Wetenschap Kunst Politiek

Regenboog, slang, regenboogslang

25 comments

De regenboogslang is zowel een echt bestaande slang,  alswel een fabeldier, zo meldt Wikipedia (Alib heeft me recentelijk attent gemaakt op het cultuurantropologisch boek “Enige aspecten van de regenboogslang”, een proefschrift van Leo Triebels).

Regenboog en slang zijn twee magische voorstellingen die aan elkaar verwant zijn, niet alleen door vorm en (iriserende) kleur.

Zowel regenboog alsook slang zijn verbonden met de voorstelling van een brug tussen in wezen onoverbrugbare tegenstellingen ( voor de slang als brug zie ook mijn blog over Goethes slangenspookje).

De  regenboog verbindt hemel en aarde, de slang als androgyn wezen verbindt man en vrouw, zoals op een schilderij van Augusto Giacometti.

Op het dit grote schilderij, ‘Adam und Eva’ (1910),dat ik kort geleden  in het Kunsthaus Zürich heb gezien, verbindt de slang Adam en Eva op een noodlottige manier, als een wereldslang.





Augusto Giacometti, Adam und Eva’ (1910)

Opvallend is de parallelle tussen de verbindende slang en de verbindende regenboog als men naar een andere afbeelding van Giacometti  kijkt: hier, op een kleine pastel op papier, verbindt de regenboog het mensenpaar.

Augusto Giacometti, Regenboog

Een van de leukste boeken die ik ken is ‘The rainbow bridge, rainbows in art, myth and science’, van Raymond L. Lee and Alistar B. Fraser, een boek dat zelf een brug slaat tussen natuurwetenschap en kunst.

Wisten jullie dat de regenboog een subjectief fenomeen is? Het is namelijk niet mogelijk dat twee mensen exact dezelfde regenboog zien… Erg leuk voor iedereen die denkt dat de natuurwetenschap een streng objectieve wetenschap is.

In het ‘Rainbow-bridge’ -boek wordt uitvoerig een schilderij van Rubens besproken, waar de regenboog naturalistisch, maar uit natuurwetenschappelijk gezichtspunt “verkeerd” staat afgebeeld, namelijk als een object :

Rubens, Regenboog


En ….wat is het meest karakteristiek aan de regenboog? Antwoord: niet de kleur, maar de boog.
Meret Oppenheims regenboog is dan ook een regenboog-knipoog…

Meret Oppenheim, Regenbogen (1974)

(Olie, hout, draad etc.)

De knipoog bestaat hier niet alleen in het weglaten van de boog. Ook  het feit dat de regenboog een tastbaar object is geworden, is natuurlijk een verschuiving van de “echte” regenboog naar een modern anti-naturalistisch kunstwerk.

Leuk.

Tags: , ,

25 Responses to “Regenboog, slang, regenboogslang”

  1. landheha schreef:

    Avatar van landheha"wat is het meest karakteristiek aan de regenboog?Antwoord: niet de kleur, maar de boog."
    Helaas, u gaat niet door voor de volgende ronde…

  2. NN schreef:

    Avatar van NNEerste vraag:
    Wisten jullie dat zien een subjectieve bezigheid is? Niemand ziet hetzelfde, maar soms zijn we het er wel over eens.
    Jammer dat deze vraag niet is gesteld.

    Geachte Sound of Music: Kunt u deze dwaalleerobjecten voor uw studenten nu echt niet kwijt op het intranet van de RLU?

  3. maria schreef:

    Avatar van mariaNN. van waar toch deze agressie?

    Zien is een subjectieve bezigheid, klopt.

    En wat interessant is aan de regenboog, is dat deze geen object is, en zich ook niet op een omschrijfbare plek bevindt.

    Leiden is al lang geen Rijksuniversiteit meer.

    Landheha, jij vindt de kleur belangrijker dan de vorm? Wat zeg je dan over de tweede en derde afbeelding?

    NN, dwaalleer klopt wel. Zie ook de rol van de dwaallichten in Goethes slangensprookje.
    De dwaallichten zijn bij Goethe nauw verbonden met de slang.
    Reactie is geredigeerd

  4. Morgaine schreef:

    Avatar van MorgaineWat een mooi blog, waarvoor dank..

  5. maria schreef:

    Avatar van mariaDank Morgaine.
    Ik mik er nooit op veel positieve reacites te krijgen. Als er twee, drie, vier mensen zijn, die van mijn blog genieten ben ik erg blij.

    NN, je kwam aan met het uiterst relevante en passende thema dwaallicht.

    Meer over dwaallichten:
    De regenboog zelf is natuurlijk in bepaalde zin een dwaallicht…

    Uit Goethes Faust

    (en ook hier de combinatie slang en dwaallicht, en bovendien, NN, ons thema hagedis ( "Molch") :

    FAUST, MEPHISTOPHELES, IRRLICHT (im Wechselgesang):
    In die Traum- und Zaubersphäre
    Sind wir, scheint es, eingegangen.
    Führ uns gut und mach dir Ehre
    Daß wir vorwärts bald gelangen
    In den weiten, öden Räumen!
    Seh die Bäume hinter Bäumen,
    Wie sie schnell vorüberrücken,
    Und die Klippen, die sich bücken,
    Und die langen Felsennasen,
    Wie sie schnarchen, wie sie blasen!

    Durch die Steine, durch den Rasen
    Eilet Bach und Bächlein nieder.
    Hör ich Rauschen? hör ich Lieder?
    Hör ich holde Liebesklage,
    Stimmen jener Himmelstage?
    Was wir hoffen, was wir lieben!
    Und das Echo, wie die Sage
    Alter Zeiten, hallet wider.

    »Uhu! Schuhu!« tönt es näher,
    Kauz und Kiebitz und der Häher,
    Sind sie alle wach geblieben?
    Sind das Molche durchs Gesträuche?
    Lange Beine, dicke Bäuche!
    Und die Wurzeln, wie die Schlangen ,
    Winden sich aus Fels und Sande,
    Strecken wunderliche Bande,
    Uns zu schrecken, uns zu fangen;
    Aus belebten derben Masern
    Strecken sie Polypenfasern
    Nach dem Wandrer. Und die Mäuse
    Tausendfärbig, scharenweise,
    Durch das Moos und durch die Heide!
    Und die Funkenwürmer fliegen
    Mit gedrängten Schwärmezügen
    Zum verwirrenden Geleite.

    Aber sag mir, ob wir stehen
    Oder ob wir weitergehen?
    Alles, alles scheint zu drehen,
    Fels und Bäume, die Gesichter
    Schneiden, und die irren Lichter,
    Die sich mehren, die sich blähen.

    Reactie is geredigeerd

  6. laila schreef:

    Avatar van lailaBoeiend Maria, en naar de Faust ben ik gisteren nog op zoek geweest.

    In vrouwen.wijzer van de AOB las ik over de psychologe Martine Delfos, die schreef over de Schoonheid van het verschil.

    Een vrouw die weet waar ze het over heeft.

  7. jan bouma schreef:

    Avatar van jan bouma@Maria
    Overwoog, kortstondig, om je mijn "slangenschilderij" middels digitale foto toe te zenden. Heb daar vanaf gezien. Ik was zelf toeschouwer; en je zult het zelf ook maar zijn.
    Er is inderdaad meer tussen hemel en aarde dan de mens bevroeden kan… CU! Groet! JB

  8. maria schreef:

    Avatar van maria@Laila, Martine Delfos is me al eerder opgevallen als zeer belangrijk en interessant.
    Zal ik in gedachte houden voor toekomstige blogs.

    Faust: je hebt de "Molch" gezien?

    Jan, ik wilde je al vragen naar je foto.
    Alsjeblieft, doe het toch.

    Ik ben sowieso van plan over de schilderijen uit je boek te gaan bloggen ( werktitel voor deze toekomstige blog: "Jan en Mondriaan- hun weg naar abstractie") – mag ik deze scannen?

    Reactie is geredigeerd

  9. laila schreef:

    Avatar van lailaDat klopt Maria,
    belangrijk en interessant. Als je googelt is veel over haar wetenschappelijke werk te lezen.

    Wat is de Molch?

  10. maria schreef:

    Avatar van maria@Laila, "Molch" is de hagedis, oud Duits woord voor "Eidechse".

    Mulch=aarde.

    Ik heb eerder zoals je weet, http://www.volkskrantblog.nl/bericht/130178%3Cbr%20/%3E, en in het Goethe-citaat boven komen alle mijn lievelingsthema’s samen: tover, heks, hagedis, dwaallicht en slang !

    Goethe’s Faust geeft ook het antwoord aan NN, waarom de Univeristeit Leiden mijn teksten niet op haar intranet zet:

    Ik ben een tegenfiguur voor de academie.
    Niet voor niets heeft een Leidse prof mij een heks genoemd.

    Reactie is geredigeerd

  11. jan bouma schreef:

    Avatar van jan bouma@Maria
    Goed! Ik zal aan ‘Kruimeltje 1′ vragen, die alle foto’s voor mij verzorgde, dat te doen. Vraag me wel af of je aan die foto genoeg zult hebben want ik was slechts toeschouwer van m’n eigen werk en ontdekte, tot mijn verbazing, allerlei onvermoede zaken die daarin gestalte kregen en ik pas later zelf ontdekte.
    Ik verwijs, in tegenstelling, nu even naar het doek dat je hier op dit blog afbeeldt en wel een bewust conceptueel uitgangspunt kent van de schilder: De Wereldslang en Adam en Eva. Een soortgelijke versie maakte ik ook: onbewust. Vandaar "dat er meer tussen hemel en aarde blijkt dan dat verklaarbaar is".

  12. maria schreef:

    Avatar van mariaJan, wat leuk.
    Stuur maar op wat je hebt!
    Misschien kan ik er nog meer in ontdekken.

    "De ontdekking van de hel" is mijn hooby, zoals je weet ( dit is de titel van mijn Duits-Nederlandse dada-tekstcollage) link boven.

  13. jan bouma schreef:

    Avatar van jan bouma@Maria
    Ou ils se trouvent ensemble…

  14. herman de winter schreef:

    Avatar van herman de winter
    Verrassend stukje alweer. Mooie illustraties. Van de oerslang naar de gouden boog. De ontdekking van de helse gewelven.
    Ik moet ineens denken aan the Golden Bough van Frazer. A study in magic and religion. Aanrader als je aanspoelt op een onbewoond eiland en maar één boek mag meenemen. Hoewel de Toverberg van Mann ook geen slechte keus was.

  15. maria schreef:

    Avatar van mariaFrazer… zo spoedig mogelijk lezen.

    Ben overigens nog steeds bezig met Meyrink, en zijn slang(en); ‘De Engel’ plus de dwaallichten bij hem.

  16. fred van der wal schreef:

    Avatar van fred van der walAltijd originele bijdragen op dit weblog!

    Hier in de tuin huizen meestal onschuldige slang en, couleuvres die wel twee meter lang kunnen worden. Een paar jaar geleden was er een slang in de huiskamer gekropen. Ik wist toen nog niet dat hij onschuldig was. Toch heb ik het dier voor zichtig en ongeschonden met een hark naar buiten afgevoerd.

    Minder onschuldig zijn de adders. Elke boer heeft in zijn koelkast een dosis anti gif. Een Franse kennis overleed binnen een half uur na een adder beet!
    verder een aanbeveling!
    Reactie is geredigeerd

  17. maria schreef:

    Avatar van mariaIk moet eens bij jou langskomen.
    Heb je trouwens ooit een regenbog geschilderd? lijkt me niet echt in je lijn te zitten.
    Reactie is geredigeerd

  18. maria schreef:

    Avatar van maria@Herman, ik leen in een groot aantal bibliotheken in Zuid-Holland. Gistermiddag was ik sowieso in Den Haag, en kon aldus meenemen: Frazer, De gouden tak, en Frazer, The illustrated Golden Bough.
    Er is weinig te vinden in dit boek over juist de regenboog, en ook weinig over slangen.

    Daarentegen is veel te vinden over een nieuw thema dat mij (en Meyrink) zeer interesseert: de levensboom.

    In de geïllustreerde uitgave zit een ‘Golden Bow’ van Turner..die wederom veel heeft van de regenboogafbeelding van hierboven: man en vrouw onder een boom. ( vgl ook de regenboog van Turner op mijn andere regenboog-blog) In dit laatste hoofdstuk van Frazer wordt bovendien ook een bepaalde verbinding gemaakt naar de natuurwetenschap en het universum:

    “The advantage of knowledge is an infinite progression towards a goal that forever recedes”
    Dat is buitengewoon heel erg mooi gezegd!

    De laatste twee woorden in beide Frazer –uitgaven: “Ave Maria”.

    Ave Arminius!! En dank je wel.

    Reactie is geredigeerd

  19. arminius de winter schreef:

    Avatar van arminius de winter
    In de mystieke verbeelding, staat de pauwenstaart voor de regenboog. Ik dacht dat de pauw wel prominent in de Bough staat. Maar ik kan het niet nakijken. Mijn exemplaar is wel bij een of andere ex terechtgekomen.
    In de alchemie symboliseert de regenboog trouwens het opdrogen, het vervliegen van de stoffelijke materie.

    Ja over de levensboom zijn we voorlopig nog niet uitgepraat. Een heel krachtig beeld, dat het al tijden uitstekend doet. Komt in vrijwel elke religie voor. En dat is ook goed te verklaren. Het bos was immers honderdduizenden jaren lang onze natuurlijke omgeving.

    Symboliek is een prachtig onderwerp. Ook de getallensymboliek. Jeweetwel, één god; drie vuldigheden, drie koningen, drie wensen; vier windstreken, seizoenen, elementen, acht ‘die Ewigkeitsschleife’; tien geboden; twaalf apostelen of maanden.
    Niet alleen woorden zijn begonnen als toverspreuken. Getallen dragen van oudsher een minstens zo grote macht.

    Maar zo teruglezend zouden de mensen nog de indruk kunnen krijgen dat ik een goeroe was ofzo. Helaas – gezien hun gemiddelde bankrekening – is dat niet het geval. Nee ik ben in werkelijkheid liefhebber van gekke dingen. Daarom kom ik altijd graag bij Maria op bezoek.

  20. maria schreef:

    Avatar van mariaNOU DE PAAUENSTAART!!!

    DAAR BEN IK TOCH OOK MEE BEZIG!!!!

    HOERAH!!

    Ach, en liefheers van gekke dingen ontvang ik ontzettend graag op bezoek.
    Alleen liefhebbers van gekke dingen voelen zich bij mij op hun gemak trouwnes.

    Ik ga op zoek naar de pauw in de Golden Bough, maar voor het geval datik daar neits vind heb ik wel het een en ander ander verhaaltje.

    Bovendien heeft Jan me net zijn slangenschilderij opgestuurd, en ook darmee moet iets gebeuren!

    Getal,mystiek, magie: ken je Giordano Bruno?
    Ben veel bezig geweest met hem.
    Kan ik ook graag over bloggen.
    Reactie is geredigeerd

  21. jan bouma schreef:

    Avatar van jan bouma@Maria
    Dank voor de bevestiging! En kijk maar! Vind dat altijd een prachtige uitdrukking: Kijk maar! groet! jb

  22. landheha schreef:

    Avatar van landhehaIk zie de regenboog graag als een geheel, met alle aspecten even belangrijk. In de ervaring zijn ze er allemaal tegelijk. Dat is mijn bescherming tegen teveel analytisch platslaan in concepten.

    Maar inderdaad, ik heb de Golden Bough dichtgeslagen en weggelegd, met respect. Het deed te veel oncontroleerbare dingen met me. Mezelf kennende ging ik te snel te diep en dat is spelen met vuur.
    Ik hoop dat je netjes begeleid je studie voorzet.

    Ik focus nu inderdaad rustig op de zeven, dat ligt iets meer in de lijn van mijn onbeholpen karakter.

  23. maria schreef:

    Avatar van maria"analytisch plat slaan in concepten"

    Veel mensen ondervinden analyse en natuurwetenschap als onttovering.

    Ik niet. Helemaal niet. Hoe meer men analyseert en te weten komt, hoe meer groeit de verwondering, net als Frazer dat ook schrijft.

    Naturlijk zijn zowel kleur alsook boog belangrijk. Maar het is leuk om aan voorbeelden te zien dat de boog nog ietsje centraler is voor de regenboog dan de kleur.

  24. Solvejg schreef:

    Avatar van SolvejgAh, kijk, dat is nou leuk!! Ik dacht ook meteen aan de http://www.kunsthal.nl/22-593-Alberto_Giacometti.html tentoonstelling die 18 oktober begint, is vast ook iets voor jou om te bezoeken (trouwens voor mij ook, ik ga er werk van maken!!) Groet!!

  25. maria schreef:

    Avatar van mariaOh, je hebt het gevonden.

    Giacometti, kunnen we graag samen gaan, maar volgens mij is het een andere Giacometti, wel familie van…

Leave a Reply



Recente berichten

Categorieën

Tags

Archief