Wetenschap Kunst Politiek

Doodshoofd als zelfportret bij James Ensor en Vincent van Gogh

8 comments
Doodshoofd als zelfportret bij James Ensor In zijn atelier bewaarde James Ensor (zie de tentoonstelling in het Gemeentemuseum Den Haag) doodshoofden, maskers en hoofddeksels, die vanaf 1888 regelmatig in zijn werk voorkomen. In Ensors werk had de schedel een morbide, ironische en fantastische connotatie en komt vaak als zelfportret voor. De schedel is blijkbaar de “ik”-vorm van Ensors maskers: Ensors eigen lachend masker.Doodshoofd als zelfportret bij James Ensor Mij bevalt het als de dood een deel van het leven is, en als de doden vrolijk meedoen in het leven. Magisch, fantastisch, menselijk.Ook Vincent van Gogh heeft kort daarvoor een soortgelijk zelfportret gemaakt:
Doodshoofd als zelfportret bij Vincent van Gogh
Vincent van Gogh, Schedel met brandende sigaret, 1885
De schedel van Van Gogh houdt het midden tussen (zelf)portret en stilleven.

Tags: , , , , ,

8 Responses to “Doodshoofd als zelfportret bij James Ensor en Vincent van Gogh”

  1. Blewbird schreef:

    Als je alles weghaalt, blijft de schedel over. Mooi!

  2. 'joost sr schreef:

    De schedel is voor mij niet meer (maar ook niet minder) dan het schrikaanjagende plaatje op ons “cigarettenpakje” met de befaamde obligate woorden (die maar moeilijk tot ons door willen dringen),dat “alle mensen sterfelijk zijn”. Als theoloog denk ik dan nu al lang niet meer aan een dan ontsnappende ziel of een eeuwig leven na de dood. Theologisch kan ik alleen nog “ontsnappen” aan onze niet weg te praten sterfelijkheid door me God voor te stellen (dat is dat spel-en-kunst-denken!)als een verliefde joodse jongen, die “ons in de palm van zijn hand heeft geschreven” en ons, wat mensen uiteindelijk altijd wel doen, niet vergeet en ons blijft “onthouden” zoals we waren…en dus niet als schedel. Wat die werkelijkheid concreet anders inhoudt dan meegenomen worden in de toekomst, weet ik niet. Het enige wat ik wel weet is, dat ik liever niet als rotzak herinnerd wil worden. En dat weet ik weer uit ervaring!

  3. Maria Trepp schreef:

    @Joost, ik haal er eentje weg. Ik heb zelf ook opgemerkt dat de reacties soms pas met vertraging worden geplaatst ( de mijne ook!)De schedel is wel degelijk een belangrijk “Memento mori”, en net zoals Blew zegt: DE KERN.We zijn lichamen in eerste instantie. Maar sommigen zijn meer en worden herinnerd ook al is hun lichaam al lang tot stof geworden.

  4. 'joost sr schreef:

    Gek, Maria, het komt niet eens bij me op om me mijn vrouw te herinneren als skelet/schedel.. zelfs als ze dat na al die jaren nog zou zijn. Sta eerlijk gezegd bij haar graf te “griezelen” en zelfs daar zie ik haar dan op haar typische manier haar lippen optrekken!Ik herinner me haar zoals ze was, zelfs, zoals ze op haar beste momenten was. Ik merk dat dat -wat ik ze eigenlijk niet gun- steeds ook steeds moeizamer gaat. En wie hebben we allemaal al niet vergeten!Ik gun het met mijn geloof in God iedereen -hoe hij het er met zijn/haar mogelijkheden ook vanaf heeft gebracht( want zijn we daarom meer of minder?)- voor altijd “herinnerd blijft” met die intense liefde die ik Hem gelovig toeschrijf. Wat dat dan ook precies betekenen mag. Met onze liefde kunnen we er een beetje naar raden.

  5. Ramirezi schreef:

    Als biologie docent kijk ik weer wat anders tegen skeletten aan – ik geef ze een naam, die de leerlingen grappig genoeg jaren later nog steeds weten…

  6. Maria Trepp schreef:

    @Ramirezi, wat leuk…ik zie nu pas jouw commentaar, en ik had al een antwoord klaar voor Joost, die luidt:”@Joost, de schedel is klassiek in de religieuze kunst, vooral in afbeeldingen van de heilige Hieronymus, ik zet deze nog als plaatje op het blog.Maar je hebt gelijk een geliefde herinnert men zich niet als schedel… de schedel is toch meer abstract: de dood aan zich.Jij haalt dus de abstractie weg door een naam te geven!Toevallig werk iik net aan een blog over namen en naam geven, verschijnt binnen een uur.

  7. 'joost sr schreef:

    Dat was met name klassiek en makkelijk omdat men zichnog een ziel buiten een lichaam kon denken. Memento mori..kijk naar het skelet (ën bedenk dat jij -als ziel- lekker ontsnapt bent aan die knekels). Ook de “opstanding van het lichaam” werd als spookachtig doorschijnend lichaam weergegeven of Paulijns “als ïets totaal nieuws wat uit zaad tevoorschijn komt” en het zaad verdwijnt. En daar zitten we dan: moderne theologen, die geest en lichaam niet meer los van elkaar kunnen denken en beseffen dat wij ook niet meer dan sterfelijk zijn. Mijn “ontsnappingsdenkpoging” zit in dat boven vermelde “herinnerd worden” met “naam-in-de-palm-van-hand” en echt zoals we waren!!

  8. Maria Trepp schreef:

    “ziel en lichaam” – het thema blijft interessant. Ik had nog beloofd om met en Descartes/Leibniz blog terug te komen, daar krijgen we ook het thema “ziel en lichaam” (hopelijk morgen een blog hierover!) .Herinnerd worden, ja dat IS een bepaalde ontsnapping aan de dood.Nog beter is het als men voortleeft in mensen door hun blijvend te inspireren.

Leave a Reply



Recente berichten

Categorieën

Tags

Archief