Jeff Koons

2 comments

Aanvullend bij Jeroen de Baaijs blog over de Venus van Milo:

 

Hier de “Gerestaureerde Venus” van Man Ray (1936/1971)

Man Ray werkte met een afgietsel van een klassiek beeld.

Als “restauratie” snoerde Man Ray de torso in, met touwen als een modern corset.

De touwen staan deze torso bijzonder goed. Zij snoeren niet in; zij spelen om de Venus  heen en passen zich aan haar vormen aan.
Het touw lijkt er niet ruw maar zacht en heeft veel van een sieraad of van abstracte plooien.

Man Ray heeft het Venus-motief ook nog op andere wijze verwerkt op foto’s  (zie het Man Ray beeld-archief)

Naast deze Venus van Man Ray stonden in  het Museum Boijmans twee interessante surrealistische Venus-beelden van Dalí (die ook elders veel met Venusmotieven heeft gespeeld, net zoals of nog meer als Man Ray):
De “Otorhinologische kop van Venus” 1964/1970 waar Dalí bij een Venus-afgietsel oor en neus verruilde

en “Venus van Milo met laden” (1936/1970).

Volgens de uitleg van het museum moeten de laden begrepen worden als een verwijzing naar het model van Sigmund Freud; maar ik vind het veel leuker om te denken, dat Dalí uitging van associaties die het lichaam oproept: tepels, navel, knie als zachte knoppen van laden….

en daarnaast is er misschien ook nog de verwijzing naar de overbekende en veel gekopieerde Venus als een meubelstuk…en of/ de echtgenote als een meubelstuk?

 


Hier een Venus uit het Museum Beelden aan Zee in Scheveningen.

Jan Meefout, Venus ( Cararra marmer, 1984)

Meefouts Venus ligt er mooi in een bed van golvend zand dat haar haar verlengd, voor het raam dat naar de duinen uitkijkt.

De andere Venus zat voor een spiegel  in het Museum Rijswijk en is gemaakt van kranten en plakband.

Richard Mens, Venus 26007 na Willendorf (klik hier voor de Venus van Willendorf)

Dit  beeld is één van de vele fascinerende papierkunstwerken die in Rijswijk werden getoond in het kader van de Holland Papier Biënnale

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Een  zeer geestige Venus heb ik overigens eerder gezien in het Museum Beelden aan Zee:

Yannick Vu, Venus cactus, 1985

Maria Trepp

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

….en niet te vergeten de “Balloon Venus”van Jeff Koons, vanaf 20 juni 2012 te zien im Liebieghaus in Frankfurt

 

 

Arte Povera Lompenvenus

Arte Povera Lompenvenus

De volle maan (en de Venus) bij Vincent van Gogh

24 comments

Morgen, maandag 9 februari, is het weer volle maan.

Deze week, op 13 februari, start in het Van Gogh-museum in Amsterdam de tentoonstelling Van Gogh en de kleuren van de nacht. Ik heb al vast gekeken op ik op de schilderijen van Van Gogh de volle maan heb kunnen ontdekken.

Dat valt nogal tegen. De kleuren van de nacht zijn bij Van Gogh vooral de kleuren van de schemering en van de ondergaande zon.

Het belangrijkste volle-maan-schilderij van Van Gogh hangt meestal in het Kröller-Müller Museum (maar nu zeker in Amsterdam), Ommuurd veld met schoven en opkomende maan, 1889:

Dit schilderij maakte Van Gogh  in de psychiatrische inrichting in Saint-Rémy. Het korenveld kon hij vanuit zijn kamer zien.
Het maanlicht wordt aangeduid met de lichte kleine witte (oorspronkelijk roze) toetsen over lucht en landschap.
Van Gogh was niet tevreden over dit schilderij. Hij noemde het samen met de beroemde ‘Sterrennacht’ (hieronder) in een brief. Hij vond zelf dat hij in beide schilderijen de compositie had overdreven, en dat beide schilderijen leken op een oude houtsnede ( zie hier ook de Japanse houtsnedes van Hiroshige met de maan, die Van Gogh in zijn bezit had).

De maannachten zijn bij Van Gogh sterk expressief geschilderd, maar ook symbolistisch:  in de landschappen verbeeldde hij  ideeën over natuurkrachten, kosmische energie,  en de nietigheid van de mens tegenover de natuur. 
Ook op het schilderij Wit huis bij nacht (1890)

is een kleine, maar volle en stralende maan te ontwarren (opmerking later toegevoegd: zie hieronder, het is waarschijnlijk de Venus..) .

Anders heeft Van Gogh zo ver ik weet de maan alleen als sikkelmaan geschilderd; op internet is een overzichtje hiervan te vinden: drie keer de toenemende en een keer de afnemende maan.

De afneemende maan is te zien op het schilderij Sterrennacht, ook in 1889 in Saint-Rémy geschilderd. De sterren en de afnemende sikkelmaan in een ritme van licht en beweging achter de cipressen en het stadje.

zie ook hier de fantastische interactieve video Starry Night


Erwin Mortier in ‘Godenslaap’:

“Alleen bij Van Gogh heb ik de middagen van toen te­ruggezien. Zijn onvaste zonnen en de morsige melkwe­gen in zijn zwarte vibrerende nachten; de onverdraaglij­ke duisternis die hem dusdanig benauwde dat hij ze doorzeefde met sterren zo hel als de verzengende weelde van de eeuwige middag van zijn gekte. Hij kende de waanzin van de katten, maar kon hun slaap niet vatten, dus vrat de demon hem op. “ ( p 211)

—————————————————————

Govert Schilling haalt in de Volkskrant van 14 februari de astronoom Don Olsson aan, die (voor mij overtuigend) beweert dat op het schilderij “Wit huis bij nacht” de Venus en niet de maan staat afgebeeld!

 

Beeldenstorm in Gouda/ onthoofde Venus

60 comments

Als onderdeel van de tentoonstelling “Beeldenstorm” laat museumgoudA voor het eerst een keuze zien uit Sooreh Hera’s gewraakte fotoserie Adam & Ewald. Mooie, sfeervolle en interessante foto’s die blijkbaar getoond kunnen worden zonder veel bewaking.

Maar de tentoonstelling in Gouda biedt veel meer dan Sooreh Hera.
Er is een grote variatie aan moderne beeldenstormen te zien, waarbij gekken die kunstwerken verstoren naast religieuze fanaten staan; grote kunstenaars naast twijfelachtige gevallen en politieke acties naast dada. De tentoonstelling is dus veel meer een oproep om zelf verder te gaan met verdieping en onderzoek, dan dat er verdieping en analyse wordt geboden. Deze ontbreekt in feite.

Mij stoort dat helemaal niet; ik vindt het thema zeer interessant en ook het aangeboden materiaal.

Wél heb ik een spectaculair geval van recente beeldenstorm gemist: de Israelische ambassadeur in Stockholm Zwi Mazel, die in 2004 probeerde “Sneeuwwitje en de Krankzinnigheid van de Waarheid” te vernielen, gemaakt door Dror Feiler.
Dit kunstwerk bestaat uit een scheepje met een foto van aanslagpleegster Hanadi Jaradat dat rondvaart in een badje met roodgekleurd water. De Israelische premier Ariel Sharon juichte toen Mazels actie toe.

Hier een keuze uit de thema’s in Gouda:

– Robert Rauschenberg bij Willem de Kooning. Rauschenberg heeft een van De Koonings werken uitgewist met een gum, en zo een nieuw kunstwerk gecreëerd.

– Amerikanen en Irakezen; het standbeeld van Saddam Hussein

– De Russische kunstenaar Alexander Brener die in 1997 groene graffiti en dollarteken sprayde op het schilderij “Suprematisme” van Malevich, als een poging tot dialoog met de kunstenaar.
Een daad tussen vandalisme en performancekunst…..

– Chisto en Jean Claude, Verpakking van de Reichstag in 1995, als kortstondig iconoclasme.

– Marcel Duchamps Mona Lisa met snor: kunst wordt van het voetstuk gebracht.

– de verstoring van Barnett Newmans “Who’s afraid of Red, Yellow and Blue III”

– Afghaanse Talibaan die de ‘Boeddha’s van Bamiyan’ uit de zesde eeuw vernielden, als daad tegen vermeende afgoderij.

Overigens kent ook Leiden een nieuw en ietwat hilarisch geval van beeldenstorm: een houten Venusbeeld in het Plantsoen, dat recentelijk werd onthoofd.

Zie ook het kader rechts met links naar mijn eerdere “Beeldenstorm”-blogs

en zie ook het virtuele Museum voor kwetsende kunst.

Recente berichten

Categorieën

Tags

Archief