Dit voorjaar is een groot overzicht van Alexander Calder (1898-1976) in Nederland te zien in het Gemeentemuseum in Den Haag:
Alexander Calder
De grote ontdekking
11 februari 2012 t/m 28 mei 2012
“De grote ontdekking” draait om het legendarische bezoek van Alexander Calder aan het atelier van Piet Mondriaan in Parijs in 1930. Dit bezoek markeert een keerpunt in Calders carrière; het opent zijn ogen voor de abstracte kunst.
In 1926 verhuisde de Amerikaan Alexander Calder, technicus en kunstenaar, naar Parijs, waar hij een studio opbouwde in het Montparnasse. Toen hij in Parijs woonde werd Calder vriend met een aantal avant-garde kunstenaars, waaronder Joan Miró , Jean Arp en Marcel Duchamp.
Cirque Calder en speelgoed
In 1926 begon Calder speelgoed te maken. Later dat najaar begon Calder zijn Cirque Calder te creëren, een miniatuur circus die op ouderwetse wijze gemaakt was van draad, touw, rubber, textiel, en andere gevonden voorwerpen. Hij maakte veel verschillende circusartiesten, van slangenmensen tot zwaardslikkers en leeuwentemmers.
Het circus met is ontworpen om in koffers te passen, is draagbaar en maakte mogelijk dat Calder overal kon optreden. Hij gaf geïmproviseerde shows, die het gedrag van een echte circus nabootsten. Al gauw werd zijn Cirque Calder populair bij de Parijse avant-garde.
Clips van performances zijn te vinden op youtube en ook te zien in het Gemeentemuseum. In het Gemeentemuseum is ook Calders simpel-charmant spelgoed opgesteld.
De Cirque Calder kan gezien worden als het begin van Calders belangstelling voor zowel draadsculptuur alsook kinetische kunst. Calder ontwierp al sommige van de personages in het circus voor een performance opgehangen aan een draad, bijvoorbeeld de trapezkunstenaars. Het waren echter zijn experimenten met zuiver abstracte beeldhouwkunst, na zijn bezoek bij Mondriaan in 1930, die leidden tot zijn eerste echte kinetische beeldhouwwerken. Dit bezoek staat dan ook centraal in de tentoonstelling, waar het atelier van Mondriaan is nagebouwd.
Calder had een scherpe blik voor de technische balans van sculpturen en benutte deze voor het ontwikkelen van de kinetische beeldhouwwerken, die Duchamp de ultieme bijnaam “ mobiles” gaf, een Franse woordspeling die zowel “mobile” alsook “drijfveer” betekent. Calders kinetische gebalanceerde beeldhouwwerken worden beschouwd als een van de vroegste uitingen van een kunst die bewust afweek van het traditionele idee van de kunst als een statisch object. Hij integreerde de ideeën van beweging en verandering als esthetische factoren.
over de mobiles zie Blewbird
Deze tekst staat ook op mijn Duitse blog
Maria Trepp
Koud, regen.
Spit in mijn rug.
Hond mag niet eten
vanwege operatie vandaag.
Oh bahhhhhh.
Ik houd me redelijk vrolijk met mijn passiebloemen count down.
Ze geven het nog niet op.
Echt waar.
Minimaal zes heb ik vanochtend gezien door natte brillenglazen.
Passiebloem, Leiden 4 nov 2009
Ik maak nu elke dag foto’s en zal hier nog de laatste dag vermelden dat er passiebloemen waren (met foto!)
Jan Toorop, Novembermiddag, 1885
Nu te zien in het Gemeentemuseum Den Haag in ”Voorbij de horizon”
———————————————————————–
6 nov 2009 Passiebloem Leiden
Twee mooie moderne schilderijen van de duinen waren te zien in het Haagse Gemeentemuseum ( ‘De XXste eeuw’)
Jan Toorop, Duinen en zee in Zoutelande, 1907
Piet Mondriaan, Duin II, 1909
Toorop en Mondriaan waren van af 1908 beviend met elkaar. Toorop was bekend met het pointillisme van Seurat, en dat is hier op deze schilderijen ook terug te zien.
Hier nog een vrij onbekend schilderij van Vincent van Gogh met duinen:
Vincent van Gogh, Duinen, 1882
In de tentonstelling “Voorbij de horizon” (tot 7 februari 2010) in het Gemeentemuseum Den Haag hangen meerdere schitterende duin-schilderijen van Mondriaan.
“Felgekleurd, stemmig, woest, vriendelijk, vlak, glooiend, figuratief, abstract twee- én driedimensionaal: het landschap doet zich in de moderne kunst op vele manieren voor. Van landschappen vol dramatiek en emotie in de romantiek tot volledig abstracte werken in de jaren zestig van de twintigste eeuw, waarbij de land art kunstenaars het fysieke landschap gebruiken als drager voor een kunstwerk. De tentoonstelling Voorbij de horizon toont hoe de verbeelding van het landschap de laatste twee eeuwen is veranderd en hoe de manier waarop het landschap werd weergegeven exemplarisch was voor de gedachten over kunst en de verbeelding van de realiteit in een bepaalde tijdgeest.
Mondriaan vervaardigde aan het begin van de twintigste eeuw enkele zonovergoten luministische duinlandschappen. In deze werken experimenteerde hij met de weergave van licht, zowel boven de horizon als gereflecteerd in zee.”
“Duin I”, “DuinII”en “Duin III” hangen hier naast elkaar:
Piet Mondriaan, Duin I
Piet Mondriaan, Duin II
Piet Mondriaan, Duin III
In de tentoonstelling “Cézanne Picasso Mondriaan in nieuw perspectief”, ook in het Haagse Gemeentemuseum, zijn twee schitternde duinlandschappen van Mondriaan in zeer groot formaat te zien:
Piet Mondriaan, Duinen bij domburg, 1910
Piet Mondriaan, Duinlandschap, 1911
Uit de Catalogus bij de tentoonstelling:
“[..] Duinlandschap is een [..] voorbeeld van wat Modriaan begreep als ‘kubisme’.
Zoals in het luminisme de schildertoets, de kleur, uit elkaar genomen en ‘gedivisioneerd’ werd (zoals dat heette), zo ‘divisioneerde’ Mondriaan de vorm van het uitgestrekte en kale duingebied bij Vrouwenpolder, met uitzicht over het Veerse gat op de kust van Noord-Beveland. De opbouw van deze voorstelling is een combinatie van schichtige hardgroene en fel blauwe driehoeken, doorschoten met zacht violette banen,in de lucht voor de wolken en in het landschap voor de duinen.
Opvallend zijn de vinnige, korte, evenwijdig lopende verfstreken waaruit alle facetten zijn opgebouwd. Met name de harde combinatie van het blauw en het groen bracht hem in de buurt van de door hem bewonderde Van Dongen en van Sluijters. Ook zij maakten in hun recente werk gebruik van die harde, vlakke kleurencombinatie. Maar juist de ontstane afwijking van de natuurlijke vorm bracht Mondriaan in Duinlandschap ook dicht in de buurt van een streven naar abstractheid, van meer en meer vergeestelijking. Want het moderne, het vergeestelijkte, moet zich niet alleen in symbolen, maar ook in lijnen openbaren.” ( p 64)
en hier nog een duinlandschap van Paul Klee:
Paul Klee duinlandschap
———————————————————–
Toen ik eergisteren bezig was met de door het ijs gezakte expressionistische dichter Georg Heym, zag ik dat Ernst Ludwig Kirchner houtsneden had gemaakt bij een gedichtbundel van Heym, “Umbra vitae” (“De schaduw van het leven”- mooie titel).
Kirchner was een van de vele “ontaarde” schilders die ooit op de nazi-tentoonstelling over “Ontaarde Kunst” te zien waren.
In de tentoonstelling ‘De XXe eeuw’ in het Haagse Gemeentemuseum hing een mooie Kirchner.
Ernst Ludwig Kirchner, Csardasdanseressen, 1908/1920
Vergelijk met Jan Sluijters:
Jan Sluijters, Groene danseres, 1906
In de tentoonstelling
Jozef en Isaac Israels kwam ik een ingetogen schilderij van een maannacht tegen, van Jozef Israels uit 1905. 
Dan was er de tentoonstelling ‘XXste eeuw’:
Hier de ´Maannacht´ van de Vlaamse expressionist Gustave de Smet uit 1917.
En de kleurrijke ´Maannacht II Laren´ van Jan Sluijters uit 1911.
In het Haagse Gemeentemuseum waren in 2008 een groot aantal bustes van Ah Xian te zien.
Ah Xian projecteert de hele wereld en ook grote delen van Chinese mythologie en cultuur op deze bustes, die wondermooi in de omgeving van de stijlkamers van het Gemeentemuseum passen.
Ah Xian mengt Oosterse en Westerse elementen in zijn bustes.
De buste maakt onderdeel uit van een Westerse portrettraditie, terwijl de schilderingen ontleend zijn aan Chinese decoratieve tradities: draken, vogels, bloemen, landschappen, erotische motieven.
De verzieringen lijken hier en daar op tatoeages.
In mijn vorige blog heb ik het fabeldier eenhoorn beschreven, dat zowel in de Chinese alsook in de Westerse traditie een belangrijke rol speelt. Ah Xian laat op op zijn bustes de feniks
zien, een ander Oosters én Westers oud en belangrijk fabeldier.
Ah Xian, erotische voorstellingen
Ah Xian, honderd kinderen
Vertalen Duits Vertaalbureau Duits
.
