Wetenschap Kunst Politiek

Scepsis en hoop- Peter Sloterdijk over de islam/ Het heilig vuur

35 comments


Peter Sloterdijk is voor mij de belangrijkste hedendaagse denker.
 
 Zijn “Kritiek van de cynische rede” is  een poging om neo-Nietzscheaanse filosofie en Vrolijke Wetenschap in de praktijk te brengen.
 
Sloterdijk sluit in zijn schriften ook sterk aan bij Walter Benjamin, die het Passagenproject de naam heeft gegeven.
 
Sloterdijk publiceert regelmatig over religie. Zijn boek “Het heilig vuur, Over de strijd tussen jodendom, christendom en islam  biedt een schat aan provocerende beschouwingen.
 
Wat ik bijzonder interessant vind bij Sloterdijk dat is dat hij een meedogenloze kritiek op de islam a la Bernard Lewis combineert met een zeer gedifferentieerde visie op de ontwikkeling van de islam, die helemaal niet op de lijn ligt van Lewis en de neocons.
 
In “Het heilig vuur” gaat het in de kern om de “domesticatie van jodendom, chris­tendom en islam in de geest van de goede samenleving” ( p 118).
 
In de eerste plaats ziet Sloterdijk, net als de neocons, de islam als een militante godsdienst, die historisch gezien militanter was dan het christendom:
 
De plicht om te groeien was aan deze godsdienststichting [de islam] niet minder inherent dan aan de zendingsopdracht van Paulus, met dit verschil dat de politiek-militaire dynamiek hier a priori een onlos­makelijke eenheid vormde met de religieuze. Mohammed knoopte aan bij de verscherping van het post-Babylonische jodendom, die voortleefde in de fanatieke toespitsing van Paulus, en ontwikkel­de vanuit deze richtlijnen een integraal militantisme.”( p. 71)
 
“De constitutieve rol van de militaire factor wordt be­vestigd door het feit dat binnen de canonieke geschriften over de profeet een aparte groep, de zogenaamde maghazi-literatuur, over niets anders gaat dan de veldtochten van Mohammed.”( p. 71)
“De islamitische geloofsijver wordt van meet af aan gekenmerkt door de vroomheid van de zwaardridder, ondersteund door een rijk opgetuigde mystiek van het martelaarschap.”( p 76)
 
“Wat zich afspeelt in de islamitische gebedshuizen, deze gymnasia van de godsvrucht, dient dus niet alleen om het geloof tot uitdruk­king te brengen. De betrokkenheid op het transcendente, die da­gelijks met lichaam en ziel wordt gevierd, heeft evenzeer het effect dat men in vorm blijft voor projecten van heilige strijdbaarheid. In ethisch en pragmatisch opzicht is de islam er met deze voor alle moslims geldende plicht tot het rituele gebed in geslaagd om het leven van alledag volkomen te laten doordringen door het heilig vuur. De allerhoogste plicht is geheugenactiverende fitness: deze staat gelijk met de geest van de wet zelf. “ ( p 72)
 
Toch maakt zich al meteen een bepaalde ironie geldend als Sloterdijk schrijft:
“De explosieve uitbreiding van de islam in de anderhalve eeuw na de dood van de profeet behoort ontegenzeglijk tot de po­litiek-militaire wereldwonderen, en wordt alleen overtroffen door de in omvang en intensiteit nog belangrijker uitbreiding van het Britse wereldrijk tussen de zeventiende en de negentiende eeuw. Dat deze razendsnelle, zij het regionaal begrensde wereldverove­ring werd gevoed door de authentieke intenties van de islam en zijn Heilige Schrift, kan geen ogenblik betwijfeld worden.” ( p 72)
 
Volstrekt anders dan Bernard Lewis en de neocons, die de islam vanuit een apocalyptische visie benaderen, kijkt Sloterdijk in de toekomst:
 
“Omstreeks 2050 zul­len ontwikkelde Europeanen bij het zien van de chronische stuip­trekkingen van islamitische ‘maatschappijen’ misschien af en toe moeten terugdenken aan de strijd uit de periode van de reformatie -meer nog echter aan de antimoderne koppigheidsfase van het ka­tholicisme, die duurde van 1789 tot aan het Tweede Vaticaans Con­cilie en die, zoals we ons nog altijd met verbazing voor de geest ha­len, tot voordeel van alle betrokkenen eindigde met de verzoening tussen theocentrisme en democratie. “ ( p 79)
 
Centraal in de beschouwing van Sloterdijk is dat hij af wil van het Zwart-Wit denken; van het of-of–denken, dat in de logica “Tertium non datur” wordt genoemd.
 
“Tertium datur”: er is een derde weg, dat is Peter Sloterdijks credo, of liever gezegd, misschien is die derde weg er nog niet, maar we gaan hem bouwen.
 
“Meerwaardigheidsdenken” noemt Sloterdijk deze derde weg. Zwart-wit-denken (= binair denken) kent maar twee toestanden;  zwart en wit;  goed en kwaad;  terwijl meerwaardigheidsdenken een scala van grijs kent en zoekt.
 
Over het meerwaardigheidsdenken in de islam schrijft Sloterdijk:
 
“Ook op het terrein van de monotheïstische geloofsijver zijn er redenen voor de overgang naar het meerwaardige denken. Juist de islam, die verder toch vooral bekendstaat om zijn hartstocht voor de strikte eenwaardigheid, heeft een exemplarische doorbraak be­reikt naar het scheppen van een derde waarde. Dit gebeurde toen voor de aanhangers van de boekreligies de dwang werd opgeheven om te kiezen tussen de Koran of de dood. Met de invoering van de dhimmi-status, die in feite een onderwerping zonder bekering be­tekent, ontstond er een derde mogelijkheid tussen het ja en het nee tegen de moslimgodsdienst. Dit wordt soms verkeerd opgevat als een vorm van verdraagzaamheid-dat begrip is tamelijk onislami­tisch, en ook tamelijk onkatholiek-, terwijl het eerder als een pri­mitieve uiting van meerwaardig denken moet worden beoordeeld. Voor de onderworpenen betekende dit hetzelfde als overleven, voor de onderwerpers betekende het de ontdekking van een mogelijk­heid om de plicht tot massamoord te ontlopen.” ( p 106)
 
Als disciplines die het offi­ciële meerwaardige denken hebben voorbereid, noemt Sloterdijk vooral “het principe van de trapsgewijze hiërarchische ordening en de nega­tieve theologie […] , daarnaast ook de hermeneutiek als kunst van het meerzinnige lezen en last but not least de ontwikkeling van de monotheïstische humor. “ ( p 110/111)
 
Vooral de nadruk op de hermeneutiek is voor mij belangrijk, omdat de hier vaak genoemde oud-Cleveringa-hoogleraar Nasr Abu Zayd degene is die de hermeneutiek op de islam toepast. (zie Verlichting in het Islamitisch denken)
 
Sloterdijk:
“De vormen van hermeneutiek, zoals die in de omgang met de heilige geschriften ontwikkeld worden, kunnen eveneens gelden als leerschool voor meerwaardig denken. Dit komt vooral door de omstandigheid dat de beroepsmatige schriftuitleggers zich met een gevaarlijk alternatief geconfronteerd zien. Het handwerk van het interpreteren vraagt uit zichzelf alom derde wegen, want zo­dra het goed en wel begonnen is, komt het voor de onaanvaardbare keuze te staan om de goddelijke boodschap ofwel te goed, ofwel te slecht te begrijpen. Beide opties zouden noodlottige consequenties met zich meebrengen. Zou de uitlegger het heilige boek zo goed begrijpen als alleen de schrijver dat zou kunnen, dan zou hij de in­druk wekken God op de schouder te willen kloppen en verklaren het geheel met hem eens te zijn-een pretentie die de hoeders van heilige tradities niet bepaald appreciëren. Zou hij het daarentegen in strijd met de consensus begrijpen, of sterker nog het boek vol­strekt duister of onzinnig vinden, dan zou er wel eens demonische verstoktheid in het spel kunnen zijn. In beide gevallen voldoet de uitlegger niet aan de norm en stelt hij zich bloot aan de reactie van de orthodoxie, die zoals bekend nooit kleinzerig was wanneer het erop aankwam ketters te laten zien wat de grenzen zijn. De religi­euze hermeneutiek is dan ook a priori op het tussengebied tussen twee vormen van godslastering aangewezen en moet zich daar in evenwicht zien te houden. In geen andere situatie is er een beter motief om voor een derde mogelijkheid te kiezen. Als je niet zo­danig met de bedoelingen van de schrijver mag versmelten dat je de indruk wekt hem beter te begrijpen dan hij zichzelf bij het dic­teren van de tekst begreep, maar ook zijn boodschap niet zo mag miskennen alsof hij een vreemde was die ons niets te zeggen heeft, dan is het uitwijken naar een middenpositie voorspelbaar. Het tus­senrijk van de uitlegging is de vertrouwde omgeving voor het zoe­ken naar een juist begrip van de heilige tekens; principiële onvol­maaktheid biedt voor zulk begrip alle kans. Ik hoef niet omstandig uit te leggen dat deze arbeid in de schemering van een altijd slechts gedeeltelijk onthulde betekenis bij uitstek geschikt is om het extre­misme te breken “(p 112/113)
  
 

Tags: , , , ,

35 Responses to “Scepsis en hoop- Peter Sloterdijk over de islam/ Het heilig vuur”

  1. Marius van Artaaa schreef:

    Avatar van Marius van Artaaa
    @ Maria

    het bevestigt dat geloof en politiek op de snijtafel moeten, om hun waarheidsclaims de nieren te proeven..

  2. Maria Trepp schreef:

    Avatar van Maria Trepp
    Marius, Ja klopt.
    Maar Sloterdijk is, net als ik, een voorstander van zowel deconstructie, alsook van constructie.

    Het een hoort bij het ander. Wie de islam en de religie alleen wil deconstrueren en kapot maken heeft voor mij net zo veel ongelijk als degene die de religie boven aardse kritiek verheven acht.

    Ambivalentie, dubbelzinnigheid, kronkelen, twee tegenovergestelde wegen tegelijk te bewandelen: dat is mijn doel, mijn wezen, en het sluit helemaal aan bij Sloterijks visie.

  3. Ina Dijstelberge schreef:

    Avatar van Ina Dijstelberge
    Voor mij is de hermeneutiek ook het ideal instrument om te beschouwen, ontrafelen en te veranderen.
    Het laatste vereist een loslaten van wat ik liever het wit-niet wit denken noem, het denken waarbij het andere vervalt tot wat het ene niet is.

    Sloterdijk vind ik belangrijk omdat hij ook het Franse deconstructiedenken een vervolg geeft.

  4. janplezier schreef:

    Avatar van janplezier
    Zijn er twee islams, de een oorlogszuchtig en de ander tolerant en vredelievend? Volgens de
    Franse juriste en arabiste Anne-Marie Delcambre is dit een westers verzinsel om de
    onaangename waarheid niet onder ogen te hoeven zien: ,,Tussen islam en islamisme bestaat
    alleen een gradueel verschil. Het islamisme zit in de islam als het kuiken in het ei. Er is geen
    goede en slechte islam, zoals er ook geen gematigde islam bestaat. Gematigde moslims
    bestaan wel:, dat zijn degenen die een deel van hun geloof links laten liggen.’’

    Om de islam niet te hoeven betichten van geweld en terreur, hebben niet-islamitische
    westerlingen en sommige verwesterde moslims de term ’islamisme’ bedacht. Hiermee
    bedoelen zij een politieke, oorlogszuchtige ideologie die niets te maken zou hebben met de
    ware islam. Voor hen zijn er twee islams. De ene is verlicht, open, vredelievend, een
    godsdienst van liefde, tolerantie en vrede – en dit zou de godsdienst zijn zoals die door een
    overgrote meerderheid in alle rust wordt beleden. De tweede islam, het islamisme, is obscuur
    en in zichzelf gekeerd, sektarisch, fanatiek en oorlogszuchtig; een politieke, ontspoorde en
    zieke islam dus die niet te vergelijken is met de eerste, de ware, goede, gematigde, mystieke
    islam die de broeder is van het christendom en het jodendom, en die door zijn hoge graad van
    spiritualiteit vele niet-moslims aanzet tot bekering.

    Trouw De gematigde Islam bestaat niet: http://www.trouw.nl/krantenarchief/2006/08/19/2296171/De_gematigde_islam_bestaat_niet.html

  5. Marius van Artaaa schreef:

    Avatar van Marius van Artaaa
    @ Ina en Maria

    het ontleden wat ik bedoel is erop gericht om juist die waarheden, die voor de overtuigden echt zouden zijn, te toetsen en zo te authentificeren, waardoor geloof niet meer zo gemakkelijk weggewuifd kan worden als iets dat niet van dezelfde orde zou zijn als Kunst, Wetenschap en Filosofie…

    dat de waarheden niet alleen echt kunnen zijn, maar ook de werkelijkheid die ze voor de gelovigen inhouden…

    door de erkenning van de authenticiteit zullen geloofszaken politiek neutraal aan de orde kunnen komen, en daarmee de echte bedoelingen, motieven en liefde die achter de politieke stemmen, monden en machtstekens schuilt…

    het zou de politiek en het geloof stukken geloofwaardiger maken…

    kortom, het gaat me om een flinke draai in de kansen op een dialoog van mensen die het menen en de ander daarin geheel serieus nemen in wat zij menen, voor hen de waarheid is…

  6. George Knight schreef:

    Avatar van George Knight
    @Maria
    Aanbevolen. Ik hoop zeer dat in de praktijk van de islam zo’n derde weg levensvatbaar is. Vooralsnog zie ik in zowel de wetenschappelijke, institutionele als politieke islam weinig beweging in die richting. Ten hoogste in de marge op vrijplaatsen als Leiden en elders in de westerse wereld. Maar da’s een noodzakelijk begin.

    Sloterdijk lijkt de grenzen van de hermeneutiek te thematiseren. Inderdaad deconstructie, zoals jullie al opmerkten. De islam is daardoor niet zijn eigenlijke objectief. Zijn vermijding van het inhoudelijke en methodologische zwart-wit-denken is positief. Ondanks zijn indirecte insteek lijkt het een haalbare optie om de islam te verbreden. Om het neutraal te zeggen.

    In aansluiting op het thema van een ‘gematigde islam’. Maria, ken je verhaal van Munster en professor Muhammad -Sven- Kalisch? Wat is je oordeel over deze kwestie?
    http://prodomo.50webs.net/10/mission_impossible.html

  7. iris kijkt schreef:

    Avatar van iris kijkt
    "dan zou hij de in­druk wekken God op de schouder te willen kloppen en verklaren het geheel met hem eens" – Het lijkt er toch op dat fundamentalisten graag die positie innemen, waarmee ze nauwelijks verhullen dat ze daarmee maar al te graag zelf voor Allah spelen.Die automatische route naar een derde weg zie ik dus nog niet zo, als automatisme althans. Interessant boek,lijkt me, ik kende het niet.Wat die ‘domesticatie in de geest van de goede samenleving ‘betekent, begrijp ik hier niet direct overigens.

  8. janplezier schreef:

    Avatar van janplezier
    Hans Jansen Arabist

    Al jaren ligt er in elke bibliotheek en in haast elke boekwinkel in Nederland een boek waarin de joden
    drie keer voor apen worden uitgemaakt, en één keer voor zwijnen.
    Dat boek is de Koran. Het gaat om de verzen 2:65, 5:60 en 7:166.
    Ook over de ongelovigen, meer dan de helft van de Nederlanders, staan er in de Koran erg onaardige uitspraken.

    In elke vrome moslimse bibliotheek zijn bovendien boeken aan te treffen die betogen dat de
    meerderheid van de inwoners van de hel vrouw zijn. Dat een natie die door een vrouw wordt geleid,
    niet gelukkig kan zijn. Dergelijke wijsheden zijn in grote hoeveelheden te vinden in de officiële
    canonieke verzamelingen van gezegdes die aan de profeet Mohammed toegeschreven worden.
    In de handboeken van het moslims recht, ook overal te vinden en in tientallen talen vertaald,
    staat nog veel meer waar Nederlanders, blijkens hun stemgedrag bij verkiezingen, meestal ernstige
    bezwaren tegen koesteren: een vrouw die bekent buitenechtelijke geslachtsgemeenschap te hebben
    gehad, moet gestenigd worden. Al wie zich schuldig maakt aan het bedrijven van homoseksuele
    handelingen moet gedood worden. Wie wijn drinkt, moet stokslagen krijgen.

    Verder schrijft de Koran aan de gelovigen voor om “te strijden ook al is het met tegenzin”
    (2:216). In dit boek, dat volgens de moslims Gods eigen letterlijke woord is, lezen we ook: "Doodt hen
    [de ongelovigen] waar ge hen maar aantreft" (2:191). Het is geen drukfout, het wordt nog twee keer
    herhaald, in Koran 4:89 en 4:91.

    Er is desalniettemin een groot verschil tussen de Koran en de bijbel, althans in de manier
    waarop die beide boeken door de gelovigen gebruikt worden. De Koran wordt door groepjes moslims
    als een soort jachtacte gezien die hen door God zelf is uitgereikt en die hen het recht geeft om nietmoslims
    te vermoorden. Dat heeft geleid tot een reeks van aanslagen waarvan de aanval op Amerika
    van 11 september 2001 tot op heden de beroemdste en de grootschaligste is geweest. Onder de
    kleinere aanslagen tellen we bijvoorbeeld de moord op Sadat, 1981, of die op de columnist Farag Foda
    in Cairo, juni 1992. Natuurlijk zijn er ook talloze moslims die de Koran niet als een jachtacte
    beschouwen, maar van het kleine of grote aantal moslims dat de Koran, en de rest van de islamitische
    heilige boeken, wel zo beschouwt, heeft de rest van de planeet veel last.

    Binnen de kerken lopen al heel lang geen serieuze predikanten meer rond die de bijbel als een
    jachtacte beschouwen die het vermoorden van andersdenkenden niet alleen toestaat maar zelfs
    opdraagt. Wat de islam aangaat is dat minder duidelijk. Er is in ieder geval een richting binnen de
    islam, die van de Wahhabieten, die uit geldgebrek vanaf het moment van de stichting van de beweging,
    rond 1750, tot aan de vondst van aardolie, een mooie hobby heeft gemaakt van het beroven en zo
    nodig vermoorden van andersdenkende moslims (want niet-moslims waren er binnen hun werkterrein,
    het Arabische schiereiland, al heel lang niet meer te vinden).

  9. Ruud Zweistra schreef:

    Avatar van Ruud Zweistra
    Zoals al betoogd door diverse anderen: een gematigde islam bestaat niet. Wel bestaan er moslims die op het eerste gezicht hun godsdienst niet al te serieus nemen.

    Maar waar het uiteindelijk om gaat is dit: stel de gematigde moslim krijgt te maken met de volgende keuze:

    Een moslim-crimineel breekt in bij zijn niet-moslim buurman, en vlucht zijn huis binnen. Voor wie kiest de gematigde moslim: De moslim-crimineel of de niet-moslim buurman?

    De vraag stellen is hem beantwoorden, zoals gebleken is in het geval-Roosendaal, waarin Nederlandse gematigde moslims onderdak en een vluchtweg hebben verschaft aan Marokkaanse moslims die mede-daders waren van de aanslagen in Madrid.

  10. R. Kruzdlo schreef:

    Avatar van R. Kruzdlo
    Ik heb het boek(en) gelezen. “Kritiek van de cynische rede” gaat over het hondse dat terug moet komen. En over zijn andere boeken heb ik een een blogje geschreven.

    Sloterdijk vind dat iedere godsdienst meer aanhang krijgt als ze de strijdbijl begraven. Ze kunnen blijven bestaan zonder elkaar te bevechten. Dat is de strekking van zijn boek.

    Groet Robert Kruzdlo

  11. Ruud Zweistra schreef:

    Avatar van Ruud Zweistra
    Hier valt een paar keer de term "hermeneutiek", en uit nieuwsgeirgheid heb ik er even de Wikipedia op nageslagen:

    Hermeneutiek (Grieks: ἑρμήνευειν; ‘uitleggen’, ‘vertalen’) is een begrip dat in de filosofie verschillende invullingen heeft gekregen. De term hermeneutiek is waarschijnlijk voor het eerst gebruikt door de Griekse dichter Homerus (circa 800 v.Chr.) en bedoelt de uitleg en vertaling van berichten die door de goden der Griekse mythologie aan mensen werden gegeven. Homerus beroept zich daarbij op de God Hermes.

    In de Oudheid was zij voor de Sofisten de kunst om op een juiste wijze redevoeringen te houden. In Plato’s dialogen was hermeneutiek de methode waarmee Socrates probeert grip te krijgen op het transcendente ‘zijnde’, de vormen der ideeënwereld, door middel van ‘lagere’ zaken zoals het dagelijks leven en specifieke redeneringen. Het neoplatonisme met zijn getallenmystiek verstond hermeneutiek als de kunst de werkelijkheid op juiste wijze in getallen uit te drukken.

    Met Maarten Luther (1483-1546) kwam een wending van het louter vertalen naar een algemene theorie van de ervaring van het menselijke denken. Het eerste aspect van deze theorie is dat een tekst niet te ‘verstaan’ is zonder de auteur, deze moest als medemens worden begrepen. Het tweede gezichtspunt behelst de beperktheid van de menselijke rede.

    In de moderne filosofie moet beroep worden gedaan op Wilhelm Dilthey (1833-1911) die de hermeneutiek helemaal van karakter deed veranderen. Zij is niet meer een kunst van het lezen van een tekst in de samenhang van ontstaan in correlatie tot de auteur, maar de leer van het leven zelf. Het ‘Verstehen’ is het bepalend element van de zijnswijze van het menselijk bestaan als oorspronkelijk begrijpen dat ieder mens is meegegeven als bestemdheid alles een zin te moeten geven.

    Commentaar:
    Wat ik hieruit destilleer is dat hermeneutiek een combinatie is van "lezen", en dat dan vertalen naar "mystieke" begrippen, waarbij "mystiek" staat voor zaken die de mensen niet begrijpen, zoals "het leven zelf" of in een bekende vorm: "Das Wesen des Dasein".

    Vervolgens drong er zich een associatie in mijn hoofd op naar de term "to waffle", die ik ook heb opgezocht:

    The term waffle, particularly outside of the U.S., denotes language without meaning; blathering, babbling, droning. One might waffle throughout an essay or a presentation, when not having enough material or needing to fill in time. Etymologists say the term was derived from waff, a 17th-century onomatopoeia for the sound a barking dog makes, similar to the modern woof. Although the relationship between a dog’s bark and indecisiveness is not entirely clear, the speculation is that the words of a waffler have no more meaning than a dog barking.

    VervolgRZ:

    Zou één van de protagonisten van de hermeneutiek mij kunnen uitleggen wat het verschil is tussen deze twee termen?

  12. George Knight schreef:

    Avatar van George Knight
    @Ruud
    Diegenen van ons die een taal of cultuurwetenschap hebben gestudeerd weten dat het begrip interpretatie daarbij hoort. Ik herinner me nog levendig een docent 17de eeuwse Nederlandse taalkunde die de groep studenten deed schrikken door zijn commando ‘expliciteer die passage’. Dus, benoem de details apart en in hun onderlinge relatie en leg de betekenis uit. Dat betrof dan het interpreteren van een tekst van Hooft, Vondel of de favoriete dichter van de docent, Heiman Dullaert.

    Wat ik ervan begrijp is dat het ontwerpen van een theorie van de interpretatie, hermeneutiek wordt genoemd. Dat gaat dus sowieso verder dan het lezen van een tekst alleen, al of niet gerelateerd aan een totaal. Maar je hebt gelijk, zoals overal in de wetenschap bestaan er stromingen en scholen die er verschillend tegenaan kijken.

    Je stelt de hermeneutiek tegenover een empirische benadering. Het verstaan gaat in die visie in op een buitenwetenschappelijke interpretatie. Dat is een vraag naar de grens aan te interpretatie en de hermeneutiek. Niet volgens een procedure, maar als een fundamentele vraag naar de aard van de objecten. Dat lijkt me te raken aan de filosofie van de natuurwetenschappen. Jou ongetwijfeld vertrouwd.

    Je vergelijking tussen je opvatting van hermeneutiek en ‘to waffle’ lijkt me hoofdzakelijk uit te gaan van het beleven, en minder vanuit het willen verstaan om daar een gepaste uitdrukking aan te geven. Met andere woorden, het is deels waar wat je zegt. Maar hermeneutiek dient breder opgevat te worden. De vergelijking met de flip-flop of bistabiele multivibrator ligt naar mijn idee niet minder voor de hand dan die met het wafelen.

  13. Maria Trepp schreef:

    Avatar van Maria Trepp
    @George: “In aansluiting op het thema van een ‘gematigde islam’. Maria, ken je verhaal van Munster en professor Muhammad -Sven- Kalisch? Wat is je oordeel over deze kwestie?”
    Ik beloof hierop terug te komen, maar ik heb het ontzettend druk. Niet later dan aanstaande zondag zal ik nog hieronder reageren…

    @Iris kijkt: “Wat die ‘domesticatie in de geest van de goede samenleving ‘betekent, begrijp ik hier niet direct overigens.”
    Nee daar ben ik niet uitvoerig op ingegaan, als je op mijn link klikt kan je zelf in de Sloterdijk tekst meer lezen.
    Sloterdijk gaat het erom het grijze van de institituties, dus ook van kerk en bureuacratie te benutten om het “heilig vuur” minder groot te laten branden.
    Ikzelf ben net als Sloterdijk altijd een verdediger van de instituties als het erom gaat overdreven en gevaarlijke emoties te regelen.
    Aan de andere kant is het af en toe ook nodig om domesticatie op te breken, en het grijs weer van kleur te voorzien. Er zijn twee tegengestelde bewegingen nodig. Ook al is dat moeilijk om te begrijpen of te leven.
    @Jan Plezier, Hans Jansen is een enorm rechtse kerel en tegenstander van Nasr Abu Zayd. Ik heb geen enkele sympathie voor hem. Zie http://www.vkblog.nl/bericht/156173/Nasr_Abu_Zayd_en_zijn_tegenstanders

    @Zweistra over de hermeneutiek: je had heel simpel mijn eigen Wikipedia-link kunnen volgen.
    Zoals alles en alle richtigen in de filosofie, kent ook de hermeneutiek idioten. Dat is zo.
    Belangrijk is dat elke tekst in context moet worden gelezen, en dat teksten niet bestaan zonder de mensen die ze lezen.
    Sloterdijk zegt dat de koran lelijke versen bevat, maar hij stelt voor, dat de islam nu hetzelfde moet doen als het christendom: de ouderwetse tekst gewoon ten dele negeren.
    Maar dan roept Hans Jansen: “Heeee dat mag niet!!Koran is koran is koran!!!!”
    Tsja. Zo komen we mensen dus niet goed voruit. En we willen toch ene wereld met meer vrede, of niet Ruud? Dat wil jij toch ook?

    @Krudzlo, dank, klopt wat je schrijft…

    @dank George over de hermeneutiek voor Ruud.

  14. Ruud Zweistra schreef:

    Avatar van Ruud Zweistra
    @George,
    Een verhelderende uiteenzetting – vooral dat deel over de flipflops…

    Maar ik zit nog wel met het volgende probleem: Zonder interpretatie is wat op papier staat een betekenisloze reeks inktvlekken. De moderne psychologie leert dat tussen die betekenisloze reeks inktvlekken en het menselijke bewustworden van eventueel ermee corresponderende begrippen, al talloze vormen van interpretatie plaatsvinden.

    Ook bij de student die in de collegezaal zit.

    Mijn vraag is dus: waarin verschilt de hermeneutische vorm van interpretatie bedreven door de docent van die reeds bedreven door de studenten?

  15. P.H.M. van de Kletersteeg schreef:

    Avatar van P.H.M. van de Kletersteeg
    De multiculti’s gaan uit van een verkeerde premisse: we zouden de islam en moslims moeten verwelkomen.
    Waarom? normaal laat ik alleen mensen binnen waar ik zelf ook welkom ben.

    Dan is er een kwestie van eiligheid en van sociale gewenstheid.

    De islam in westeuropa is netzo gewenst en netzo bijdragend tot veiligheid en sociale ontwikkeling als een bloeiende bewapende nazi beweging in Israel.

    Van de islam is niets goeds te verwachten; wat de theoretische beschouwingen ook zijn.
    Het behelst een groot risico; ook van "gematigde moslims".

    Kijk om je heen; Irak Iran, jemen, Pakistan, Afghanistan, Somalie,Algerije.
    Kijk hoeveel mensen er per dag om zeep worden gebracht uit naam van zijne heiligheid de psychopaat.

    Vraag je het volgende af:

    –wil je als vrouw slechter leven dan nu een varken in nederland?
    –wil je als vrouw als hoer behandeld worden?
    –willen we middeleeuwse rechtbanken, publieke executies?
    –welvaart inruilen voor achtelijkheid?

    Tja, dan moeten we de islam omarmen en verwelkomen.

  16. P.H.M. van de Kletersteeg schreef:

    Avatar van P.H.M. van de Kletersteeg
    heeft niets met hermeneutiek te maken…

  17. An van den burg schreef:

    Avatar van An van den burg
    janplezier.

    Hans jansen?

    Dus als je toevallig Arabisch hebt gestudeerd, mag je de dingen zeggen die Hans jansen zegt?

    Kom eens met iets nieuws, i.p.v. oubollige herhalingen van ene Jansen!

    Ik vind jou een papgaai!! Een in een kooi dan!!!!

  18. George Knight schreef:

    Avatar van George Knight
    @Ruud
    Je sluit aan bij een definitie van de narratologie. Mensen hebben de behoefte om uit losse data een verhaal te maken. Je kunt zeggen dat je bij het zien van de film op het grote doek je eigen film in je hoofd maakt. Toeschouwers vullen dan de gaten in het verhaal op met aannames die ze bijstellen naargelang de ontwikkelingen op het grote doek. Trial and error, als het ware. Het succes van de whodunit-detective komt niet uit de lucht vallen. In dit genre wordt het filmkijken als verschijnsel gecombineerd met het thema van de vertelling zelf.

    Een kunstuiting als een film of boek is begrensd in tijd en ruimte. In het dagelijkse leven komt het in minder geconcentreerde vorm voor. We kunnen gewoonweg niet meer stoppen ergens een betekenis aan te geven. Pas onze dood of een neurologisch defect maakt er een definitief einde aan.

    Je vraagt waarin de door docent bedreven hermeneutische vorm van interpretatie verschilt van die van de studenten. Het rondmaken van het verhaal drijft beide partijen op een basisniveau. Het prikkelt hun interesse, hun nieuwsgierigheid en hun speurzin. Maar daarbovenop is de docent de vakman die het theoretische gereedschap heeft om het proces te benoemen, te duiden en inzichtelijk te maken.

    Waarbij het de vraag is of de analogie met een pianospeler met verkeerde vingerzetting opgaat. Die opnieuw moet leren spelen. De vraag is, zijn er studenten die verkeerd hebben leren interpreteren, zichzelf als het ware in de weg zitten en daarom het theoretische niveau van de docent nooit zullen halen?

  19. Maria Trepp schreef:

    Avatar van Maria Trepp
    Ruud, Kletersteeg, vergeet de moeilijke woorden die jullie toch niet snappen.

    Interpreteer de koran in zijn historische context en sta toe dat de moslims en hun islam gaat veranderen.

  20. An van den burg schreef:

    Avatar van An van den burg
    Satuka, bericht aan jou op blog Mihai van 15 aug.

    18.20 uur. 17/8 2009.

    Satuka:

    Non sequiture? Ik konstateer slechts dat jij een in het leven geroepen probleem, want nog steeds is de kern van "het probleem"niet door jou aangetoond, steeds meer uitvergroot en daarbij een werkelijkheid creëert die eigenlijk niet bestaat!

    En eigenlijk zie ik daar niemand de vinger opleggen!

    Het hele gedrocht van "problemen van moslims en immigranten" is een vulnificus incessabille!

    Je weet heel goed wat ik bedoel:

    Het retractemus suspectam van Wilders, slechts een ophitser in tijden van onzekerheid noemt men ook wel `n Quintus F. Calenus!

    Groetjes, An.

  21. Maria Trepp schreef:

    Avatar van Maria Trepp
    Beste mensen ik kan mogelijk morgen en de komende dagen niet veel reageren, maar zal in ieder geval in het weekeinde alles nog doorlopen, als ik er eerder niet aan toe ben gekomen.
    groeten

  22. joost tibosch sr schreef:

    Avatar van joost tibosch sr
    In alle bijdragen mis ik tot nu het besef, hoe verrassend het nieuwe inzicht van monotheisme was in een -voor ons bijna niet te begrijpen- wereld van veelgodendom. Het joodse monotheisme drong heel geleidelijk binnen in de godenwereld van het oude Akkad, Egypte en Palestina, en ging zich zich steeds duidelijker profileren in de godenwerkelijjkheid van Babylon en het helleense wereldrijk. Dat joodse moniotheisme werd aangevuld en versterkt door de christelijke versie ervan, het Abbageloof van Jezus, die het’ romeinse wereldrijk en later de Europese stammen/volkeren overspoelde. De islamversie van het joodse monotheisme, overgave aan Allah, doorbrak het polytheisme van de arabische stammenwereld . En overal gebeurde dat in de tijdgebonden vorm van gelijkhebberij en daarbij gepaard gaand geweld… maar ook overal zag je angst voor een godenwereld verdwijnen en soms dat mensen,stammen,volkeren in en na alle geweld toch één werden. Hermeneutisch gezien is in dat eeuwenlange proces die langzame groei naar eenheid belangrijker dan de geweldsvormen, waarvan we nu steeds duidelijker gaan zien dat die echt tot het verleden (moeten!)behoren, Al onze tijdgenoten die toch die oude weg kiezen van gelijkhebberij en geweld – in welke levensbeschouwing ze zich ook bevinden- , moeten beseffen dat ze nu echt het grote risico lopen de (hermeneutische) weg naar toekomst met wereldeenheid te blokkeren!

  23. J de Kat schreef:

    Avatar van J de Kat
    Naar mijn idee is Sloterdijk met zijn gefilosofeer over het geloof nog geen stap verder gekomen dan Nietzsche. Zijn proza houdt zich bezig met het ex tempora vergelijken van religieuze verabsoluteringen en dwalingen. Een truukje dat in het geschiedenisonderwijs na de oorlog werd ingevoerd om te voorkomen dat het vak samen met aardrijkskunde zou verdampen in "wereldoriëntatie".
    God is achter de horizon verdwenen, leerde Büchner (Lenz). Nietzsche greep dat inzicht aan om hem dood te verklaren. Zijn grootste verdienste is in mijn ogen een grondige analyse van het monotheïsme, maar dat hoofdstuk slaan we nog steeds liever over.
    Sloterdijk heeft daar naar mijn idee nog geen zinnige letter aan toegevoegd. Misschien omdat hij, als een hydraulische sloopmachine van deze tijd, zich alleen bezig houdt met het gelovig fundamentalisme en de geschiedenis van het geloof buiten beschouwing laat. (Zie Graves.)

  24. An van den burg schreef:

    Avatar van An van den burg
    joost tibosch sr.

    Wat een mooie en leerzame reactie. Dank! An.

  25. Ruud Zweistra schreef:

    Avatar van Ruud Zweistra
    Maria Trepp 17-08-2009 20:07
    Ruud, Kletersteeg, vergeet de moeilijke woorden die jullie toch niet snappen.

    Reactie:
    Hartelijk dank, Maria, voor deze ronde zeer smakelijk lachen.

  26. Ruud Zweistra schreef:

    Avatar van Ruud Zweistra
    George Knight 17-08-2009 18:55

    Maar daarbovenop is de docent de vakman die het theoretische gereedschap heeft om het proces te benoemen, te duiden en inzichtelijk te maken.

    Waarbij het de vraag is of de analogie met een pianospeler met verkeerde vingerzetting opgaat. Die opnieuw moet leren spelen. De vraag is, zijn er studenten die verkeerd hebben leren interpreteren, zichzelf als het ware in de weg zitten en daarom het theoretische niveau van de docent nooit zullen halen?

    Reactie:
    Heel mooi. Maar dit geldt voor alle onderwijs.

    Ik vroeg naar de hermeneutiek.

  27. Ruud Zweistra schreef:

    Avatar van Ruud Zweistra
    joost tibosch sr 17-08-2009 23:52
    In alle bijdragen mis ik tot nu het besef, hoe verrassend het nieuwe inzicht van monotheisme was in een -voor ons bijna niet te begrijpen- wereld van veelgodendom. …Al onze tijdgenoten die toch die oude weg kiezen van gelijkhebberij en geweld – in welke levensbeschouwing ze zich ook bevinden- , moeten beseffen dat ze nu echt het grote risico lopen de (hermeneutische) weg naar toekomst met wereldeenheid te blokkeren!

    Reactie:
    Dus verenigt u allen onder God!

    Nee, verenigt u allen onder Allah!

    (vul op het stippellijntje weer talloze nieuwe hermeneutische vormen van massamoord en-doodslag in)

  28. Maria Trepp schreef:

    Avatar van Maria Trepp
    Jde Kat, van mij hoeft niemand van Sloterdijk te houden, en dat hij verder is gekomen dan Nietzsche vind ik ook niet, behalve dat S. het een en ander aan overdreven idiotie van Nietzsche eruit heeft gegooid, maar dat S. de geschiedenis van het geloof buiten beschouwing laat klopt gewoon niet. Hij schrijft heel veel over deze geschiedenis van het geloof en van het christendom, zowel in het genoemde boek alsook in de ‘Kritiek van de cynische rede’.

    dank J. Tibosch…al zal je Zweistra en consorten nooit overtuigen met welke woorden dan ook.

  29. FransGerard schreef:

    Avatar van FransGerard
    Beste Maria.

    Dank voor je posting over Peter Sloterdijks "Heilige Vuur". Ga zo door !
    Je weet dat ik om persoonlijke redenen -toenemende "vervreemding" van Nederlandse toestanden- in de discussies op webfora heb afgehaakt. Maar postings als de jouwe blijf ik met groot genoegen lezen.

    Na de recente terroristische aanslagen in Jakarta viel me weer eens op dat de overgrote meerderheid van de moslims hier terroristisch geweld zonder meer afzweert, ZONDER ongeconditioneerd in te stemmen met het huidige westerse gedachtengoed over mens, geloof en samenleving.
    Ik zie dat ook als een derde weg waarover je het hebt.

    De echte grote jihad wordt hier o.a. zichtbaar in de ramadan. Ik neem mijn petje af voor de opofferingen die gewone mensen (taxichauffeurs, bedienend personeels in hotels, winkels, resto’s en zo vele anderen) in deze periode ondanks de hitte en de stress van het moderne grote stadsleven in de tropen opbrengen.

    Ik ga dit keer proberen een klein beetje mee te doen. Hoop dat dat zal lukken. Uit solidariteit voor mijn moslim medeburgers hier. En om mijn eigen "vervreemding" op te heffen.

    P.S. Diep in mijn hart hoop ik ook dat mensen als Sloterdijk ook meer en meer de praxis in een moslimland als Indonesie zullen gaan betrekken in hun opinies, om het aan het MO en N-Afrika ontleende zwart-denken denken over de Islam nog verder te vergrijzen. Maar dat is misschien nog een brug te ver (of wat jou betreft een schot voor open doel ?).
    Ik zou hier graag de geschriften van de helaas te vroeg overleden islamgeleerde Nurcholis Majid willen aanbevelen.

    PS2: Tot slot: ik beperk mij tot deze ene reactie !

  30. An van den burg schreef:

    Avatar van An van den burg
    FransGerard.

    "de recente terroristische aanslagen in Jakarta ".

    En de nog steeds voortdurende terroristische aanslagen van het Westen in Afghanistan en Irak dan?

    Groet, An.

  31. Jan Bouma schreef:

    Avatar van Jan Bouma
    Al enige dagen is het rustig aan het front van diegenen
    die zeggen te zoeken naar de waarheden!

    Indien allen zich eerst zouden ontdoen van het eigen belang zo ware het wellicht mogelijk te vinden de
    algemene noemer van het gedeelde belang van allen. Men blijft echter spreken voor eigen parochie… Hetgeen men mij ook zal verwijten… ware het dat ik een "eigen parochie" zou hebben.

    Dat is niet zo.

    De sleutel voor de bevrijding ligt dus daar waar het hebben van geen eigen parochie
    de oplossing en het antwoord is. Ontdoe u van uw parochie! Ontdoe u van uw eigen belang!
    En spreek dan slechts namens diegenen die er ook geen aanspraak op maken.

  32. Maria Trepp schreef:

    Avatar van Maria Trepp
    "Al enige dagen is het rustig aan het front van diegenen
    die zeggen te zoeken naar de waarheden!"

    Waarheid! Ik zoek niet naar de waarheid; ik probeer een wereld te construeren of aan de constructie van een wereld mee te werken die een heel heel klein beetje rechtvaardiger is dan de huidige.

    En ver der zal het helaas nog een tijdje rustig blijven wat mij betreft, ik heb heel erg veel aan mijn hoofd in de echte wereld….
    Hartelijke groeten,
    Maria

  33. Jan Bouma schreef:

    Avatar van Jan Bouma
    Het is maar daar waar men de voorkeuren en de belangen legt… lieve Maria… Hartelijke groeten idem!

    (Filosofen onderscheiden kennelijk
    ook de echte en de onechte werelden!) hahahahha..

  34. curunir schreef:

    Avatar van curunir
    Leuk om erachter te komen dat Sloterdijk zo expliciet is ingegaan op de geschiedenis van de Islam en de relatie met fundamentalistische interpretaties.

    De discussie over de waarde van de uitkomsten die zijn methode van onderzoek oplevert woekert voort, ook aan de filosofiefaculteit(en). Dat de persoonlijke ervaring een kader en bron voor filosofische reflectie vormt is al bij de presocraten (die op basis van waarneming theoretiseerden over ontstaan en ordening van het universum) het geval. Zie Descartes, Pascal, Augustinus, Kierkegaard en wie niet al. Nietzsche revitaliseert deze traditie, maar richt zich vooral op het tragische in de cultuur. Een veelschrijver die steeds voor de allergrootste thema’s koos en (hoewel verklaard tegenstander van het ‘apodictisch perspectief’ van de geschiedgeschrijving) daar een soort titanenarbeid aan wilde verrichten.

    Voor mij is Sloterdijks kynisme heel schatplichtig aan Nietzsche en Heraclitus. En misschien wel evenzeer aan Foucault. Het boekje ‘Ervaring en Waarheid’ uit 1985 geeft een aardig overzicht van zijn methode:

    "..de boeken die ik schrijf vormen een ervaring, waarvan ik wenste dat ze telkens zo rijk mogelijk was. Een ervaring is iets waaruit men veranderd te voorschijn komt. Ik zou nooit de moed hebben mij aan het schrijven van een boek te zetten, waarin ik zou meedelen wat ik al heb gedacht. Ik schrijf juist omdat ik nog niet weet wat ik van een onderwerp dat mijn belangstelling trekt, moet denken.

    Terwijl ik het schrijf, verandert het boek mij; het wijzigt wat ik denk; elk nieuw werk verlegt de denklimieten die ik met mijn vorige boek had bereikt. In die zin vind ik mijzelf meer een experimentator dan een theoreticus, ik ontwikkel geen deductieve systemen die men op verschillende onderzoeksniveaus een vormig kan toepassen. Wanneer ik schrijf, doe ik dat vooral om mezelf te veranderen en om niet meer hetzelfde te denken als voorheen."
    (pp 7-8)

    Ik zie hier een sterke parallel met Sloterdijk, wiens boeken ook veeleer proberen de limieten van het denken te verbreden en een nieuw vocabulaire aan te rijken dan het formuleren van afgeschermde systemen van intellectuele ordening. Wat mij betreft is hij een interessante denker, die ook buiten zijn boeken in discussies ed. een denkbeweging met het publiek probeert te voltrekken. Dat maakt hem sympathiek.

Leave a Reply



Recente berichten

Categorieën

Tags

Archief