Wetenschap Kunst Politiek

‘Caféterras bij nacht’ van Van Gogh/ kleuren van de nacht

15 comments

In de tentoonstelling “Van Gogh en de kleuren van de nacht” ontbreekt  één uiterst belangrijk schilderij van Van Gogh: Caféterras bij avond, ook bekend als Terrasse du café le soir, Place du forum, 1888, het eerste werk, waarin Van Gogh een sterrenhemel als achtergrond schilderde.

Vincent van Gogh Caféterras bij avond,Terrasse du café le soir, Place du forum, 1888

Vincent van Gogh Caféterras bij avond,Terrasse du café le soir, Place du forum, 1888

Gisteren las ik met verbazing een interview in de NRC met Evert van Straaten, directeur van het Kröller-Müller Museum, waarin hij zegt:

“Het ‘Caféterras bij nacht’ van Van Gogh kon ik echt niet uitlenen voor de expositie Van Gogh en de kleuren van de nacht’ in het MoMA en Van Gogh. Daar hangen al vier of vijf andere schilderijen uit onze collectie, maar het terras heb ik hier nodig. Mensen komen van over de hele wereld naar het Kröller-Müller om dat te zien.”

Blijkbaar worden musea niet gecompenseerd voor het uitlenen van kunst ten behoeve van tentoonstellingen.
Het ‘Caféterras’ hoort absoluut in de tentoonstelling “Kleuren van de nacht” getoond te worden; het is een mijlpaal in de nacht- en sterrenschilderijen van Van Gogh.
Had het Van Gogh Museum dan geen andere Van Goghs kunnen uitlenen aan het Kröller-Müller Museum, ter compensatie?

Het was me opgevallen dat het “Caféterras” niet werd getoond in Amsterdam, maar ik had niet gechecked waar het hangt; ik ging ervan uit dat het in privébezit was en daarom niet getoond werd.

Over het ‘Caféterras  bij nacht’ schrijft Van Gogh aan zijn zus Wil:

“Ik ben bezig met een nieuw schilderij van een café bij nacht. Op het terras zijn kleine personen van drinkende mensen. Een grote gele lantaarn verlicht het terras, de straat heeft paarse tinten. De gevels van de huizen en een blauwe lucht met sterren en met een groene boom. Het is een nachtschilderij geworden zonder zwart maar met blauw en paars en groen en felle groene tinten en citroengeel. Ik vind het heerlijk om dit gelijk op de plaats te schilderen. Normaal maak ik eerst een tekening of schets maar nu wilde ik het meteen schilderen.”  “Ik heb er enorm veel plezier in ’s nachts ter plekke te schilderen. Het is de enige manier om eindelijk van die conventionele zwarte nacht af te komen. Een kaars alleen al kan ons de rijkste gelen en oranjes geven.” “‘Wij hebben behoefte aan vrolijkheid en geluk, aan hoop en liefde. Hoe lelijker, ouder, slechter, zieker, armer ik word, des te meer wil ik mij wreken met krachtige, goed gerangschikte, schitterende kleuren.”

De laatst zin vind ik schitterend. Van Gogh wil zich wreken met schoonheid.
Dat maakt de schoonheid van zijn schilderijen zo on-sentimenteel.

Tags: , ,

15 Responses to “‘Caféterras bij nacht’ van Van Gogh/ kleuren van de nacht”

  1. Jeroen de Baaij schreef:

    Avatar van Jeroen de BaaijTja, natuurlijk is het zonde dat het schilderij niet te zien is op de tentoonstelling, maar ik vrees toch dat je dit soort dingen altijd zal houden.
    Musea lenen hun topstukken nou eenmaal niet graag uit en daar is ook wel iets voor te zeggen. Ik kom niet graag in een museum om er binnen achter te komen dat hun topstukken ergens anders zijn.

  2. Zwollywood schreef:

    Avatar van ZwollywoodPrachtig. Ik kom later alles lezen….Ik heb de maan op Madeira gefotografeerd….en de zonsopkomst….Later plaats ik die afbeeldingen….nu eerst naar buiten.

  3. jan bouma schreef:

    Avatar van jan boumaVan Gogh behoort tot het erkende communale en culturele erfgoed der mensheid; ik heb er dan ook geen probleem mee om zijn topstukken, die ik toch al kende…, dat die "ergens" anders ter wereld worden tentoongesteld.

    Overigens verkreeg men de betiteling "topstukken" van Van Gogh die mondiale erkenning pas NA zijn dood… Het onderscheidend vermogen van de mensheid wordt hierdoor ook weer tot nul gereduceerd want waareom zou de kunstenaar eerst dood moeten zijn? Dit inzichtelijke feit beseft echter nog niemand!

    @Maria…; de tijd dringt. Wanneeer ga jij ‘ns wat doen aan mijn eeuwigheidswaarde ZONDER dat ik daarvoor eerst dood moet gaan???? Je herkent mijn grappenmakerijen… Groet! JB

  4. George Knight schreef:

    Avatar van George Knight@Maria
    "Blijkbaar worden musea niet gecompenseerd voor het uitlenen van kunst ten behoeve van tentoonstellingen."

    Ja en nee. Het is een kwestie van ruilverkeer. Een museum met een grote eigen collectie kan uitlenen en daar iets voor terug vragen.

    Dat speelt als men een grote tentoonstelling wil inrichten en buitenlandse -soms: binnenlandse- bruiklenen nodig heeft. Dan kijkt men in onderling overleg welke tegenprestatie geleverd kan worden. Plat gezegd, museum A leent collectie-A stuk uit en museum B krijgt daar collectie-A stuk als bruikleen voor terug.

    Mogelijk is ook dat een gehele tentoonstelling van een museum, of een samenwerkingsverband van musea, verkocht wordt aan derde museum of kunstinstelling. Dat vraagt men een uitkoopsom, een ‘fee’. Dat kan in de honderduizenden euro’s lopen.

    Kunsthallen zonder collectie zijn vaker dan musea met een eigen collectie aangewezen op dit soort inkopen van tentoonstellingen.

    Wat Evert van Straaten zegt vind ik logisch klinken. Het is altijd de afweging voor de directie en conservatoren van een museum of ze een gevraagd werk willen uitlenen. Dat wordt per werk uitvoerig besproken. Het hangt af van de persoonlijke contacten, tegenprestaties, verzekeringswaarden, kwestbaarheid van het specifieke werk en de vervangbaarheid door andere collectie A-stukken in de vaste collectie.

    Ongewoon is niet dat op diplomatiek en politiek niveau door musea wordt gelobbyed om een buitenlandse bruikleen los te krijgen. In Utrecht speelt nu zoiets met een Italiaanse bruikleen voor de Jan van Scorel tentoonstelling.
    Reactie is geredigeerd

  5. maria schreef:

    Avatar van mariaJan, grappenmaker, is het niet beter dat ik iets heb gedaan aan je huidige waarde als mens door jou herhaaldelijk te ontmoeten???

    George, dank voor gedegen bijdrage.
    Maar: "Dan kijkt men in onderling overleg welke tegenprestatie geleverd kan worden. Plat gezegd, museum A leent collectie-A stuk uit en museum B krijgt daar collectie-A stuk als bruikleen voor terug.

    Precies dat is mijn vraag: waarom is dat niet gedaan? Het Van Gogh museum heeft genoeg in de hand voor tegenprestaties!
    Reactie is geredigeerd

  6. George Knight schreef:

    Avatar van George Knight@Maria
    Wat moet het Kröller-Müller Museum met zijn uitgebreide Van Gogh collectie nou als tegenprestatie van het Van Gogh museum vragen? Een Monet, Manet, Millet, Millais of misschien een mooie Maria? Mmmmmmmm…

  7. Jezzebel schreef:

    Avatar van JezzebelPrachtig schilderij, je hoort de paardenkoets dichterbij komen.

    Die laatste zin van Van Gogh aan zijn zus vind ik ook prachtig, maar ik zie daar niet ‘zo on-sentimenteel’ in, wraak lijkt mij een prachtige emotie. 🙂

  8. maria schreef:

    Avatar van maria@George, "Wat moet het Kröller-Müller Museum met zijn uitgebreide Van Gogh collectie nou als tegenprestatie van het Van Gogh museum vragen"
    Nou, bijvoorbeeld alle lente-Van Goghs , appelbloesem enz.

    @Jezzebel, het woordje "sentimenteel" is zeer belangrijk bij van Gogh, die graag sentimenteel wilde zijn.
    Ik gebruik het woordje anders, ik bedoel met sentimenteel "simpel-eendimensioneel-emotioneel-positief"- dat wilde Van Gogh met zekerheid niet zijn.

    Let wel, zijn wraak hier is onpersoonlijk… een soort van Prometheus-gevoel, denk ik.

  9. Jezzebel schreef:

    Avatar van Jezzebel@Maria, dank voor je uitleg, ja, ben ik met je eens. 🙂

  10. Blew schreef:

    Avatar van BlewMooi, je geeft Van Gogh ‘kleur’!

  11. Zwollywood schreef:

    Avatar van ZwollywoodNa mijn vakantie op Madeira wist ik niet direct welk boek ik in de boekenweek zou kopen.

    Mijn keuze is gevallen op Vincent en Japan….misschien wel dank zijn jou logs alhier.

    Op dit moment snuif ik alles op van Van Gogh. Ik wil ook naar ‘Kleuren van de nacht’ gaan.
    Tijden herleven. Al wel 25 of 30 jaar geleden namelijk liep ik al in het van Gogh museum….en had ik posters aan de muur als ´appelbloesem, bedroom en een poster van bovengetoond terras´.

    Destijds plakten we die posters op hardkartonnen platen met aan de achterzijde een haakje om het op te hangen.
    Alle posters ben ik bij verhuizing kwijtgeraakt.
    Van Gogh herleeft en een aantal posters zullen opnieuw worden aangeschaft …ook het boek zal worden gekocht.
    Malevich heeft evenzeer mijn belangstelling.

    Reactie is geredigeerd

  12. maria schreef:

    Avatar van mariaErg leuk Zwollywood!
    Ik houd ervan een thema goed uit te diepen, en ik ga verder met Van Gogh. Toevallig ben ik (samen met iemand die hier ook op het blog rondspookt) over het graf van Van Goghs moeder gestruikeld.. en ik heb een leuk blog over haar in voorbereiding. Bovendien wil ik nog op het thema sentimentaliteit en naturalisme bij Van Gogh terugkomen.

    Malevich is extreem interessant voor mij.
    Maar die laat ik voorlopig over aan jou.
    Reactie is geredigeerd

  13. Jezzebel schreef:

    Avatar van Jezzebel@Maria, nog even, het heeft niet precies met de kleuren van de nacht te maken, maar ik dacht dat deze http://www.ashkaranisa.com/vangogh.html jou ook wel zou interesseren.

  14. maria schreef:

    Avatar van mariaErg leuk, ik krijg er zin in om ook zoiets uit te halen…

  15. Jezzebel schreef:

    Avatar van Jezzebeldat dacht ik al 🙂

Leave a Reply



Recente berichten

Categorieën

Tags

Archief