Dodendans: Christiaan Huygens en Hans Holbein
Passend bij Halloween: de toverlantaarnplaatjes van een geraamte die Christiaan Huygens heeft gemaakt, geïnspireerd door de dodendans van Hans Holbein.
Passende muziek erbij: luister hier naar Liszts Totentanz (kippenvel!)
Een toverlantaarn (Lanterna Magica) is een apparaat waarmee doorzichtige afbeeldingen geprojecteerd kunnen worden. Het is dus in feite de voorloper van de diaprojector.
Christiaan Huygens heeft in 1659 een toverlantaarn gebouwd met lenzen en spiegels, waardoor de lantaarn veel beter werkte dan eerdere schaduw-versies zonder lens. Huygens zelf vond de toverlantaarn nogal kinderachtig en hechtte er weinig waarde aan.
“Een poging van zijn vader Constantijn om het apparaat voor het Franse hof te vertonen, heeft hij domweg gesaboteerd. Met zulk kermisspul wilde Christiaan zijn wetenschappelijke naam en de reputatie van de familie niet in diskrediet brengen.” (Info Museum Boerhaave)
Toch heeft Christiaan Huygens ook een paar schetsen voor toverlantaarnplaatjes gemaakt, geïnspireerd door de dodendans van Hans Holbein (afbeeldingen hieronder zijn afkomstig uit de Oeuvres complètes en uit Christiaan Huygens, “Over het oog en het zien”.
Toverlantaarn Laterna Magica Christiaan Huygens
Hier een schets van een toverlantaarn door Christiaan Huygens, met van links naar rechts: holle spiegel, lamp, glazen lens, doorschijnend plaatje, andere lens en muur. De toverlantaarn van Huygens is nu te zien op Hofwijk (foto).
Toverlantaarnplaatjes van Christiaan Huygens
Dodendans Holbein
“Huygens zelf had al een eenvoudig bewegingseffect bereikt door snel twee beelden achtereen te tonen: het door hem getekende geraamte dat op het volgende plaatje beleefd zijn hoofd afneemt, zou zelfs een ware klassieker worden.” (Info Museum Boerhaave)
Holbein laat op zijn dodendanstekeningen zien dat de dood alle leeftijden en maatschappelijke standen bedreigt.
Hans Holbein Totentanz Dodendans
Hans Holbein Totentanz Dodendans
Hans Holbein Totentanz Dodendans
Hans Holbein Totentanz Dodendans
Hans Holbein Totentanz Dodendans
De dodendans of danse macabre is een middeleeuws thema dat de macht van de dood op het leven toont, waarbij de dood met rijk en arm danst. Het thema was in de 15e eeuw in Frankrijk al wijd verspreid. Omtrent 1460 ontstond de Lübecker Totentanz onder de indruk van de Zwarte Dood, de pest.
In Nederland komt dit motief veel minder vaak voor dan in Frankrijk en Duitsland.
Hans Holbein laat op zijn dodendansprenten van 1530 zien dat de dood alle leeftijden en maatschappelijke standen bedreigt. Hij verbeelde de dood niet als dans van figuren uit verschillende maatschappelijke standen, maar maakte hele scenes “imagines mortis” die laten zien hoe de dood de mensen midden in het (beroeps) leven pakt.
Tags: christiaan huygens, dodendans, Hans Holbein
5 Responses to “Dodendans: Christiaan Huygens en Hans Holbein”
Leave a Reply
Recente berichten
- Shades of red: Karl Marx
- De meidoorn bij Marcel Proust/Op zoek naar de verloren tijd
- Pestwortel Groot Hoefblad Allemansverdriet Petasites
- Buitenaards leven: Gesprekken over de vele werelden
- Johannes Kepler over buitenaards leven
- Giordano Bruno over buitenaards leven
- Google doodle vandaag Maria Sibylla Merian
- Voorstellingen v buitenaards leven: Cusanus
- Christiaan Huygens en Nicolaas Copernicus
- Christiaan Hugens’ Cosmotheoros
- Volle maan: het oranje maangezicht
- Christiaan Huygens ontdekt Saturnusmaan Titan
- Christiaan Huygens en zijn broer Constantijn Huygens jr.
- Saturnus en zijn ringen van ijsbrokken
- Christiaan Huygens en de ringen van Saturnus
- Voltaires Micromégas en Christiaan Huygens
- Flamingo’s broeden en overwinteren in Duitsland/Nederland
- Dionysos in Haren, een mythische botsing
- Wolken in de kunst
- Gustave Caillebotte in het Gemeentemuseum Den Haag
- Christiaan Huygens en Nicolaas Copernicus
- Was Nefertiti de moeder van Toetanchamon?
- Overzichtstentoonstelling Yoko Ono in Frankfurt
- De intrigerende vrouwen van Edouard Manet
- Energiewende: duurzame energie in Duitsland
- Vissen in de Leidse haven
- Plastic Garbage Belt- kunststofarchipel plastic-zeeafval
- Amsterdam Light Festival/ Janet Echelman
- Bibliotheek van het conservatisme in Berlijn
- Stormschade: boom dwars over fietspad in Leiden
- Paradijsvogels
- Berlijn: gebouwen uitgelicht- Festival of Lights- Light Art
- Jüdisches Museum/Joods Museum Berlijn opent nieuwbouw
- Platoons semi-racisme
- Regendag in de kunst
- Dodendans: Christiaan Huygens en Hans Holbein
- Het late werk van Edgar Degas
- Auguste Rodin in het Singer Museum Laren
- Schrijver van de ‘Schwarze Romantik’: Gustav Meyrink
- Nassim Nicholas Taleb “De zwarte zwaan”
- Luchtfietsen, of Fantasie en werkelijkheid
- Somnambulisme –Schwarze Romantik in kunst en literatuur
- Schwarze Romantik: Francis Goya
- Schwarze Romantik Von Goya bis Max Ernst
- Christiaan Huygens en zijn vader Constantijn over kometen
- Otto von Bismarck, foto´s en citaten
- Apropos Moszkowicz: schimmige advocaten en wat wij bij Kafka over hen kunnen leren
- Caspar David Friedrich Schwarze Romantik und Melancholie
- Duitse Piraten: “nonwoven revolutie”?
- Dans en beweging in Ernst Ludwigs Kirchners late schilderijen
- Ruzie om harde antisemitisme-kritiek op Duitsland
- Qwerty en Qwertz als nieuwe modenamen
- Alice in Wonderland/ tentoonstelling in Hamburg
- Jeff Koons in Frankfurt en Basel
- Christiaan Huygens over water op de maan
- Iris sprookje/Iris bloem/ Vincent Van Gogh en anderen
- Pauw Pfau Peacock Påfågel Paon
- Eurocrisis: de EU wil een echte begrotingsunie
- Israël en de antisemiet Richard Wagner
- Christiaan Huygens: wetenschap als religie
- Alruin/ Mandragora in de Egyptische kunst- Toetanchamon
- Tulpenkoppen
- Daslook-bloementapijt/Cronesteyn en Leidse Hout
- Huygens, Van Leeuwenhoek, Swammerdam: de wereld onder het microscoop
- Sint Joris dag, dag van de rozen en boeken in Catalonië
- Saturnus aan de zuid-oostelijke nachthemel
- Bollenvelden, tulpen close-ups in de schemering
- Japanse karpers Koi
- Maanbewoners of planetenbewoners: Kepler versus Christiaan Huygens
- Toverlantaarn en toverlantaarnplaatjes van Christiaan Huygens
- Apollo doodt Python (Ovidius-Delacroix)
- Apokalyps en madonna met maansikkel
- De verboden wetenschapsmonologen/ er ontbreekt: Nasr Abu Zayd
- Christiaan Huygens ontdekt Saturnusmaan Titan
- Krokus macro lente fotografie
- Van Gogh van dichtbij
- Christiaan Huygens over buitenaardse wezens
- Bijzondere tatoeages tattoos
- Venus en Jupiter naast schoorsteen Leidse lichtfabriek E-on
- Nederland en de Israëlische kolonisten
- Scherp debat over discriminerend PVV-meldpunt en Rutte in het Europees Parlement
- De PVV en de jaren dertig
- Alexander Calder: Cirque Calder en speelgoed
- Frederik de Grote, Fredericus Rex
- “…kind of a German-Dutch Boxkampf…”
- Lente in de kunst Spring in Art Frühling in der Kunst
- Op mijn Duitse blog vandaag: Van Rompuy, Wilders en de gulden
- Hypotheekrenteaftrek probleem voor de Nederlandse economie
- Georg Christoph Lichtenberg over verjaardagen
- Studie Duits verdwijnt uit Leiden
- Christiaan Huygens, Copernicanisme en katholieke kerk
- Rutte of Cohen: Mann ohne Eigenschaften?
- Androgynie en femme fatale bij Franz von Stuck
- Erotische kunst van Egon Schiele
- Winterbloeiers in de Leidse Hortus Chimonantus Helleborus
- Het symbolisme van Vincent van Gogh
- Galanthus sneeuwklokje snow drops Schneeglöckchen
- Carnaval maskers
- Hitlers ‘Mein Kampf’ Britse en Duitse uitgave
- Walter Süskind en de Joodse Raad
- De apocalyptische Bijbelse slang in de kunst
- 2012 The Return of Quetzalcoatl (op mijn blog)
- Suum cuique of De esthetiek van het hekwerk: opsluiten en uitsluiten
- Molen in blauw, paars en rood
- Winter sneeuw ijs: Hendrick Avercamp
- Christiaan Huygens en de plaatsbepaling op zee
- Romantische Japanse maanprenten van Yoshitoshi
- Maansverduistering boven Leiden
- Insecto-theologie Swammerdam Maria Sybilla Merian
- “Google Earth” voor Mars, gratis download!
- Seizoenen op Kepler-22b
- Onze tweelingen op tweelingplaneet Kepler-22b (satire)
- Brandpunt en Paul Davies over buitenaards leven
- Ekster: foto, kunst, literatuur
- Dubbele regenboog in Leiden en bij Millais
- Leidse Sphaera, Huygens planetarium en dierenriem
- Het mini-planetarium van Christiaan Huygens en de Leidsche Sphaera
- Walter Benjamin: denker van de dubbelzinnigheid en de labyrinten
- Christiaan Huygens, Salomon Coster en het octrooi op het slingeruurwerk
- Lampions Lantaarns Laternen
- Ruimtereis creëert pacifisme
- Doodshoofd als zelfportret bij James Ensor en Vincent van Gogh
- Waterlelies in de kunst Claude Monet Nymphaea
- Wilders, Foucault en Bas van Stokkom over parresia
- Roos met vlieg: memento mori
- Stillevens met schelpen: James Ensor en anderen
- Klaprozen, in de berm en in de kunst: Verster, Van Gogh e.a.
- Pioenrozen: foto, haiku, Verster, Manet
- Passiebloem in kunst en werkelijkheid
- Herdenken en verhalen vertellen: Primo Levi
- Japanse brug met Wisteria: Clingendael, Monet, Hiroshige
- Vertaling van poëzie en haiku’s:de maan en de nachtegaal
- Andreas Kinneging, Arnold Heertje en de moraal van de nazi’s
- De PVV en de nazi Carl Schmitt
- Volle maan: het oranje maangezicht
- Vrouw in kimono bij Vincent van Gogh, Georg Breitner, Claude Monet
- Adolf Eichmann en het zionisme
- Adolf Eichmann en de Nederlandse nazi Willem Sassen
- De Hollandse wildernis, geschilderde duinlandschappen in de 20ste eeuw
- Maria Sibylla Merian: Iris Susiana
- Kievitsbloemen in Leiden
- Fritillaria’s/ Leidse Hortus/ Vincent van Gogh
- Alice in Wonderland en de flamingo
- Insectenmensen/Insectoiden bij Jeroen Bosch, James Ensor, Voltaire en Heinrich Heine
- Het Hertje bij Lewis Carroll, Alice in Spiegelland
- Doodshoofd als zelfportret bij James Ensor en Vincent van Gogh
- De nieuwe Wet financiering politieke partijen
- De droomlandschappen van Camille Corot
- De cobra slangen van Toetanchamon
- De lente bij Vincent van Gogh
- Bad Moon Rising Above Leiden
- Christiaan Huygens en Immanuel Kant over Hermapolieten/Mercuriusbewoners
- Christiaan Huygens over voortplanting en spontane generatie
- Bolkestein en het gifgas
- Natuurcatastrofen en filosofisch optimisme: Voltaire versus Leibniz en Christiaan Huygens
- Aardbeving en filosofie: zinloos noodlot of aansporing tot solidariteit en onderzoek
- The Journal of Extraterrestrial Studies
- Zelfportret met hoed: James Ensor, Vincent van Gogh en anderen
- Wat is censuur?
- Walter Benjamins Passagen-Werk
- Ik speel dus ik ben
- Revolutie is seksestrijd
- Spectaculaire spreeuwenshow in Leiden
- Narcistische narcissen (witte narcissen in de spiegel)
- Arabische Revolutie
- Geert-Wilders-tulp: de islam is van Europa!
- Christiaan Huygens en de planeet Venus
- Moderne Venus van Man Ray, Dalí, Jeff Koons
- Vuurtorens bij Ensor, Mondriaan en anderen
- Wilders-kritiek neemt toe
- Christiaan Huygens en zijn vader Constantijn over kometen
- Zwarte kraai
- Christiaan Huygens Sterrekind – Suzanna van Baerle
- Christiaan Huygens over de schoonheid van de aarde, planeten en het heelal
- Christiaan Huygens en Hofwijck
- Academische Vrijheid in het geding
- Christiaan Huygens: Cosmotheoros, een lange brief aan zijn broer
- Christiaan Huygens: ironie over de Nieuwe Aarde
- Holocaust Memorial Day: Het Holocaust monument in Berlijn
- Entartete Kunst: Paul Klee
- Volle maan-kunst en fotografie
- Martinus Nijhoff Het kind en ik
- Iris bloem in de kunst
- Latent antisemitisme in Duitsland
- Zelfportretten van Vincent van Gogh
- Mijn kunstslangen
- Astrologie en astronomie: Moerdijk en de zonsverduistering
- Boodschappen doen bij de Nedermoslims
- Tussen wetenschap en kunst: Anish Kapoor
- Hoogachting voor dieren: Christiaan Huygens versus Descartes
- Astronomie en astrologie in de 17e eeuw
- Kerstvraag: Is Jezus ook voor de buitenaardse wezens geboren?
- Winter op Aarde en winter bij de planetenbewoners
- Maans- en Zonsverduisteringen/ eclips bij Johannes Kepler en Christiaan Huygens
- Saturnus en zijn ringen van ijsbrokken
- De topografie van de maan: nu en in de tijd van Christiaan Huygens
- Christiaan Huygens en de ringen van Saturnus
- Storm in Art – Sturm in der Kunst Turner
- Gemuteerde passiebloem en passiebloem met slang
- Kwal/Jelly-fish/ Qualle
- Sterrennacht bij Millet, Van Gogh, Munch
- Amorphophallus, penisbloem, reuzenaronskelk in de Leidse Hortus
- Libel in Art Nouveau en in het echt
- De verrechtsing van de VVD
- Met Roger Scruton op kruistocht tegen de moderne kunst
- Theo van Hoytema Illustraties/ Het lelijke jonge eendje
- De geschiedenis van het rechtse liberalisme
- I cancan expand
- Stalking versus Vrije Meningsuiting/ Academische Vrijheid
- Frits Bolkestein, de Edmund Burke Stichting en Geert Wilders
- Israël en Eichmann
- Wilders-deskundige Hans Jansen, een vijand van de liberale islam
- Marxisme, ideologiekritiek, humanisme, emancipatie
- John Everett Millais en de prerafaëlieten
- Wisteria in de Leidse Hortus en bij Monet
- Liefde voor de vuilnisman
- Liberale joden versus Wilders
- De universiteit als output-generator
- De Pasen van Goethes Faust
- Orchideeën in de Leidse Hortus
Categories
- Astronomie
- Bloemen
- Christiaan Huygens
- Cosmotheoros
- Duitse filosofie
- Duitse geschiedenis
- Duitsland, Duitse taal, cultuur & geschiedenis
- Duitstalige literatuur
- Filosofie
- Fotografie
- Geschiedenis
- Japan/Japonisme
- Kunst en tentoonstelling: Duitsland, Zwitserland
- Kunst, musea & tentoonstellingen
- Kunst- Vincent van Gogh
- Kunst- Vincent van Gogh
- Leiden
- Literatuur
- Media
- Milieu
- Moslims/islam
- Mythologie & volkenkunde
- Natuurwetenschap
- OBA
- Politiek
- Recht
- Religie, moraal, humanisme& atheïsme
- Satire
- Uncategorized
Tags
afshin ellian
Alice in Wonderland
antisemitisme
buitenaardse wezens
Carl Schmitt
christiaan huygens
Cosmotheoros
democratie
Der Blaue Reiter
dood
duitsland
Ensor
erotische kunst
expressionisme
Franz Marc
Gemeentemuseum Den Haag
Goethe
hagedis
Hiroshige
ijs
iris
Israel
kunst
maan
metamorphosen
Mondriaan
Monet
Museum Boijmans
ovidius
Paul Klee
poezie
racisme
Saturnus
schwarze romantik
slang
sneeuw
Spinoza
symbolisme
Van Gogh Museum Amsterdam
vincent van gogh
volle maan
walter benjamin
winter
zwaan
zwarte romantiek
Archives
- May 2013
- April 2013
- March 2013
- February 2013
- January 2013
- December 2012
- November 2012
- October 2012
- September 2012
- August 2012
- July 2012
- June 2012
- May 2012
- April 2012
- March 2012
- February 2012
- January 2012
- December 2011
- November 2011
- October 2011
- June 2011
- May 2011
- April 2011
- March 2011
- February 2011
- January 2011
- December 2010
- October 2010
- August 2010
- July 2010
- June 2010
- May 2010
- April 2010
- March 2010
- February 2010
- January 2010
- December 2009
- November 2009
- October 2009
- September 2009
- August 2009
- July 2009
- June 2009
- May 2009
- April 2009
- March 2009
- February 2009
- January 2009
- December 2008
- November 2008
- October 2008
- September 2008
- August 2008
- July 2008
- June 2008
- May 2008
- April 2008
- March 2008
- February 2008
- January 2008
- December 2007
- November 2007
- September 2007
- August 2007
- June 2007
- May 2007
- April 2007
- March 2007
- February 2007
- January 2007
- December 2006
- November 2006
Na het duidelijk teveel aan dood in het (laat)middeleeuws leven, betrap ik me er in onze tijd op, met name nu oud wordend, hoe onze maatschappij de toch reeële dood wanhopig probeert weg te moffelen en voor zich uit schuift.
PS Alle spannende dingen van Halloween -het grote open vuur, uitgeholde doodskoppensuikerbieten met inwendige kaarsjes in een duistere spannende lichtjesoptocht etc- kent ook de St.Maartensviering. Met mijn roomse St.Maartenverleden mis ik bij Halloween wel de romeinse legionair op het paard die de helft van zijn mantel aan de bedelaar geeft. In mijn dorp wordt dat spel nog steeds gespeeld door leden van het St.Martinusgilde: een prachtige romeinse soldaat op een schimmel en een gruwelijk arme bedelaar..dat alles met een voorbewerkte makkelijk te delen grote mantel!
Joost, ik zelf heb niet veel met Halloween, wel met het “Memento mori” en met Allerheiligen.
De St. Maartensdag ken ik uit in Duitsland als een Lutherse feestdag. Ik zal erover bloggen op 11 november, dank voor de tip!
Holbein is fantastisch. Veel latere Barok-schilderkunst kan er niet aan tippen.
wat fijn dat je dat ook vindt!
Holbein heeft jullie Erasmus ook meerder malen geportretteerd.
kippenvelmuziek – chicken skin music – is van ry cooder.