Wetenschap Kunst Politiek

De Pasen van Goethes Faust

30 comments

In de eerste scene van Goethes Faust speelt Pasen een belangrijke rol.

Faust is zich scherp en pijnlijk bewust van de grenzen van de menselijke kennis, en spreekt hierover met zijn assistent Wager.

Delacoix, Faust

Het is al laat in de nacht, en de braaf-naieve Wagner neemt afscheid met de woorden:

“Vergun mij morgen, de eerste der paasdagen,
Nog een en ander u te vragen.
Met ijver heb ‘k mij van de studietaak gekweten:
Wel weet ik veel, doch ‘k zou graag alles weten.”

Faust wordt in de nacht door gevoelens van zinloosheid overweldigd:

“Is het niet stof, waarmee deez’ hoge wand
En honderd vakken mij benauwen;
De rommel, die met tuig van allerhand
Mij in deez’ mottenweerld wil douwen?
Staat wat me ontbreekt dáár opgesteld?
Moet ik misschien in duizend boeken lezen,
Dat steeds de mens zichzelve heeft gekweld,
Dat enklen maar gelukkig mochten wezen? –
Wat anders grijnst gij, schedel, uit uw nis,
Dan dat uw brein eens als het mijne faalde,
Het lichte dagen zocht en in de duisternis,
Naar waarheid dorstend, jammerlijk verdwaalde?“

Albrecht Dürer, Melancholia I, 1514

Faust ziet ineens een flesje met gif en wil een einde aan zijn leven maken.

Op dat moment klinkt een engelenkoor, die zingt dat Christus is opgestaan.

Faust is niet gelovig maar wordt toch geraakt:

“Ik hoor de boodschap wel, maar ‘k kan haar niet geloven
’t Geloof ziet liefst naar wonderen en schijn.
Naar gene sferen waag ik niet te streven,
Vanwaar hij daalt, die milde toon;
En toch, aan dit geluid van kind af aan gewoon,
Roept hij ook thans mij weer terug in ’t leven.”

De herinnering aan zijn jeugd die de engelen oproepen weerhoudt hem van “de laatste stap”:

“Dit lied sprak mij weleer van ’t jeugdig vrolijk woelen,
Van ’t lentefeest der jonglingschap:
Herdenking houdt mij thans met kinderlijk gevoelen
Terug van de’ allerlaatste stap.“

In de volgende scene wandelt Faust met Wagner op de eerste paasdag, en Faust voelt en ziet de lente:

“FAUST
Van het ijs bevrijd zijn stroom en beken
Door der lente weldadige levensschijn;
Groen wordt in ’t dal weer groot en klein:
[…] Overal heft zich wording en streven,
Alles wil zij met kleuren doorweven […]

Of veel mooier in het Duits:

Vom Eise befreit sind Strom und Bäche
Durch des Frühlings holden, belebenden Blick;
Im Tale grünet Hoffnungsglück;
[..]Überall regt sich Bildung und Streben,
Alles will sie mit Farben beleben […]”

“Bildung und Streben, mit Farben beleben”- mijn motto.

Millet, Lente, 1872


Vertalen Duits Vertaalbureau Duits

.

 

Tags: , , , , ,

30 Responses to “De Pasen van Goethes Faust”

  1. wiljan.45 schreef:

    Avatar van wiljan.45
    Pasen zien als een opstanding van het denken, innnerlijk in het denkproces, dat is ook mogelijk, naast de opstanding van de natuur in de lente.
    Dat Faust er in vastliep, hij is niet de enige. Kant verkondigde het ook: geef het maar op.

    Maar sindsdien is veel meer mogelijk. Vanaf Goethe, tot in deze dagen, jaren, waarin zelfs het idee van een counterspace en antimaterie, antizwaartekracht niet meer te omzeilen zijn door de wetenschap. Waar Darwins erfenis ook wankelt. Enz.

    Het is een zeer mooi blog.
    Vooral die Millet, vandaar dat het een held van V. van Gogh was…ik dacht dat hij alleen met grijs en modder schilderde, maar kende maar 3 dingen van hem, vandaar…

  2. Zelf Reflectie schreef:

    Avatar van Zelf Reflectie
    Dag Maria,
    Complimenten, hoe bijzonder besproken en zo raak samengevat. De seizoenen als ook psychologische seizoenen. Zoals de lente van de hoop.

    1) De herfst en de winter:
    "Moet ik misschien in duizend boeken lezen …………… Dan dat uw brein eens als het mijne faalde ……. Naar waarheid dorstend, jammerlijk verdwaalde"

    De menselijke queste, ik ken het uit persoonlijke ervaring. Heb het bij tientallen anderen ook gezien, velen hebben daarbij schipbreuk geleden. Krijgt niet iedereen, adolescenten als bijzondere risicogroep, hiermee ooit te maken?

    2) De lente en de zomer:
    "Van het ijs bevrijd zijn stroom en beken ……… Overal heft zich wording en streven"

    En dan de bevrijding!

    Tegenover de spiegeling en dus koude herfst en winter van het intellect, met zijn behoefte aan zingeving en duiding, de realiteit van de beleving. Dit laatste als het zonder vragen accepteren van de warmte van het hier en nu zoals een kind dat bij geboorte ook doet. Zonder vragen legt het zich aan de borst, tenminste als het geen afwijking heeft.

    De concrete beleving van het hier&nu is m.i. ook het antwoord op alle vragen van het abstracte intellect dat het leven, van zwarte gaten tot de menselijke wreedheid, tracht samen te (be)vatten in ongeveer 1500cm3 hersenmassa. Zie daar allen die dwepen met "de waarheid", hoe ijdel! Zeker voor iedere Popperiaan.

    En daarom is de liefde, instinctieve verbondenheid en verwantschap met al wat leeft, als leidraad zo belangrijk. Als instinct en emotie kan het niet falen daar waar de hersens of de ik-heb-zucht in zijn islolement t.o.v. de verbondheid in hun beperking gedoemd zijn om te falen. Mijn kat heet 150 cm3 en die zie ik voor van alles en nog wat schrikken :-). Hoe veilig is dan niet het vertrouwen en de geborgenheid van de saam-horigheid en verbondenheid met al wat leeft?

    Dank voor deze mooie en zo treffend geformuleerde Paasboodschap!

    Fijne paasdagen voor jou en je geliefden!

  3. Marius van Artaaa schreef:

    Avatar van Marius van Artaaa
    Met Pasen stopt juist het denken bij mij, maria,
    niks geen bevrijding maar een onderdompeling
    in het vlees en bloed van de Passionen in de
    vertaling van Jan Rot…| – ; {}

    zie: http://static.rnw.nl/migratie/www.wereldomroep.nl/actua/nl/cultuur/passion060411-redirected

  4. Maria Trepp schreef:

    Avatar van Maria Trepp
    @Wiljan ik ben oprecht blij dat er dus wel degelijk een paar dingen zijn waarvan wij allebei kunnen genieten.
    “Dat Faust er in vastliep, hij is niet de enige. Kant verkondigde het ook: geef het maar op.”
    Vastlopen hoort bij kwaliteit, in het leven in de wetenschap.
    Kant bleef ook een idealist. Weliswaar kan je “de waarheid” nooit weten maar je blijft – net als Faust- streven.
    Ook de moderne wetenschapper – als hij serieus is- kent periodes van twijfel en uitputting, zeker als je weet hoe de uiniversiteiten nu werken en hoe kortzichtig op “nut” gestuurd wordt.
    Millet: ik vind bijna niets van hem mooi, behalve dit schilderij, en zijn sterrennacht, die beiden Van Gogh sterk hebben beïnvloed.
    @Zelfreflectie, veel dank. Overigens is voor mij niet de lente “mijn” seizoen maar de herfst.
    @Marius, inderdaad hoogst merkwaardig dat de Matthäus Passion zo veel wordt uitgevoerd en zo geliefd is in Nederland, waar men van het Lutherdom weinig of niets heeft gegeten.
    Ik ben er mee opgegroeid, kerk, kerkmuziek. En inderdaad, de muziek ( Bach,Vivaldi, Mozart, Haydn, Verdi, Händel, geen dag dat ik er NIET naar luister) daar is de religie in bewaard voor mij, die niet gelooft.

  5. wiljan.45 schreef:

    Avatar van wiljan.45
    11:11 maria
    Oh, ja maar dat wist ik al…over kunst hebben we een duits-gerichtheid al in common.

    Ook hadden we het al eerdere over een recente expositei van Millais.
    Engeland, Frankrijk, ach, IK sluit niet veel uit :-))
    Is Millais NIET Millet, ik geloof dat ik die twee al 20 jaar door elkaar haal.

    3. Zeker sluit ik het belang van de Ned. Cultuur en identiteit niet uit.
    Ik beschouw mezelf als vGoghkenner…. heel hollands en toch echt spiritueel-religieus, die juist daarom niet teruggreep op Bijbelse maar Brabantse mensen en hun heilige leventjes. En niet dol was op dominees, zijn vader, en andere theologen…

    Ik heb Brab. roots…vandaar.

    zie ter toelichting en illustratie je vorige blog over Vincent, de broer van Theo, waar ik het trouwens aan de stok kreeg met de 19eeuwse theoloog
    @Joost Tibosch over het inkuilen door de Romeinen van Jezus…: -)
    zie http://www.vkblog.nl/bericht/308700/Paasschilderijen_van_Paul_Gauguin_en_Vincent_van_Gogh

    (Joost, waar blijven de bewijzen/antwoorden!?)

    Met mij kan je het aan de stok krijgen, dat zal je niet zijn ontgaan :-))

    PS ik schreef een blog over de Messaiah van H.

  6. Zelf Reflectie schreef:

    Avatar van Zelf Reflectie
    Maria Trepp 04-04-2010 11:11,
    "Overigens is voor mij niet de lente “mijn” seizoen maar de herfst."

    Vertel eens!

    Voor mij eigenlijk al de 4 seizoenen, reden ook waarom ik nooit in de tropen zou willen wonen.

  7. Fleur schreef:

    Avatar van Fleur
    -Dit laatste als het zonder vragen accepteren van de warmte van het hier en nu zoals een kind dat bij geboorte ook doet. Zonder vragen legt het zich aan de borst, tenminste als het geen afwijking heeft.-

    )))))))))))))))))))))))))))))))!!!!

  8. Fleur schreef:

    Avatar van Fleur
    Je kater heet 150 m 3?
    Zoveel gezopen?

  9. Fleur schreef:

    Avatar van Fleur
    -Tegenover de spiegeling en dus koude herfst en winter van het intellect, met zijn behoefte aan zingeving en duiding, de realiteit van de beleving. –

    1 gezin.
    4 personen
    1 lentebaby
    1 zomervrouw
    1 herfstman
    1winterkind

    En doordat de zomervrouw dat vast stelde,ontstak de herfstman in razernij,want hij wilde niet de koude,gure vernietigende herfstwind wezen….

  10. Zelf Reflectie schreef:

    Avatar van Zelf Reflectie
    @Fleur
    "..velen hebben daarbij schipbreuk geleden …."

    Heb je een reddingsboei nodig?

  11. Fleur schreef:

    Avatar van Fleur
    Wil jij mij er eentje aanbieden?
    Ja,ik heb wel iets nodig.
    Shelter for the storm?

    Et toi?
    Heb jij niemand nodig?

  12. An van den burg schreef:

    Avatar van An van den burg
    Wat een complete nonsens allemaal! Pasen is een Katholiek, westers vreetfeest gworden, zonder èèn enkele mentale passie!

    Niets meer dan monisme: het komt altijd op hetzelfde neer: monisme, een protest tegen de veelheid der verschijnselen, het is de oerdrang naar eenheid en onderscheidt nog niet duidelijk tussen natuur en geest.

    Hegel zei dat men de wereld "stuk moet denken." Wel: wij hebben de wereld stuk gemaakt door gebrek aan denken.

    "Werkelijkheid is alles, waarvan werking uitgaat". G. Jung De "werking van de "Paasgedachten in westerse culturen" is barbaars zich de middeleln toeschuiven die de armen der wereld toekomen.Diefstal dus.

    Zoals Pascal zegt is de mens koud van de waarheid maar loopt heet voor de leugen. Dat o.a. zijn mijn Paasgedachten. Tijdens de Paasdagen lees ik De Verdedigingsrede van Socrates! Een symbolische Rechtszitting waarin àl het menselijk falen al wordt getoond en waar àl het immorele in de mens voor alle toelkomsttijden wordt voorspeld.

    Groet, Maria, An.

  13. Zelf Reflectie schreef:

    Avatar van Zelf Reflectie
    @An van den burg 04-04-2010 13:48,
    "Pasen is een Katholiek, westers vreetfeest gworden, zonder èèn enkele mentale passie!"

    Niet voor iedereen: voor jou duidelijk niet en voor mij ook niet. En wat de mentale passie betreft, die laat ik mij niet voorschrijven of beperken tot de Christelijke feestdagen van Kerstmis of Pasen. Die wil ik het hele jaar hebben, weet zo goed als zeker dat dat ook voor jou en Maria zo is.

    @Fleur 04-04-2010 13:47
    :-))

  14. Maria Trepp schreef:

    Avatar van Maria Trepp
    @Wiljan, Ik kijk nog naar je Messiah-blog.
    Millais en Millet hebben weinig met elkaar gemeen. Van Millet had Van Gogh al die zaaiers: bepaald niet mijn lievelingsgenre.
    Duitse literatuur en filosofie: vanavond nog een blog dat bijzonder relevant zal zijn voor jou, over Lessings “Nathan der Weise”en over religieuze tolerantie!
    @zelfrelfectie, precies, de vier seizoenen, en bovendien ook juist de miezerige dagen zoals vandaag, waar men tot inkeer komt en tijd heeft om over literatuur te bloggen.
    Ik houd mee van de herfst dan van de lente, omdat herfstkleuren veel beter bij mijn type passen, en omdat ik van de zachte melancholie van de herfst houd. Een mooie lentedag verplicht tot vreugde en goed humeur, dat kan ik niet altijd aan.
    @Fleur, absurd leuk.
    @An: “Pasen is een Katholiek, westers vreetfeest geworden, zonder èèn enkele mentale passie!”
    Ik hoop dat jij nu niet aan het vreten bent!!!
    “Hegel zei dat men de wereld "stuk moet denken." Hegel is niet mijn favoriete filosoof (lees Popper over hem) Wel de favoriete filosoof van een heleboel totalitaire mensen.
    “"Werkelijkheid is alles, waarvan werking uitgaat".Mooi, deze kende ik niet.
    Socrates: mooi lectuur! Weet je dat onze Leidse Burkiaan Paul Cliteur zichzelf Socrates waant???? Lachen.

  15. Zelf Reflectie schreef:

    Avatar van Zelf Reflectie
    Maria Trepp 04-04-2010 14:59
    "Een mooie lentedag verplicht tot vreugde en goed humeur, dat kan ik niet altijd aan."

    Wat zeg je dat lief en met veel zelf-inzicht! En daarom is het geen gebrek, oprecht hulde daarvoor.

  16. wiljan.45 schreef:

    Avatar van wiljan.45
    An, je bent het achterlijke zusje van Socrates, zo kom je over.
    Doe es zelf filosoferen, meid. Je handelt in stromannen. Je mkomt weer niet verder dan kreten slaken. En nog wel geleende.

    Ja, Lessing , interessant, Maria.

  17. An van den burg schreef:

    Avatar van An van den burg
    =======Ik hoop dat jij nu niet aan het vreten bent!!!
    “Hegel zei dat men de wereld "stuk moet denken." Hegel is niet mijn favoriete filosoof (lees Popper over hem) Wel de favoriete filosoof van een heleboel totalitaire mensen.
    “"Werkelijkheid is alles, waarvan werking uitgaat".Mooi, deze kende ik niet.
    Socrates: mooi lectuur! Weet je dat onze Leidse Burkiaan Paul Cliteur zichzelf Socrates waant???? Lachen.=======

    Dus omdat Popper Hegel afkeurt is de uitspraak "men moet de wereld stukdenken" waardeloos geworden?? Elke filosoof probeert "totalitair" te denken, al zeggen zij zelf van niet!

    Heb je de Verdedigingsrede van Socrates gelezen dan???? En tot slot: elk mens waant zich beter dan hij is!

    An.

  18. Zelf Reflectie schreef:

    Avatar van Zelf Reflectie
    An van den burg 04-04-2010 15:19,
    "En tot slot: elk mens waant zich beter dan hij is!"

    Oneens!

    Al die mensen zonder zelf-vertrouwen, ik zou ze de kost niet willen geven. Mijn compassie gaat naar deze mensen, niet de zelf-ingenomenen. Want hierover, arrogantie tot gebrek aan zelf-kritiek cq. zelf-reflectie, gaat je uitspraak.

  19. Maria Trepp schreef:

    Avatar van Maria Trepp
    @An ik heb de verdedigingsrede nog vertaald, op mijn Duits gymnasium (moest zo lachen toen ik nu las dat de Nederlandse kinderen allemaal naar het gymnasium willen vanwege status, maar absoluut niet kunnen vertalen!!)

    Over de levensgevaarlijke Hegel kom ik nog met een blog.
    @Wiljan
    Ook een Lessing-fan??
    Verrassing!!

  20. Zelf Reflectie schreef:

    Avatar van Zelf Reflectie
    Maria Trepp 04-04-2010 15:26,
    "Over de levensgevaarlijke Hegel kom ik nog met een blog"

    Waarschuw mij dan s.v.p achterom! Wil ik heel graag lezen omdat Hegel mij om diverse redenen intrigreert. En zoals je weet ben ik o.a. ook Popperiaan.

  21. An van den burg schreef:

    Avatar van An van den burg
    =======Al die mensen zonder zelf-vertrouwen, ik zou ze de kost niet willen geven.=====

    Wat is de definitie van "zelfvertrouwen" dan???

    An.

  22. Blew schreef:

    Avatar van Blew
    Zo’n Wagner ontsla je toch meteen? Mooi! Dürer.

  23. Maria Trepp schreef:

    Avatar van Maria Trepp
    Wagner is een zeer komisch figuur, filister, in de huidige tijd zou hij universiteitsbestuurder zijn of worden (dus stinkend rijk).
    Wagner:
    “Tut nicht ein braver Mann genug,
    Die Kunst, die man ihm übertrug,
    Gewissenhaft und pünktlich auszuüben?”

  24. Zelf Reflectie schreef:

    Avatar van Zelf Reflectie
    An van den burg 04-04-2010 16:00,
    "Wat is de definitie van "zelfvertrouwen" dan???"

    Vertrouwen in je zelf, "zelf-vertrouwen", is iets anders dan arrogantie oftewel "ieder mens waant zich beter dan hij is".

    Zelf-vertrouwen is je wanen wat je bent, niet meer (beter) maar ook niet minder (slechter). Meer voordoen dan je bent heet veinzen of arrogantie, minder getuigt van een gebrek aan zelf-vertrouwen.

    Ik ben die ik ben en dat moet goed genoeg voor een ieder zijn zolang ik niet anders kan of wil zijn, dat is zelfvertrouwen.

  25. An van den burg schreef:

    Avatar van An van den burg
    Zelf Reflexie.

    Maar goed en niet goed is toch niet te definiëren? Wat is "goed"en wat is "niet goed"??

  26. Faustus schreef:

    Avatar van Faustus
    Bij de prent van Duerer [Melencolia I]:

    Ihr, Instrumente, freilich spottet mein
    Mit Walz und Kammen, Rad’ und Buegel.
    Ich stand am Tor, Ihr solttet Schluessel sein;
    Zwar euer Bart ist kraus, doch hebt ihr nicht die Riegel

  27. maria trepp schreef:

    Avatar van maria trepp
    Veel dank Faustus.

    Ik kom binnenkort met nog een blog over Faust en de melancholie.

  28. Faustus schreef:

    Avatar van Faustus
    Antwoord aan Fleur: Denk eens na over het volgende lied:
    La Femme du Vent
    Anne Sylvestre

    solo:
    Maman, le vent me fait la cour
    Le vent me trousse et m’ éparpille
    Le vent me souffle des discours
    Pardi c’est ennuyeux ma fille
    Ça l’est bien plus encore Maman
    Car le grand vent est mon amant

    refrain:
    Fille folle amante du vent
    Boucle ton corset
    Baisse bien la tête
    méfie – toI qui aime le vent!
    Engendre la tempête
    Engendre la tempête!

    solo:
    Maman le vent partout me suit
    Le vent me presse et me bouscule!
    Il pousse mes volets la nuit
    Pardi tu seras ridicule
    De quoi ma fille a-t-on bien l’air
    En accouchant d’un courant d’air

    refrain:
    Fille folle amante du vent
    Boucle ton corset
    Baisse bien la tête
    méfie – toI qui aime le vent!
    Engendre la tempête
    Engendre la tempête!

    solo:
    Maman, le vent m’aime si fort
    Que je dois ouvrir les fenêtres
    Il ne veut plus coucher dehors
    Et je crois qu’un enfant va naître
    Fille je m’en irai d’avant
    D’ être grand-mère du vent.

    refrain:
    Fille folle amante du vent
    Boucle ton corset
    Baisse bien la tête
    méfie – toI qui aime le vent!
    Engendre la tempête
    Engendre la tempête!

    solo:
    Maman mon fils est né ce soir
    J’en suis restée toute meurtrie
    N’ai pas eu le temps de le voir
    Il m’a laissé à ma folie
    Et le voici parti Maman
    Aux trousses de son père le vent

    Mes amours ne sont que du vent!
    Est-ce aussi le vent
    Que j’ai dans la tête?
    Puisque tu me fuis mon enfant
    Je suivrai la tempête,
    je suivrai la tempête!

    PS: Het "Vermijd spam"-woord voor dit bericht was: "ajaj", ofwel: "jaja".

  29. Faustus schreef:

    Avatar van Faustus
    Voor Fleur: ‘Zet’-foutje[s] in mijn boodschap dd: 30-04-1020, tijd: 22:18:
    i.p.v. "méfie – tol" te lezen: "méfie – toi" [Alle plaatsen die in aanmerking komen]

  30. Faustus schreef:

    Avatar van Faustus
    Naar aanleiding van Millet(?) "Lente":
    Mag ik in uw aandacht aanbevelen het oeuvre van Frederic Church en Thomas Cole?

Leave a Reply



Recente berichten

Categorieën

Tags

Archief