Wetenschap Kunst Politiek

Dodendans: Christiaan Huygens en Hans Holbein

5 comments

Dodendans: Christiaan Huygens en Hans Holbein

Passend bij Halloween: de toverlantaarnplaatjes van een geraamte die Christiaan Huygens heeft gemaakt, geïnspireerd door de dodendans van Hans Holbein.

Passende muziek erbij: luister hier naar Liszts Totentanz (kippenvel!)

Een toverlantaarn (Lanterna Magica) is een apparaat waarmee doorzichtige afbeeldingen geprojecteerd kunnen worden. Het is dus in feite de voorloper van de diaprojector.

Christiaan Huygens heeft in 1659 een toverlantaarn gebouwd met lenzen en spiegels, waardoor de lantaarn veel beter werkte dan eerdere schaduw-versies zonder lens. Huygens zelf vond de toverlantaarn nogal kinderachtig en hechtte er weinig waarde aan.

Een poging van zijn vader Constantijn om het apparaat voor het Franse hof te vertonen, heeft hij domweg gesaboteerd. Met zulk kermisspul wilde Christiaan zijn wetenschappelijke naam en de reputatie van de familie niet in diskrediet brengen.” (Info Museum Boerhaave

Toch heeft Christiaan Huygens ook een paar schetsen voor toverlantaarnplaatjes gemaakt, geïnspireerd door de dodendans van Hans Holbein (afbeeldingen hieronder zijn afkomstig uit de Oeuvres complètes en uit Christiaan Huygens,  “Over het oog en het zien”.


Toverlantaarn Laterna Magica Christiaan Huygens

Toverlantaarn Laterna Magica Christiaan Huygens

Hier een schets van een toverlantaarn door Christiaan Huygens, met van links naar rechts: holle spiegel, lamp, glazen lens, doorschijnend plaatje, andere lens en muur. De toverlantaarn van Huygens is nu te zien op Hofwijk (foto).

Toverlantaarn Laterna Magica Christiaan Huygens

Toverlantaarnplaatjes van Christiaan Huygens
Dodendans Holbein


Huygens zelf had al een eenvoudig bewegingseffect bereikt door snel twee beelden achtereen te tonen: het door hem getekende geraamte dat op het volgende plaatje beleefd zijn hoofd afneemt, zou zelfs een ware klassieker worden.” (Info Museum Boerhaave)

Holbein laat op zijn dodendanstekeningen zien dat de dood alle leeftijden en maatschappelijke standen bedreigt.

Hans Holbein Totentanz Dodendans

Hans Holbein Totentanz Dodendans

Hans Holbein Totentanz Dodendans

Hans Holbein Totentanz Dodendans

 

Hans Holbein Totentanz Dodendans

Hans Holbein Totentanz Dodendans

 

Hans Holbein Totentanz Dodendans

Hans Holbein Totentanz Dodendans

 

Hans Holbein Totentanz Dodendans

Hans Holbein Totentanz Dodendans

De dodendans of danse macabre is een middeleeuws thema dat de macht van de dood op het leven toont, waarbij de dood met rijk en arm danst.  Het thema was in de 15e eeuw in Frankrijk al wijd verspreid. Omtrent 1460 ontstond de Lübecker Totentanz  onder de indruk  van de Zwarte Dood, de pest.

In Nederland komt dit motief veel minder vaak voor dan in Frankrijk en Duitsland.

Hans Holbein laat op zijn dodendansprenten van 1530  zien dat de dood alle leeftijden en maatschappelijke standen bedreigt. Hij verbeelde de dood niet als dans van figuren uit verschillende maatschappelijke standen, maar maakte hele scenes “imagines mortis” die laten zien hoe de dood de mensen midden in het (beroeps) leven pakt.

Meer over Christiaan Huygens

Maria Trepp

Tags: , ,

5 Responses to “Dodendans: Christiaan Huygens en Hans Holbein”

  1. 'joost sr schreef:

    Na het duidelijk teveel aan dood in het (laat)middeleeuws leven, betrap ik me er in onze tijd op, met name nu oud wordend, hoe onze maatschappij de toch reeële dood wanhopig probeert weg te moffelen en voor zich uit schuift.
    PS Alle spannende dingen van Halloween -het grote open vuur, uitgeholde doodskoppensuikerbieten met inwendige kaarsjes in een duistere spannende lichtjesoptocht etc- kent ook de St.Maartensviering. Met mijn roomse St.Maartenverleden mis ik bij Halloween wel de romeinse legionair op het paard die de helft van zijn mantel aan de bedelaar geeft. In mijn dorp wordt dat spel nog steeds gespeeld door leden van het St.Martinusgilde: een prachtige romeinse soldaat op een schimmel en een gruwelijk arme bedelaar..dat alles met een voorbewerkte makkelijk te delen grote mantel!

    • Maria Trepp schreef:

      Joost, ik zelf heb niet veel met Halloween, wel met het “Memento mori” en met Allerheiligen.
      De St. Maartensdag ken ik uit in Duitsland als een Lutherse feestdag. Ik zal erover bloggen op 11 november, dank voor de tip!

  2. Blewbird schreef:

    Holbein is fantastisch. Veel latere Barok-schilderkunst kan er niet aan tippen.

  3. j de kat schreef:

    kippenvelmuziek – chicken skin music – is van ry cooder.

Leave a Reply



Recente berichten

Categorieën

Tags

Archief