Archive for the ‘ Japan/Japonisme ’ Category
Iris gele lis
Iris foto Maria Trepp
trof ik ook bij mijn uitstapje na Florence (de stad van de Iris!] een buitengewoon mooie iris aan in de tuin van mijn oom.
Geel-rode iris
Iris foto Maria Trepp
gele iris in de avond
Iris foto Maria Trepp
Iris foto Maria Trepp
De blauwe iris, die erg goed past bij het sprookje van Herman Hesse, “Iris” dat zo begint:
Blauwe iris
`In het ontluikend voorjaar van zijn kindsheid wandelde Johannes door de groene tuin. Onder de bloemen van zijn moeder was er een, die hem bijzonder lief was: zwaardlelie heette zij. Hij vlijde zijn wang tegen haar langwerpige, lichtgroene bladeren, legde zijn vingers tastend tegen haar scherpe punten, snoof diep de geur op van het grote, wonderlijke bloeisel en keek lang achtereen naar binnen. Daar rezen lange reeksen gele vingers omhoog uit de bleekblauwe bloembodem, en daartussendoor leidde een doorschijnend pad naar de diepere regionen van de kelk en het verre, blauwe geheim van het bloeisel. Die was hij ten zeerste toegedaan, langdurig keek hij naar binnen en zag de gele, delicate delen nu eens als een gouden omheining langs de paleistuin en dan weer als een dubbele reeks van fraaie droombomen met daartussenin de geheimzinnige weg naar het inwendige, transparant en doorregen met levende aders, breekbaar als glas. De welving beschreef een boog, en verder naar achteren ging het pad tussen de gouden bomen tot op oneindige diepte verloren tussen onvoorstelbare afgronden, terwijl daaroverheen de violette gewelven een majesteitelijke kromme volgden en toverachtig ijle schaduwen wierpen op het stille, popelende wonder. Johannes wist dat dit de mond was van de bloem, dat voorbij de gele pronkgewassen in de blauwe krocht haar hart en gedachten waren endergebracht, en dat haar adem en haar dromen via deze riante, doorschijnende, glazig geaderde weg in en uit gingen. En naast de grote bloemtuil stonden kleinere, die nog niet open gegaan waren, op stevige, sappige stelen in een kelkje van bruinachtig groene wikkels; daaruit drong de jonge bloesem stil doch vastbesloten naar voren, stevig ingepakt in lichtgroen en lila tot bovenaan toe, waar het jonge, diepe violet in exacte, zorgzame rolletjes zijn tere punten aan het licht bracht. En ook op deze stevig in elkaar gedraaide, jonge bloemblaadjes tekende zich reeds een netwerk van adertjes en honderdvoudige patronen af. `
……………………………………………………………………………………………………………………………………..
Vincent van Gogh heeft de blauwe irissen meerdere malen geschilderd:
Vincent van Gogh, Irissen,1889
Vincent van Gogh, Irissen,1890
De wikmedia-user Jebulon heeft een paar zeer mooie foto’s op wikimedia geplaatst:
Iris_Sig._Na._Chiara_I wikimedia commons Jebulon
Iris_Marcel_Turbat l wikimedia commons Jebulon
Iris_iron_strip wikimedia commons Jebulon
Iris_barbata_elatior wikimedia commons Jebulon
Iris Gay parasol wikimedia commons Jebulon
Iris_japonica wikimedia commons Bouba
user Bouba
Iris variegata wikimedia common user Kor!an
user Kor!an
Hier een moooie Jugendstil-vaas met iris:
en een Tiffany-theescherm met Iris:
Van 6 april tot en met 8 juli presenteert het SieboldHuis in Leiden de tentoonstelling Vissen van Haai tot Koi. Er wordt getoond hoe de arts en Japan-onderzoeker Philipp Franz Balthasar von Siebold tussen 1823 en 1834 vissen verzamelde in Japan.
Karper Koi Karpfen foto: Maria Trepp
Hier een foto van Japanse karpers in de Leidse Hortus.
Koi Japanse karper wikimedia commons 2_year_old_Aka_Muji
Koi Japanse karper wikimedia commons Magnus Manske
Koi Japanse karper wikimedia commons Mattbuck
Koi Japanse karper wikimedia commons Laslovarga
Read more..
Van Gogh Up Close is de titel van de tentoonstelling in het Philadelphia Museum of Art, die daar nog tot 6 mei te zien is.
Vincent van Gogh was een kunstenaar van uitzonderlijke intensiteit, niet alleen in zijn gebruik van kleur en het uitbundig gebruik van verf, maar ook in zijn persoonlijk leven. Hij voelde zich sterk aangetrokken tot de natuur, en zijn werken – met name degene die hij maakte in de jaren vlak voordat hij zichzelf doodde- treffen de kijker met de kracht van de emoties. De tentoonstelling richt zich op de tumultueuze laatste jaren, een periode van koortsachtige artistieke experimenten die begon toen Van Gogh in 1886 Antwerpen verliet en naar Parijs ging en doorging tot zijn dood in Auvers in 1890.
Van Gogh maakte in deze tijd stillevens en landschappen die verschilden met wat men ooit eerder had gezien, doordat hij traditionele schildertechnieken radicaal veranderde of deze vaak algeheel terzijde schoof. Hij experimenteerde met scherptediepte en focus. Hij gebruikte verschuivende perspectieven en bracht vertrouwde voorwerpen “dicht bij” op de voorgrond.
En hij maakte enkele van de meest originele werken van zijn carrière, werken die de ontwikkeling van de moderne schilderkunst dramatisch veranderden. Hij creëerde een serie stillevens en schilderijen van bloemen en fruit, waarbij hij zich vooral richtte op aspecten van schaal, hoek, en kleur. In veel van deze werken kunnen voorwerpen van bovenaf worden gezien, of worden zij in een strak bijgesneden ruimte geplaatst die geen aanwijzingen geeft over de context of de omgeving. Stukken fruit lijken naar voren te kantelen en dreigen uit het beeld te rollen.
Vincent van Gogh, Mandje appels, 1887
Mandje appels, 1887
Gewoon een mand met appels? Nee. Een belangrijk moment van Van Goghs ontwikkeling van de close-up. Hier heeft Van Gogh het tafelkleed en de achtergrond weggelaten en dit mandje appels weergegeven in een ongedefinieerde zee van kleur met behulp van een vederlicht penseelstreek.
De close-ups van grashalmen, korenschoven en boomstammen, die de voorgrond van een aantal van de landschappen uit deze periode domineren, wijzen op meer dan alleen een gedetailleerde studie van het onderwerp – ze duiden op een diepe belangstelling voor de afbeelding van de zintuiglijke en emotionele ervaring van het buitenleven.
Rond deze tijd begon hij ook Japanse houtsneden te verwerven. Hij bewonderde deze vanwege hun decoratieve kleur en tweedimensionale composities, en hij verwelkomde de ideeën van de Japanse kunstenaars die in nauw samenspel werkten met de natuur, en het “het kleinste grassprietje” bestudeerden om de natuur als geheel beter te begrijpen. (zie ook Vrouw in kimono bij Vincent van Gogh; Regendag/ De regen bij Vincent van Gogh ; Vincent van Gogh en Utagawa Hiroshige)
En toen hij in 1888 naar Arles verhuisde, schreef van Gogh dat een verblijf in het zuiden van Frankrijk sterk leek op een bezoek aan Japan.
Het strenge bijsnijden en comprimeren van voor-en achtergrond suggereert de werkwijze die gebruikt werd in de houtsneden van Utagawa Hiroshige en Hayashi Roshü, die dienden als een belangrijke inspiratiebron voor Van Gogh, die met zijn broer Theo honderden van deze houtsneden verzamelde.
Korenveld van 1888 bijvoorbeeld duwt de hemel bijna naar de top van het doek, wat in een gecomprimeerd perspectief resulteert.
Vincent van Gogh, korenveld hoge horizont
De landschappen die hij heeft geschilderd rond Arles tonen hun Japanse invloed in een wijds uitzicht over het platteland en met hun hoge horizonlijnen, terwijl de landschappen die hij in 1889 en 1890 in Saint-Remy en Auvers ging maken dichte, meer gestructureerde werken zijn. Gedomineerd door een scherm van bomen of vallende regendruppels suggereren deze schilderijen de directheid en nabijheid van Van Goghs omgeving.
Vincent van Gogh regendruppels raindrops
Een jaar voor zijn dood schreef hij in een brief aan zijn zus: “Ik … moet altijd gaan kijken naar een grasspriet, een pijnboom-tak, een korenaar, om mezelf te kalmeren.”
Vincent van Gogh, Korenaren” van 1890
In “Korenaren” van 1890, is er helemaal geen hemel maar een symfonie van lange, uitgestrekte penseelstreken die wuivende grasbladen suggereren.
“Ik heb geprobeerd om het geluid van de wind in de korenaren te schilderen,” schreef Van Gogh aan zijn vriend, de schilder Paul Gauguin.
In zijn laatste werken komt Van Gogh op een nog meer dramatische wijze dichter bij zijn onderwerpen door het verminderen van de diepte van het veld en het maximaliseren van het expressieve effect van zijn penseelvoering en kleur. Een nauw gerichte blik op een groepje van iris, een wirwar van amandel-takken, en de levendige patronen van een keizermot zijn slechts enkele van de beelden in een gedurfde serie stillevens die het hoogtepunt van de tentoonstelling markeren.
Het was een radicale manier van het schilderen van een landschap, het neerkijken op de voeten. De nadruk ligt op de voorgrond details. Vaak is de ondergroei het eigenlijke onderwerp in al zijn vruchtbare rijkdom en zonovergoten weelderigheid.
Vincent van Gogh, bos met bloemen
Maar Van Gogh kijkt zo nu en dan ook naar boven, zoals hij deed in “Amandelbloesems,” met een levendige hemel van aquamarijn gezien door de takken van een bloeiende boom.
Vincent van Gogh, Amandelbloesem almond flowers
Maria Trepp
In het Leidse Japanmuseum Sieboldhuis zijn tot 4 maart 2012 topstukken van de Japanse prentkunstenaar Tsukioka Yoshitoshi (1839-1892) te zien in de tentoonstelling “Maanlicht, mysterie en schoonheid”.
Yoshitoshi is een meester van de Japanse kleurenhoutsnede, in het bijzonder van het Ukiyo-e, een vorm van houtsnede die sinds het midden van de 18e eeuw ook in Europa populair werd en een grote invloed had op de Europese kunstwereld van het fin-de-siècle (zie ook mijn vele blogs over het verband tussen Japanse kunst en 19e eeuwse Europese kunst).
Deze prenten zijn boeddhistisch geïnspireerd en drukken vaak het vergankelijke, vluchtige karakter van de werkelijkheid uit. De volgende prent leert dat je NIET naar de vinger van de boeddhistische monnik moet kijken maar naar de maan zelf:
Beroemd zijn Yoshitoshi’s A Hundred Views of the Moon, waar hij motieven uit Chinese en Indiaanse legendes en uit Kabuki en Noh theater illustreert.
Maria Trepp
www.passagenproject.com
deze tekst staat ook op mijn Duitse blog
www.passagenproject.com/blog1
1
Lampions Lantaarns Laternen Nikolai_Bogdanov-Belsky
2
Laterne lantaarn Hans_Larwin_Sonntagabend_in_Neustift_am_Walde
3
laterne Lantaarn lampion Nagasakilantern
foto wikimedia commons
4
Laterne lantaarn Lampion Utagawa
Laterne Lantaarn Puigaudeau,_Ferdinand_du_-_Breton_Girls_with_Chinese_Lanterns
5
Laterne lantaarn lampion Oda_ Kohg_1886
6
Laterne Lantaarn Lampion Korovin_Paper_Lanterns
7
Klaprozen groeien bescheiden langs het spoor en in de berm.
In de kunst zijn ze geliefd.
Jacques le Moyne, klaproos ( poppy) 1586
Claude Monet, Poppy field, 1872 (klatschmohn klaprozen, impression)
Claude Monet, Champ des coquelicots, 1881 (papaverveld,poppies)
Claude Monet, Paarse klaprozen (purple poppies), 1883
Claude Monet, Poppy field near Giverny, 1885
Vincent van Gogh, Vaas met klaprozen, 1886
Floris Verster, Papavers/Klaprozen, 1888
Vincent van Gogh, Papaverveld, 1890
Vincent van Gogh, Klaprozen/ Butterflies and poppies, 1890
Paula Modersohn Becker, Maedchen mit Kind, 1902
Ferdinand Toussaint, De zomer, 1903
Paula Modersohn-Becker, Alte Armenhauslerin im Garten, 1906
Emil Nolde, Grote klaprozen, 1908
Georgia O’Keeffe: Oriental poppies (Oosterse papavers/klaprozen) 1927
Voor poezie en gedichten over klaprozen zie hier
maria trepp
Pioenroos/Peony/ Paeonia Leidse Hortus
Pioenroos/Peony/ Paeonia Leidse Hortus Pioenroos/Peony/ Paeonia Leidse Hortus(14-5-2011)
Deze schitterende pioenrozen lieten me zoeken naar literatuur over pioenrozen.
Gevonden: Bertus Aafjes, De vertrapte pioenrozen, Pearl S. Buck, Peony, en, het mooist: veel haiku’s op pioenrozen.
Bertus Aafjes heeft in zijn verhaal een paar zeer mooie haiku’s vertaald, zoals deze van Kiorokoe:
Op het punt te gaan bloeien
ademt de pioenroos
een regenboog uit
En hier Buson, vertaald door blogger J (veel dank):
de pioenrozen verbieden
de regenwolken dichter bij te komen
dan honderd mijl
In de tentoonstelling Liefde! Kunst! Passie! in het Haagse Gemeentemuseum hing dit mooie schilderij van Alexej von Jawlensky, ‘Meisje met pioenrozen’: 
Alexej von Jawlensky, Meisje met pioenrozen 1909
En hier pioenrozen van Manet:
edouard manet pioenroos
edouard manet pioenroos
Floris Verster_stilleven_met_pioenen
Passiebloem in kunst en werkelijkheid
Hier nog een paar voorbeelden van mooie passiflorae in de kunst. Deze bloem was een geliefd voorwerp in symbolisme en jugendstil.
Piet_Mondrian,_passion_flower
Vaas passiflora .
Johannes le Francq van Berkhey,
‘De Japanse kunst is iets als de primitieven, als de Grieken, als onze oude Hollanders, Rembrandt, Potter, Hals, Vermeer, Van Ostade, Ruisdael. Dat kent geen einde.’
Vincent van Gogh aan zijn broer Theo, Arles, 15 juli 1888
Zie ook de tentoonstelling
23.09.11_15.01.12 in het Van Goghmuseum Amsterdam
De Japanse tuin in Clingendael in Den Haag is weer geopend. Hier de Japanse brug met de Wisteria.
De Wisteria/ blauweregen is oorspronkelijk afkomstig uit Japan, en speelt in de Japanse cultuur een belangrijke rol in houtsneden, toneel, dans en poëzie.
Blogger Jacopone blijkt een ervaren vertaler van haiku’s te zijn, en uit zijn schat van haiku’s waarvan ik gebruik mag maken heb ik eentje over blauweregen gevist
waar de lentezon
onder gaat
een blauweregen
(Issa)
Ik ga bewust pas bij zonsondergang naar de Japanse tuin. Dan is het stil en het licht bijzonder intens.
In de Hortus in Leiden zijn prachtige exemplaren van de oude Wisteria’s te zien die de Duitse arts Philipp Franz von Siebold had mee gebracht.
Monet heeft verschillende schilderijen gemaakt van de blauweregen in zijn tuin, die over zijn Japanse voetbrug hing.
Monet (hier meer schilderijen van Monet)heeft zich voor zijn Wisteria-brug laten inspireren door prenten van Hiroshige.
Vertaling van poëzie en haiku’s
Ik ben vertaler, maar het vertalen van poëzie of haiku’s is iets dat ik helemaal niet beheers.
Ik vind de discussie over poëzie en het vertalen ervan spannend en leuk. Op mijn laatste volle-maan blog heb ik zelf het vertalen van een gedichtje geprobeerd.
maan poezie vertalen haiku foto Maria Trepp
Haiku over de maan
Prachtig straalt de maan.
Omgeven door vurige stralen
kijkt een gezicht met blauwe ogen
en blozende wangen
ons aan.
Ik krijg erg leuke reacties van Jacopone sr met een betere vertaling:
Als vuur schijnt ze alom, maar midden in,
Eer donkerblauw dan zwart,
Is daar het gezicht van een meisje
Haar vochtige wangen blozend onder mijn blik
Jacopone blijkt bovendien zelf vertaler van haiku’s te zijn. Hij was kritisch over een eerder door mij geplaatste nachtegaal-haiku. Het is nu weer nachtegalentijd.
In de duinen tussen Den Haag en Leiden (Meijendel, Berkheide) kan men s’avonds nu de nachtegaal horen, die graag haar nesten in de meidoorn bouwt…
maan nachtegaal vertalen haiku Japaanse prent
Haiku’s op de nachtegaal (uit J. van Tooren, Haiku- een jonge maan):
De nachtegaal fluit
zijn kleine spitse snavel
helemaal open
(Buson)
Diep in de dalen,
omhuld door avondnevel
nog nachtegalen
(Shuaoshi)
Luister! als water,
vloeiend in slapende oren,
zingt de nachtegaal.
(Issa)
Jacopone schrifjt over de eerste haiku uit deze reeks:
“De eerste, van Buson, vind ik niet correct vertaald. Hij is illustratief voor het geforceerd vertalen in de reeks 5 – 7 – 5:
De nachtegaal fluit
zijn kleine spitse snavel
helemaal open
Blyth vertaalt hem als:
The uguisu is singing
Its small mouth
Open
Ik [Jacopone sr] zou hem vertalen als:
de rietzanger zingt
zijn kleine bek
wagenwijd open
Ik vond het ritme in Jacopones vertaling mooier, al verliezen we dan wel de nachtegaal.
www.passagenproject.com
www.passagenproject.com
Toen Japan in 1854 zijn grenzen openstelde geraakte de Westerse kunstwereld in de ban van de Japanse kunst.
Japan toonde zijn nagenoeg onbekende kunst op de Wereldtentoonstelling van 1862 in Londen en 1867 in Parijs. Japanse kunst en gebruiksvoorwerpen, zoals kimono’s, waaiers, gelakte voorwerpen en kamerschermen werden een rage.
De gestileerde motieven in de grafische kunst van kunstenaars als beïnvloedde de stijl van veel Westerse kunstenaars, zoals Vincent van Gogh.
Hier de Courtisane in kimono van Vincent van Gogh (1887, Van Gogh Museum Amsterdam), die hij had overgenomen van een tentoonstellingsaffiche over Japanse kunst.
Courtisane in kimono van Vincent van Gogh
Vincent van Gogh portret portrait portraet Le_Pere_Tanguy japonisme.
Auguste Rodin, grote bewonderaar van Van Gogh, kocht dit portret.
Georg Hendrik Breitner, bevriend met Van Gogh, heeft in dezelfde tijdsperiode (1883-99) een aantal schilderijen gemaakt van meisjes in kimono’s.
Georg Hendrik Breitner heeft een aantal schilderijen gemaakt van meisjes in kimono (1883-99)
Georg Breitner, Meisje in rode kimono
Georg Hendrik Breitner heeft een aantal schilderijen gemaakt van meisjes in kimono (1883-99)
Georg Breitner, Meisje in kimono
In het Museum Boijmans in Rotterdam hangt een bijzonder schilderij van Breitner met een meisje in kimono dat een oorbel vastmaakt:
Georg Hendrik Breitner heeft een aantal schilderijen gemaakt van meisjes in kimono (1883-99)
Breitner, Het oorringetje/ Voor de spiegel
Georg Hendrik Breitner heeft een aantal schilderijen gemaakt van meisjes in kimono (1883-99)
Claude Monet, vrouw in kimono
Claude Monet, Madame Monet in rode kimono, 1876
Vincent van Gogh, Bloeiende perzikbomen, 11 april 1888
Vincent van Gogh, Bloeiende perzikbomen, 11 april 1888
zie de briefen van Van Gogh 11 april, “Pink peach trees”
Vincent van Gogh, Amandelbloesem, 1890
Vincent van Gogh, Amandelbloesem, 1890
Vincent van Gogh, Perenboom in bloei
Vincent van Gogh, Perenboom in bloei
zie brief aan Emile Bernard, 12 april 1888
Vincent van Gogh bezat veel Japanse prenten die hem zeer inspireerden, onder meer van Hiroshige. Van Gogh maakte van twee prenten van Hiroshige bijna exacte kopieën in olieverf.
Vincent van Gogh, De bloeiende pruimenboom naar Hiroshige (1887)
Vincent van Gogh, De bloeiende pruimenboom naar Hiroshige (1887)
Utagawa Hiroshige, De pruimenboomgaard bij Kameido, 1857
Van Gogh koos andere kleuren dan Hiroshige. Van Gogh voegde bovendien zelf de lettertekens toe, die hij uit een ander houtsnede over nam [!] .
Zie ook Louis van Tilborgh, Van Gogh en Japan.
Van Gogh was ook sterk beïnvloed door Millet (zie mijn blog hierover )
Millet lente
Maria Trepp
Mijn zwarte hond houdt van zwarte kraaien, net als ik.
Hier hond en kraaien en een blog over de kraai in de kunst.
Zwarte hond en zwarte kraaien
Tussen het Centraalstation in Den Haag en de Academie van de Kunsten zweeft een grote, dreigende maar ook schaduw-gevende kraai in de bomen, gemaakt door Henk Rijzinga, die zegt: “De kraai is een slimme dief, die altijd langer leeft dan het kadaver waar hij bij zit.”
Een andere kunstenaar, Florentijn Hofmann, maakte in 2006 een grote kraai die in Leiden op het waaghoofd stond. Deze zwarte kraai, die in 2006 een zwerftocht maakte langs verschillende steden, staat nu bij het Natuurhistorisch Museum in Rotterdam .
Een kraai kraait niet, maar krast. Het “kraa-kraa-kraa” werd vroeger begrepen als “cras-cras-cras” wat “morgen” betekent in het Latijn. Deze zondige duivelsvogel moedigde dus de mensen aan om het zondenbekentenis op te schorten tot “morgen” – en dat was voor Christenen zeker niet de bedoeling.
Een symbolische ambivalent-positieve betekenis heeft de kraai in Lewis Carrolls “Alice in spiegelland”.
[Illustratie Pat Andrea]
In het hoofdstuk “Twiedeldum en Twiedeldie” maakt een kraai de ruziemakenden Twiedeldum en Twiedeldie bang zodat zij ophouden te vechten:
“Just then flew down a monstrous crow,
As black as a tar-barrel;
Which frightened both the heroes so,
They quite forgot their quarrel.”
“Een angstaanjagende kraai vloog langs,
Zo zwart als roet en leer.
Dat maakte onze helden bang
En ze ruzieden niet meer.”
(vertaling Sofia Engelsman)
“Toen vloog een zwarte kraai voorbij
Een kraai zo godverlaten
Dat beide helden vechtpartij
En ruzie prompt vergaten.”
(vertaling Nicolaas Matsier- zeer elegant)
Angst voor een derde, dat helpt elke ruzie… tussen vrienden, partners, en in een land…..
Of: het perspectief van de dood maakt heel veel dingen triviaal.
E 
Vincent van Gogh, Korenveld met kraaien, 1889
Ohara Koson, kraai, ca 1910
Vertalen Duits Vertaalbureau Duits
Volle maan vandaag.
De volle maan is een belangrijk motief in de (Zwarte) Romantiek.
Volle maan full moon Vollmond foto Maria Trepp
Volle maan full moon Vollmond foto Maria Trepp
Volle maan full moon Vollmond foto Maria Trepp
Volle maan full moon Vollmond foto Maria Trepp
Edouard Manet, Maan over de haven van Boulogne,1869————–
Volle maan over het Holocaust-Mahnmal in Berlijn
Foto’s uit Berlijn te tonen met de volle maan over het Holocaust-monument.
Berlijn volle maan over het Holocaust-monument
Ach, arme maan,wat heb je toch al veel gezien.
Vincent van_Gogh, Sterrennacht, 1889 starry night
Vogel wolken voor de maan.
Vliegen hier de zielen
van de doden
in de schemering?
Huiveringwekkend.
Vogelwolk voor de volle maan foto Maria Trepp
Novembermaan
“Am Himmel aber erbleichte der Mond,
Er wurde immer trüber;
Gleich schwarzen Rossen jagten an ihm
Die wilden Wolken vorüber.”
Uit: Heinrich Heine, “Deutschland, ein Wintermärchen“[speelt ook in november...]
Volle novembermaan foto Maria Trepp
Hier het passende muziekje bij deze foto’s of bekijk de
diashow op You Tube
Volle maan full moon Vollmond Leiden foto Maria Trepp
volle maan foto Maria Trepp
Maan en zwaan komt men ook tegen in de mooie romantische schilderijen en tekeningen van Caspar David Friedrich, die nu in de Hermitage in Amsterdam getoond worden. Ik heb een kleine diashow gemaakt met Maan en Zwaan bij Caspar David Friedrich (met veel meer overigens dan wat in Amsterdam hangt, maar de zwanen zijn in ieder geval in Amsterdam te zien en ook een of twee maan-schilderijen). —————————————————————————————————–
Kees Stip
Op een zwaan
Waarheen hief in het licht der maan
een regelrechte sprookjeszwaan
de statie van zijn witte steven?
Of werd hij door een droom gedreven?
‘Ik word,’ zo sprak hij tot een elf,‘door niets gedreven, ik drijf zelf.’
Zwarte zwaan en volle maan Maria Trepp
Het thema “Hond en maan bij Shakespeare” heb ik al eerder besproken, en het idee voor de kleurrijke lisdoddes is afkomstig van Pat Andreas illustraties bij Alice in Wonderland.
En ter afsluiting nog Joan Miró :
Volle maan .. bij Mondrian…
Bomen aan het Gein ( 1907)
Zomernacht ( 1907)
Maneschijn/Corot/Utagawa HiroshigeIn de Van Gogh-tentoonstelling “De kleuren van de nacht” hingen ook veel schilderijen van andere schilders die Van Gogh hebben beinvloed. Zoals bijvoorbeeld Camille Corot, met ‘Maneschijn‘ van 1865.
Vincent van Gogh had grote bewondering vor Corot, en sprak over een “Corot-stemming” die werd getypeerd door intimiteit en mysterieuze stilte.Japanse prenten hadden veel invloed op Van Gogh . Hier is “De Shoei brug” van 1862 te zien (Utagawa Hiroshige II), met de volle maan; een prent die in bezit was van Van Gogh, net als de prent daaronder met de Saruwakacho theaterstraat (Hiroshige) onder de volle maan.
Utagawa HiroshigeII, De Shoei brug
Saruwakacho theaterstraat (Hiroshige)
In de loop van de jaren heb ik heel veel over kunst geblogd. Ik heb veel plezier om kunst naar thema en motief te ordenen.
Hier het eerste van mijn bloemen-in-de-kunst-blog: de iris.
Albrecht Dürer, Florentine Iris, 1503
Claude Monet, Fields with irises, 1887
Claude Monet, Fields with irises, 1887
Vincent van Gogh, Irissen, 1889
Vincent van Gogh, Irissen, 1889
Vincent van Gogh, Irissen, 1890
Vincent van Gogh, Irissen, 1890
Emil Nolde, Iris, 1916
Karl Schmidt-Rottluff, Schwertlilien, 1925
De iris is een geliefd Jugendstil-motief afkomstig van Japanse prenten en voorwerpen.
Hier eerst vorbeelden van Japanse irissen:
<
Courtisane met iris; courtisan with irises 1861
Hokusai, IJsvogel met Shaga iris; kingfisher with shaga iris
Utagawa Hiroshige, Iris
Irissen Hokusai
Hier enkele kimono’s met iris:
kimono_kersenbloesem/ cherry bloem and iris
Kimono with river and iris
Silk kimono with beautiful iris
…en hier Jugendstilvasen met irisen:
Gele iris vaas Jugenstil
Iris Paradijsvogel Jugenstil bord
Iris paradijsvogel vaas
Iris vaas Jugendstil
Iris theescherm Tiffany
Maria Trepp
www.passagenproject.com
Op het blog van Antoinette stond een bruin-rode heidelibel afgebeeld, en Antoinette schrijft dat deze vaak ver weg van haar broedgebieden wordt gevonden.
Nou, bij mij thuis bijvoorbeeld, een maand geleden.
Heidelibel
Alleen noemde ik deze libel “gouden” en nam haar als een bijzonder voorspoedig teken.
De libel is en geliefd Art Nouveau, afkomstig van Japanse voorwerpen en prenten.
Tiffany dragonfly libel libelle
Tiffany dragonfly libel libelle
Tiffany dragonfly libel libelle
Tiffany dragonfly libel libelle
In 2010 was te zien in het Gemeentemuseum Den Haag, 29 mei 2010 t/m 15 augustus 2010:
van Hoytemas originele tekeningen en litho’s van het boek Het lelijke jonge eendje van H.C. Andersen.
Theo van Hoytema
Theo van Hoytemas illustratie bij:
U hebt mooie kinderen, moeder!” zei de oude eend met het bandje om haar poot. “Ze zijn allemaal mooi, op één na, die is mislukt. Ik wou, dat U hem over kon maken!”"Dat gaat niet, Uw genade!” antwoordde de moedereend. “Hij is niet mooi, maar hij heeft een echt goed karakter en zwemt net zo goed als een van de anderen, ja, ik durf zelfs zeggen een beetje beter. Ik denk, dat hij er wel doorheen zal groeien en mettertijd wat slanker zal worden. Hij heeft te lang in het ei gezeten en daarom heeft hij nog niet het goede figuur!” En zij plukte hem in zijn nek en streek zijn veren glad. “Bovendien is het een woerd,” zei ze, “en het doet er dus niet zo veel toe, ik geloof dat hij sterk zal worden; hij zal zich er heus wel doorheen slaan!”
“De andere eendjes zijn aardig,” zei de oude eend. “Doe alsof je thuis bent en als je een palingkop vindt, mag je me die brengen!” En zo was het net alsof ze thuis waren.
Theo van Hoytemas illustratie bij:
De andere eenden er om heen keken naar hen en zeiden heel luid: “Het is wat moois! Nu krijgen we dat stel er nog bij, alsof er nog niet genoeg zijn! En foei, wat ziet dat ene jong er uit! Dat laten we niet toe!” En onmiddellijk vloog er een eend op hem af en beet hem in zijn nek.
“Laat hem met rust!” zei de moedereend, “hij doet toch niemand kwaad!”
“Ja, maar hij is zo groot en zo raar,” sprak de eend, die gebeten had, “en daarom moeten we hem mores leren!”
Theo van Hoytema, illustratie bij
Toen sloeg het eendje ineens zijn vleugels uit, ze ruisten sterker dan vroeger en droegen hem met kracht voort
Van Hoytema was geïnspireerd dor Japanse houtsneden, zoals veel kunstenaars uit zijn tijd.
Maria Trepp
Naar aanleiding van de tentoonstelling in het Van Gogh-museum “Paul Gauguin De doorbraak naar moderniteit” van 2010, hier de zelfportretten die Vincent van Gogh en Paul Gauguin voor elkaar hebben gemaakt, en twee zelfportretten die beiden voor hun vriend Charles Laval hebben gemaakt.
Vincent van Gogh Zelfportret 1888 als zen monnik (bonze), voor Gauguin (zinspeelt op het gemeenschappelijk interesse voor Japonisme/Japanse kunst)
Paul Gaugin, Zelfportret opgedragen aan Vincent van Gogh 1888
Vincent van Gogh zelfportret 1888 opgedragen aan Charles Laval
Paul Pauguin, Zelfportret opgedragen aan Charles Laval 1888
Wikipedia: “Gauguin woonde, op initiatief van Theo van Gogh, de broer van Vincent, twee maanden samen met Vincent van Gogh, in Arles om te schilderen en van elkaar te leren. Het werd geen gelukkige periode. Gauguin kreeg depressieve buien en deed een zelfmoordpoging. Uit de brieven van Van Gogh – die Gauguin financieel steunde – blijkt dat ze voortdurend ruzie hadden. Op een moment was Gauguin zo geschrokken van het gedrag van zijn huisgenoot, die hem tijdens een avondwandeling achtervolgde, dat hij een nacht in een hotel doorbracht. De volgende ochtend had Van Gogh een deel van zijn oor afgesneden. Daarop werd Van Gogh in een gesticht opgenomen en vertrok Gauguin uit Arles. “
In een nieuw Duits boek “Van Goghs Ohr” geschreven door de kunsthistorici Hans Kaufmann en Rita Wildegans wordt beweerd dat Gauguin het oor van vincent heeft afgesneden.
In zijn laatste brief aan Gauguin schreef Van Gogh: “Jij zwijgt, ik zal dat ook doen.”
Experts, zoals Leo Jansen, conservator van het Van Goghmuseum in Amsterdam houden het nog steeds op op zelfmutilatie…..
Vincent van Gogh, Zelfportret met verbonden Oor 1889
…en hier nog twee merkwaardig-interessante portretten die Vincent van Gogh van zichzelf en van Gauguin maakte:
Vincent van Gogh, De-stoel van Van Gogh 1888
Vincent van Gogh, De stoel van Gauguin, 1888
Alle zelfportretten van Vincent van Gogh chronologisch op een rijtje klick hier
Vertalen Duits Vertaalbureau Duits
.
Iris en zwaan; een natuurlijke en mooie combinatie en ook een combinatie die veel terug te vinden is in de kunst.
‘De Japanse kunst is iets als de primitieven, als de Grieken, als onze oude Hollanders, Rembrandt, Potter, Hals, Vermeer, Van Ostade, Ruisdael. Dat kent geen einde.’
Vincent van Gogh aan zijn broer Theo, Arles, 15 juli 1888
Zie ook de tentoonstelling
23.09.11_15.01.12 in het Van Goghmuseum Amsterdam
Theo van Hoytema, Zwanen met goudenregen en irissen, 1900
(nu te zien in het Museum Boijmans)
Theo van Hoytema, Zwanen in de vijver, 1898
Theo van Hoytema is vooral bekend geworden door zijn sprookjesboek-illustraties (o.a. ‘Het lelijke Eendje’ van H.C Andersen) en zijn kalenders.
“Schetsen en studies in de vrije natuur.. vormden de basis voor zijn werk. Invloeden van de Art Nouveau en Japanse kunst verwerkte hij op eigen wijze.”
————————
Vertalen Duits Vertaalbureau Duits
.
Japanse kers voor het Museum Volkenkunde Leiden
Prunus in de Hortus
Vincent van Gogh, Bloeiende perzikbomen, 1888
Vincent van Gogh, Amandelbloesem, 1890
Vincent van Gogh,
Perenboom in bloei, 1888
—————————————————————————————————–
karper koi karpfen foto: Maria Trepp
Ik heb de laatste dagen honderden foto’s gemaakt van de (Japanse?) karpers in de Leidse Hortus.
Toevallig zag ik – toen ik al begonnen was met mijn eigen karper-project – bovendien in het Singermuseum in Laren (waar ik was vanwege de tentoonstelling van Maria Roosen; hierover volgt nog een blog) adembenemendeTiffany-glas-karpers:
Het motief “vissen”… dat heb ik – afgezien van de kwal- tot nu toe helemaal gemist. Zeer ten onrechte.
Tiffany en Art Noveau zijn sterk beinloed door het Japnisme van de 19e eeuw.
Hier een karper op een Japanse prent:
Utagawa Hiroshige, Karper
Utagawa Hiroshige, Karper
Paul Klee Goudvis Goldfisch
In de Van Gogh-tentoonstelling “De kleuren van de nacht” hangen ook veel schilderijen van andere schilders die Van Gogh hebben beïnvloed. Zoals bijvoorbeeld Camille Corot, met ‘Maneschijn‘ van 1865.
Camille Corot Mondschein, Natur und Traum
Vincent van Gogh had grote bewondering voor Corot, en sprak over een “Corot-stemming” die werd getypeerd door intimiteit en mysterieuze stilte.
Meer over de invloed die Japanse prenten op Van Gogh hadden. Hier is “De Shoei brug” van 1862 te zien ( Utagawa Hiroshige II), met de volle maan; een prent die ook in Amsterdam te zien is, en in bezit was van Van Gogh, net als de prent daaronder met de Saruwakacho theaterstraat (Hiroshige) onder de volle maan.
Utagawa HiroshigeII, De Shoei brug
Saruwakacho theaterstraat (Hiroshige)
En als laatste een zelfportret van mij, gisteravond ( 11 maart 2009) onder de volle maan.
‘De Japanse kunst is iets als de primitieven, als de Grieken, als onze oude Hollanders, Rembrandt, Potter, Hals, Vermeer, Van Ostade, Ruisdael. Dat kent geen einde.’
Vincent van Gogh aan zijn broer Theo, Arles, 15 juli 1888
Vincent van Gogh bezat veel Japanse prenten die hem zeer inspireerden, onder meer van Hiroshige. Van Gogh maakte van twee latere prenten van Hiroshige bijna exacte kopieën in olieverf.
Vincent van Gogh, De bloeiende pruimenboom naar Hiroshige (1887)
Utagawa Hiroshige, De pruimenboomgaard bij Kameido, 1857
Van Gogh koos andere kleuren dan Hiroshige (zie ook Ingrid van den Bergh over de kleuren bij Van Gogh) . Van Gogh voegde bovendien zelf de lettertekens toe, die hij uit een ander houtsnede over nam [!] .
Ook van Hiroshiges “Onverwachte bui op de Grote Brug bij Atake” (1857)
maakte van Gogh een eigen schilderij:
“Brug in de regen naar Hiroshige“, 1887.
Van Gogh omkaderde de voorstelling rondom met een decoratieve rand en voegde ook hier zelf Japanse karakters toe.
Zie ook Louis van Tilborgh, Van Gogh en Japan.
‘De Japanse kunst is iets als de primitieven, als de Grieken, als onze oude Hollanders, Rembrandt, Potter, Hals, Vermeer, Van Ostade, Ruisdael. Dat kent geen einde.’
Vincent van Gogh aan zijn broer Theo, Arles, 15 juli 1888
Zie ook de tentoonstelling
23.09.11_15.01.12 in het Van Goghmuseum Amsterdam
Maria Trepp
Morgen, maandag 9 februari, is het weer volle maan.
Deze week, op 13 februari, start in het Van Gogh-museum in Amsterdam de tentoonstelling Van Gogh en de kleuren van de nacht. Ik heb al vast gekeken op ik op de schilderijen van Van Gogh de volle maan heb kunnen ontdekken.
Dat valt nogal tegen. De kleuren van de nacht zijn bij Van Gogh vooral de kleuren van de schemering en van de ondergaande zon.
Het belangrijkste volle-maan-schilderij van Van Gogh hangt meestal in het Kröller-Müller Museum (maar nu zeker in Amsterdam), Ommuurd veld met schoven en opkomende maan, 1889:
Dit schilderij maakte Van Gogh in de psychiatrische inrichting in Saint-Rémy. Het korenveld kon hij vanuit zijn kamer zien.
Het maanlicht wordt aangeduid met de lichte kleine witte (oorspronkelijk roze) toetsen over lucht en landschap.
Van Gogh was niet tevreden over dit schilderij. Hij noemde het samen met de beroemde ‘Sterrennacht’ (hieronder) in een brief. Hij vond zelf dat hij in beide schilderijen de compositie had overdreven, en dat beide schilderijen leken op een oude houtsnede ( zie hier ook de Japanse houtsnedes van Hiroshige met de maan, die Van Gogh in zijn bezit had).
De maannachten zijn bij Van Gogh sterk expressief geschilderd, maar ook symbolistisch: in de landschappen verbeeldde hij ideeën over natuurkrachten, kosmische energie, en de nietigheid van de mens tegenover de natuur.
Ook op het schilderij Wit huis bij nacht (1890)
is een kleine, maar volle en stralende maan te ontwarren (opmerking later toegevoegd: zie hieronder, het is waarschijnlijk de Venus..) .
Anders heeft Van Gogh zo ver ik weet de maan alleen als sikkelmaan geschilderd; op internet is een overzichtje hiervan te vinden: drie keer de toenemende en een keer de afnemende maan.
De afneemende maan is te zien op het schilderij Sterrennacht, ook in 1889 in Saint-Rémy geschilderd. De sterren en de afnemende sikkelmaan in een ritme van licht en beweging achter de cipressen en het stadje.
zie ook hier de fantastische interactieve video Starry Night
Erwin Mortier in ‘Godenslaap’:
“Alleen bij Van Gogh heb ik de middagen van toen teruggezien. Zijn onvaste zonnen en de morsige melkwegen in zijn zwarte vibrerende nachten; de onverdraaglijke duisternis die hem dusdanig benauwde dat hij ze doorzeefde met sterren zo hel als de verzengende weelde van de eeuwige middag van zijn gekte. Hij kende de waanzin van de katten, maar kon hun slaap niet vatten, dus vrat de demon hem op. “ ( p 211)
—————————————————————
Govert Schilling haalt in de Volkskrant van 14 februari de astronoom Don Olsson aan, die (voor mij overtuigend) beweert dat op het schilderij “Wit huis bij nacht” de Venus en niet de maan staat afgebeeld!
“De herfstmaan is de herfstmaan van weleer.
Hoe wreed de nevels die mij haar niet laten zien.”
Het was volle maan gisteren maar zij was achter wolken verborgen net zoals dit versje het beschrijft uit ‘Het verhaal van Genji’.
In het Leidse Sieboldhuis is tot 22 oktober een tentoonstelling te zien met Japanse prenten, manga en vertalingen rondom 1000 jaar ‘Vertelling van Genji’.
De vertelling van Genji is één van de belangrijkste culturele iconen van Japan door de eeuwen heen, en zonder twijfel het beroemdste meesterwerk uit de Japanse literatuurgeschiedenis. Precies duizend jaar geleden maakte de schrijfster van dit klassieke verhaal, de hofdame Murasaki Shikibu, in haar dagboek voor het eerst melding van haar Genji [ =de 'schitterende prins'] aan het keizerlijk hof. Poezie, schilderkunst, prenten, commentaartradities hebben zich in Japan vele eeuwen lang gericht op Genji – de schitterende prins- , en op Murasaki, de hofdame die dit verhaal schreef.
[Zie ook uitvoerig op Wikipedia over The Tale of Genji. ]
Het verhaal van Genji is in het Nederlands verschenen in een vertaling van H.C. ten Berge, titel “Avondgezichten”.
De maan komt er heel veel en vaak kijken in dit verhaal.
Hier een paar van de mooie illustraties uit het Sieboldhuis.
Schrijfster Murasaki in gedachten verzonken aan haar schrijftafel terwijl de maan zich weerspiegelt in het water.
Prins Genji en de herfstmaan
Hofdames en de herfstmaan
Ten slotte hier een kimono waarop het hele verhaal van Genji is afgebeeld:
‘De Japanse kunst is iets als de primitieven, als de Grieken, als onze oude Hollanders, Rembrandt, Potter, Hals, Vermeer, Van Ostade, Ruisdael. Dat kent geen einde.’
Vincent van Gogh aan zijn broer Theo, Arles, 15 juli 1888
Zie ook de tentoonstelling
23.09.11_15.01.12 in het Van Goghmuseum Amsterdam
P
