Wetenschap Kunst Politiek

Anna Cornelia van Gogh-Carbentus, de moeder van Vincent van Gogh

27 comments


Op de Leidse begraafplaats Groenesteeg het graf van Anna van Gogh-Carbentus.

Ik vroeg me af wie Anna van Gogh-Carbentus was, en of zij wel op de schilderijen van Vincent voorkwam.

De biografie van Pilip Callow, ‘Vincent van Gogh, een leven’ vertelt het een en ander over haar.

“Vincents moeder, Anna Carbentus, was uit beter hout gesneden. Nadat zij haar kinderjaren had doorgebracht in Den Haag, toen een levendige handelsstad, moet zij het uitgestrekte landschap met zijn ontoegankelijke moerassen [Brabant] als een schok hebben ervaren. Dat geldt ook voor de ruwe plattelandsbevolking: dat waren geen eerzame burgers, maar lieden die af en toe op onheilspellende wijze opdoemden, mensen die tijdens een misplaatst bezoek tekeergingen als wanordelijke bees­ten, gebonden als ze waren aan hun land, zonder enige gratie en zon­der te weten hoe zich fatsoenlijk te gedragen. De onbuigzaamheid van de calvinisten uit het noorden was hun nog geheel onbekend. Er kwam hier misdaad voor: gewelddadige vechtpartijen, losbandig gedrag. Haar man, die op zijn 27ste was geïnstalleerd, voelde zich na twee jaar nog niet op zijn gemak. Niemand weet wat zijn vrouw van de situatie vond. Ze zal zich hebben teruggetrokken en angsten hebben gekend. Echt jong was ze niet meer. Maar ze was een vastberaden vrouw.

Ten tijde van hun huwelijk was ze 32, drie jaar ouder dan Theodorus [haar man, predikant]. Ze had zich toen als zo’n beetje verzoend met het idee dat ze onge­trouwd zou blijven maar trad uiteindelijk toch – als de laatste van de drie zusters – in het huwelijk. De oudste zus was de vrouw van predi­kant Stricker, een Amsterdams geestelijke van aanzien. De jongste zus was getrouwd met de broer van Theodorus, de hiervoor genoemde Vin­cent. Deze oom Cent, de favoriete oom van de toekomstige schilder en zijn brocr Theo. zou zich later, in 1858, aansluiten bij een grote kunst­handel, Goupil & Cie. die zich al snel zou ontwikkelen tot de grootste keten van kunsthandels in Europa. […]

Vincents eerste biograaf, de weduwe van Theo, deelt ons mee dat Anna Carbentus veel van de natuur hield en zelfs een toegewijde plantkundige was, die alles wist van bloemen en planten. Wat karakter betreft was ze nauwelijks passief of teruggetrokken te noemen, wat haar man duidelijk wel was. Integendeel: ze was extravert, vrolijk, ze praatte veel en schreef veel brieven. Ze wilde uit haar nieuwe leven halen wat erin zat, hoe weinig veelbelovend dat er ook uitzag. Ze wilde zich vooral bewijzen als echtgenote en moeder. Het schijnt dat ze ook op artistiek gebied haar mannetje stond, en het bewijs daarvan is in­middels zichtbaar. Een familiealbum, dat pas in 1956 werd ontdekt, bevat een aantal van haar schetsen. Op een van de aquarellen van haar hand die bewaard zijn gebleven, zijn viooltjes, vergeet-mij-nietjes, la­thyrus en lelietjes-van-dalen in een mand te zien. Duidelijk is dat ze zonder meer over talent beschikte. Ze breide met tomeloze energie en ging met Theodorus mee wanneer hij de zieken bezocht, bewust als ze zich was van haar plicht. Ze maakte eten klaar voor de armen en deelde dat uit, of het nu protestanten of katholieken betrof.

Maar ineens voltrok zich een ramp. Elf maanden na haar huwelijk werd een zoon geboren, Vincent Willem. Het kindje werd dood gebo­ren.” ( p 28 f.)

Precies een jaar later werd Vincent van Gogh geboren, in de schaduw van het dode broertje Vincent.



Ditt portret van zijn moeder maakte Vincent van Gogh na een foto, in Arles 1888.



 

Hoger beroep moet sneller

no comment

James Ensor en de maskers

no comment
James Ensor, Intrige, 1911

James Ensor, Intrige, 1911


Maskers fascineren mij als een van de associatieve links tussen volkenkunde en kunst, maar ook tussen lage en hoge kunst, schilderkunst, beeldende kunst, literatuur en toneel.

James Ensor, die nu getoond wordt in het Haagse Gemeentemuseum, was de grote schilder van de maskers. Bij hem geen exotische volkenkundige maskers, maar carnavalmaskers. In een vroeg schilderij van 1880 laat hij carnavalsmaskers naar een “primitive” kijken- een ironisch commentaar?

 



Ensors maskers zijn paradox: ze verhullen niet, maar onthullen de heimelijke emoties verborgen achter de burgerlijke façade. Hier Ensor zelf met zijn verenhoed tussen de maskers.

 

James Ensor, Portret van de schilder omringd door maskers

James Ensor, Portret van de schilder omringd door maskers

James Ensor, Portret van de schilder omringd door maskers

Ensor en de maskers 1935

Ensor en de maskers 1935

Ensor en de maskers 1935

Lees het boeiende essay Masker, mensch en kunst door A.M. Hammacher, en kijk naar schitterende Aztekenmaskers op mijn blog.

 

Maria Trepp

.

james_ensor-portret_van_de_schilder_omringd_door_maskers.jpg

‘Caféterras bij nacht’ van Van Gogh/ kleuren van de nacht

15 comments

In de tentoonstelling “Van Gogh en de kleuren van de nacht” ontbreekt  één uiterst belangrijk schilderij van Van Gogh: Caféterras bij avond, ook bekend als Terrasse du café le soir, Place du forum, 1888, het eerste werk, waarin Van Gogh een sterrenhemel als achtergrond schilderde.

Vincent van Gogh Caféterras bij avond,Terrasse du café le soir, Place du forum, 1888

Vincent van Gogh Caféterras bij avond,Terrasse du café le soir, Place du forum, 1888

Gisteren las ik met verbazing een interview in de NRC met Evert van Straaten, directeur van het Kröller-Müller Museum, waarin hij zegt:

“Het ‘Caféterras bij nacht’ van Van Gogh kon ik echt niet uitlenen voor de expositie Van Gogh en de kleuren van de nacht’ in het MoMA en Van Gogh. Daar hangen al vier of vijf andere schilderijen uit onze collectie, maar het terras heb ik hier nodig. Mensen komen van over de hele wereld naar het Kröller-Müller om dat te zien.”

Blijkbaar worden musea niet gecompenseerd voor het uitlenen van kunst ten behoeve van tentoonstellingen.
Het ‘Caféterras’ hoort absoluut in de tentoonstelling “Kleuren van de nacht” getoond te worden; het is een mijlpaal in de nacht- en sterrenschilderijen van Van Gogh.
Had het Van Gogh Museum dan geen andere Van Goghs kunnen uitlenen aan het Kröller-Müller Museum, ter compensatie?

Het was me opgevallen dat het “Caféterras” niet werd getoond in Amsterdam, maar ik had niet gechecked waar het hangt; ik ging ervan uit dat het in privébezit was en daarom niet getoond werd.

Over het ‘Caféterras  bij nacht’ schrijft Van Gogh aan zijn zus Wil:

“Ik ben bezig met een nieuw schilderij van een café bij nacht. Op het terras zijn kleine personen van drinkende mensen. Een grote gele lantaarn verlicht het terras, de straat heeft paarse tinten. De gevels van de huizen en een blauwe lucht met sterren en met een groene boom. Het is een nachtschilderij geworden zonder zwart maar met blauw en paars en groen en felle groene tinten en citroengeel. Ik vind het heerlijk om dit gelijk op de plaats te schilderen. Normaal maak ik eerst een tekening of schets maar nu wilde ik het meteen schilderen.”  “Ik heb er enorm veel plezier in ’s nachts ter plekke te schilderen. Het is de enige manier om eindelijk van die conventionele zwarte nacht af te komen. Een kaars alleen al kan ons de rijkste gelen en oranjes geven.” “‘Wij hebben behoefte aan vrolijkheid en geluk, aan hoop en liefde. Hoe lelijker, ouder, slechter, zieker, armer ik word, des te meer wil ik mij wreken met krachtige, goed gerangschikte, schitterende kleuren.”

De laatst zin vind ik schitterend. Van Gogh wil zich wreken met schoonheid.
Dat maakt de schoonheid van zijn schilderijen zo on-sentimenteel.

In de schaduw van Pipilotti Rist

no comment

Ik houd van schaduw, van schaduwspelletjes, van kleuren, van zeepbellen; van afvalmateriaal als kunst en van kunstwerken die toeschouwers uitnodigen om een deel van hen te worden.

De meest fascinerende installatie in de tentoonstelling
‘Elixir: het video-organisme van Pipilotti rist’ in het Museum Boijmans is daarom voor mij de ‘Apple Tree Innocent on Diamond Hill’, 2003, een projectie op gordijnen, met een grote tak van een boom, plus kleurloze en transparente verpackingsmaterialen.



De voorwerpen hangen aan een grote tak in de ruime. Ze vormen een gelaagd oppervlak voor lichtprojecties en bewegend beeld en werpen hun schaduw op de gordijnen erachter.
 



"Het belangrijkste is dat je van je schaduw houdt, omdat je schaduw het belangrijkste is", zegt Pipilotti in een van de kleine video’s waar zij zelf aan het woord is. Zij is Zwitserse en citeert hiermee duidelijk C.G.Jung, de Zwitserse psycholoog van de schaduw.

Toch is de tentoonstelling als geheel geen ode aan de schaduw,  maar integendeel een ode aan de trance die aan de werkelijkheid ontsnapt, ja de werkelijkheid met haar schaduwen veelal ontkent.

 "Elixir is een ‘Gesamtkunstwerk’ van negen ruimtelijke installaties van de Zwitserse videokunstenaar Pipilotti Rist. De plattegrond van de tentoonstelling doet denken aan een levend wezen met een maag, een hart en longen. Als een video-organisme is deze tentoonstelling gegroeid uit het levendige oeuvre van Rist
", zo de begeleidende tekst.

Helaas is deze plattegrond nergens te zien, en ook weet men in de tentoonstelling zelf niet waar men zich bevindt of welke de getoonde video’s zijn. Nergens een toelichting, nergens een tekst, en ook de suppoosten weten het niet. Wél kan men naar buiten lopen en in de catalogus kijken. Dáár en alleen daar bevindt zich een plattegrond.

Ik heb veel inspiratie voor eigen projecten opgedaan in deze tentoonstelling, al ben ik ook zeer kritisch. Het is allemaal vooral een warm bad in een uterus.

Dat kan soms erg goed uitkomen. Dus op een slechte dag, op naar Pipilotti!

[ Zie ook mijn blog "Ik ben de schaduw"]

en voor drie korte video’s uit de Rist-tentoonstelling mijn You Tube -account:

In de schaduw van Pipilotti Rist

23 comments

Ik houd van schaduw, van schaduwspelletjes, van kleuren, van zeepbellen; van afvalmateriaal als kunst en van kunstwerken die toeschouwers uitnodigen om een deel van hen te worden.

De meest fascinerende installatie in de tentoonstelling
‘Elixir: het video-organisme van Pipilotti rist’ in het Museum Boijmans is daarom voor mij de ‘Apple Tree Innocent on Diamond Hill’, 2003, een projectie op gordijnen, met een grote tak van een boom, plus kleurloze en transparente verpackingsmaterialen.



De voorwerpen hangen aan een grote tak in de ruime. Ze vormen een gelaagd oppervlak voor lichtprojecties en bewegend beeld en werpen hun schaduw op de gordijnen erachter.



Het belangrijkste is dat je van je schaduw houdt, omdat je schaduw het belangrijkste is“, zegt Pipilotti in een van de kleine video’s waar zij zelf aan het woord is. Zij is Zwitserse en citeert hiermee duidelijk C.G.Jung, de Zwitserse psycholoog van de schaduw.

Toch is de tentoonstelling als geheel geen ode aan de schaduw,  maar integendeel een ode aan de trance die aan de werkelijkheid ontsnapt, ja de werkelijkheid met haar schaduwen veelal ontkent.

“Elixir is een ‘Gesamtkunstwerk’ van negen ruimtelijke installaties van de Zwitserse videokunstenaar Pipilotti Rist. De plattegrond van de tentoonstelling doet denken aan een levend wezen met een maag, een hart en longen. Als een video-organisme is deze tentoonstelling gegroeid uit het levendige oeuvre van Rist
“, zo de begeleidende tekst.

Helaas is deze plattegrond nergens te zien, en ook weet men in de tentoonstelling zelf niet waar men zich bevindt of welke de getoonde video’s zijn. Nergens een toelichting, nergens een tekst, en ook de suppoosten weten het niet. Wél kan men naar buiten lopen en in de catalogus kijken. Dáár en alleen daar bevindt zich een plattegrond.

Ik heb veel inspiratie voor eigen projecten opgedaan in deze tentoonstelling, al ben ik ook zeer kritisch. Het is allemaal vooral een warm bad in een uterus.

Dat kan soms erg goed uitkomen. Dus op een slechte dag, op naar Pipilotti!

 

maria trepp

 

Maneschijn/Corot/Utagawa Hiroshige

13 comments

In de Van Gogh-tentoonstelling “De kleuren van de nacht” hangen ook veel schilderijen van andere schilders die Van Gogh hebben beïnvloed. Zoals bijvoorbeeld Camille Corot, met ‘Maneschijn‘ van 1865.

Camille Corot Mondschein

Camille Corot Mondschein, Natur und Traum

Vincent van Gogh had grote bewondering voor Corot, en sprak over een “Corot-stemming” die werd getypeerd door intimiteit en mysterieuze stilte.

Meer
over de invloed die Japanse prenten op Van Gogh hadden. Hier is “De Shoei brug” van 1862 te zien ( Utagawa Hiroshige II), met de volle maan;  een prent die ook in Amsterdam te zien is, en  in bezit was van Van Gogh, net als de prent daaronder met de Saruwakacho theaterstraat (Hiroshige) onder de volle maan.

Utagawa HiroshigeII, De Shoei brug


Saruwakacho theaterstraat (Hiroshige)

En als laatste een zelfportret van mij, gisteravond ( 11 maart 2009) onder de volle maan.

 

 

‘De Japanse kunst is iets als de primitieven, als de Grieken, als onze oude Hollanders, Rembrandt, Potter, Hals, Vermeer, Van Ostade, Ruisdael. Dat kent geen einde.’
Vincent van Gogh aan zijn broer Theo, Arles, 15 juli 1888

 

Shakespeare Naar het u bevalt/ As you like it

17 comments

Ik zag ineens dat er in de bomen langs de weg brieven hingen.
Ik maakte eentje open.

De enveloppe was niet dicht geplakt, alleen dichtgevouwen. Er stond:

“Dit leven vindt, bevrijd van s’werelds woelen,
In bomen tongen en in beekjes boeken,
Wijsheid in stenen, goed in alle dingen.”

Klinkt goed, dacht ik, schreef het op in mijn agenda, en stopte het briefje terug in de enveloppe.



In de volgende brief stond:


“Wij, getrouwe geliefden, maken zonderlinge bokkensprongen; maar zoals alles in de natuur sterfelijk is, zo ook is de verliefde natuur dodelijk dwaas.”

Kan kloppen, dacht ik en schreef het op.


“Wie onder groene bomen
Hier stil met mij wil dromen,
En graag zijn liedje zingt
Als ’t vogelbekje klinkt,
Kom hier gezwind, gezwind, gezwind
Niets dat hem kwelt
In woud en velt
Dan regen, kou en wind.”
 
Ach, zo erg is het toch niet met kou en wind, dacht ik terwijl ik mijn sjaal om mijn hoofd wikkelde in de snijdende noordwestenwind.


“Voor een minnaar die -God sta hem bij- geen stof tot conversatie heeft, is de delicaatste uitweg een kus.”

Zal ik onthouden, dacht ik, maar, wat zijn dit toch voor rare teksten?

 

In de volgende, de laatste, stond:

“It was a lover and his lass,
With a hey, and a ho, and a hey nonino,
That o’er the green corn-field did pass
With a hey, and a ho, and a hey nonino,
In the spring time, the only pretty ring time,
When birds do sing, Hey ding a ding, ding:
Sweet lovers love the spring.
Between the acres of the rye,
With a hey, and a ho, and a hey nonino,
These pretty country folks would lie,
With a hey, and a ho, and a hey nonino,
In the spring time, the only pretty ring time,
When birds do sing, Hey ding a ding, ding:
Sweet lovers love the spring.
This carol they began that hour,
With a hey, and a ho, and a hey nonino,
How that a life was but a flower,
With a hey, and a ho, and a hey nonino,
In the spring time, the only pretty ring time,
When birds do sing, Hey ding a ding, ding:
Sweet lovers love the spring.
And therefore take the present time,
With a hey, and a ho, and a hey nonino,
For love is crowned with the prime
With a hey, and a ho, and a hey nonino,
In the spring time, the only pretty ring time,
When birds do sing, Hey ding a ding, ding:
Sweet lovers love the spring.”
 


Nu begreep ik het. Het is allemaal tekst uit Shakespeares lente-liefdes-komedie
As you like it/ Naar het u bevalt. (
Hier de volledige Engelse tekst).

Een of ander gek heeft deze briefjes in de bomen gehangen.
God alleen weet waarom.

[..in ‘Naar het u bevalt’ hangen ook heel wat briefjes in de bomen..]

“It was a lover and his lass” met muziek van Thomas Morley is
hier te beluisteren op You Tube

 

 

 

Vertalen Duits Vertaalbureau Duits

.

Pestwortel Groot Hoefblad Allemansverdriet Petasites

18 comments

… is er weer, aan de oever van de Zijl.
In 2010 pas op 20 maart!

Nicolas Robert, Groot Hoefblad met Blauwe Winde, 1695

[…maar volgens Ella Reitsma is dit Groot Hoefblad toe te schrijven aan de dochter van Maria Sibylla Merian, Johanna Helena]

Vertalen Duits Vertaalbureau Duits

.

Van Gogh en de kleuren van de nacht- my favorites

19 comments

Behalve de bekende indrukwekkend mooie afbeeldingen van sterren en maan zijn in de Van Gogh-tentoonstelling in Amsterdam ook veel afbeeldingen van mensen in lampenlicht, mensen in de zonsondergang,  en van de natuur in de schemering te zien.

Hier een afbeelding van een danszaal: de mensen dansen binnen zoals de sterren buiten dansen…

De danszaal, 1888

En twee schilderijen met de schemering, mijn lievelingstijd van de dag:

Populierenlaan bij zonsondergang, 1884

Tegen de avond, 1885


Vertalen Duits Vertaalbureau Duits

.

 

Meest recente berichten