Wetenschap Kunst Politiek

Winter en sneeuw: Leiden in zwart/wit….

13 comments

….of juist niet???

Snel voordat de sneeuwvlokken in regen veranderden heb ik mijn fototoestel gepakt.

Ik heb eerder al veel foto’s van de mooie historische begraafplaats Groenesteeg laten zien

Wie meer foto’s wil zien inclusief muziekje, klik hier.

Leiden sneeuw winter Groenesteeg foto: Maria Trepp

Leiden sneeuw winter Groenesteeg foto: Maria Trepp

Leiden sneeuw winter Groenesteeg foto: Maria Trepp

Leiden sneeuw winter Groenesteeg foto: Maria Trepp

Leiden sneeuw winter Groenesteeg foto: Maria Trepp

Leiden sneeuw winter Groenesteeg foto: Maria Trepp

Leiden sneeuw winter Groenesteeg foto: Maria Trepp

Leiden sneeuw winter Groenesteeg foto: Maria Trepp

Leiden sneeuw winter Groenesteeg foto: Maria Trepp

Leiden sneeuw winter Groenesteeg foto: Maria Trepp

Ian Buruma over consumentisme en democratie

50 comments

“Kapitalisme leidt niet automatisch tot democratie”: dat is de essentie van een aantal opstellen van Ian Buruma, Erasmusprijswinnaar 2008 en Cleveringahoogleraar aan de Universiteit Leiden. Hij werkt dit in detail  uit aan een aantal vorbeelden, zoals Abu Dhabi ( waarover hij in het NRC-Magazine ‘M’ schreef op 1 november) , en aan het voorbeeld China en Singapore in zijn opstel “AsiaWorld” in de bundel ‘Het circus van Max Beckmann’.

In zijn opstel over Abu Dhabi beschrijft Buruma hoe in de Golf “het kapitalisme, de westerse cultuur en de religieuze orthodoxie tot één geheel gesmeed” worden:

“In Abu Dhabi en elders in het Oosten en het Midden-Oosten betekent rijkdom dat mensen naar believen een keuze kunnen doen uit wat de westerse wereld te bieden heeft. Kapitalisme en een feodale dictatuur, tassen van Prada en de orthodoxe islam. De afgelopen driehonderd jaar heeft het Westen anderen zijn normen opgelegd, ten goede of ten kwade. Nu beschikken sommige van die anderen over de financiële middelen om die normen af te wijzen en toch van hun rijkdom te genieten.

Abu Dhabi is waarschijnlijk niet de toekomst; het is een toekomstfantasie, een glinsterend modern themapark van moderniteit, waar alles wat niet te beheersen valt wordt geweerd – een autoritair Disneyland met moskeeën. Toch begint iets van die cultuur onze wereld al te kleuren – een cultuur van eindeloos shoppen, van strak geregisseerde ceremonies à la Olympische Spelen, van voor de massatoerist opgedofte geschiedenis en van dag en nacht doorgaand vermaak dat de neiging tot eigenzinnigheid afstompt. Het idee dat dit zou kunnen lukken lijkt nog het meest aannemelijk in relatief kleine oorden, zoals Singapore en de Golfstaten. De rest van de wereld is te chaotisch, te gewelddadig en te arm om te voldoen aan utopische droombeelden van een volmaakte orde. En ik denk dat dat een zegen is.”

Buruma over “AsiaWorld”:

“… Als er ooit een blauwdruk voor een postmaoïstisch China bestond, zou die eruit hebben gezien als Singapore. Dit nieuwe Aziati­sche model, dat ook iets te danken heeft aan Zuid-Korea toen het nog door militaire regimes werd bestuurd en aan het Chili van Pinochet, zet de ideeën van degenen die nog als vaststaand feit aannemen dat het kapitalisme onvermij­delijk tot liberale democratie leidt – met andere woorden, dat een vrije markt voor goederen automatisch resulteert in een vrije markt voor ideeën – op losse schroeven. In het geval van Chili, Zuid-Korea en Taiwan bleek dat waar te zijn, maar er was niets onvermijdelijks of automatisch aan.” (p 160)

Singapore is voor Buruma hét voorbeeld van autoritair kapitalisme, en hij vreest dat China en andere landen het voorbeeld Singapore zal volgen:

“Singapore op het formaat van een continent, het glorieuze model van een autoritair kapitalisme […] , begroet door alle onderdrukkende regimes, bedrijfsleiders en andere pleitbezorgers van het krachteloze, geïnfantili­seerde goede leven: de hele wereld een gigantisch thema­park, waar voortdurend plezier en spelletjes het vrije den­ken overbodig maken. ” (p 165)

Interessant is het om hier de brug te slaan tussen Buruma’s teksten en de ideologie van verwoede Buruma-criticus Ruud Zweistra. Zoals bekend is Zweistra een grote aanhanger van de confuciaanse leer, en wel in een zeer autoritaire variante.

Buruma is zeer kritisch over dit soort confucianisme:

“[…] In zekere zin is Singapore een karikatuur, een miniatuur­voorstelling van de Chinese politiek. Lee’s mandarijnen zor­gen ervoor dat alle Singaporezen zich gedragen volgens een autoritaire versie van de confuciaanse ethiek, ooit wijd en zijd bejubeld als Aziatische waarden: spaarzaamheid, hard werken, gehoorzaamheid aan het gezag, opofferen van indi­viduele belangen ten behoeve van de belangen van de ge­meenschap, en geen kritiek op het regeringsbeleid behalve ‘constructieve’ ideeën over hoe dat doeltreffender kan wor­den opgelegd.[…]” (p 159)

“[…] Japan, geregeerd door bu­reaucratische mandarijnen, min of meer corrupte politici van de Liberaal Democraten en vertegenwoordigers van grote bedrijven, is een paternalistische staat die in veel op­zichten past in de confuciaanse traditie: gehoorzaamheid in ruil voor orde, veiligheid en een volle rijstkom.

Intellectuelen, die zo vaak de bron van politieke oppositie zijn, hadden in confuciaanse samenlevingen traditioneel de status van loyale adviseur van de heerser. In theorie was het de plicht van wijze mannen om de heersers te wijzen op hun fouten als zij van het rechte pad afweken. In de praktijk moest je een moedig man zijn om dat te doen. Er waren er altijd wel een paar die zo moedig waren, en ze betaalden daar vaak een hoge prijs voor.[…] ” (p 162)

Dat laatste is het vermoedelijk wat Ruud Zweistra bedoelde met zijn uitspraken over mensen die gaan hangen (hij had op een eerdere blog van mij geschreven dat mensen als Ian Buruma zouden gaan hangen..)

Schemering

no comment

Ik zoek mijn vernieuwing
niet in het ochtendgloren
Ik zal spelen en dromen
in de avondschemering


Willem Mesdag, Schemering [ Gemeentemuseum Den Haag ‘XXste eeuw’]

Herman Gorter, Ik zat eens heel alleen te spelen

“Ik zat eens heel alleen te spelen
op een gedachteharp, de kelen
van schemering en duisternis om mij
fluisterden liedjes, het leek tooverij.

Mijn vingers en mijn oogen teeder gleeden
langs gele snaren, boven en beneden
bleven ze langer, want ik wist niet wat
ver achter in gedachtenvlakte zat.

Een kinderbeeldje, dat is òpgerezen
zwierig in haar gewaad, ze had te lezen
gezeten in haar vreemd gedachtenboek,
nu stond ze in een geelen rimpeldoek.

Nu kwam ze dichter bij, we zijn gekomen
midden ter vlakte onder heel wat boomen,
we spraken niet, want boven zei de wind
al mijn gedachten en die van het kind.

Maar te dansen zijn we wel gegaan
heen en weer, op en neer, een lange baan
van luchtige passen, voeten beurteling
omhoog, omlaag, als rozenbuiteling.

Te dansen zooals twee rozen gaan
rozeroode rozen tusschen groene blaan
samen gesproten van uit eene steel,
twee windewiegelingen, geen geheel
maar altijd twee, hoewel ze ongescheiden
het leven doordansen met hun roode beiden.

Zoo dansten wij, mijn vingers scholen in
’t geelglimmende fluweel, een diepen zin
voelden ze daar van ’t levende dat edel
in ’t gele woonde, en de windevedel
blies uit een adem van een gele stof
zooals een zonneschijn in bloemehof.

Wij zeiden altijd niets maar sprongen om ons om –
haar gouden oogen fonkelden, haar lippen bleven stom –
de wind zei àl gedachten en de dansemaat
die fonkelde in diamant op haar gelaat.

Maar eind’lijk zei ze goeien dag en is weer weggegaan,
op hare lippen danste lach, haar kleed was als de maan
zoo flikkerend om ’t dansend lijf, zoo sprong ze heel, heel ver,
zooals de gouden maan eerst, toen zooals de gouden ster.

Ik ben zooals een oosterster, zij tintelt in het westen,
wij tweeën vogels weten wel de takken onzer nesten,
wij komen nog wel weer te saam, is het niet, is het niet,
dansende liefste, liefste, liefste, op windelied?

Maar onderwijl zit ik te spelen
op een gedachteharp, de kelen
van schemering en duisternis om mij
fluisteren liedjes, het lijkt tooverij.”

‘Ach, alle liefde is liefde voor denkbeelden, dat kan niet anders. Het is zoo mooi op de wereld, in elk hoofd een wereld, een beeld van andere dingen’. – ‘Ik heb aandrang om wat te zeggen, om buiten mezelf te gaan naar niet bestaande, verbeelde dingen’.

Beide citaten zijn uit brieven van Gorter, 1887 of 1888


Schemering in Katwijk gisteravond, 17.10

Walter Benjamin: denker van de dubbelzinnigheid en de labyrinten

17 comments

Jacoba van Heemskerck in het Gemeentemuseum Den Haag

no comment

Nu te zien in het Gemeentemuseum Den Haag, in de tentoonstelling "Voorbij de horizon":
Twee bijzondere schilderijen van Jacoba van Heemskerck


 
jacoba van heemskerck, beeld_nr33 (zee met schepen), 1915
 
 

 
jacoba van heemskerck, compositie met blauwe bomen, 1920
 
 
ook in de tentoonstelling xxste eeuw  waren vier mooie schilderijen van jacoba van heemskerck te zien (over wie ingrid van den berg eerder uitvoerig heeft geblogged).


Vliegdennenbos, 1908


Twee bomen, 1910

Compositie no.1, 1912


Beeld no.65, 1917

Jacoba van Heemskercks symbolistische landschappen

no comment

Te zien in het Gemeentemuseum Den Haag, in de tentoonstelling “Voorbij de horizon”:
Twee bijzondere schilderijen van Jacoba van Heemskerck



Jacoba van Heemskerck, Beeld_nr33 (Zee met schepen), 1915




Jacoba van Heemskerck, Compositie met blauwe bomen, 1920


Ook in de tentoonstelling XXste Eeuw waren vier mooie schilderijen van Jacoba van Heemskerck te zien

 


Vliegdennenbos, 1908


Twee bomen, 1910

Compositie no.1, 1912


Beeld no.65, 1917

 

Jacoba van Heemskerck was bevriend met Toorop en Mondriaan.

De abstractie van Toorop, van Van Heemskerck en van Mondriaan is in veel aspecten symbolistisch. Ze schilderden de natuur vanuit een bepaalde opvatting van de kunst en de wereld. Meer dan een getrouwe weergave van de werkelijkheid zijn de landschappen van symbolisten een reflectie van de gevoelens die de natuur opriep bij de kunstenaar ( zie ook: Dreams of nature. Symbolisme van Van Gogh tot Kandinsky).  Theosofe Van Heemskerck  was bezig met een zoektocht naar een manier om het hogere en het spirituele uit te drukken.

Novembermaan

no comment

Morgenochtend om 8 uur is het volle maan.

“Am Himmel aber erbleichte der
Mond,
Er wurde immer trüber;
Gleich schwarzen Rossen jagten an ihm
Die wilden Wolken vorüber.”

Uit: Heinrich Heine, “Deutschland, ein Wintermärchen
[speelt ook in november…]


12 november 20.30

12 november 16.50


11 november ca 17.00

 

 

Vertalen Duits Vertaalbureau Duits

.

Novemberzon over de Zijl

17 comments

 

“..all seem so unpromising…but then I am often unexpectedly compensated, and the thinnest yellow light of November is more warming and exhilarating than any wine they tell of.
The mite which November contributes becomes equal in value to the bounty of July.”
Henry David Thoreau, “I to myself

November foto: Maria Trepp

November foto: Maria Trepp

November foto: Maria Trepp

November foto: Maria Trepp

Toen ik de foto’s en het Thoreau-citaat aan mijn zoon liet zien haalde hij Nescio uit de kast (letterlijk en figuurlijk), en zei dat daar ook de November, het water en de zon mooi in voorkwam:

Nescio, Mene tekel :

I De ontdekking

Bavink en Bekker liepen voorop, daarachter kwam Kees in z’n eentje, mij hadden ze met Hoyer opgescheept. Het was op een middag in November; achter ons stond ’t lage zonnetje, midden boven den Zeeburgerdijk. Hoyer liep met z’n jas open, de eenige overjas die we met z’n vijven hadden. Het was een bijzonder mooie, zoele dag. Rechts in de diepte lagen de weilanden, bleekgroen en drassig. Voor ons uit, onder aan den dijk, stonden de boomen van ’t Jodenkerkhof hoog en knoestig en hadden een lila weerschijn. Bleekblauw was de lucht boven ons; als wij ons omkeerden, zagen wij de zon in ’t Spuikanaal schijnen en op de sjofele houten loodsen aan de overzij, de anders zoo onooglijke, grijze planken blonken in ’t licht, de heele wereld om ons heen blonk in ’t licht, de aarde gaf licht op en zoo ver als onze oogen reikten was de wereld van ons, en verder.

Ontaarde paarden/Franz Marc, Kees van Dongen en anderen

no comment

Langs de N 206 van Leiden naar Katwijk staan bij Valkenburg drie wondermooie kleurig-doorzichtige kunstpaarden.

deze bonte kunstpaarden  (genoemd  "vensters op het landschap" ) doen me denken aan de "ontaarde" paarden van franz marc.

franz marc, drei pferde, 1913
 
franz marc was met veel werken vertegenwoordigd op de nazi-tentoonstelling "entartete kunst". nu ik bezig ben met een serie blogs over de beeldenstorm hoort  de nazi-beeldenstorm zeker ook bij. marcs "turm der bauen pferde" van 1913 hing op de "entartete kunst".

Franz Marc, Turm der Pferde 1913

Franz Marc, Blaues Pferd 1, 1911
 

Franz Marc, Zwei blaue Pferde vor rotem Felsen, 1913
 
over Der Blaue Reiter zie ook:
 
Gabriele Münter en Wassily Kandinsky

Alexej von Jawlensky en Marianne Werefkin  

Wassily Kandinsky, ‘Een centrum ‘ (1924)



Kees-van Dongen, Paarden 1904

En hier nog eens moderne paarden uit de Marc-traditie.

In Uppsala/Zweden (waar ik familie heb en dus vaak kom) is aan een klein badstrandje aan het Mälarmeer in een oude boom houtsnijwerk te zien met vrolijke roze paarden. Misschien geen kunst met een grote K, maar zeer passend bij de omgeving, waar vroeger paarden op de wei stonden.

De naam van het kunstwerk is "Utrotad hästras" (=uitgeroeid paardenras; het Zweedse woord "häst" =paard hoort bij "horse" en "ros" uit hippos/equus; daarentegen "paard"/Pferd van paraveredus= postpaard).
 
De kunstenaar Mats Nyberg heeft dit jaar deze paarden met een motorzaag in de boom gezaagd.
 
—————————————————————————-
 
 

Ontaarde paarden/ Franz Marc etc

15 comments

Langs de N 206 van Leiden naar Katwijk staan bij Valkenburg drie wondermooie kleurig-doorzichtige kunstpaarden.

Deze bonte kunstpaarden  (genoemd  “Vensters op het landschap” ) doen me denken aan de “ontaarde” paarden van Franz M.rc.

Franz M.rc, Drei Pferde, 1913

Franz M.rc was met veel werken vertegenwoordigd op de nazi-tentoonstelling “Entartete Kunst”. Nu ik bezig ben met een serie blogs over de beeldenstorm hoort  de nazi-beeldenstorm zeker ook bij. Marcs “Turm der bauen Pferde” van 1913 hing op de “Entartete Kunst”.

Franz Marc Turm der blauen Pferde blauwe paarden

Franz Marc Turm der blauen Pferde blauwe paarden

Franz M.rc, Turm der Pferde 1913

Franz Marc, Blaues Pferd 1, 1911

Franz Marc, Blaues Pferd 1, 1911


Franz M.rc, Zwei blaue Pferde vor rotem Felsen, 1913

Franz Marc Stallungen paarden

Franz Marc Stallungen paarden

Franz Marc Kleines blaues Pferd - klein blauw paard

Franz .arc Kleines blaues Pferd – klein blauw paard

 


Franz Marc_-_Träumendes_Pferd dromend paard

Franz M.rc Träumendes_Pferd- dromend paard

Franz Marc_-_Die_kleinen_gelben_Pferde yellow horses gele paarden

Franz M.rc_-_Die_kleinen_gelben_Pferde – gele paarden

En hier nog eens andere moderne paarden uit de Marc-traditie.

In Uppsala/Zweden is aan een klein badstrandje aan het Mälarmeer in een oude boom houtsnijwerk te zien met vrolijke roze paarden. Misschien geen kunst met een grote K, maar zeer passend bij de omgeving, waar vroeger paarden op de wei stonden.


De naam van het kunstwerk is “Utrotad hästras” (=uitgeroeid paardenras; het Zweedse woord “häst” =paard hoort bij “horse” en “ros” uit hippos/equus; daarentegen “paard”/Pferd van paraveredus= postpaard).

De kunstenaar Mats Nyberg heeft dit jaar deze paarden met een motorzaag in de boom gezaagd.

—————————————————————————-


Meest recente berichten