Wetenschap Kunst Politiek

Alruin/ Mandragora in de Egyptische kunst- Toetanchamon

21 comments

In het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden is een fantastische tentoonstelling te zien over  Tuinen van de farao’s : bloemen, planten, kruiden en bomen van de oude Egyptenaren.

Hier een foto van een mooie ketting die alruin-vruchten verbeeldt:

 

Uit het graf van Djehuty, 1450 v.Chr.

Het RmO toont ook voorbeelden van moderne sieraden gebaseerd op de Egyptische stijl (Steltman collectie).

Een echte alruin plant kan men bijvoorbeeld zien in de Hortus Leiden.

Ook in het graf van Toetanchamon werden verbeeldingen van vruchten en van oogsten gevonden. Hier biedt de koningin een magische alruin aan.

 

Tags: , , , , , , , , ,

21 Responses to “Alruin/ Mandragora in de Egyptische kunst- Toetanchamon”

  1. Joke Mizée schreef:

    Grappig, ik moest bij je jongste Huygens-blog ook al aan alruin denken. Huygens noemde het ‘wortelmensch’, maar ik neem aan dat hij de alchemistische theorieën met een korrel zout nam.

  2. Maria Trepp schreef:

    Huygens?? Dat moet dan de vader geweest zijn, Constantijn senior. Tenminste is mij niets bekend over Christiaan en de “wortelmensch”… even opzoeken…

  3. Maria Trepp schreef:

    Inderdaad. Heel erg leuk. Veel dank, Joke!
    Constantijn Huygens http://www.dbnl.org/tekst/huyg001jawo10_01/huyg001jawo10_01_0011.php,
    een vertaling van een Engels gedicht:

    “Gaet en vatt een Sterr in ’t vallen,

    Maeckt een wortel-mann met kind,

    Seght waermen all den tyd die nu verbij is vindt,

    En wie des duijvels voet geklooft heeft in twee ballen.
    5
    Leert mij Meereminnen hooren,

    Leert mij hoe ick ‘tboose booren

    Van den nijd ontkomen moet,

    En wat wind voor-wind is voor een oprecht gemoet.

    Zijt ghij met de gaef geboren
    10
    Van te sien dat niemand sagh,

    Rydt duijsend mijlen weeghs tien mael, bij nacht en dagh,

    Tot dat u ouderdom besneew’; ick sal u hooren

    All’ de wonderen verhalen

    Die ghij saeght in all dat dwalen,
    15
    Maer oock sweeren dat gheen vrouw

    De wereld en bewoont te samen schoon en trouw.”

  4. fulpsvalstar schreef:

    Alruin behoort tot de familie van de nachtschade, je kunt de plant in de tuin zetten, hij maakt mooie -op tomaten lijkende- vruchten.
    Volwassenen worden van de vruchten slaperig maar voor kinderen kan hij dodelijk zijn.

  5. Joke Mizée schreef:

    Hier nog een uitgebreid overzicht van de (cultuur)historische en ethymologische achtergronden: http://www.volkoomen.nl/M/mandragORA.htm.
    Thematisch is e.e.a. verwant aan Faust, het Monster van Frankenstein en de golem. Over die golem zou je toch ook nog een keer bloggen, Maria?

  6. Maria Trepp schreef:

    @Dank Fulps, slaperig ja, heerlijk.
    @Joke, Veel dank, ja de Golem, inderdaad, maar hoe langer ik blog hoe meer potentiële thema’s komen erbij.
    Nog over de familie Huygens en de wortelmens: het Huygens-landgoed Hofwijck (waar Christiaan de Cosmotheoros schreef) heeft een grote door Constantijn Huygens aangelegde tuin, men kan ernaar toe. Daar is zeker Alruin te vinden.
    http://passagenproject.com/blog/2011/02/12/christiaan-huygens-hofwijck/

  7. Maria Trepp schreef:

    Die plek is echt iets voor jou, Joke. Een barokke tuin.
    Officieel hebben ze misschien geen alruin, maar er is ook een wild gedeelte, gepland wild.
    We kunnen er samen naartoe gaan en ze vragen of ze niet een wortelmens kunnen aanplanten!
    Overigens hebben ze ook rondleidingen in die tuin.

  8. Selma schreef:

    Ja, moooi, ik ga haast elk jaar wel naar dat museum
    (beroepsdeformatie hoor).
    De alruin of mandragora werd ook al in het antieke Mesopotamië gebruikt, in recepten, waarschijnlijk met het idee potentie te verhogen.
    In de Bijbel komt het in elk geval voor met die betekenis:
    Lea weet Jakob ermee (met ‘dudaïm’) te verleiden om haar tent binnen te gaan, en wordt vervolgens zwanger van een zoon (Genesis 30:14-17)

  9. Maria Trepp schreef:

    Heel spannend Selma, ik wachtte al op jouw commentaar!
    Wat jij uit de bijbel citeert past hartstikke goed bij de afbeelding van Toetanchamon, en ook bij zo’n supermooi sieraad en bij het Europees idee van heksenkruid.
    Ik ga nog meer over deze tentoonstelling bloggen.
    Laat mij het weten als je naar Leiden komt!

  10. Joke Mizée schreef:

    @Maria 23:26: Ben jij er wel eens geweest? Wel jammer dat de A12 er stuk vanaf gesneden heeft. Schijnt dat Huygens zich op Vitruvius baseerde – hij kende wel zijn klassieken.

    Heeft de tentoonstelling in het RMO het nog over tabak en coca? Jaren geleden werden nicotine en cocaïne in de haren van mummies ontdekt, maar daar zit de egyptologie een beetje mee in haar maag, want die komen alleen in Amerika voor (tabak niet per se, maar coca wel). Maar dat was misschien een heel andere periode dan die van Achnaton.

  11. Maria Trepp schreef:

    Joke, ja ik ben er geweest, de foto’s op de genoemde Hofwijckblog zijn natuurlijk van mij!

    Ik heb nog meer foto’s (onder meer van het ongelofelijke afgesneden stuk met A12 http://www.passagenproject.com/uitzicht-hofwijck-op-a12.jpg).

    Leesaanbeveling over Hofwijck, en ook sowieso: Eric Jorink, Het ‘Boeck der Natuere’,
    Nederlandse geleerden en de wonderen van Gods schepping 1575-1715.
    Helemal op dbnl/internet te lezen http://www.dbnl.org/tekst/jori009boec01_01/.
    De inleiding gaat over Huygens en Hofwijck.
    Rest van het boek is ook bijzonder lezenswaard.

    RMO: geen tabak en nicotine. Wel korenbloemen (blog volgt) papyrus (blog volgt), iris, en lotusbloem.

  12. 'joost sr schreef:

    In Nederlandse vertalingen van de Bijbel spreekt men van “liefdesappels”. Een hele mooie, en daar hoort ie thuis, vind je in Hooglied 7, 14:
    “De liefdesappels geuren al.
    Boven onze poorten hangt een keur van vruchten,
    vers geplukte, goed gedroogde
    Mijn lief, ik heb ze bewaard voor jou”.

  13. Maria Trepp schreef:

    Joost deze is erg mooi!
    Dus geen granaatappel maar alruin?

  14. 'joost sr schreef:

    Eerlijk gezegd weet ik dat niet. Die granaatappels kom je ook in de bijbel tegen en ik heb geen verstand van alruin noch granaatappel noch van hun liefdeswerking…Maar de Hoogliedtekst en Selma’s verwijzing naar Lea, Jakob en Ruben’s liefdesappeltjes paste wonderwel bij al jouw foto’s boven.

  15. Blewbird schreef:

    Ik ga kijken. ‘Oudheden’ is hier letterlijk om de hoek.

  16. Joke Mizée schreef:

    @joost: Jawel, het is vrij algemeen aanvaard dat het in die bijbelpassages om de mandragora gaat. Ook de toxische (=drogerende) effecten van de plant passen er prima bij.

    Macchiavelli schreef trouwens een klucht rond de mandragora toen hij in ballingschap leefde: http://en.wikipedia.org/wiki/The_Mandrake. (Het is dus ook geen toeval dat de plant een rol speelt in The Enchantress of Florence van Salman Rushdie, waarin ook de jonge Macchiavelli voorkomt.)

  17. Maria Trepp schreef:

    Goh wat leuk Joke, met jou kan ik het interesse voor natuur in de cultuurgeschiedenis perfect delen.
    “The Enchantress of Florence” heb ik gelezen, maar de Mandrake is mij ontgaan.
    Ik ken de alruin (Alraune) eigenlijk alleen uit de sprookjes van Grimm.

  18. Joke Mizée schreef:

    Dat boek heb ik nog van jou gekregen toen ik in het ziekenhuis lag. De 3 jongens zijn op zoek naar mandrake omdat ze denken dat je daar onweerstaanbare aantrekkingskracht op vrouwen door krijgt. De beste vindplaats zou zijn onder de galg waar de bisschop heeft gehangen. (Een De Medici – die vrouw in de klucht heet natuurlijk niet voor niets Lucrezia.)

  19. Maria Trepp schreef:

    Alles al vergeten inclusief dat ik het aan jou had gegeven!
    Zo zie je weer….

  20. Greet Beukenkamp schreef:

    Op 14 maart 2016 verschijnt het nieuwste boek van Greet Beukenkamp: “De jongen achter het masker”, een historische roman over farao Toetankhamon.
    Het verhaal wordt verteld door zijn voedster Maïa. Ze heeft een nauwe band met hem, die blijft bestaan als hij als negenjarige jongen tot farao wordt gekroond. Tien jaar later krijgt ze bericht van zijn dood. Tijdens een veldtocht tegen het Hettische leger is zijn strijdwagen omgeslagen. Was het een dom ongeluk of was het moord?
    Ooit heeft Maïa Toet beloofd om de koningin bij te staan, mocht hem iets overkomen. Daardoor raakt Maïa ook betrokken bij de strijd om de troon. Ze moet vluchten, samen met de koningin en Nakhtmin, de commandant van de lijfwacht. Om haar verdriet over de dood van “haar jongen” te verwerken, voert ze in gedachten gesprekken met hem en brengt zo het kind tot leven waarvan ze houdt alsof het haar eigen zoon is.
    Een historische young adultroman vol spanning, avontuur en intriges. Liefde, moord en drama liggen heel dicht bij elkaar in dit uitstekend gedocumenteerde verhaal over de farao die tot de verbeelding blijft spreken.

    Uitgever: Clavis B.V.B.A.
    ISBN: 978 9044 827 163
    Hardcover
    440 pagina’s
    € 21,95

Leave a Reply



Recente berichten

Categorieën

Tags

Archief