Wetenschap Kunst Politiek

Overzicht Zwartepiet debat

37 comments

Overzicht Zwartepietdebat:

‘Zwarte Piet terugkeer naar slavernij en moet stoppen’

Kunsthistoricus Elmer Kolfin in de Volkskrant van 23 oktober:  Zwarte Piet is terug te voeren op kindslaven.

Minister Ronald Plasterk (PvdA) van Binnenlandse Zaken pleit er voor dat Sinterklaas naast zijn standaard zwarte knechten ook enige hulpjes krijgt die met een andere kleur geschminkt zijn. Zo moet duidelijk worden dat er begrip getoond wordt voor ‘het ongemak’ dat een deel van de Nederlanders voelt rond de Piet-figuur.

‘Black Pete zonder meer racistisch’

Overzicht zwartepietendebat bij de Volkskrant

Scientias: Zwarte Piet. Meer dan ooit staat zijn positie en herkomst ter discussie. Is dat terecht? En hoe moet het verder?

Nieuwsuur gaat op zoek naar de slavernijwortels van ZwartePiet. met historicus James Kennedy

 

 

[EenVandaag] Nederland moet stoppen met het Sinterklaasfeest omdat Zwarte Piet een terugkeer is van de slavernij. Dat zegt Prof. Verene Shepherd, mensenrechtenonderzoeker bij de Verenigde Naties en hoofd van de VN-werkgroep die onderzoek doet naar Zwarte Piet. “De werkgroep kan niet begrijpen waarom Nederlanders niet  inzien dat dit een terugkeer naar de slavernij is en dat in de 21ste eeuw dit feest moet stoppen.”, aldus de Jamaicaanse Shepherd.

 

Zwarte Piet en discriminatie

Zwarte Piet en discriminatie foto wikimedia commons

 

 

Zwarte knecht - discriminatie

Zwarte piet Zwarte knecht – discriminatie

 

Zwarte Piet discriminatie?

Zwarte Piet discriminatie? foto wikimedia commons

 

Sinterklaas en Zwarte Piet racistisch stereotype? foto wikimedia commons

Sinterklaas en Zwarte Piet racistisch stereotype?
foto wikimedia commons

——————-

Academische vrijheid in het geding

——————————————-

 

In 2008 heb ik de volgende tekst geplaatst naar aanleiding van een kunst protest tegen de Zwarte Piet

Een protestmars à la de jaren tachtig moest het worden, met borden en spandoeken, tegen Zwarte Piet. Read The Masks. Tradition Is Not Given, heette de performance van kunstenaars Annette Krauss en Petra Bauer, als onderdeel van de serie Be(com)ing Dutch, waarin de Hollandse identiteit bevraagd werd.

Charles Esche, de Britse directeur van het Van Abbemuseum, was overdonderd door de negatieve reacties, volgens hem samen te vatten in ‘blijf met je buitenlandse poten van onze Zwarte Piet af’. Toen schelden overging in dreigementen, haakten kunstenaars en museum af. De performance werd afgeblazen omdat ‘de kans groot was dat het op geweld zou uitlopen’. Esche zei dat het kunstwerk ‘vernietigd’ was. De kunstenaars zeiden dat ze slechts de discussie over Zwarte Piet wilden heropenen.

Vertel mij niet dat iemand serieus een revolte tegen Zwarte Piet ensceneert midden in de zomer. Nee, dit is een succesvolle actie om aan te tonen dat geenszins alleen moslims protesteren tegen kunstuitingen.
Extreem-rechts is een minst zo groot, en gezien de ernst van de dreiging, waarschijnlijk veel groter gevaar.

 

 Wie heeft nu de Zwarte Piet? Extreem-rechts natuurlijk.

 Belangrijk in de tentoonstelling “Be(coming) Dutch”, waar ook de weinige en nietszeggende Zwarte Piet affiches staan:
Tintin Wulia, Collection of togetherness,  een installatie met bonte paspoorten, waarin muggen dood zijn geslaan. Men ziet de bloedspatten.Het toeschuiven van Zwarte Pieten aan bevolkingsgroepen en religies heeft zeker veel bloed laten spatten. 

Tags: , , , , , , , , , , ,

37 Responses to “Overzicht Zwartepiet debat”

  1. ceesincambodja schreef:

    Avatar van ceesincambodjaMet dank aan Wilders, FavoRita en consorten?

  2. maria schreef:

    Avatar van mariaJa, en het zou zelfs ook een sneer kunnen zijn in richting van Soera Hera ("Read the masks") en andere hysterische helden die op de anti-moslim rage meesurfen.
    Reactie is geredigeerd

  3. Ina Dijstelberge schreef:

    Avatar van Ina DijstelbergeWat is dit toch voor een vreemde zelfcensuur die musea zichzelf opleggen.
    Ik begin zo langzaam aan kotsmisseijk te worden van die oprukkende verstikkende burgertruttigheid.

    Het Sinterklaasfeest heb ik uit principe nooit gevierd. Juist vanwege de discriminatoire karakter. Door de meeste werd ik voor gek verkaard. Ik zou mijn zoon zijn plezier ontnemen. Heeft hij zef overigens nooit probemen mee gehad.

    Maria heb mijn http://www.volkskrantblog.nl/bericht/218090 en http://www.volkskrantblog.nl/bericht/218171 al gezien?

    Reactie is geredigeerd

  4. Linda schreef:

    Avatar van LindaZwarte piet is traditioneel mogelijk een overblijfsel van de ”wilde jacht’: een oude rituele handeling waar men geconfronteerd werd met de dood. Zwarte piet is zwart omdat hij uit het dodenrijk kwam. Men droeg zwarte en donkerblauwe maskers om de dood te representeren. Het sint en zijn knecht concept is een latere variatie en heeft weinig te maken met de vroegere laag. Voor zover ik het begrijp heeft het in origine niets te maken met racisme in welke vorm dan ook.
    Reactie is geredigeerd

  5. maria schreef:

    Avatar van mariaIna, Linda, Ik denk niet dat de hele actie tegen de Zwarte Piet van Sinterklaas is gericht, maar tegen een andere, symbolische Zwarte Piet.

    De zelfcensuur in dit geval is naar mijn mening uitgelokt en van tevoren min of meer ingepland, als deel van het kunstwerk.

    Ik was niet van plan de "Black is beautiful" in Amsterdam te gaan zien, maar nu ga ik toch. In relatie met de kwestie Zwarte Piet interesseert deze tentoonstelling mij nu.

    Reactie is geredigeerd

  6. Ina Dijstelberge schreef:

    Avatar van Ina Dijstelberge@ Maria : Dat de tentoonstelling niet vee met Sinterklaas te maken had begreep ik wel.

    Dus er is geen sprake van burgertruttigheid bij het museum?

    Overigens sluit het doorschuiven van de zwarte piet prachtig aan bij mijn bijdragen over de zondebok en meest recent, de staat van Nederand.

  7. Linda schreef:

    Avatar van LindaMaria, natuurlijk is dit gericht tegen een andere, symbolische zwarte piet. Maar de originele zwarte piet, waar zoveel mensen een bepaald beeld van hebben, is van origine een spook. Mensen zien spoken. En dat past weer wel bij het thema, op een onbedoelde manier.

  8. maria schreef:

    Avatar van maria"Dus er is geen sprake van burgertruttigheid bij het museum?"
    Dat kan ik niet met zekerheid zeggen.

    Maar ik beoordeel anderen altijd met de veronderstelling, dat deze net als ik zelf uiterst complexe motieven hebben.
    Bij Soera Hera zag ik dat naast haar kunst vooral ook haar geldingsdrang in het spel was, en in het Van Abbe zie ik dat er mogelijk een complexe satire gespeeld wordt.

    Ik zeg niet dat het zeker zo is, maar ALS het kunst is hoort het complex te zijn.

    @Linda: precies.

    Reactie is geredigeerd

  9. jan bouma schreef:

    Avatar van jan boumaDenk niet dat we een controversiëel geacht item tot ITEM, met hoofdletters wel te verstaan, kunnen verheffen door er met hoofdletters over te gaan schrijven. De "Zwarte Piet", als fenomeen en als "canon-onderwerp" van onze geschiedschrijving, plaats ik dus terug in de tijd en de ontstaansgeschiedenis. En koppel vervolgens de daaraan te verbinden opvattingen (van diezelfde tijd).

    Mijn probleem met de hedendaagse interpretaties over kunst is dat men dat onderscheid niet weet te maken. Zomaar ’n opmerking… We zullen zien of niet. Dat is geen fysiologisch proces…
    Reactie is geredigeerd

  10. maria schreef:

    Avatar van mariaIk snap je niet Jan, de laatste alinea. Nog eens, graag.
    De eerste alinea, zeer akkoord.

  11. Helena schreef:

    Avatar van HelenaIk vind je visie op dit gebeuren wel interessant. Het zou best kunnen!
    En het zijn inderdaad zeker niet alleen de moslims die protesteren tegen kunst(uitingen).

  12. JdK schreef:

    Avatar van JdKAls ik dit lees geniet ik weer met volle teugen van de geschiedenisles op de lagere school indertijd. Spaanse soldaten die ergens in de tachtigjarige oorlog de bezoekers van een mis in de kerk van Naarden over de kling joegen. Die de bewoners van een klooster in Gorinchem "op beestachtige wijze" vermoordden en ophingen. Die monniken werden ons voorgehouden als De Martelaren van Gorcum.
    Zwarte Piet – in casu de Moren – was ongeveer vijfhonderd jaar eerder door Karel Martel uit Europa verjaagd, maar dat hoefden we pas op de middelbare school te weten. Mijn geheugen kan daar dus zeker honderd jaar naast zitten.
    O tempora, o mores.
    De eerste surinamer in mijn geboorteplaats baarde dan ook veel opzien, ook al werkte hij voor de radio.

    Reactie is geredigeerd

  13. maria schreef:

    Avatar van mariaGoedemorgen en dank. Overigens staat op de achterkant op een grstis affiche, dat bij het kunstwerk hoorde en dat bezoekers mee mochten nemen (text: "reads the masks" enz…) , dat het Tropenmuseum en anderen een studiedag over de Piet zullen houden op 4 december. Dus wie er dan niets beters te doen heeft…

  14. trotsopNL? schreef:

    Avatar van trotsopNL?
    Goede actie kunstenaars! Jammer van de aflasting.

    Actiegroep Zwarte Piet=Zwarte Verdriet demonstreerde in de jaren negentig als eerste actiegroep tegen Zwarte Piet.

    En de agressie was toen al groot.

    In Amsterdam werden we bespuugd en geslagen. Toch hebben we in totaal 4 jaar gedemonstreerd in de binnenstad tot aan de Bijlmer van 1994 t/m 1997.

    De orthodoxe Sinterklaasvierder is iemand die zich geen Sinterklaasfeest wil voorstellen zónder de zwart/wit/meester/knecht rolverdeling.

    Deze conservatieve autochtone opvatting is anno 2008 nogal achterlijk.

    Zie ooK: http://hetverzetgaatdoor.blogspot.com

  15. Starry Night schreef:

    Avatar van Starry NightAgressie tegen demonstranten die zich druk maken om Zwarte Piet is onzinnig. Hard uitlachen lijkt me voldoende.

    @Maria: ik vind je invalshoek interessant, of het nou waar is of niet. Ik vat het zelf allemaal toch wat letterlijker op, juist omdat de protesten tegen Zwarte Piet (de ‘echte’) niet uit de lucht gegrepen zijn, zie reactie hier direct boven.

    Vond overigens de reactie van Morgaine interessant, want nieuw voor mij.

  16. Blewbird schreef:

    Hier staat het allemaal in, de brief van de Verenigde Naties (gevonden bij de NOS): http://content1b.omroep.nl/urishieldv2/l27m6a162188271a06400052625727000000.c0ce1cad19eed8e78ae13b08a4d903ee/nos/docs/191013_BriefVNZwartePiet.pdf

    Er staat ook in de brief dat de Nederlandse regering het sinterklaasfeest heeft aangemeld voor de immaterieel erfgoedlijst van UNESCO (It is reported that the Dutch authorities have selected the annual Saint Nicolas Event (December 5) as one of the intangible heritages to be submitted for inclusion in the UNESCO list.).

    Kijk, nu gaat het ergens over! Daarom zegt mijnheer Rutte dat Zwarte Piet ‘nu eenmaal zwart is’.

  17. 'joost sr schreef:

    Met bijna 40-jarige Klaaservaring kan ik tot mijn genoegen meedelen dat die aardige Sint de laatste decennia nog onvoorstelbaar aardiger is geworden. In onze werkelijkheid vindt je maar zelden nog zo’n aardige blanken. Heb tegelijkertijd gemerkt dat die zwarte vrienden van Sint alleen maar {vr)olijker zijn geworden, gelukkig vindt je dat soort zwarten in onze maatschappij ook nog meer. Die aardige blanke met zijn leuke zwarte vrienden weten in de komende maand heel Nederland met zijn vele kinderen, van welke kleur of afkomst dan ook, met name ook op TV heel veel plezier te bezorgen. Aan al dat pieten- en blankengezeur van nu denken we dan niet eens meer! Jammer van al hun verspilde energie.

    • Maria Trepp schreef:

      Ja… en toch ik weet het niet.
      het is hoe dan ook een traditie die in beweging is.

      • 'joost sr schreef:

        Tradities veranderen niet door ze af te schaffen maar door verandering met begrijpelijke interne kritiek. De kritiek op een racistische blanke Sint en onderdrukte zwarten, lijkt me als ik zijn enthousiaste intocht zie in gekleurd en “ecumenisch” Nederland, al helemaal geen reden meer voor begrijpelijk verandering. En in de toekomst al helemaal niet meer.Dat sommige mensen in onze maatschappij zich door wat dan ook gekwetst blijven voelen, is reden om daar aandacht aan te schenken, maar geen reden om tradities te veranderen.

        • Maria Trepp schreef:

          Ik denk dat het echt voorbij is met de Zwarte Piet. Ik denk dat er te veel mensen zijn die dit als kwetsend ervaren, al is het niet zo bedoelt.

          • 'joost sr schreef:

            Het beperkt volwassen protest tegen een allang vergeten racistische en aan onze werkelijkheid aangepaste Sinterklaastraditie lijkt ondanks jaarlijkse pogingen nu niet sterk genoeg om het zo’n levende traditie echt moeilijk te maken.

  18. 'joost sr schreef:

    De aardige blanke met zijn witte baard en roomse mijter en staf weet met zijn zwarte vrienden Nederland, ook met al zijn religieuze kleur, in de komende maand ook weer meer plezier te bezorgen dan die andere nurkse blanke met witte lokken met zijn elastiekje en zijn narrige maten Nederland in heel hun politieke carriere bezorgd hebben

  19. j de kat schreef:

    Goed nieuws is gauw vergeten. In mijn zevende levensjaar kreeg ik het mee:
    “Sinterklaas en Zwarte Piet
    allebei bestaan ze niet.
    Vroeger hebben ze wel bestaan
    maar toen zijn ze doodgegaan.”

    De VN kan dit toch moeilijk als een misdaad tegen de menselijkheid opvatten. Dus wordt het cultureel erfgoed. Nou ja, -goed??

    • Maria Trepp schreef:

      ne het wordt geen cultureel erfgoed. NL blijkt daarom niet te hebben gevaagd- wordt nu in ieder geval beweerd.

      Doe het gewoon zo als in Duitsland. Daar heeft St. Nikolaus een witte knecht: Knecht Ruprecht.

  20. 'joost sr schreef:

    Ik ken zo gauw geen Jamaicaanse tradities waar ik als Nederlander een oordeel over zou kunnen geven. Raad de Jamaicaanse Verene Shepherd toch aan om de komende maand -met haar kinderen?- naar onze Sinterklaasprogramma’s te kijken. Misschien ziet zij dan dat deze aardige blanke Sint met zijn zwarte vrolijke Pieten tot stralend symbool zijn geworden, dat en hoe men in onze Nederlands gegroeide multiculturele samenleving plezierig met elkaar kan omgaan. Met dat typisch Nederlandse Sinterklaasgeloof, dat geen ras, kleur, afkomst, godsdienst, niet-geloof etc. kent en waarin kinderen de hoofdrol spelen. Voor Nederland (en als wereldburger), met name ook voor alle Nederlandse kinderen, is die plezierige traditioneel geïnspireerde omgang met elkaar nu zeker, maar ook voor de toekomst van levensbelang! Alleen buitenlanders met hun begrijpelijk gerichte eigen buitenlandse kijk kun je dat niet zomaar aan het verstand peuteren ..

    • Maria Trepp schreef:

      Ja, maar Joost, er zijn nu eens gekleurde mensen in Nederland die er serieus aanstoot aan nemen. De Zwarte Piet hoeft niet zwart, en hij kan ook best meer gelijkwaardig worden.

      • 'joost sr schreef:

        Als we in onze dagen in moeten gaan op alle Nederlanders die klagen of het ergens niet mee eens zijn, dan kunnen we ons Nederland van nu wel opdoeken en een toekomst als wereldburger al helemaal op onze buik schrijven. Besef trouwens ook dat je feestjes naar je hand kunt zetten, maar levende tradities laten zich niet zo maar eens even veranderen. Ben niet bang dat gebeurt vanzelf toch wel en vaak op een wijze die je niet kunt plannen en voorspellen.

  21. j de kat schreef:

    Een witte knecht zou ik Ulrich noemen, of Gerrit. Maar Ruprecht? Nee!

  22. j de kat schreef:

    Of Heinz, of Dr Oetker. Maar Ruprecht? Nee!

  23. Bernard schreef:

    Goed stuk met Elmer Kolfin in de Volkskrant (Negerpage uit de 17de eeuw werd Piet). Uitstekende afbeeldingen en uitleg, al had ik er, om in Sinterklaassferen te blijven, nog graag Albert Cuyps Negerpage met paard (Windsor Castle) bij gezien. Want al vallen er parallellen te trekken met volksfeesten elders, dat Jan Schenkman en zijn opvolgers Zwarte Piet modelleerden naar het model van de negerpage is evident.

    Maar is Zwarte Piet daarmee racistisch? Eerst een kanttekening: het groepssportret met Thomas van Heek herinnert, hoewel later gemaakt, aan diens verblijf in Algiers als Commissaris van de Staten Generaal. Dáár had hij een slaaf, met halsband, maar niet in Holland. (West-)Europa was het enige werelddeel waar slavernij was en bleef afgeschaft. Maakte dat wat uit voor de negerpages die hierheen werden gehaald? Niet echt, ze hadden vast niet gesolliciteerd, maar waren gewoon gekocht en hierheen meegenomen. Negerpages hebben dus wel degelijk met slavernij te maken, al is de term kindslaven uit het artikel veel te negatief. Hun was waarschijnlijk een veel slechter leven bespaard, dus voor hetzelfde geld kan men stellen dat ze juist waren vrijgekocht van slavernij.

    Maar is Zwarte Piet racistisch? Voor Schenkman en zijn eerste navolgers was Piet gewoon de exotische knecht van een exotische man uit een exotisch land, een gewone bediende met een topbaan, zonder enige reminiscentie aan slavernij. Een bediende is geen slaaf en aan een bediende is niets racistisch. In de beschrijvingen van Schenkman en directe opvolgers ontbreken ook nog alle racistische clichés. Die komen pas tegen de 20ste eeuw wanneer Piet een clowneske, niet al te snuggere, mal lopende en mal pratende knecht wordt (Kuifje in Afrika). Maar die tijd is al weer lang achter ons en inmiddels is Piet een gerespecteerd werknemer die zijn al zeer oude werkgever met raad en daad bijstaat en voor Harriet Duurvoort, ook in de Volkskrant, zelfs iemand met wie zij zich trots kon identificeren: http://www.volkskrant.nl/vk/nl/3184/opinie/article/detail/3048720/2011/11/24/Laat-die-arme-Piet-gewoon-door-de-schoorsteen-komen.dhtml.

    Racisme is in the eye of the beholder. Daarom schrikt iedere Amerikaan zich het leplazarus en is, of inmiddels was, er geen Nederlander die er ook maar iets racistisch in ziet, inmiddels zag. De meeste overzeese Nederlanders trouwens ook niet, getuige de vele youtube filmpjes van intochten in Suriname (http://www.youtube.com/watch?v=LJeUye3zZnU) en Curacao (http://www.youtube.com/watch?v=dm2Jkl1jDaI).

    Inmiddels is Zwarte Piet door de acties van een groepje beroepsactivisten ontdekt als pispaal om frustraties over slechte huisvesting, slechte sociale positie, reëel racisme etc. aan op te hangen en is het hek van de dam. Hier nog een aardig stuk van Ephimenco:
    http://www.trouw.nl/tr/nl/6849/Sylvain-Ephimenco/article/detail/3532405/2013/10/24/Pietitie.dhtml

    Zwarte Piet afschaffen? Geen denken aan. Maar wat Witte Pieten erbij kan geen kwaad. Dat bespaart een hoop gezeur en bij Sinterklaas kan het sowieso wel wat multicultureler. Het wordt hoog tijd dat Sinterklaas stopt met het discrimineren van witte mensen door hun de beste baantjes te ontzeggen. En Hoofdpiet blijft Zwarte Piet, de rechterhand van de Sint, de baas van de vele hulppieten van allerlei pluimage. Zijn we ook van het gezeik af dat Zwarte Piet “maar” een bediende is (alsof niet iedereen in betrekking is bij een ander).

Leave a Reply



Recente berichten

Categorieën

Tags

Archief