Wetenschap Kunst Politiek

De apocalyptische Bijbelse slang in de kunst

7 comments

Als aanvulling op mijn apocalyptisch slangenblog van gisteren: niet alleen de Azteken maar ook Christenen kennen een fantastische apocalyptische slang. 

De theoloog Joost S. reageerde gisteren op mijn blog: 
“[…] durf ik in dit verband ook te wijzen naar Johannes’ ‘Vrouw met haar pasgeboren kind’  door de draak, eertijds ‘Slang’, achtervolgd. Toen spuwde de Slang een stroom water als een rivier achter de vrouw aan om haar daarin mee te sleuren. Maar de aarde schoot haar te hulp: de aarde sperde haar mond open en dronk de rivier op die de Slang had uitgespuwd.”

Hier de tekst uit de Bijbel, Openbaring 12

De vrouw, de draak en de twee beesten
1 Er verscheen in de hemel een indrukwekkend teken: een vrouw, bekleed met de zon, met de maan onder haar voeten en een krans van twaalf sterren op haar hoofd. 2 Ze was zwanger en schreeuwde het uit in haar weeën en haar barensnood. 3 Er verscheen een tweede teken in de hemel: een grote, vuurrode draak, met zeven koppen en tien horens, en op elke kop een kroon. 4 Met zijn staart sleepte hij een derde van de sterren aan de hemel mee en smeet ze op de aarde. De draak ging voor de vrouw staan die op het punt stond haar kind te baren, om het te verslinden zodra ze bevallen was. 5 Maar toen ze het kind gebaard had – een zoon, die alle volken met een ijzeren herdersstaf zal hoeden –, werd het dadelijk weggevoerd naar God en zijn troon. 6 De vrouw zelf vluchtte naar de woestijn. God had daar een plaats voor haar gereedgemaakt, waar twaalfhonderdzestig dagen lang voor haar gezorgd zou worden.
7 Toen brak er oorlog uit in de hemel. Michaël en zijn engelen bonden de strijd aan met de draak. De draak en zijn engelen boden tegenstand 8 maar werden verslagen; sindsdien is er voor hen in de hemel geen plaats meer. 9 De grote draak werd op de aarde gegooid. Hij is de slang van weleer, die duivel of Satan wordt genoemd en die de hele wereld misleidt. Samen met zijn engelen werd hij op de aarde gegooid. 10 Toen hoorde ik een luide stem in de hemel zeggen: ‘Nu zijn de redding, de macht en het koningschap van onze God werkelijkheid geworden, en de heerschappij van zijn messias. Want de aanklager van onze broeders en zusters, die hen dag en nacht bij onze God aanklaagde, is ten val gebracht. 11 Zij hebben hem dankzij het bloed van het lam en dankzij hun getuigenis overwonnen. Zij waren niet aan het leven gehecht en hebben hun dood aanvaard. 12 Daarom: juich, hemel, en allen die daar wonen! Maar wee de aarde en de zee: de duivel is naar jullie afgedaald! Hij is woedend, want hij weet dat hij geen tijd te verliezen heeft.’
13 Toen de draak zag dat hij op de aarde gegooid was, achtervolgde hij de vrouw die een zoon gebaard had. 14 Maar de vrouw kreeg de twee vleugels van de grote adelaar om naar haar plaats in de woestijn te vliegen, waar gedurende een tijd en twee tijden en een halve tijd voor haar gezorgd zou worden, buiten het bereik van de slang. 15 Toen spuwde de slang een stroom water als een rivier achter de vrouw aan om haar daarin mee te sleuren. 16 Maar de aarde schoot haar te hulp: de aarde sperde haar mond open en dronk de rivier op die de draak had uitgespuwd. 17 De draak was woedend op de vrouw en ging weg om strijd te leveren met de rest van haar nageslacht, met allen die zich aan Gods geboden houden en bij het getuigenis van Jezus blijven.
18 Hij ging op het strand bij de zee staan.

 

Ik heb lang op internet gezocht of ik deze scene uit de Openbaring van Johannes in de kunst vind. En ja, ik ben blij: Dürer, Rubens, en Franse en Engelse oude boekillustraties.

 

Dürer, Apocalyps: vrouw en slang

Rubens, Apocalyps: vrouw en slang

Apocalyps: vrouw en slang, vloed,  boekillustratie

Apocalyps: vrouw en slang, vloed, boekillustratie

William Blake apocalypse

William Blake vrouw en draak

Joost schrijft bovendien ook, en ik vind dit erg goed gezegd en heb er zelf nooit op deze manier aan gedacht:
Clou van een Apocalyps is altijd en overal troost en al het goede gewenst voor het heden!”

Ach dáarom zijn de mensen zo gek op de Apocalyps! Dit was nooit in mij opgekomen.
Hoe het ook zij, de Apocalyps is ontegenzeglijk een enorme prikkeling voor de fantasie en dus de kunst.

In de Volkskrant van 3 januari schrijft Maarten Keulemans over het “Zwelgen in eindtijd”: Maya’s, 2012 enz. 
Hij haalt cultuursocioloog Stef Aupers aan, die het apocalyptisch denken wijt aan een lineair Westers tijdsbeeld, dus een begin en een einde van de tijd.

Tags: , , , , , , , ,

7 Responses to “De apocalyptische Bijbelse slang in de kunst”

  1. 'joost sr schreef:

    Als kunst en godsdienst samengaan krijg je de mooiste Nieuwjaarswensen. Dank voor jouw blog. En inderdaad: aan toekomstvoorspellingen hebben we niks, we hebben goede apocalyptische wensen nodig om niet meer bang te zijn en iets van deze wereld te maken! Voor hen die deze apocalyptische wens willen lezen: zie Openbaring 12!

  2. Maria Trepp schreef:

    Hoi Joost, ik heb de Bijbeltekst nog ingevoegd.
    Een paar herinneringen:
    1. De openbaring van Johannes is geen geliefd boek bij de Luthersen, maar zeer geliefd bij schilders .
    2. Nu weet ik waarom Maria vaak wordt afgebeeld met een maansikkel onder haar voeten! Ik heb met de Kerst in München nog foto’s gemaakt van een aantal Maria’s –met-maan: blog volgt.
    3. Aartsengel Michael: fascineerde mij als kind ongelofelijk. Het waren niet de kerk of mijn Lutherse ouders die over hem vertelden, maar mijn kunstzinnige tante. Samen met haar stond ik letterlijk urenlang naar de Michael aan de Michaelskirche in München te staren, en zij vertelde de Michael-episode steeds weer aan mij, en zodra ze klaar was moest ze weer van voren beginnen, wat ze dan ook deed. Mijn geliefde tante.
    Later heb ik gezien en gevonden dat de Michaelscene sterk politiek werd geïnterpreteerd, als de zege van de katholieken over de protestanten (Vondel enz) Ook een blog waard.
    Gevallen engelen mijn lievelingsthema!

  3. 'joost sr schreef:

    Je snapt dat hier ook het oude scheppingsverhaal van de nomaden(Gen 2-3) een rol speelt: de Vrouw bedreigd door de Slang..en toch. Met als Sitz im Leben de nomadenmoeder die haar kleine voor toekomst van de clan belangrijke kinderen beschermde tegen dreigende slangen.
    “Vijandschap sticht ik tussen de Slang en de Vrouw, tussen het nageslacht van de Slang en het hare; zij verbrijzelen je kop, jij Slang bijt hen in de hiel…(afsluitend) De mens noemde zijn vrouw Eva, zij is de moeder van alle levenden geworden”. (Gen 3,14-20; Eva=zij die leven geeft) Begin en einde van de tijd!

  4. Maria Trepp schreef:

    Maria en Eva dus als gemengde figuur in de Openbaring. Een merge.

    Dus het scheppingsverhaal komt hier weer kijken.
    Geen lineaire structuur, maar wel degelijk Ewige Wiederkehr!!
    Alpha en Omega, Nieuwe Aarde en Nieuwe Hemel, zoals het misschien ook in het echt zal gebeuren.
    Tenslotte zeggen ook natuurwetenschappers, dat het universum zeker zal vergaan maar toch ook weer zal worden herboren. Al lopen de waarschijnlijkheden tegen nul zijn ze niet gelijk nul.

  5. 'joost sr schreef:

    Heb inderdaad de indruk dat we allang tevreden mogen zijn met de machtig literaire levensbeschrijving en wensen van een oude cultuur, waarin ook de Vrouw -wie kon dat toen verwachten?- de centrale rol speelt in onze wereld. Zo krijgen we inspiratie om op onze heel wat moeizamer literaire(!) manier onze verlangens en wensen voor onze wereld te uiten!

  6. Joke Mizée schreef:

    Nascentes morimur finis origine pendet.
    (Bij onze geboorte sterven wij al, en ons einde wordt bepaald door ons begin.)

    Bovenstaand citaat gaat mogelijk helemaal niet over mensen. Het is nl. afkomstig uit de Astronomica van Manlius.

    Voor het thema vrouw versus slang, zie ook http://en.wikipedia.org/wiki/Garuda#In_the_Mahabharata. Ook bij de gnostici komt het voor, in de Pistis Sophia.

  7. Maria Trepp schreef:

    Ha Joke, leuk dat je er bent… en meedoet aan hoofdstuk nr zoveel in mijn feuilleton over slangen etc.
    Joost. ik heb vroeger heel veel verschillende blogs geschreven over slangen, slang en vrouw enz.

    Bijvoorbeeld: http://passagenproject.com/blog/?p=776

    http://passagenproject.com/blog/2007/12/26/morbide-slangen-het-leven-is-maar-een-droom/

    Joke ik trek je link nog na!

Leave a Reply



Recente berichten

Categorieën

Tags

Archief