Christiaan Huygens en Nicolaas Copernicus

Nicolaas Copernicus 1560

Op https://www.google.nl/ zie je vandaag, op de 540ste verjaardag van Copernicus, het zonnestelsel volgens Nicolaas Copernicus bewegen.

Hypothesis_Copernicana Nicolaas Copernicus

Christiaan Huygens heeft in de 17^e eeuw een planetarium geconstrueerd (te zien in het Museum Boerhaave in Leiden) dat dit model bewegend en in een verbeterde en nauwkeurige versie weergeeft.

Hieronder het planetarium dat Christiaan Huygens zelf in 1682 heeft laten bouwen met bewegende planeten in excentrische kringen, die ellipsen benaderen. Huygens’ planetarium wordt aangedreven door een onrust met spiraalveer; ook een bijzondere uitvinding van Huygens.

Het is een Copernicaans schaalmodel uit de 17e eeuw, waarvan er niet zo heel veel zijn.

planetarium christiaan huygens museum boerhave Christiaan Huygens en Nicolaas Copernicus

planetarium Christiaan Huygens Museum Boerhaave

planetarium-christiaan-huygens-museum-boerhave binnenplaneten

Christiaan Huygens zelf schrijft hierover:

`Wijzelf echter, … hebben een zoodanig Planetarium laten maken, dat wij daarmede door een klein aantal in elkaar grijpende raderen bereikt hebben, dat op het oppervlak van een platte tafel de lichamen der vijf primaire Planeten rondom de Zon, en evenzoo dat der Maan rondom de Aarde, hunne banen konden beschrijven, in dezelfde tijden waarin zij dat in den hemel) doen, en wel in zoodanige excentrische banen, dat deze de ware afmeting en den waren stand der hemelbanen weergeven, met behoud van de bij elk daarvan bestaande ongelijkheid der bewegingen, waardoor zij zich sneller bewegen in minder ver van de zon verwijderde gedeelten, waarbij wij ook nog rekening gehouden hebben met de kleine afwijking tusschen het vlak hunner banen en dat van de Ecliptica of van de Aarde. Zoodat, afgezien van de bevalligheid van het schouwspel, men daaruit ook de standen van de Planeten kan leeren kennen, niet slechts de oogenblikkelijke, maar ook de toekomende en de verledene, als uit een eeuwigdurenden kalender; en bovendien hun aller conjuncties en opposities, zoowel ten opzichte van de zon als ten opzichte van elkander, en dit des te nauwkeuriger naarmate het werk op grooter schaal is uitgevoerd.`

`Het is dan een achthoek uit hout samengesteld, met een diameter van twee voet en een diepte van zes duimen. Deze is op zoodanige wijze aan den muur opgehangen, en bevestigd aan de zich aan de linkerzijde bevindende assen, dat het toestel, als men dit wenscht, omgekeerd en aan de achterzijde geopend kan worden, waardoor het inwendige zichtbaar wordt.`

`Aan den voorkant ziet men een blad van verguld koper dat de geheele voorzijde van den achthoek vormt en bedekt is met spiegelglas; op dat blad zijn de banen der planeten volgens het systeem van Copernicus, maar volgens de proporties van Kepler, aangegeven en geheel uitgesneden, zoodat door die gleuven kleine pinnen rondgaan, met behulp waarvan de bollen der Planeten, tot halve bollen gereduceerd, boven het blad en als het ware op het oppervlak daarvan rondgevoerd worden, waarbij Saturnus vijf, Jupiter vier satellieten met zich voert, en de Aarde een (welke onze Maan is). Deze satellieten zijn daarbij geplaatst op dezelfde schijfjes als de lichaampjes der Planeten. Ik heb namelijk ook aan de overige Planeten die geen manen hebben, toch zulke schijfjes gegeven die den omringenden aether moeten aangeven en tevens dienen om de Planeten beter zichtbaar te maken.`

Christiaan Huygens

Christiaan Huygens laatste tekst “Cosmotheoros” (1698) was een populairwetenschappelijk schrift (in de vorm van een brief aan zijn broer Constantijn Huygens), dat tot doel had het copernicaanse systeem begrijpelijk en aanschouwelijk te maken en te verdedigen.

De verdediging van het copernicaanse systeem was aan het einde van de 17e eeuw zeker nog nodig.

Hoewel Galilei al overtuigd was dat zijn astronomische waarnemingen het heliocentrische wereldbeeld van Copernicus ondersteunden was er in de 17e eeuw nog geen dwingend bewijs voor de Copernicaanse visie op de wereld: alle waarnemingen, zoals als de manen rond Jupiter en Saturnus of de Venus-fasen waren ook met het geocentrische model van Tycho Brahe compatibel, waarin de zon en de maan om de aarde draaien, en de andere planeten rond de zon.

Het was pas James Bradley die in 1729 de beweging van de aarde ten opzichte van de sterren kon aantonen, en daarmee het geocentrische model definitief kon weerleggen.

De katholieke Kerk hing in de tijd van Huygens nog het model van Tycho Brahe aan.

tychobrahesystem Christiaan Huygens en Nicolaas Copernicus

Model van Tycho Brahe waarin de zon en de maan om de aarde draaien, en de andere planeten rond de zon

Het model van Copernicus was verboden sinds 1616; dit verbod werd pas in 1822 opgeheven.

Huygens zelf ontmoette met zijn Systema Saturnium (1659) weerstand bij de inquisitie.

Toen Huygens in 1659 zijn waarnemingen aan Saturnus, de nieuwe maan Titan en het ring-systeem, in Systema Saturnium publiceerde, raakte hij in de problemen met de katholieke kerk, en werden zijn bevindingen beoordeeld als ketters, omdat deze het stelsel van Copernicus ondersteunden.

De jezuïet Honoré Fabri en de instrumentmaker Eustachio Divini publiceerden een weerlegging van de waarnemingen en theorieën van Huygens, waarop deze met een verdedigingsschrift kwam.

Uiteindelijk kwam een evaluatiecommissie onder leiding van Giovanni Alfonso Borelli tot de conclusie dat Huygens gelijk had.

Namens de commissie werd een schaalmodel van Saturnus en zijn ring gebouwd, en dit werd dan vanuit de verte met een telescoop bekeken, waarbij men precies de waargenomen verschijningen van Saturnus vond.

borelli modell model saturn huygens Christiaan Huygens en Nicolaas Copernicus

Saturnus ringen model Christiaan Huygens Borelli

Meer over Christiaan Huygens

www.passagenproject.com

Tags: christiaan huygens, copernicanisme, google doodle, katholieke kerk, Museum Boerhaave, Nicolaas Copernicus, planetarium

Maria Trepp Feb 19

Astronomie, Christiaan Huygens

7 Responses to “Christiaan Huygens en Nicolaas Copernicus”

TimmerArk says:

19/02/2013 at 11:26

Mooi heel mooi. Goed weer te weten in deze drukke tijden dat er 540 jaar geleden mensen leefden die even nieuwsgierig waren als wij. Wat zou ik graag in de tijd terug reizen…

Reply
- Maria Trepp says:
  
  19/02/2013 at 11:32
  
  Of hun naar ons toehalen…
  
  Reply
  - TimmerArk says:
    
    19/02/2013 at 14:54
    
    Ja daar heb ik ook vaak van gedroomd. Dat zo een Middeleeuwer hier komt en de tv ziet, die snapt hij, het is een glazen bol, en dan ziet ie de paus en dan denkt ie, die zijn ook niet veel opgeschoten.
    
    Reply
'joost sr says:

19/02/2013 at 14:16

Als theoloog begrijp ik met alle kritiek op de oude kerk best waarom zij het zo moeilijk had met dat nieuwe wereldbeeld. Het hele voorwetenschappelijk, ook bijbels, denken van hemel boven en hel onder, tot op de dag van vandaag nog voelbaar in het alledaagse “boven”(goed) en “onder”(slecht) van de gewone man, kwam toen voor het eerst op de helling. Ik kan je zelfs zeggen dat men als modern theoloog nog steeds de weerstand voelt tegen die toen toegediende klap. Gelukkig kunnen we nu, ook bijbels ondersteund, de toekomst in denken, al is dat voor velen heel wat ingewikkelder geworden (ook in de kunst!). PS In de recente discussie rond homosexualiteit blijkt dat de kerk recent een nieuwe “klap” kreeg toegediend, nu door de menswetenschap en het mensenrecht met hun nieuwe visie op sexualiteit en man-vrouw. Ben benieuwd hoe lang kerken nu weer blijven tegenspartelen. Dat men het nu nog (ook niet-gelovigen!) vanzelfsprekend vindt dat met een Pauswisseling alle vrouwen sowieso buiten beschouwing blijven, doet vermoeden dat we hier ook weer een hele tijd mee bezig zijn.

Reply
- Maria Trepp says:
  
  19/02/2013 at 19:26
  
  Veel dank Joost, voor je lange reflectie!
  De katholieke kerk richt zich nu op Afrika, het Westen is blijkbaar niet meer te redden. Men zoekt aansluiting bij culturen die noch relatief patriarchaal en autoritair zijn. Lijkt me realistisch….
  Ben wel blij dat Benedictus weg is, die ik nog als Ratzinger in München kende. Mij is de katholieke traditie heel vreemd. De protestantse/Lutherse traditie waar ik uit kom, heeft ook veel fouten, maar men was altijd open voor de natuurwetenschap, en ook de vrouwen hadden en hebben in de Lutherse traditie een relatief sterke rol. Luther schreef al, dat de meisjes moeten doorleren.
  
  Reply
'joost sr says:

20/02/2013 at 19:54

In machtsdenken is die hang naar Afrika, zoals door jou omschreven, misschien realistisch, in het denken en leven van een Jezus, wat kerken, ook de roomse, toch nog steeds waar moeten maken, is dat machtsdenken toch wel erg vreemd! De roep om een Afrikaanse Paus zou eigenlijk wel eens kunnen betekenen dat roomse gelovigen als ik nu eindelijk ook een andere open en transparante wereldstructuur willen voor een liefdesgemeenschap van Jezus(kuriake=kerk) en niet meer die oude nog uit romeinse tijden stammende mannelijke hierarchie.

Reply
- Maria Trepp says:
  
  21/02/2013 at 09:59
  
  Het wordt wel spannend welke vorm en inspiratie een Afrikaanse paus aan de kerk gaat geven.
  
  Reply

Kunst Wetenschap Politiek

Christiaan Huygens en Nicolaas Copernicus

Christiaan Huygens en Nicolaas Copernicus

Christiaan Huygens zelf schrijft hierover:

7 Responses to “Christiaan Huygens en Nicolaas Copernicus”

Leave a Reply

Recente berichten

Categories

Tags

Archives