Wetenschap Kunst Politiek

Archive for the ‘ Japan/Japonisme ’ Category

Iris sprookje/Iris bloem/ Vincent Van Gogh en anderen

13 comments

Iris gele lis

Iris gele lis

Iris foto Maria Trepp

Iris foto Maria Trepp

trof ik ook bij mijn uitstapje na Florence (de stad van de Iris!] een buitengewoon mooie iris aan in de tuin van mijn oom.

Geel-rode iris

Iris foto Maria Trepp

Iris foto Maria Trepp

gele iris in de avond

Iris foto Maria Trepp

Iris foto Maria Trepp

 

Iris foto Maria Trepp

Iris foto Maria Trepp

De blauwe iris, die erg goed past bij het sprookje van Herman Hesse, “Iris”  dat zo begint:

Blauwe iris

`In het ontluikend voorjaar van zijn kindsheid wandelde Johannes door de groene tuin. Onder de bloemen van zijn moeder was er een, die hem bijzonder lief was: zwaardlelie heette zij. Hij vlijde zijn wang tegen haar langwerpige, lichtgroene bladeren, legde zijn vingers tastend tegen haar scherpe punten, snoof diep de geur op van het grote, wonderlijke bloeisel en keek lang achtereen naar binnen. Daar rezen lange reeksen gele vin­gers omhoog uit de bleekblauwe bloembodem, en daartussendoor leidde een doorschijnend pad naar de diepere regionen van de kelk en het verre, blauwe geheim van het bloeisel. Die was hij ten zeerste toegedaan, langdurig keek hij naar binnen en zag de gele, delicate delen nu eens als een gou­den omheining langs de paleistuin en dan weer als een dubbele reeks van fraaie droombomen met daartussenin de geheimzinnige weg naar het in­wendige, transparant en doorregen met levende aders, breekbaar als glas. De welving beschreef een boog, en verder naar achteren ging het pad tussen de gouden bomen tot op oneindige diepte verloren tussen onvoorstelbare afgronden, terwijl daaroverheen de violette gewelven een majesteite­lijke kromme volgden en toverachtig ijle schadu­wen wierpen op het stille, popelende wonder. Jo­hannes wist dat dit de mond was van de bloem, dat voorbij de gele pronkgewassen in de blauwe krocht haar hart en gedachten waren enderge­bracht, en dat haar adem en haar dromen via deze riante, doorschijnende, glazig geaderde weg in en uit gingen. En naast de grote bloemtuil stonden kleinere, die nog niet open gegaan waren, op stevige, sappige stelen in een kelkje van bruinachtig groene wik­kels; daaruit drong de jonge bloesem stil doch vastbesloten naar voren, stevig ingepakt in licht­groen en lila tot bovenaan toe, waar het jonge, diepe violet in exacte, zorgzame rolletjes zijn tere punten aan het licht bracht. En ook op deze stevig in elkaar gedraaide, jonge bloemblaadjes tekende zich reeds een netwerk van adertjes en honderd­voudige patronen af. `
……………………………………………………………………………………………………………………………………..

Vincent van Gogh heeft de blauwe irissen meerdere malen geschilderd:

Vincent van Gogh, Irissen,1889

Vincent van Gogh, Irissen,1890

De wikmedia-user Jebulon heeft een paar zeer mooie foto’s op wikimedia geplaatst:

Iris_Sig._Na._Chiara_I wikimedia commons Jebulon

Iris_Sig._Na._Chiara_I wikimedia commons Jebulon

Iris_Marcel_Turbat l wikimedia commons Jebulon

Iris_Marcel_Turbat l wikimedia commons Jebulon

Iris_iron_strip wikimedia commons Jebulon

Iris_iron_strip wikimedia commons Jebulon

Iris_barbata_elatior wikimedia commons Jebulon

Iris_barbata_elatior wikimedia commons Jebulon

Iris Gay parasol wikimedia commons Jebulon

Iris Gay parasol wikimedia commons Jebulon

Iris_japonica wikimedia commons Bouba

Iris_japonica wikimedia commons Bouba

user Bouba

Iris variegata wikimedia commons

Iris variegata wikimedia common user Kor!an

user Kor!an

Hier een moooie Jugendstil-vaas met iris:

en een Tiffany-theescherm met Iris:


Japanse karpers Koi

3 comments

Van 6 april tot en met 8 juli presenteert het SieboldHuis in Leiden de tentoonstelling Vissen van Haai tot Koi. Er wordt getoond hoe de arts en Japan-onderzoeker Philipp Franz Balthasar von Siebold tussen 1823 en 1834 vissen verzamelde in Japan.

karper koi karpfen foto: Maria Trepp

Karper Koi Karpfen foto: Maria Trepp

Hier een foto van Japanse karpers in de Leidse Hortus.

Koi Japanse karper wikimedia commons 2_year_old_Aka_Muji

Koi Japanse karper wikimedia commons 2_year_old_Aka_Muji

Koi Japanse karper wikimedia commons Magnus Manske

Koi Japanse karper wikimedia commons Magnus Manske

Koi Japanse karper wikimedia commons Mattbuck

Koi Japanse karper wikimedia commons Mattbuck

Koi Japanse karper wikimedia commons Laslovarga

Koi Japanse karper wikimedia commons Laslovarga


 


Read more..

Van Gogh van dichtbij

8 comments

Van Gogh Up Close  is de titel van de tentoonstelling in het Philadelphia Museum of Art,  die daar nog tot 6 mei te zien is.

Vincent van Gogh was een kunstenaar van uitzonderlijke intensiteit, niet alleen in zijn gebruik van kleur en het uitbundig gebruik van verf, maar ook in zijn persoonlijk leven. Hij voelde zich sterk aangetrokken tot de natuur, en zijn werken – met name degene die hij maakte in de jaren vlak voordat hij zichzelf doodde- treffen de kijker met de kracht van de emoties. De tentoonstelling richt zich op de tumultueuze laatste jaren, een periode van koortsachtige artistieke experimenten die begon toen Van Gogh in 1886 Antwerpen verliet en naar Parijs ging en doorging tot zijn dood in Auvers in 1890.

Van Gogh maakte in deze tijd stillevens en landschappen die verschilden met wat men ooit eerder had gezien, doordat hij  traditionele schildertechnieken radicaal veranderde of deze vaak algeheel terzijde schoof.  Hij experimenteerde met scherptediepte en focus.  Hij gebruikte verschuivende perspectieven en bracht vertrouwde voorwerpen “dicht bij” op de voorgrond.

En hij maakte enkele van de meest originele werken van zijn carrière, werken die de ontwikkeling van de moderne schilderkunst dramatisch veranderden.  Hij creëerde een serie stillevens en schilderijen van bloemen en fruit, waarbij hij zich vooral richtte op aspecten van schaal, hoek, en kleur.  In veel van deze werken kunnen voorwerpen van bovenaf worden gezien, of worden zij in een strak bijgesneden ruimte geplaatst die geen aanwijzingen geeft over de context of de omgeving.  Stukken fruit lijken naar voren te kantelen en dreigen uit het beeld te rollen.

Vincent van Gogh, Mandje appels, 1887

Vincent van Gogh, Mandje appels, 1887

Mandje appels, 1887

Gewoon een mand met appels?   Nee. Een belangrijk moment van Van Goghs ontwikkeling van de close-up.  Hier heeft Van Gogh het tafelkleed en de achtergrond weggelaten en dit mandje appels weergegeven in een ongedefinieerde zee van kleur met behulp van een vederlicht penseelstreek.

De close-ups van grashalmen, korenschoven en boomstammen, die de voorgrond van een aantal van de landschappen uit deze periode domineren, wijzen op meer dan alleen een gedetailleerde studie van het onderwerp – ze duiden op een diepe belangstelling voor de afbeelding van de zintuiglijke en emotionele ervaring van het buitenleven. 
Rond deze tijd begon hij ook  Japanse houtsneden te verwerven. Hij bewonderde deze vanwege hun decoratieve kleur en tweedimensionale composities, en hij verwelkomde de ideeën van de Japanse kunstenaars die in nauw samenspel werkten  met de natuur, en het “het kleinste grassprietje” bestudeerden om de natuur als geheel beter te begrijpen. (zie ook Vrouw in kimono bij Vincent van Gogh;  Regendag/ De regen bij Vincent van Gogh ; Vincent van Gogh en Utagawa Hiroshige)

En toen hij in 1888 naar Arles verhuisde, schreef van Gogh dat een verblijf in het zuiden van Frankrijk sterk leek op een bezoek aan Japan.

Het strenge bijsnijden en comprimeren van voor-en achtergrond suggereert de werkwijze die gebruikt werd in de houtsneden van Utagawa Hiroshige en Hayashi Roshü, die dienden als een belangrijke inspiratiebron voor Van Gogh, die met zijn broer Theo honderden van deze houtsneden verzamelde.

Korenveld van 1888 bijvoorbeeld duwt de hemel bijna naar de top van het doek, wat in een gecomprimeerd perspectief resulteert.

Vincent van Gogh, korenveld hoge horizont

Vincent van Gogh, korenveld hoge horizont


De landschappen die hij heeft geschilderd rond Arles tonen hun Japanse invloed in een wijds uitzicht over het platteland en met hun hoge horizonlijnen, terwijl de landschappen die hij in 1889 en 1890 in Saint-Remy en Auvers ging maken dichte, meer gestructureerde werken zijn.  Gedomineerd door een scherm van bomen of vallende regendruppels suggereren deze schilderijen de directheid en nabijheid van Van Goghs omgeving.

Vincent van Gogh regendruppels raindrops

Vincent van Gogh regendruppels raindrops

Een jaar voor zijn dood schreef hij in een brief aan zijn zus: “Ik … moet altijd gaan kijken naar een grasspriet, een pijnboom-tak, een korenaar, om mezelf te kalmeren.”

Vincent van Gogh, Korenaren" van 1890

Vincent van Gogh, Korenaren” van 1890

In “Korenaren” van 1890, is er helemaal geen hemel maar een symfonie van lange, uitgestrekte penseelstreken die wuivende grasbladen suggereren.

“Ik heb geprobeerd om het geluid van de wind in de korenaren te schilderen,” schreef Van Gogh aan zijn vriend, de schilder Paul Gauguin.

In zijn laatste werken komt Van Gogh op een nog meer dramatische wijze dichter bij zijn onderwerpen door het verminderen van de diepte van het veld en het maximaliseren van het expressieve effect van zijn penseelvoering en kleur.  Een nauw gerichte blik op een groepje van iris, een wirwar van amandel-takken, en de levendige patronen van een keizermot zijn slechts enkele van de beelden in een gedurfde serie stillevens die het hoogtepunt van de tentoonstelling markeren.  

Het was een radicale manier van het schilderen van een landschap, het neerkijken op de voeten. De nadruk ligt op de voorgrond details. Vaak is de ondergroei het eigenlijke onderwerp in al zijn vruchtbare rijkdom en zonovergoten weelderigheid.

Vincent van Gogh, bos met bloemen

Vincent van Gogh, bos met bloemen

 Maar Van Gogh kijkt zo nu en dan ook naar boven, zoals hij deed in “Amandelbloesems,” met een levendige hemel van aquamarijn gezien door de takken van een bloeiende boom.

Vincent van Gogh, Amandelbloesem almond flowers

Vincent van Gogh, Amandelbloesem almond flowers

 

Maria Trepp


Romantische Japanse maanprenten van Yoshitoshi

11 comments

In het Leidse Japanmuseum Sieboldhuis  zijn tot 4 maart  2012 topstukken van de Japanse prentkunstenaar Tsukioka Yoshitoshi (1839-1892) te zien in de tentoonstelling “Maanlicht, mysterie en schoonheid”.


Yoshitoshi is een meester van de Japanse kleurenhoutsnede, in het bijzonder van het Ukiyo-e, een vorm van houtsnede die sinds het midden van de 18e eeuw ook in Europa populair werd en een grote invloed had op de Europese kunstwereld van het fin-de-siècle  (zie ook mijn vele blogs over het verband tussen Japanse kunst en 19e eeuwse Europese kunst).

 


Deze prenten zijn boeddhistisch geïnspireerd  en drukken vaak het vergankelijke, vluchtige karakter van de werkelijkheid uit. De volgende prent leert dat je NIET naar de vinger van de boeddhistische monnik moet kijken maar naar de maan zelf:


Beroemd zijn Yoshitoshi’s A Hundred Views of the Moon, waar hij motieven uit Chinese en Indiaanse legendes en uit Kabuki en Noh theater illustreert.

 

Maria Trepp

www.passagenproject.com

 

deze tekst staat ook op mijn Duitse  blog

www.passagenproject.com/blog1

 

 

Lampions Lantaarns Laternen

no comment

1

Laterne lantaarn papier 480px-Nikolai_Bogdanov-Belsky_02

Lampions Lantaarns Laternen Nikolai_Bogdanov-Belsky

2

Laterne lantaarn 800px-Hans_Larwin_Sonntagabend_in_Neustift_am_Walde

Laterne lantaarn Hans_Larwin_Sonntagabend_in_Neustift_am_Walde

3

laterne Lantaarn lampion Nagasakilantern

laterne Lantaarn lampion Nagasakilantern
foto wikimedia commons

4

laterne lantaarn 414px-Kuniyoshi_Utagawa,_Japan,_Woman_with_fan

Laterne lantaarn Lampion Utagawa

Laterne Lantaarn 421px-Puigaudeau,_Ferdinand_du_-_Breton_Girls_with_Chinese_Lanterns

Laterne Lantaarn Puigaudeau,_Ferdinand_du_-_Breton_Girls_with_Chinese_Lanterns

5

Laterne lantaarn 389px-Oda_krohg_japansk_lykt_1886

Laterne lantaarn lampion Oda_ Kohg_1886

6

Laterne Lantaarn 243px-Korovin_Paper_Lanterns

Laterne Lantaarn Lampion Korovin_Paper_Lanterns

7

 

Klaprozen, in de berm en in de kunst: Verster, Van Gogh e.a.

7 comments

Klaprozen groeien bescheiden langs het spoor en in de berm.

 

 

 

 

 

In de kunst zijn ze geliefd.

Jacques le Moyne, klaproos ( poppy) 1586

Claude Monet, Poppy field, 1872 (klatschmohn klaprozen, impression)

Claude Monet, Champ des coquelicots, 1881 (papaverveld,poppies)

Claude Monet, Paarse klaprozen (purple poppies), 1883


Claude Monet, Poppy field near Giverny, 1885


Vincent van Gogh, Vaas met klaprozen, 1886


Floris Verster, Papavers/Klaprozen, 1888

Vincent van Gogh, Papaverveld, 1890

Vincent van Gogh, Klaprozen/ Butterflies and poppies, 1890

Paula Modersohn Becker, Maedchen mit Kind, 1902

Ferdinand Toussaint, De zomer, 1903

Paula Modersohn-Becker, Alte Armenhauslerin im Garten, 1906


Emil Nolde, Grote klaprozen, 1908


Georgia O’Keeffe: Oriental poppies (Oosterse papavers/klaprozen) 1927

Voor poezie en gedichten over klaprozen zie hier

maria trepp

Pioenrozen: foto, haiku, Verster, Manet

12 comments
Pioenroos Pfingstrose Peony foto: Maria Trepp Pioenroos/Peony/ Paeonia Leidse Hortus
Pioenroos Pfingstrose Peony foto: Maria Trepp Pioenroos/Peony/ Paeonia Leidse Hortus
Pioenroos Pfingstrose Peony foto: Maria Trepp
Pioenroos/Peony/ Paeonia Leidse Hortus(14-5-2011)

Deze schitterende pioenrozen  lieten me zoeken naar literatuur over pioenrozen.
Gevonden: Bertus Aafjes, De vertrapte pioenrozen, Pearl S. Buck, Peony, en, het mooist: veel haiku’s op pioenrozen.
Bertus Aafjes heeft in zijn verhaal een paar zeer mooie haiku’s vertaald, zoals deze van Kiorokoe:
Op het punt te gaan bloeien
ademt de pioenroos
een regenboog uit

En hier Buson, vertaald door blogger J (veel dank):

de pioenrozen verbieden
de regenwolken dichter bij te komen
dan honderd mijl


 

 

In de tentoonstelling Liefde! Kunst! Passie! in het Haagse Gemeentemuseum hing dit mooie schilderij van Alexej von Jawlensky, ‘Meisje met pioenrozen’:
Alexej von Jawlensky, Meisje met pioenrozen 1909
En hier pioenrozen van Manet:
Edouard Manet pioenroos peony
edouard manet pioenroos
Edouard Manet pioenroos peony
edouard manet pioenroos
Floris Verster_stilleven_met_pioenen

Passiebloem in kunst en werkelijkheid

5 comments

Passiebloem in kunst en werkelijkheid

Passiebloemen komen oorspronkelijk uit Noord-AmerikaCariben en  Midden- en Zuid-Amerika.
Passiebloem passionsblume passion flower Art foto Maria Trepp
Passiflora caerulea is als eerste in Europa geïntroduceerd.
Wikipedia:
“Spaanse missionarissen passiebloemen ter illustratie om het kruisigingverhaal van Jezus Christus over te brengen. Toen zij passieflora in Amerika ontdekten, zagen zij in de vijf kelk- en de vijf kroonbladeren een verwijzing naar tien van de twaalf apostelen: Petrus en Judas zijn uitgezonderd. De drie stampers leken op de spijkers waarmee Jezus Christus aan het kruis werd genageld. De corona leek op de doornenkroon van Christus. De kronkelige ranken leken op een zweep. De drie schutbladeren stelden de drie Maria’s (Jezus’ moeder, Maria van Bethanië en Maria Magdalena) bij het kruis voor. Het blauw van de bloem verwees naar de hemel of naar het blauwe kleed van Maria.”
Hier nog een paar voorbeelden van mooie passiflorae in de kunst. Deze bloem was een geliefd voorwerp in symbolisme en jugendstil.
Passiebloem passionsblume passion flower Art Millais John_everett_Millais,_in gedachten_verzonken, 1859 Passiebloem passionsblume passion flower Art Passion_flower_Aubrey_Beardsley_Malory
Piet_Mondrian,_passion_flower
Passiebloem passionsblume passion flower Art Vaas passiflora .

johannes-le-francq-van-berkhey-passiebloem.jpg
Johannes le Francq van Berkhey,

Uit Wikipedia: Passiebloemen in Nederland

“De Botanische Tuin TU Delft heeft Passiflora edulis f. edulis en Passiflora edulis f. flavicarpa in zijn collectie.

Passiflora_edulis passiebloem passionsblume passionflower

Passiflora_edulis

Forest & Kim Starr

Passiflora_edulis passiebloem passionsblume passionflower 2

Passiflora_edulis

Passieflora_foetida_flower passiebloem passionsblume passionflower

Passieflora_foetida_flower passionsblume passionflower

 

In de Botanische Tuin Fort Hoofddijk op het universiteitscomplex De Uithof te Utrecht zijn onder andere Passiflora coriacea, Passiflora foetida, Passiflora rufostipulata en Passiflora trifasciata te zien. In de tropische vlinderkas van Diergaarde Blijdorp is ook Passiflora foetida te zien. In de Burgers’ Bush (Burgers’ Zoo in Arnhem) is Passiflora serratodigitata te zien. In de Hortus botanicus Leiden is een imposante Passiflora racemosa te bezichtigen.

Passiflora_ passiebloem passionsblume passionflower

Passiflora_racemosa passiebloem

De grootste collectie is echter te zien bij de Passiflorahoeve in Harskamp die de Nationale Plantencollectie Passiflora beheert.”

www.passagenproject.com

www.passagenproject.com

Japanse brug met Wisteria: Clingendael, Monet, Hiroshige

7 comments

 

‘De Japanse kunst is iets als de primitieven, als de Grieken, als onze oude Hollanders, Rembrandt, Potter, Hals, Vermeer, Van Ostade, Ruisdael. Dat kent geen einde.’

Vincent van Gogh aan zijn broer Theo, Arles, 15 juli 1888

 

Zie ook de tentoonstelling

Oost – West: Japan en japonisme

23.09.11_15.01.12 in het Van Goghmuseum Amsterdam

 

De Japanse tuin in Clingendael in Den Haag is weer geopend. Hier de Japanse brug met de Wisteria.


 

 

De Wisteria/ blauweregen is oorspronkelijk afkomstig uit Japan, en speelt in de Japanse cultuur een belangrijke rol in houtsneden, toneel, dans en poëzie.

Blogger Jacopone blijkt een ervaren vertaler van haiku’s te zijn, en uit zijn schat van haiku’s waarvan ik gebruik mag maken heb ik eentje over blauweregen gevist

waar de lentezon

onder gaat

een blauweregen

(Issa)

Ik ga bewust pas bij zonsondergang naar de Japanse tuin. Dan is het stil en het licht bijzonder intens.

In de Hortus in Leiden zijn prachtige exemplaren van de oude Wisteria’s te zien die de Duitse arts Philipp Franz von Siebold had mee gebracht.

 

Monet heeft verschillende schilderijen gemaakt van de blauweregen in zijn tuin, die over zijn Japanse voetbrug hing.

 


 

 

 

 

Monet (hier meer schilderijen van Monet)heeft zich voor zijn Wisteria-brug laten inspireren door prenten van Hiroshige.

 

 

 


Vertaling van poëzie en haiku’s:de maan en de nachtegaal

3 comments

 Vertaling van poëzie en haiku’s

Ik ben vertaler, maar het vertalen van poëzie of haiku’s is iets dat ik helemaal niet beheers.

Ik vind de discussie over poëzie en het vertalen ervan spannend en leuk. Op mijn laatste volle-maan blog heb ik zelf het vertalen van een gedichtje geprobeerd.

 

 

maan poezie vertalen haiku fot Maria Trepp

maan poezie vertalen haiku foto Maria Trepp

 

 Haiku over de maan

Prachtig straalt de maan.

Omgeven door vurige stralen

kijkt een gezicht met blauwe ogen

en blozende wangen

ons aan.

 

Ik krijg erg leuke reacties van Jacopone sr met een betere vertaling:

 

Als vuur schijnt ze alom, maar midden in,

Eer donkerblauw dan zwart,

Is daar het gezicht van een meisje

Haar vochtige wangen blozend onder mijn blik

 

 

Jacopone blijkt bovendien zelf vertaler van haiku’s te zijn. Hij was kritisch over een eerder door mij geplaatste  nachtegaal-haiku. Het is nu weer nachtegalentijd.

In de duinen tussen Den Haag en Leiden (Meijendel, Berkheide) kan men s’avonds nu de nachtegaal horen, die graag haar nesten in de meidoorn bouwt…

 

maan nachtegaal vertalen haiku Japaanse prent

maan nachtegaal vertalen haiku Japaanse prent

 

 

 

Haiku’s op de nachtegaal (uit J. van Tooren, Haiku- een jonge maan):

 

 

De nachtegaal fluit

zijn kleine spitse snavel

helemaal open

(Buson)

 

Diep in de dalen,

omhuld door avondnevel

nog nachtegalen

(Shuaoshi)

Luister! als water,

vloeiend in slapende oren,

zingt de nachtegaal.

(Issa)

Jacopone schrifjt over de eerste haiku uit deze reeks:

“De eerste, van Buson, vind ik niet correct vertaald. Hij is illustratief voor het geforceerd vertalen in de reeks 5 – 7 – 5:

 

De nachtegaal fluit

zijn kleine spitse snavel

helemaal open

 

Blyth vertaalt hem als:

The uguisu is singing

Its small mouth

Open

Ik [Jacopone sr] zou hem vertalen als:

 

de rietzanger zingt

zijn kleine bek

wagenwijd open

 

 

Ik vond het ritme in Jacopones vertaling mooier, al verliezen we dan wel de nachtegaal.

 

 www.passagenproject.com

www.passagenproject.com

Recente berichten

Categorieën

Tags

Archief