Kunst Wetenschap Politiek

Toverlantaarn en toverlantaarnplaatjes van Christiaan Huygens

5 comments

Toverlantaarn en toverlantaarnplaatjes van Christiaan Huygens

Museum De Lakenhal laat een verzameling 18e eeuwse plaatjes zien: sprookjes, tronies en landschappen, samen met originele toverlantaarns.
Een toverlantaarn (Lanterna Magica) is een apparaat waarmee doorzichtige afbeeldingen geprojecteerd kunnen worden. Het is dus in feite de voorloper van de diaprojector.

Christiaan Huygens heeft in 1659 een toverlantaarn gebouwd met lenzen en spiegels, waardoor de lantaarn veel beter werkte dan eerdere schaduw-versies zonder lens. Huygens zelf vond de laterna magica nogal kinderachtig en hechtte er weinig waarde aan. Toch heeft hij ook een paar schetsen voor toverlantaarnplaatjes gemaakt, geïnspireerd door de dodendans van Hans Holbein (afbeeldingen hieronder komen uit de Oeuvres complètes en uit Christiaan Huygens,  “Over het oog en het zien”-  deze plaatjes worden niet getoond in de Lakenhal!)


Toverlantaarn en toverlantaarnplaatjes van Christiaan Huygens

Laterna Magica Christiaan Huygens

Hier een schets van een laterna magica door Christiaan Huygens, met van links naar rechts: holle spiegel,   lamp,   glazen lens,   doorschijnend plaatje,  andere lens en muur. Een laterna magica van Huygens is te zien in het Huygens-Museum in Hofwijck (foto hier)

Toverlantaarn en toverlantaarnplaatjes van Christiaan Huygens

plaatjes van Christiaan Huygens

Toverlantaarnplaatjes Christiaan Huygens: Dodendans na Hans Holbein

“Huygens zelf had al een eenvoudig bewegingseffect bereikt door snel twee beelden achtereen te tonen: het door hem getekende geraamte dat op het volgende plaatje beleefd zijn hoofd afneemt, zou zelfs een ware klassieker worden.” (Info Museum Boerhaave) 

Holbein laat op zijn dodendanstekeningen zien dat de dood alle leeftijden en maatschappelijke standen bedreigt.

holbein totentanz Toverlantaarn en toverlantaarnplaatjes van Christiaan Huygens

Holbein Totentanz voorbeeld voor Christiaan Huygens

Het was toen gebruikelijk dat toverlantaarnplaatjes gemaakt werden naar voorbeeld van prenten, bijvoorbeeld van Jan Luyken, Leonardo da Vinci, Jacques Callot en Pieter Bruegel.

In de Lakenhal worden onder meer plaatjes uit het atelier Musschenbroek getoond, een verzameling van de vroegste en mooist geschilderde toverlantaarnplaten ter wereld, bijna drie eeuwen geleden hier in Leiden gemaakt in het atelier van de instrumentenmakersfamilie Musschenbroek. De beelden variëren van ambachten en landschappen tot lachwekkende dwergen en apen, groteske koppen en vreemde Comedia dell’Arte-figuurtjes.

musschenbroek laterna magica Toverlantaarn en toverlantaarnplaatjes van Christiaan Huygens

08-08-2012  Wetenschap en vermaak : Toverlantaarns sound Toverlantaarn en toverlantaarnplaatjes van Christiaan Huygens

Op zondag 12 augustus, de laatste dag van de tentoonstelling Toverlantaarns in Museum De Lakenhal, wordt in samenwerking met Museum Boerhaave een programma vol vermaak en wetenschap gewijd aan de toverlantaarn.

 

Maria Trepp

Tags: , , , ,

  Apr 1 Christiaan Huygens, Kunst, musea & tentoonstellingen, Leiden, Natuurwetenschap

5 Responses to “Toverlantaarn en toverlantaarnplaatjes van Christiaan Huygens”

  1. 'joost sr says:
    01/04/2012 at 12:12

    De vraag blijft of we met onze diaprojector wel echt zoveel verder zijn? Technische stappen in onze werkelijkheid blijven afhankelijk van het menselijk gebruik ervan! De tekeningen in de grotten van de primitief hebben eenzelfde menselijke kwaliteit..en toch lijkt dat een ver gepasseerd stadium in het menselijk leven. Het blijft echter de vraag of we ons nu na die technische ontwikkeling dan ook beter mogen vinden dan de mens van toen!? Die vraag blijft me obsederen!

    Reply
  2. Maria Trepp says:
    01/04/2012 at 12:18

    Je bedoelt, de kwalitatieve stap van niets naar de toverlantaarn was in feite groter dan de stap van de toverlantaarn naar dia- en filmprojectie.
    Daar zit wat in. Maar computers en internet hebben dan nog een enorm grote stap toegevoegd, technisch en sociaal gezien.
    Maar de technische ontwikkelingen hebben ons niet beter gemaakt. Veel filosofen houden zich bezig met deze vraag: dat de mens technisch heel ver is gekomen, zonder dat er van een parallelle morele ontwikkeling sprake is geweest.

    Reply
  3. j de kat says:
    02/04/2012 at 01:04

    Huygens had helemaal gelijk. Deze toepassing van geslepen glas zette de wereld bepaald nog niet op zijn kop, zoals de camera obscura. Zijn tijd was nog maar de vooravond van de echte uitvindingen: de fiets, de plofmotor, de paperclip, de plastic pannenspons en het elektronisch rekenbrein. Jules Verne leefde dus praktisch nog in dezelfde tijd als Huygens.
    Tja, als de Romeinen niet de Griekse beschaving op Sicilië en Korinthe hadden verwoest en de kennis van Aristoteles onvindbaar hadden gemaakt, hadden we nu geleefd met de kennis van 3012.

    Reply

Leave a Reply



Recente berichten

Categories

Tags

afshin ellian Alice in Wonderland antisemitisme buitenaardse wezens Carl Schmitt christiaan huygens Cosmotheoros democratie Der Blaue Reiter dood duitsland Ensor erotische kunst expressionisme Franz Marc Gemeentemuseum Den Haag Goethe hagedis Hiroshige ijs iris Israel kunst maan metamorphosen Mondriaan Monet Museum Boijmans ovidius Paul Klee poezie racisme Saturnus schwarze romantik slang sneeuw Spinoza symbolisme Van Gogh Museum Amsterdam vincent van gogh volle maan walter benjamin winter zwaan zwarte romantiek

Archives