Wetenschap Kunst Politiek

Christiaan Huygens en Immanuel Kant over Hermapolieten/Mercuriusbewoners

4 comments

De planeet Mercurius wordt het komende jaar minutieus doorgelicht en opgemeten door de ruimtesonde Messenger.



Mercurius


In de 17e eeuw waren veel onderzoekers en filosofen van mening dat op de planeten intelligent leven existeert.

Christiaan Huygens neemt in zijn “Cosmotheoros“, zijn laatste tekst (1698), planeet voor planeet onder de loep en denkt na of en hoe intelligent leven op zo’n planeet eruit ziet.

Huygens ergert zich zeer aan de jezuiet Athanasius Kircher die de karakter van planeten schetst met de astrologisch-mythologische kennis in zijn hoofd:

In Merkurius vond hy [Athanasius Kircher] ik wete niet wat voor een helderheid en levendigheid, waar uit den menschen in haar geboorte vernuft en schranderheid kan ingeboezemt werden.”

Huygens daarentegen gebruikt zijn astronomische kennis om tot gissingen over de aard van de Mercuriusbewoners te komen.

Op Mercurius moet het erg heet zijn, schrijft Huygens, omdat deze zich zo dicht bij de zon bevindt. Maar hij sluit niet uit de wezens op Mercurius aan die hitte zijn aangepast, en dus over ons op Aarde een beetje zo denken als wij over de Saturnus -bewoners: hoe koud en donker moet het daaaar voor hen niet zijn!

Huygens:

 

“…wy weten, dat Merkurius driemaal nader aan dat groote Gestarnte [de zon] komt als onze Aarde. Waar uit volgt, dat deszelfs ingezetenen de Zon ook driemaal grooter zien, ter zake van den Middellijn, en haar ligt en warmte negenmaal grooter voelen dan wy; zulks dat ze voor ons ondragelijk zou zijn, als welke drooge kruiden, hooy en stroo, zoo als die by ons groeijen, in brand zou steken. Maar ’t kan wel wezen, dat de dieren, die daar leven, zoo gesteld zijn, dat zy in die hitte een gewenschte gematigdheid voelen; en dat de kruiden van dien aart zijn, dat ze de kragt der Zonne veel meer konnen uitstaan. Ook zou ’t niet wonder zijn, dat de inboorlingen van Merkurius meinden dat wy van een onlijdelijke koude geknelt wierden, en weinig ligt hadden, om dat wy zoo veel te verder van de Zon af zijn; gelijk wy ons van de Saturnus-bewoners ligtelijk inbeelden. Daar ontbreekt wel geen reden van twijfelen, dewyl het leven afhangt van de warmte, die aan het lichaam en verstand kragt en wakkerheid geeft, of niet deze Merkurius-bewoners, van wegen de nabyheid van de Zon, geacht mogen werden ons in verstand te overtreffen?”

 


Dus zijn de Mercuriusbewoners soms slimmer dan de Saturnusbewoners? Nee, dat wil Huygens niet geloven:

“Dog dat ik die niet geloove, is daarom, om dat de volkeren, die de Warmste landen van onze Aarde bewonen, in Afrika en Brazijl, in wijsheid en schranderheid by de inwoners van gematigder landstreken niet konnen halen; ’t welk ook daar uit blijkt, om dat zy byna van alle wetenschappen en konsten onkundig zijn, en dat zelfs de genen, die aan de stranden wonen, maar een zeer kleine kennisse van de Scheepvaart hebben. Ik zoude ook den ingezetenen van Jupiter en Saturnus daarom geen lompe plompe verstanden, of een bevattelijkheid, minder dan de onze, toeschrijven, om dat zy zoo veel te verder van de Zon afleggen, nademaal beide die Klooten van zulk een voortreffelijke grootte zijn, en, met zoo groot een trawantschap verzeld, worden omgevoert.”

 

Immanuel Kant heeft een tekst over het Heelal geschreven (Allgemeine Naturgeschichte und Theorie des Himmels) , waar hij bewonderend op Huygens ingaat. Een satirisch aanhangsel bij deze tekst “Von den Bewohnern der Gestirne“ wordt door veel mensen serieus genomen, maar ik lees deze tekst als parodie op Huygens.

Kant draait hier Huygens’ argumentatie [=de afstand van de zon maakt voor de intelligentie niets uit] parodistisch om: hoe verder weg van de zon, hoe intelligenter de planetenbewoners. Kant komt tot de satirische conclusie, dat voor de domme Mercurianer een hottentot al een genie zoals Newon zou zijn,  en de Saturnusbewoners Newton als een domme aap zouden beschouwen…

Buitenaards cultuurrelativisme. Met de impliciete verachting voor de Afrikanen bij Huygens en Kant moeten we maar leven.

 

Uitvoeriger over Kants Huygens-parodie: klik hier voor mijn Duitse tekst

 

 

zie ook

 

Meer over Christiaan Huygens

 

 

www.passagenproject.com

Tags: , , ,

4 Responses to “Christiaan Huygens en Immanuel Kant over Hermapolieten/Mercuriusbewoners”

  1. 'joost sr schreef:

    Ïmpliciete verachting voor Afrikaner”..Gek,hé, dat alleen al later leven ons niet alleen wetenschappelijk (en dat is nog te begrijpen) maar ook moreel (en dat is te hopen en hen niet kwalijk te nemen) beter maakt dan deze toch waarlijk niet op hun achterhoofd gevallen mannen? Wat dat betreft heeft de vannacht genomen VN-resolutie over Libië me weer echt hoopvol gestemd. Alleen moet je nu maar weer afwachten, hoe dat echt uitpakt!

  2. Maria Trepp schreef:

    Joost je denkt dus dat de moraal vooruit is gegaan?
    Veel critici van de verlichting zeggen dat de moraal zich helaas niet zo snel ontwikkelt als wetenschap en techniek, dat de mens moreel gezien vrijwel stil is gestaan…

    Ik denk toch dat er een kleine morele vooruitgang geboekt is.

  3. 'joost sr schreef:

    Ben het helemaal met die kleine morele vooruitgang eens. Het vervelende is wel dat we met onze geweldige mogelijkheden ook ineens weer flink(en nu heel flink!!) in de vernieling kunnen raken. De oude bijbelse Elckerlyc Adam ontleent zijn naam aan de betekenis “rode vruchtbare oasekleigrond” en in dat nomadenverhaal verandert die naam door egoisme en verwaandheid tot Afar= “los rul woestijnzand”. Heb in mijn lange leven heel wat geleerdigheid over mensen en mensenleven verwerkt, kom iedere keer weer terug op dat meer dan 30 eeuwen oude simpele rake verhaal.

  4. Maria Trepp schreef:

    “De oude bijbelse Elckerlyc Adam ontleent zijn naam aan de betekenis “rode vruchtbare oasekleigrond” en in dat nomadenverhaal verandert die naam door egoïsme en verwaandheid tot Afar= “los rul woestijnzand”. “
    Ik ben gek op etymologie en talen. Over Adam, aarde/kleigrond en scheppingsverhaal heb ik nog een voor jou vermoedelijk interessante blog in de maak.
    Ik probeer altijd op mijn belangrijkste reageerders in te spelen.
    Toch duurt het nog even ca een week omdat andere dingen (blog-lentedag, Joke en Leibniz, Arabische traditie in de wetenschap) even nog voorgaan.
    Maar ik houd dit vast!!

Leave a Reply



Recente berichten

Categorieën

Tags

Archief