Wetenschap Kunst Politiek

Christiaan Huygens en zijn vader Constantijn over kometen

2 comments

Wetenschappers hebben een nieuwe komeet ontdekt die heel dicht bij de aarde komt. Het gaat om de C/2012 S1 die in november volgend jaar en januari 2014 zo dicht bij is dat hij met het blote oog is te zien.

In de zeventiende eeuw werden onge­wone natuurverschijnselen zoals kometen op een nieuwe wijze geïnterpreteerd.

Eric Jorink over deze tijdsperiode in “Van omineuze tot glorieuze hemeltekens”:

“Overal in Europa werd de komeet door natuurfilosofen, theo­logen en leken nauwlettend gevolgd, en verschenen er honderden verhande­lingen waarin men speculeerde over de aard en – vooral- de betekenis van dit wonderbaarlijke hemelteken.”

Jorink citeert Christaan Huygens, die op 27 december 1680 vanuit de Académie des Sciences in Parijs aan zijn vader Constantijn schreef:

“Ik heb nog nooit een komeet van een dergelijke grootte gezien. Vandaag was rondom het observatorium hier een enorme menigte mensen verzameld, die geloofde dat de astronomen dit verschijnsel konden verklaren, en de beteke­nis ervan konden geven”.

En C.D. Andriesse citeert in zijn Huygens-biografie ook uit deze brief van Christiaan Huygens:

“Er is al enige tijd sprake van een komeet, maar tot gis­teravond kon men hier niets zien. Tegen 5 uur, toen de hemel was opgeklaard, stond ze daar, verbazend helder en de erg lange staart (praktisch over de halve hemel) was markant. Zo’n sterke komeet heb ik van mijn leven niet gezien.“

Huygens senior wijdde een gedicht, Cometen-werck, aan het opmerkelijke fenomeen:

 

Ick vraegh, waer hoort sij thuijs die vreeslicke Comeet,Daer elck soo veel af snapt en elck soo weinigh weetSij wandelt om en om: wie dreight sij meer of minderEen Coningh sterft in ’t Oost: daer over treurt men ginder.

Andriesse:

“De vraag was of de komeet die in december ineens boven Parijs verscheen, ook al kort gezien was in november. [Huygens] dacht van niet. Evenals Giovanni Cassini en zovele anderen hield hij vast aan het vooroordeel dat kometen langs rechte lijnen gingen. Maar die van november was, langs de zon scherend, van rich­ting veranderd om een maand later weer in de buurt van de Aarde te komen. […] “

In zijn Cosmotheoros en ook in andere schriften valt Huygens Descartes aan, en diens hypothese over kometen, maar zelf had Huygens het ook niet goed doorzien. Het was Newton die in zijn Principia de parabolische baan van de komeet (later genoemd Halley-komeet) beschreef.

Jorink:

“[…] de komeet van 1680-1681 wordt algemeen gezien als een keerpunt in het denken [over kometen]. In deze jaren publiceerden de Franse filosoof Pierre Bayle en de Nederlandse predikant Balthasar Bekker hun geruchtma­kende aanvallen op wat zij als achterlijk bijgeloof beschouwden. Hun destijds heftig omstreden geschriften worden dan ook veelal gezien als een radicale breuk met het verleden en als het begin van de Verlichting. Het werk van Bayle en Bekker wordt vaak in direct verband gebracht met de observaties die de befaamde natuurfilosofen Isaac Newton en Edmund Halley van de komeet verrichten. Na veel rekenwerken concludeerden de Engelsen dat deze een parabolische en dus voorspelbare baan moest doorlopen. Ook hun activiteit wordt gezien als een breuk met het verleden.”

Voltaires sciencefiction Micromégas zinspeelt veel op Christiaan Huygens. De twee buitenaardse wezens van Sirius en van Saturnus reizen bij Voltaire door het zonnestelsel op een komeet:

Meer over Christiaan Huygens

 

over Christiaan Huygens http://www.passagenproject.com

over Christiaan Huygens http://www.passagenproject.com


2 Responses to “Christiaan Huygens en zijn vader Constantijn over kometen”

  1. j de kat schreef:

    Een citaat uit eigen werk (niet gepubliceerd):

    27 maart 1996
    Ik heb de komeet Hyakutake bekeken, gewoon binnen vanuit mijn achtergang. Het is nog steeds te koud om buiten te gaan staan koekeloeren. De lucht is donker en helder genoeg voor observatie van achter glas, ook al zeggen ze dat je er het open veld voor moet opzoeken. Met het blote oog is-ie doodgemakkelijk te vinden, en met een simpele veldkijker wordt het zo spectaculair als een tv-film. Een wazige melkwitte bol in de Grote Beer, met een vage boeg- en hekgolf.

    • Maria Trepp schreef:

      Dank voor een buitengewoon fijne opmerking!
      Er is net een nieuwe Duitse roman verschenen over kometen, en in 2000 “Komenten”: van Stefan Beuse:
      “Während der japanische Hobbyastronom Hyakutake nachts auf einem Berg einen bis dahin unbekannten Kometen entdeckt, bereitet sich in einem anderen Teil der Welt der Unternehmensberater Jakob Leitner auf einen Empfang vor. Marie Lorenzo, die Freundin seiner Mitarbeiterin Kyra, schreibt E-mails nach Amerika mit merkwürdigen Fragen und unvorhersehbaren Folgen. Dann betritt sie im Internet den erotischen chatroom “Paradies” und verabredet sich zu einem “Black Date” im Stadtpark. Stefan Beuses erster Roman, für den er beim Ingeborg-Bachmann-Wettbewerb in Klagenfurt ausgezeichnet wurde, umkreist seine Figuren, die sich nur flüchtig berühren. Er erzählt vom magischen Zusammenhang der Ereignisse, von scheinbar zufälligen Begegnungen und Verlusten, von der Liebe und vom Geheimnis.”

Leave a Reply



Recente berichten

Categorieën

Tags

Archief