Wetenschap Kunst Politiek

De speelse kant van Isabel Ferrand

9 comments

George Knight heeft mij geattendeerd op de tentoonstelling van Isabel Ferrand in het Museum GoudA.

Ik ben er al een tijdje geleden geweest, en ben zeer gefascineerd door Ferrands werk met garenklosjes,

alsook door de kanten patronen die zij van papiersoldaten maakt.



Vandaag staat een enigszins kritische recensie in de NRC van het werk van Ferrand.

Sandra Smets geeft eerst een interessante overblik  over de achtergrond van het werk van Ferrand: Ferrands vader (Portugees beroepsmilitair, gestationeerd in de Portugese kolonies) verzamelde miniatuursoldaatjes. Hij knipte poppetjes uit karton en stelde ze in zijn hobbykamer in slagorde op. Met gedetailleerde aantekeningen en landkaarten speelde hij op de werktafel historische veldslagen na en Isabels broers mochten helpen. “Zijn nalatenschap, bestaande uit duizenden soldaatjes en toebehoren, ging naar zijn pacifistische dochter Isabel. Ze was daar eigenlijk niet goed tegen opgewassen en besloot er kunst van te maken: collages waar infanteristen hun oorlogszucht afschudden door te verworden tot decoratieve poppetjes in kleurige composities.”

Maar Sandra Smets vraagt zich af “…wat wil ze ermee zeggen? Dat de westerse museale weelde via oorlog en bloedvergieten is verkregen? Haar bedoelingen blijven onduidelijk.”

 

Erg onduidelijk lijken mij Ferrands bedoelingen niet.
Uniformiteit en militaire strengheid worden omgevormd in speelse kant-patronen.
Volgens mij experimenteert Isabel Ferrand ook met de overlapping tussen (kunst)hantwerk en militaire acties: kunst én militaire actie kennen discipline en regelmaat, en beiden kennen het speel met kleuren. Het hoofdverschil zit in de doelgerichtheid van het militaire en de relatieve (maar niet absolute) nutteloosheid van de kunst….

 

Hier nog een ander leuk voorbeeld van een omvorming van militair materiaal (Demakersvan, Lace Fence, 2006, Museum Boijmans) . Ook hier wordt op een speelse manier kant gemaakt van saaie uniformiteit.
Voorbeeldig, vind ik, en zeker niet escapistisch….

Het werk van Ferrand met kleurrijke garenklosjes herinnert mij ook aan mijn eigen ingepakte lisdoddes

.

Ik ga door met inpak-, kleur-, textiel- en foto-projecten – misschien nu ook met garenklosjes.
 
——————————————————————-
 
toegevoegde tekst op 13 juni 2009
 
In een zeer interessant artikel in de NRC “Een sexy hek om Nederland; Dutch design en rechts populisme” (12-6-2009)  gaat Daniel van der Velden in op de problematische nieuwe beveiligingsesthetiek.
Hij noemt daarbij ook juist de “Lace fence”:

In 2005 ontwikkelde ontwerpbureau Demakersvan, opgeleid aan de internationaal vermaarde Design Academy Eindhoven, een uniek concept. De beoogde afnemer zou Heras kunnen zijn, de ‘internationale specialist op het gebied van buitenbeveiliging’, en het concept is een nieuw soort hekwerk: de zogenaamde ‘lace fence’. Dit was niet zomaar een designhek. Het alledaagse, industrieel geproduceerde standaardhek verandert bij de ‘lace fence’ in een verleidelijk vlechtwerk van metalen vormen. Het opmerkelijke is dat de figuren zijn geïnspireerd op panty’s en lingerie. Je zou kunnen spreken van een erotisering van de beveiliging.
Natuurlijk is de ‘lace fence’ veel meer dan een recht voor zijn raap populistisch ontwerp. Ik vermoed dat de ontwerpers de dimensies van hun idee zelf ook niet helemaal hadden doorgrond toen ze het hekwerk maakten, en dat ze vooral werden gegrepen door het beeld. Niettemin is de maatschappelijke boodschap van een ontwerp als de lace fence dat beveiliging hotter dan hot is!”
 
…een zeer interessant interpretatie van de “Lace fence”
 

Vertalen Duits Vertaalbureau Duits

.

 

9 Responses to “De speelse kant van Isabel Ferrand”

  1. Ingrid van den Bergh schreef:

    Avatar van Ingrid van den Bergh
    Voor mij zijn Ferrands doelstellingen zonnenklaar en prachtig. Met haar uitgangspunten kunnen weer meer definities aan kunst worden toegevoegd. Zo wordt de vraag maar vooral het antwoord op "Wat is kunst" in een nog breder perspectief geplaatst.

    Chapeau voor de heldere en kleurrijke manier waarop je dit blog hebt samengesteld.

  2. George Knight schreef:

    Avatar van George Knight
    Maria zeer bedankt voor je verslag van Ferrand in museumgoudA. Gelukkig dat de storm je deze keer niet weerhield. Ook voor mij zijn Isabel Ferrands bedoelingen zonneklaar.

    Tijdens mijn vakantie had ik de NRC opgeschort, dus Sandra Smets niet gelezen. Ook uit jouw weergave lijkt me dat ze volledig de essentie van het werk van Ferrand heeft gemist. Dat overkomt recensenten vaker. Kritiek is immers geen wetenschap. Erger is dat vastomlijnde ideeen van wat kunst behoort te zijn Smets in de weg lijken te zitten.

    Jouw kijk is in elk geval empathisch, open en verfrissend. Maar trap ook jij niet in een valkuil? Zoals er in de 17de eeuw een hierarchie van genres in de schilderkunst bestond, lijkt dat nu nog steeds zo in de beeldende kunst. Nu gerelateerd aan materiaalgebruik. Textiel en decoratie hebben doorgaans weinig prestige in de ‘hoge’ kunst. Ze worden weggezet in de macramé-hoek. De creatieve hobby van veel amateurs die echter weinig te maken heeft met professioneel kunstenaarschap. Aan dat gebrek aan onderscheid lijkt ook Smets niet te ontkomen. Hoewel ze vaardig genoeg lijkt om dit journalistiek te verbergen.

    Aan dat vooroordeel kunnen zelfs het grote prestige van Tracey Emin en haar naaldwerk lappen weinig af doen. Haar goed gehangen overzicht in de Scottish National Gallery of Modern Art in Edinburgh kon me trouwens maar matig boeien. Emin blijft de uitzondering in waardering. Hoewel veel Schotten achter de hype Emin weinig inhoud zien. Emin min abortus is zero.

    Maar Ferrand is meer dan textiel en decoratie. Ik zie haar eerder als een conceptueel kunstenaar. Vergelijk haar met Stanley Brouwn. Maar wel een conceptualist met een perfecte beheersing in de uitvoering. Dat maakt Ferrand in mijn ogen uniek in de Nederlandse beeldende kunst. Als critici het eens konden zien.

    Voor wie meer wil weten over Isabel Ferrand is er het boekje ‘Heritage’. Alex de Vries omschrijft het werk van Isabel Ferrand kernachtig en liefdevol in het ter gelegenheid van de tentoonstelling in Gouda bij uitgeverij De Zwaluw uitgegeven boekje.

    Zoals het in de Nederlandse architectuur jaren geduurd heeft voordat het dictaat van het modernisme eindigde, zo is het wachten er nu op dat hetzelfde in de beeldende kunst gebeurt. Dat heeft ook met de wisseling van generaties en de posities van opinie makers te maken. De geesten van Beeren en Fuchs waren nog door het Nederlandse museumlandschap. Voor sommige critici is het moeilijk om daar van af te wijken op de kans af om hun geloofwaardigheid in het eigen reservaat te verliezen. Die ontwikkeling heeft tijd nodig. Pas als deze kunsthistorische koekoeks eenzang eindigt, dan zal het werk van Ferrand beter uitgelegd en gewaardeerd worden. Ferrand min afbeelding is inhoud.
    Reactie is geredigeerd

  3. George Knight schreef:

    Avatar van George Knight
    Maria, het verband dat je legt met Lace Fence van Joep Verhoeven vind ik intrigerend. Goed gevonden van je. Ik heb het toen ook gezien en was sterk onder de indruk. Toch verbind ik het eerder met industrialisatie en privacy dan met militarisme. Dat is echter persoonlijk.

    Dit soort werken heeft ook met aanraken te maken. Hoe willen we met onze zintuigen de dingen waarnemen? Het werk "Shishiodoshi" (Water Pachinko) van de Japanse grafisch ontwerper Kenya Hara overrompelde me vorige week in Glasgow. Rondreizende tentoonstelling. Ritme van eeuwig stromend water dat van een straaltje tot losse druppels wordt die zich aan het eind weer verenigen. Met het ijle geluid van een tikkende glazen buis tegen metaal die het water loslaat. Zelden zo iets moois, spannends en teders gezien. Hopelijk haalt een museum het naar Nederland. Kenya Hara heeft dezelfde combinatie van vakmanschap, speelsheid, terloopsheid, gelaagdheid en lichtheid als Isabel Ferrand.

    http://www.ndc.co.jp/hara/home_e/haptic/index.html.
    http://www.flickr.com/photos/najay/2483142531/in/set-72157603931121731/
    http://www.flickr.com/photos/najay/2483144393/in/set-72157603931121731/
    Reactie is geredigeerd

  4. maria schreef:

    Avatar van maria
    "Toch verbind ik het eerder met industrialisatie en privacy dan met militarisme."

    ja absoluut, helemaal gelijk. De associatie met militarisme is niet helemaal gegeven, anders had het prikkeldraad moeten zijn!!!
    Maar er is natuurlijk ook weer een relatie tussen militarisatie en industrialisatie…

    Eignelijk wilde ik dit blog opbouwen rondmijn Berlijns, kantklossende zus, en Vermeers kantkloster, maar dat was te chaotisch.

    Ik vroegme al af waar je was. Ik volg het allemaal op, erg leuk, dank je!!!

  5. George Knight schreef:

    Avatar van George Knight
    @Maria
    "Eigenlijk wilde ik dit blog opbouwen rond mijn Berlijns, kantklossende zus, en Vermeers kantkloster, maar dat was te chaotisch."

    Dat lijkt me nu het moeilijkste aan het modereren van een blog. Waar trek je de grens tussen openbaarheid en particulier? Het eerste onderscheidt zich in vorm niet van een doorsnee kunstrecensie. Het tweede wordt snel bekentenisliteratuur of -lectuur met beperkte zeggingskracht. Met het gevaar af van blootgeven en valse pathetiek.

    Uiteraard zijn er genoeg voorbeelden van geslaagde crossovers. In het particuliere schemert het algemene door, of omgekeerd. Zoals je zelf zegt loert de chaos om de hoek. Als de combinatie van particulier en openbaar niet geloofwaardig is, dan zal dat niet snel leiden tot een geslaagd blog.

    In retrospectie vind ik je meest geslaagde blogonderwerpen -waarvan er vele zijn!- de onopvallend gelaagde met terloopsheid. Niet te pamflettistisch en niet te persoonlijk. Als ik wel eens kritiek had op het eerste dan koppelde je dat vaak terug naar mijn politieke standpunten. Terwijl het mij voornamelijk over de in mijn ogen onvoldragen vorm ging. Want achteraf bleek dan dat we dezelfde partijen en politieke figuren steunden. Een misverstand was geboren. Dat klinkt wellicht onnodig cryptisch. Ik kom er hieronder op terug.

    Nu je op je blog een in mijn ogen zinnige en aardige koerswijziging naar de kunst en de kunstsector doorvoert is het wellicht tijd voor een afronding van het voorafgaande. Zinnig omdat het wel eens een betere kapstok zou kunnen zijn om je onbevangenheid en nieuwsgierigheid aan op te hangen. Zonder dat kunst voor jou vakantie van de politiek wordt. Kunst staat op zichzelf.

    Een afronding in de vorm van een tussenverslag dat zich toespitst op de receptie van je blogs in de afgelopen jaren. Een tour d’horizon van je blogleven. Liefst met een waarschuwing analoog aan roken: ‘Bloggen kan uw gezondheid beschadigen’. Maar ook met de observatie dat het nieuwe contacten en inzichten kan opleveren. Wat is de netto investering?

    Je zou kunnen overwegen om een korte serie te maken van je tien meest geslaagde blogs. Onder het mom ‘Conversaties over Conservatie’ of een scherpere plaatsbepaling. Vergezeld van een historische schets. Waarin je niet schroomt om je eigen voortschrijdend inzicht (brrrrre ambtenarentaal) te laten zien. Je kunt zelfs overwegen om je trouwe schare reageerders bij een bepaald onderwerp in een kader hun mening te laten geven.

    Mijn verontschuldiging als ik te expliciet word en in jouw ruimte binnendring. Maar door je uitlatingen elders kreeg ik het idee dat je iets achter je wil laten. Nou, dat vraagt om een ceremonie. Grenzen bestaan bij de gratie van grenspalen, slagbomen of lijnen op een kaart. Laat de begrafenis van het oude de geboorte van het nieuwe zijn. Koesteren van wat je hebt kan een last worden. Het besef hiervan is een waardevol inzicht voor verandering.

    NB Wellicht was ik in mijn eerste commentaar over Sandra Smets onvoldoende genuanceerd. Zij komt ook tot positieve uitspraken over Isabel Ferrand. Mijn Houdini-act was dat ik de kunst van Isabel Ferrand probeerde los te maken van de kunst van Isabel Ferrand om de kunst van Isabel Ferrand beter te plaatsen. Zo stap je in je eigen voetklem. De korte baan van het commentaar van een blog is daartoe ongeschikt. De complexiteit van de naar mijn idee onvoldoende ontvangst van kunstenaars als Isabel Ferrand door de gevestigde kunstwereld in het bestaande kunstklimaat vraagt meer ruimte voor nuanceringen.
    Reactie is geredigeerd

  6. maria schreef:

    Avatar van maria
    “Waar trek je de grens tussen openbaarheid en particulier? Het eerste onderscheidt zich in vorm niet van een doorsnee kunstrecensie”

    Nee ik zie mijn blogs NIET als kunstrecensie. Ik probeer op geen enkele manier een overzicht te geven van een gehele tentoonstelling of om een afstandelijke objectief lijkende positie in te nemen. Ik kies in een tentoonstelling wat mij aanspreekt en/of waar ik dwarsverbanden kan zien met andere fenomenen in mijn eigen universum . Bovendien heb ik er een voorkeur voor om mezelf tussen de kunstobjecten tentoon te stellen, iets dat in de tentoonstelling van Yayoi Kusama bijvoorbeeld uitdrukkelijk wordt aangemoedigd: men kan een film van zich opnemen (heb ik gedaan: ik heb me voor een van haar wolkenkussens gezet, en mijn haar los gemaakt) die dan later in de tentoonstelling weer wordt getoond.
    Het optreden inmidden van kunstwerken en in mijn natuurblogs zie ik niet als een tonen van mijn prive-ik. Weliswaar ben ik zo ook voor mijn privekennissen zeer herkenbaar, maar het blijft en rol.
    Als ik iets van anderen gebruik ( het kantkloswerk van mijn zus etc) dan vraag ik natuurlijk eerst toestemming!!

    “Zonder dat kunst voor jou vakantie van de politiek wordt. Kunst staat op zichzelf.”

    Het Passagenproject is begonnen met kunst, kunstfilosofie,en mijn eigen bescheiden kunstproductie ( teksten, fluitspel enz). Ik heb voor mezelf van begin af aan een klare hierarchie gehad ( ook is dat misschien niet naar buiten echt duidelijk geworden): eerst komt de kunst, dan de wetenschap, en dan pas de politiek.
    Mijn politieke acties zijn uit mijn perspectief negatief gericht: als ik misstanden waarneem die naar mijn mening door anderen te weinig worden waargenomen, zoals het demoniseren van de islam kom ik in actie. Toen ik met dat thema begon, pratte er bijna niemand over. Inmiddes zijn er internationale rapporten etc etc. Onafhankelijk ervan welk standpunt men inneemt: de islamkwestie is nu helemaal mainstream en door iedereen behandeld. Dan kan ik het loslaten.
    “Je zou kunnen overwegen om een korte serie te maken van je tien meest geslaagde blogs”

    Dat is een leuke!!
    Wat zijn mijn 10 meest geslaagde blogs??? Ik denk daar heel anders over dan anderen!!

    “voortschrijdend inzicht” :
    ik weet niet of ik een voortschrijdend inzicht heb. Ik ben mezelf heel erg trouw gebleven in alles, maar de contexten zijn veranderd: de politieke context, het openbare discours, maar ook mijn persoonlijke context. Ik heb op privé gebied een enorme passage mee gemaakt, die parallel en liep aan het openbare, wetenschappelijke, politieke en artistieke Passagen-project.
    Hierover valt heel veel te vertellen, en ik zal samen met anderen een boek hierover schrijven, maar de Passage is nog niet helemaal afgesloten, en de nodige distantie zal er pas over een paar jaar zijn.

    “Je kunt zelfs overwegen om je trouwe schare reageerders bij een bepaald onderwerp in een kader hun mening te laten geven.”

    Zou jij niet bij mij willen gastbloggen over jouw 10 lievelingsblogs bij mij??
    Ik verzorg je met de links en topics van alle blogs.

    “Mijn verontschuldiging als ik te expliciet word en in jouw ruimte binnendring”

    Nee dat doe je helemaal niet, ik wil bewust heel veel openbaar houden. Maak je geen zorgen, ik heb een enorme en goed beschermde priveruimte, die ik met heel weinig mensen deel…maar, deze mensen zijn in feite deel van het project, en lezen mijn blogs met veel plezier. Veel van mijn blogs schrijf ik in feite eigenlijk als een soort openbare brief voor iemand…

    “Maar door je uitlatingen elders kreeg ik het idee dat je iets achter je wil laten. Nou, dat vraagt om een ceremonie.”

    Achter mij laten , nee, mijn universum hangt totaal samen, en zelfs mijn slangenhuiden worden tentoongesteld in mijn wonderkamer en verwerkt in nieuwe producties .
    Alleen: ik krijg nu geen energie van het Burke-bloggen, dus doe ik het niet.

    “Sandra Smets …komt ook tot positieve uitspraken over Isabel Ferrand” Ja, klopt, maar het had beter gekund, en Ferrand verdient zeker meer erkenning.

    Reactie is geredigeerd

  7. maria schreef:

    Avatar van maria
    Ach, ja, en mijn eigen 10 lievelingsblogs.. daar zijn we gauw klaar: de laatste tien blogs waar ik zelf op te zien ben.

  8. George Knight schreef:

    Avatar van George Knight
    @Maria
    "Zou jij niet bij mij willen gastbloggen over jouw 10 lievelingsblogs bij mij??"

    Eerlijk gezegd zou ik me er dan in moeten verdiepen. Want hoewel het misschien lijkt dat ik je op de voet gevolgd heb, is dat helemaal niet zo. Sommige onderwerpen liet ik bewust schieten of passeerden tijdens mijn afwezigheid. Of het zinvol is voor wie dan ook om mij in jouw blogverleden te duiken waag ik te betwijfelen.

    Daarbij komt dat jouw tussenbalans veel interessanter is en beter aansluit op het voorafgaande. Dat ter vermijding van het woord afronding. Maar Maria, zeer bedankt voor de suggestie en het blijkbare vertrouwen dat je in mij stelt. Uiteraard heb ik wel een paar favorieten.

    Dank voor je uitleg over kunst, wetenschap en politiek. Dat is verduidelijkend. Ik kan me helemaal vinden in je volgorde en redenering.

    Een Passage duurt toch eeuwig? Tot Dr. Alzheimer op de deur klopt. Ik kan je niet volgen over de samenhang in je denken en handelen. Het lijkt alsof je een nuancering, bijkleuring of relativering van een eerdere fase als zwakte ervaart. Het mooie woord desavoueren zet op ons op het verkeerde been. Herroepen, verloochenen, ontkennen of nog sterker wraken en afkeuren. Zover hoeft een tussenbalans of heroverweging niet te gaan.

    Wat je zegt over je blogs en kunst komt overeen met wat ik beweerde. Lees nog eens over wat ik opschreef. Mogelijk ben ik onduidelijk geweest. Ik probeerde juist mee te denken -zo dat al kan- over jouw afwegingen.

    Naar mijn idee kan iemand met redelijk verstand niet bestaan zonder voortschrijdend inzicht. Het is biologisch bepaald. Ontkennen ervan werkt vergeefs. Zo’n houding is nou echte cultuur.

    Ik ben het er zeer met je over eens dat Sandra Smets beter over Isabel Ferrand had kunnen schrijven. Met name de zin ‘Bij Ferrand komen die thema’s niet helemaal uit de verf’ vond ik inconsequent voor een recensente die zoekt en vragen stelt. Hou dat oordeel dan achterwege. Ik vermoed dat deze halfslachtigheid van Sandra Smets synoniem is voor veel schrijvers over kunst. Moeilijk, zo niet onmogelijk voor een criticus om de betreden paden en het persbericht te ontstijgen om op eigen vermogen te vliegen.

    Zijn bloggers dan toch echt exhibitionisten? Ze hebben natuurlijk niet allen evenveel te laten zien.
    Reactie is geredigeerd

  9. maria schreef:

    Avatar van maria
    “Een Passage duurt toch eeuwig”
    Dat heb je heel goed gezegd. Ik ga er ook van uit dat mijn Passagenproject nog de rest van mijn leven zal duren.
    Maar er zijn natuurlijk cesuren, achteraf duidelijk herkenbaar.
    “Ik kan je niet volgen over de samenhang in je denken en handelen. Het lijkt alsof je een nuancering, bijkleuring of relativering van een eerdere fase als zwakte ervaart.”
    Nee. Maar het is zo, dat overal waar kwaliteit is ( en daar mik ik tenminste op) zowel sprake is van continuiteit alsook van vernieuwing. En ik houd ervan vooral de continuiteit in alles aan te tonen, bij mij en anderen.
    “Zijn bloggers dan toch echt exhibitionisten? Ze hebben natuurlijk niet allen evenveel te laten zien.”
    Ik heb exhibitionistische trekjes, anders had ik nooit zo veel jaren fluit kunnen spelen op straat.
    Ik heb een enorme behoefte , niet zo zeer om mezelf te onthullen ( dat kan sowieso niet…) maar om mij uit te drukken in het openbaar. Dat is een van mijn zeer primaire drijfveren, en het bloggen komt mij daarbij uitstekend tegenmoet.

    Reactie is geredigeerd

Leave a Reply



Recente berichten

Categorieën

Tags

Archief