Wetenschap Kunst Politiek

‘Brücke’-schilder Emil Nolde en de volkenkunde

no comment

Gisteren schreef ik over de relatie tussen volkenkunde en moderne kunst. Een belangrijke Duitse expressionist, die nu door een tentonstelling in Groningen in de schijnwerper staat, Emil Nolde, heeft in het Museum voor Volkenkunde in Berlijn veel schilderijen gemaakt.
 

emil nolde, exotische figuren, 1911
 

emil nolde, stilleven met maskers, 1911
 

 
emil nolde, man vis vrouw,1912
 

emil nolde, man vrouw kat, 1912
 
 
ik houd zeer van nolde die op mijn blog een paar keer voorkomt, net als andere “brücke”-schilders. het brücke-museum in berlijn heb ik door toeval afgelopen april “ontdekt” tijdens een wandeling, zie mijn blog brücke-museum in berlijn/ schmidt-rottluff irissen
 
het groninger museum zal vanaf zondag een tentoonstelling laten zien met werken uit het brücke-museum in berlijn.
 
mijn eerdere “brücke’-blogs:
brücke-museum in berlijn/ schmidt-rottluff irissen
midzomernachtsdroom: emil nolde
iris/ emil nolde
klaprozen in de kunst,  nolde etc
ernst ludwig kirchner
 

Midzomernachtsdroom: de vrouw in de maan

30 comments

De maan is de eigenlijke hoofdpersoon in Shakespeare’s “Midzomernachtsdroom“.

De openingszinnen van Theseus en Hippolyta gaan over de stand van de maan:

THESEUS Nu draaft ons bruiloftsuur gezwind nabij,
Hippolyta; vier blije dagen brengen

Een nieuwe maan. Maar o, wat neemt die oude
Toch langzaam af! Zij stremt al mijn verlangens,
Zoals een weduwe die, oud en kwijnend,
Nog met haar schoonzoons rente ’t leven rekt.

HIPPOLYTA Vier dagen zinken weldra weg in nacht,
Vier nachten zullen snel de tijd verdromen;
Dan wordt de zilvren boog der maan opnieuw
Gespannen aan de hemel, en aanschouwt
Zij onze bruilofsnacht.”

En ook later in het stuk wordt de maan vele keren genoemd.

De maan treedt ook zelf op en spreekt, met een lantaarn in zijn hand (in scene 5,1: de Pyramus en Thisbe – parodie).

Eerst zegt de maan:

Deze lantaarn is de gehoornde maan,
Ik ’t mannetje in de maan, neem dat maar aan.”

De “gehoornde maan” is – zoals de hele Pyramus en Thisbe-episode – een aanspeling op Ovidius’ Metamorphoses, waar de volle maan meerdere malen aangeduid wordt als “de horens tot een schijf sluitend” ( boek 2; 344 en 455)

Later in dezelfde scene 5,1 zegt de Midzomernachts-maan nog eens (ik haal het nu aan in het Engels):

All that I have to say, is to tell you, that the lanthorne is the moon; I, the man in the moon; this thorne bush, my thorne bush; and this dog, my dog.”

Eigenlijk zou de genoemde “man in de maan” beter de “vrouw in de maan” moeten heten, tenslotte is de godheid van de maan een vrouw: Diana, die door meerere motieven ook nauw verbonden is aan Shakespeare’s Midzomernachtsdroom. De hond bijvoorbeeld, die door de man in de maan wordt genoemd, speelt aan op de Actaeon-episode in de Metamorphoses, waar Actaeon de badende Diana bespiedt en voor straf van zijn eigen honden wordt verscheurd.

Dus ik maak nu van Shakespeare’s tekst:

“Ik moet u allen vertellen, dat de lantaarn de maan is, ik ben het vrouwtje in de maan, die doornstruik is mijn doornstruik en die hond is mijn hond.”

Emil Nolde, Midzomernachtsdroom, 1910

Vertalen Duits Vertaalbureau Duits

.

Klaprozen in de kunst/ Van Gogh/Nolde etc

18 comments

Klaprozen, ze zijn er weer.

Ik heb foto’s gemaakt naast de rails aan de spoorweg Leiden-Utrecht.

Klaprozen, thema in veel schilderijen en gedichten.

Klaprozen dragen ook in zich de verdrietige herinnering, aan bloed en oorlog..

 

In Vlaamse velden (Tom Lanoye, 2000)

In Vlaamse velden klappen rozen open
Tussen witte kruisjes, rij op rij,
Die onze plaats hier merken, wijl in ’t zwerk
De leeuweriken fluitend werken, onverhoord
Verstomd door het gebulder op de grond.
Wij zijn de doden. Zo-even leefden wij.
Wij dronken dauw.
De zon zagen wij zakken.

Wij kusten en werden gekust. Nu rusten wij
In Vlaamse velden voor de Vlaamse kust.
Toe: trekt gij ons krakeel aan met de vijand.
Aan u passeren wij, met zwakke hand, de fakkel.
Houd hem hoog. Weest gij de helden. Laat de doden
Die wij zijn niet stikken of wij vinden slaap noch
Vrede – ook al klappen zoveel rozen open
In zovele Vlaamse velden.

 

en:



Floris Verster, Papavers/Klaprozen 1888


vincent van gogh, vaas met klaprozen, 1886

Vincent van Gogh, Klaprozen/ Butterflies and poppies, 1890

En hier Emil Nolde:

Emil Nolde, Grote klaprozen, 1908
 

Zie ook
Klaprozen in de kunst: Van Gogh, Monet en anderen

 

 

Recente berichten

Categorieën

Tags

Archief