Wetenschap Kunst Politiek

Robert Kaplan versus Naomi Klein over”disaster capitalism”


Robert Kaplan vindt het geen probleem dat veel taken van de moderne oorlogvoering en vredesoperaties aan gespecialiseerde bedrijven worden uitbesteed ( zie Kaplans artikel in Opinio Op wiens gezag schieten zij)

In haar nieuwe boek The Shock Doctrine geeft Naomi Klein een andere en buitengewoon kritische blik op het “Distaster capitalisme“:

“The Bush administration immediately seized upon the fear generated by the [ 9/11]  attacks not only to launch the “War on Terror” but to ensure that it is an almost completely for-profit venture, a booming new industry that has breathed new life into the faltering U.S. economy. Best understood as a “dis­aster capitalism complex,” it has much farther-reaching tentacles than the military-industrial complex that Dwight Eisenhower warned against at the end of his presidency: this is global war fought on every level by private com­panies whose involvement is paid for with public money, with the unending mandate of protecting the United States homeland in perpetuity while elim­inating all “evil” abroad. In only a few short years, the complex has already expanded its market reach from fighting terrorism to international peace­keeping, to municipal policing, to responding to increasingly frequent natu­ral disasters. The ultimate goal for the corporations at the center of the complex is to bring the model of for-profit government, which advances so rapidly in extraordinary circumstances, into the ordinary and day-to-day functioning of the state – in effect, to privatize the government.

To kick-start the disaster capitalism complex, the Bush administration out­sourced, with no public debate, many of the most sensitive and core func­tions of government-from providing health care to soldiers, to interrogating prisoners, to gathering and “data mining” information on all of us.
The role of the government in this unending war is not that of an administrator man­aging a network of contractors but of a deep-pocketed venture capitalist, both providing its seed money for the complex’s creation and becoming the biggest customer for its new services. To cite just three statistics that show the scope of the transformation, in 2003, the U.S. government handed out 3,512 con­tracts to companies to perform security functions; in the twenty-two-month period ending in August 2006, the Department of Homeland Security had issued more than 115,000 such contracts. The global “homeland security industry” -economically insignificant before 2001-is now a $200 billion sector.” In 2006, U.S. government spending on homeland security averaged $545 per household.

And that’s just the home front of the War on Terror; the real money is in fighting wars abroad. Beyond the weapons contractors, who have seen their profits soar thanks to the war in Iraq, maintaining the U.S. military is now one of the fastest-growing service economies in the world. “No two coun­tries that both have a McDonald’s have ever fought a war against each other,” boldly declared the New York Times columnist Thomas Friedman in De­cember 1996. Not only was he proven wrong two years later, but thanks to the model of for-profit warfare, the U.S. Army goes to war with Burger King and Pizza Hut in tow, contracting them to run franchises for the soldiers on military bases from Iraq to the “mini city” at Cuantanarno Bay.

Then there is humanitarian relief and reconstruction. Pioneered in Iraq, for-profit relief and reconstruction has already become the new global paradigm, regardless of whether the original destruction occurred from a preemptive war, such as Israel’s 2006 attack on Lebanon, or a hur­ricane. With resource scarcity and climate change providing a steadily in­creasing flow of new disasters, responding to emergencies is simply too hot an emerging market to be left to the nonprofits- why should UNICEF re­build schools when it can be done by Bechtel, one of the largest engineer­ing firms in the U.S.? Why put displaced people from Mississippi in subsidized empty apartments when they can be housed on Carnival cruise ships? Why deploy UN peacekeepers to Darfur when private security com­panies like Blackwater are looking for new clients? And that is the post­September 11 difference: before, wars and disasters provided opportunities for a narrow sector of the economy-the makers of fighter jets, for in­stance, or the construction companies that rebuilt bombed-out bridges. The primary economic role of wars, however, was as a means to open new markets that had been sealed off and to generate postwar peacetime booms. Now wars and disaster responses are so fully privatized that they are themselves the new market; there is no need to wait until after the war for the boom-the medium is the message. One distinct advantage of this postmodern approach is that in market terms, it cannot fail. As a market analyst remarked of a particularly good quarter for the earnings of the energy services company Halliburton, “Iraq better than expected.”!’ That was in October 2006 then the most violent month of the war on record, with 3,709 Iraqi civilian casualties. Still, few shareholders could fail to be impressed by a war that had generated $20 bil­lion in revenues for this one company. Amid the weapons trade, the private soldiers, for-profit reconstruction and the homeland security industry, what has emerged as a result of the Bush ad­ministration’s particular brand of post-September 11 shock therapy is a fully articulated new economy. It was built in the Bush era, but it now exists quite apart from anyone administration and will remain entrenched until the cor­porate supremacist ideology that underpins it is identified, isolated and chal­lenged. The complex is dominated by U.S. firms, but it is global, with British companies bringing their experience in ubiquitous security cameras, Israeli firms their expertise in building high-tech fences and walls, the Canadian lumber industry selling prefab houses that are several times more expensive than those produced locally; and so on. “I don’t think anybody has looked at disaster reconstruction as an actual housing market before,” said Ken Baker, CEO of a Canadian forestry trade group. “It’s a strategy to diversify in the long run.” In scale, the disaster capitalism complex is on a par with the “emerging market” and information technology booms of the nineties. In fact, insiders say that the deals are even better than during the dot-com days and that “the security bubble” picked up the slack when those earlier bubbles popped. Combined with soaring insurance industry profits (projected to have reached a record $60 billion in 2006 in the U.S. alone) as well as super profits for the oil industry (which grow with each new crisis), the disaster economy may well have saved the world market from the full-blown recession it was facing on the eve of 9/11.

In the attempt to relate the history of the ideological crusade that has culmi­nated in the radical privatization of war and disaster, one problem recurs: the ideology is a shape-shifter, forever changing its name and switching identities. Friedman called himself a “liberal,” but his U.S. followers, who associated lib­erals with high taxes and hippies, tended to identify as “conservatives,” “clas­sical economists,” “free marketers,” and, later, as believers in “Reaganomics” or “laissez-Iaire.” In most of the world, their orthodoxy is known as “neoliber­alism,” but it is often called “free trade” or simply “globalization.” Only since the mid-nineties has the intellectual movement, led by the right-wing think tanks with which Friedman had long associations- Heritage Foundation, Cato Institute and the American Enterprise Institute – called itself “neocon­servative,” a worldview that has harnessed the full force of the U.S. military machine in the service of a corporate agenda.

All these incarnations share a commitment to the policy trinity- the elim­ination of the public sphere, total liberation for corporations and skeletal so­cial spending – but none of the various names for the ideology seem quite adequate. Friedman framed his movement as an attempt to free the market from the state, but the real-world track record of what happens when his purist vision is realized is rather different. In every country where Chicago School policies have been applied over the past three decades, what has emerged is a powerful ruling alliance between a few very large corporations and a class of mostly wealthy politicians-with hazy and ever-shifting lines between the two groups. In Russia the billionaire private players in the al­liance are called “the oligarchs”; in China, “the princelings”; in Chile, “the piranhas”; in the U.S., the Bush-Cheney campaign “Pioneers.” Far from free­ing the market from the state, these political and corporate elites have simply merged, trading favors to secure the right to appropriate precious resources previously held in the public domain-from Russia’s oil fields, to China’s col­lective lands, to the no-bid reconstruction contracts for work in Iraq.

A more accurate term for a system that erases the boundaries between Big Government and Big Business is not liberal, conservative or capitalist but cor­poratist. Its main characteristics are huge transfers of public wealth to private hands, often accompanied by exploding debt, an ever-widening chasm be­tween the dazzling rich and the disposable poor and an aggressive national­ism that justifies bottomless spending on security. For those inside the bubble of extreme wealth created by such an arrangement, there can be no more profitable way to organize a society. But because of the obvious drawbacks for the vast majority of the population left outside the bubble, other features of the corporatist state tend to include aggressive surveillance (once again, with government and large corporations trading favors and contracts), mass incar­ceration, shrinking civil liberties and often, though not always, torture. ” ( p. 12 ff )


Tags: , ,

31 Responses to “Robert Kaplan versus Naomi Klein over”disaster capitalism””

  1. petrus schreef:

    Avatar van petrusBeste Maria,
    Dat de overheid zich steeds verder terugtrekt uit de maatschappij kan een slechte zaak zijn maar dat wil niet zeggen dat de overheid het daarom altijd beter of betrouwbaarder doet.
    Het woord rampenkapitalisme is een geweldige vondst. Degenen die het kapitalisme toch al een ramp voor de wereld vinden, worden nu dubbel overtuigd. Het zal nog jaren rondzingen als dé verklaring voor veel ellende in de wereld.
    De oorlog in Irak is hoe dan ook volledig uit de hand gelopen.
    Met groet

    Reactie is geredigeerd

  2. sjoukje schreef:

    Avatar van sjoukjeHeb je die interviews met haar de laatste maanden op tv ook gezien?
    Indrukwekkende vrouw met een niet te veronachtzamen mening.
    Op mijn infoblok staat een filmpje over haar zienswijze.

  3. NN schreef:

    Avatar van NNMaar – hoe uitgebreid geciteerd ook – dit is toch echt oud nieuws. We zitten nu alleen nog met de vraag wanneer Dick Cheney wegens verstrengelde belangen in wapens en olie voor een kamercommissie (nog te vormen) zal moeten verschijnen; of dat hij als gewoon burger strafrechtelijk zal kunnen worden vervolgd voordat hij dood is.
    Lees wat Amerikaanse kranten – al is het maar via internet – en zie hoe open dit boek daar al is. Hier zitten we kennelijk nog met te weinig vertalers om al die kennis adequaat te verwerken (zie je blog). Eigenlijk is die Kaplan gewoon een randdebiel.

  4. Aad schreef:

    Avatar van Aadklik, of eigenlijk, click

  5. Mephisto schreef:

    Avatar van Mephistowijs.

    ik zie eigenlijk maar 2 mogelijkheden voor die vorm van economie (welke tegenstrijdig is met natuurbehoud):

    1. oorlog met China, om het hoge peil van winstgevendheid erin te houden, zonder het betalende publiek tegen zich te krijgen én de gigantische schulden van de USA aan China terug te winnen als oorlogsbuit.

    2. collapse of kapitalism [as we know it].

    http://www.volkskrantblog.nl/bericht/177187 [morgenvoormiddag beschikbaar] is slechts een tussenstap, denk ik.

    Wat mij verontrust uit uw tekst: over 20 jaar is elke ramp reden tot geld verdienen. Of die ramp nu is uitgelokt of niet. Dus, als je als investeerder invloedrijk genoeg bent, veroorzaak je rampen om ze te mogen verhelpen.

    Kernbom over, ergens, iemand?

    @NN: niet te zeker van zijn…
    Reactie is geredigeerd

  6. Aad schreef:

    Avatar van Aad@Mephisto: "..uw tekst"?? Waar?

  7. maria schreef:

    Avatar van maria@NN, je hebt gelijk, maar 90% van het nieuws is oud nieuws.
    Ik heb mijn bijdrage niet geschreven omdat het fenomeen jullie onbekend zou zijn, maar omdat ik vind dat het leuk is om van de uitgebreide argumentatie van Naomi Kleine kennis te nemen, en het nuttig is deze op internet toegankelijk te maken.
    Ook is het toch interessant dat Opinio dit artikel van Kagan heeft gekozen voor een Nederlandse vertaling ( in oktober). Men acht het Nederlandse publiek ontvankelijk voor dit soort grappen. Terecht waarschijnlijk, gezien Bolkestein en gifgas enz.

  8. r.llul schreef:

    Avatar van r.llulGa een naar Jan van Eyck academie in Maastricht. Er is binnekort een nieuwjaarsborrel.


  9. George Knight schreef:

    Avatar van George Knight@Maria
    Kaplan is te erg voor woorden. Klein is groot. Toch moet Kaplan ergens een laag aanboren die werkt. Zijn ideologie zal zijn verstand nog niet helemaal hebben geperverteerd.

    Op dit moment zie ik de zin niet. Kritiek op Kaplan lijkt alleen maar het intrappen van een open deur. Begreep ik hem maar. Is er ergens een historische parallel te trekken? Het Romeinse Rijk in zijn nadagen?

  10. Ina Dijstelberge schreef:

    Avatar van Ina DijstelbergeInteressante beschouwing van Naomi, schept een ander ligt op de wereldrijk gedachte van Kaplan.

    @ George: Kaplan positionering van de USA als wereld rijk a la de Romeinen en Britten geeft m.i. alle mogelijkheden om deze vergelijking door te trekken.
    zie ook mijn laatste bijdrage en de volgende waar ik nu aan werk en waar ik de vrgelijking doortrek naar de problemen in India in de 19de eeuw.

  11. Man met baard schreef:

    Avatar van Man met baardKlein was onlangs in Wintergasten (presentator Joris Luyendijk). Het is lang geleden dat ik zo aan de TV gekluisterd zat.


    Reactie is geredigeerd

  12. maria schreef:

    Avatar van mariaGeorge, ik heb het alleen over Kaplan, omdat hij
    op dit moment door Nederland toogt en volle zalen trekt
    2. Medeauteur is in het Nederlandse neocon tijdschrift Opinio, dat door de Burke Stichting in het leven werd geroepen.

    3. De Volkskrant twee artikelen over hem had , op zaterdag en op maandaag.

    Wat Kaplan zegt is wel degelijk van belang en heeft invloed in Nederland. Vergis je niet.

    Llul, graag, maar Maastricht is ver weg.
    Wanneer is die borrel?
    Reactie is geredigeerd

  13. George Knight schreef:

    Avatar van George Knight@Ina
    Dank, ik kijk uit naar je blog.

    Je aandacht voor Kaplan lijkt me absoluut gerechtvaardigd. Alleen snap ik niet in het minst wat anderen in hem zien.

    Zelfs een andere Amerikaanse (neo)conservatief als Richard Perle of een (paleo)conservatief als Pat Buchanan komt nog wel eens tot heldere momenten van inzicht. Al is het uit berekening. Maar Kaplan?

    Uiiteraard blijf ik hevige problemen hebben met de term neoconservatieven. Die je ook nu weer in het verband van Opinio en de Burke Stichting gebruikt. De term verhult meer dan-ie verklaart. Cheney, Rumfeld, Reagan, Nixon, Kissinger, Perle, Kaplan, Wolfowitz, G.W. Bush etc. Zo onderling verschillend zijn ze.

    Maria, het zou goed zijn als je eens een blog maakt over het ontstaan van de term neoconservatisme. De anti-semitische notie, de eigen positionering van de paleo’s en de Democraten door het gebruik van die verzamelterm. Etc.

    In Nederland zie ik onderling veel verschillen tussen de Burkianen. Nogmaals, het verhult om ze neoconservatieven te noemen. Nu de regering Bush op zijn laatste benen loopt, is wellicht het moment aangebroken om de term neoconservatisme achter ons te laten en historisch te herijken.
    Reactie is geredigeerd

  14. maria schreef:

    Avatar van maria"Maria, het zou goed zijn als je eens een blog maakt over het ontstaan van de term neoconservatisme"

    Dat zal ik doen, boeken hierover heb ik al in huis voor het geplande hoofdstuk.

    "In Nederland zie ik onderling veel verschillen tussen de Burkianen. "

    Ik juist niet. Ik heb al veel geschreven over de schijnverschillen die de Burkianen proberen op te roepen. Zij proberen de indruk te wekken dat sommigen onder hen tegen de verlichting zijn, en anderen agressief ervoor .
    Daar is makkelijk doorheen te prikken.

    De overeenkomsten zijn veel groter dan de verschillen.
    Een belangrijke overeenkomst is hun fanatische ijver pro Amerikaanse neocons.

    Voor de geinteresseerden: nieuwe artikelen van Ramadan en Hirsi Ali in de NY Times Book Review;

    Hirsi Ali en haar relatie met de verlichting bespreek ik morgen met mijn groepje studenten.

    Reactie is geredigeerd

  15. George Knight schreef:

    Avatar van George Knight@Maria
    Bedankt. Ik ben zeer benieuwd naar je blog over de term neoconservatisme.

    Heb je het in mijn ogen merkwaardige AHA-interview vanochtend in de VK gelezen? Waarin ze rake opmerkingen maakt over de Doeklisten, de koningin en Wilders en Verdonk. Die haar de laatste keer over de kosten van beveiliging waren afgevallen. Vuurwerk voor de goede lezer. AHA zie ik van de politiek naar de kunst gaan. Is de kunstwereld toch humaner en minder vluchtig dan de politiek?

    Reactie is geredigeerd

  16. Annem. van den burg. schreef:

    Avatar van Annem. van den burg.@ Maria.

    Wat is Kaplan viezer en perverser dan onze regeringen? Hoor jij hen protesteren tegen martelingen en politieke gevangenen door de VS vastgehouden zonder aanklacht en advocaten??

    Ik kan Kaplan volgen als hij geen bezwaar heeft tegen die particuliere bedrijven die moorden en opblazen alsof zij een orgasme hebben. Het leger is n.l. zelf een bedrijf met directeuren in de Amerikaanse Administraties!

    Niets nieuws inderdaad,onder de zon!

    Ik begrijp ècht niet waarom je naar en lezing van Kaplan gaat als je de Kaplannetjes dagelijks in den Haag ziet lopen met een Amerika-erectie .

    Groet, Annem.
    Reactie is geredigeerd

  17. maria schreef:

    Avatar van mariaGeorge, hoe meer ik van Ayaan lees hoe erger ik haar vind.
    Wel spannend en consistent, dat zij nu ( in de NyTimes ) tegen mijn geliefde romantiek van leer trekt.
    En zij heeft inderdaad van deze belangijke beweging NIETS gegeten, van deze beweging die volgens iedereeen die echt iets van verlichting begrijpt bij de verlichting hoort.

    Ik was sowieso al mentaal een blog aan het voorbereiden, titel: "De blauwe bloem" over mijn geliefde romantiek. Die blog komt ook.

    Trouwens, een nieuwe naam voor de neocons, die is er al: de "mea culpa’s ", waarbij ook Robert Kaplan wordt geteld ( Zie Pieter van Os in de Groene Amsterdammer hierover) .

    @Annemarie: kritiek blijft belangrijk ook al herhaalt men zichzelf. We kunnen toch niet stoppen met kritiek op militaristen, alleen omdat anderen ook militaristen zijn.

  18. Annem. van den burg schreef:

    Avatar van Annem. van den burg@ Maria.
    Nee, maar jij brengt het als iets opzienbarends, terwijl wij Hollanders onze regeringen daarover niet eens aanspreken. Sorry hoor: Wat van ver komt is altijd beter?
    Gewoon, op het Binnenhof gaan fluiten wegens neocon-politiek van Balkenende en Bos!
    Groet, An.

  19. r.Llul schreef:

    Avatar van r.Llul


    Ik weet het niet precies. Ik zit nog in Girona. Je kunt met het vliegtuig Maastricht naar Girona. Soms voor 0.1 cent. Maarja wat wil je Maastricht is al te ver….

    Carnaval is in aantocht. Nietzsche zei van carnaval dat ze proberen er een voor-socraties feest van te maken wat niet lukt. Komt door al die intellectuele die elke beweging moeten kontroleren. Stijven harken en schoffels bbrrrr

  20. maria schreef:

    Avatar van mariaLlul, Toevallig ben ik bezig me te verkleden op 1001 manieren, en zelfs met pauwenveren te toveren.
    Ik wist niet dat deze bij Karnaval hoorden. Nu weet ik het.
    Allemaal toeval!

    Ken je Bachtin over literatuur en karnaval??
    Prachtig boek.

    An, nee Balkenende en Bos zijn voor mij een andere kategorie dan de Leidse neocons en hun Amerikaanse vrienden.
    B&B zijn de ergsten nog niet al beschouw ik hen zeker niet als mijn geestverwanten.

    Reactie is geredigeerd

  21. Annem. van den burg schreef:

    Avatar van Annem. van den burg@ Maria. Wat doen zij anders dan he-le-maal meevaren op de America-Line????
    Vertel mij eens waarover en wanneer zij zich van Amerika hebben gedistantiëerd?

    Maria, echt, ik zou het erg op prijs stellen als jij dat nu uitlegt. Op welke vlakken vallen Bos en Balkenende en dus hun partijen Amerika af? An.

  22. maria schreef:

    Avatar van mariaO.k. An, kijk, ik kan ze niet verdedigen, maar om ze echt aan te vallen heb ik ook weer niet de energie.

    Ik zie hen meer als onnozel of opportunisten dan als militaristen.
    Niet vlees noch vis, maar geen goed doelwit.

    Nee, ik kom alleen bij VVD’ers en neocons echt op stoom.
    Zo ben ik nu eenmal.
    Genoeg anderen die B&B-bashing tot hun thema maken!

  23. alib schreef:

    Avatar van alibWellicht is het hoogtepunt van de oorlog als priveonderneming alweer voorbij. Al was het maar omdat het onbetaalbaar wordt.

    Om dezelfde reden ligt een oorlog met China niet voor de hand. Zo’n oorlog valt niet te winnen en valt niet te betalen. Het zou pure zelfmoord zijn.

  24. Annem. van den Burg schreef:

    Avatar van Annem. van den Burg@ Maria.

    Je loopt alleen warm voor VVDers? En dat terwijl de CDA- en PVDAers net zo rechts of nòg rechtser zijn binnen deze context? Ben je dan niet jezelf aan het bedriegen?

    Je publiceert over Kaplan en ziet Balkenende en Bos
    over het hoofd? En dat voor een wetenschapper?

    Sorry, Maria, ik ben het nu even niet met je eens. An
    Reactie is geredigeerd

  25. maria schreef:

    Avatar van maria@Alib, ja dat is te hopen. Kort geleden werd nog gepleit voor een aanval op Iran ( ook door Kaplan!)
    En: het gaat niet alleen over oorlogsvoering maar ook vredesoperaties.

    @Annem., o.k. ik zou kritischer over Balk moeten zijn, akkoord. Maar het is nu eenmal niet het thema van mijn onderzoek, noch interessert me deze bleekneus.

  26. George Knight schreef:

    Avatar van George Knight@An
    Prachtig, ik geef je helemaal gelijk. Waarom zouden de VVD-ers erger zijn dan CDA-ers en PvdA-ers? Wie legt dat uit? Die laatsten houd ik aboluut voor het ergst. Want het minst oprecht. Maar de rest is natuurlijk ook vreselijk. Van de andere kant begrijp ik ook dat vermeende macht meer aanspreekt dan slappe thee en draaikonterij.

  27. herman de winter schreef:

    Avatar van herman de winter
    De constatering dat taken van de oorlogvoering en haar gevolgen worden uitbesteed aan commerciële ondernemingen is bepaald geen nieuwe. Zelfs de paus beschikt nog over een stelletje Zwitserse huurlingen, als ik mij niet vergis. Maar je zou wel ontzettend naïef willen zijn om je daarover nog te verbazen of op te winden, na vijfduizend jaren geschiedenis.

    Voorzover ik weet is er nog nooit een oorlog gevoerd waarbij commerciële ondernemingen niet een flink deel van de budgetten opslokten. Onze eigen zwijgende willem des vaderlands deed niet veel anders dan buitenlanders inhuren om zijn persoonlijk smerig tachtigjarig oorlogje te voeren.

    Reactie is geredigeerd

  28. maria schreef:

    Avatar van mariaHerman, helemaal gelijk.
    Toch is het een actueel verhaal, dat Kaplan missionerend in NL aan de man brengt.
    In Naomi Klein doet haar best argumenten aan te dragen voor de tegenkant.
    Veel helpen zla het neit, dat weet ik ook wel.

    Het is naar mij mening een kunst zich blijven op te winden over slechte toestanden , al zijn deze eeuwenoud.
    Reactie is geredigeerd

  29. NN schreef:

    Avatar van NNDeze laatste regel – in je commentaar hierboven – moet ik maar boven mijn bed hangen.
    Maar misschien heeft hij meer effect als je hem verheft tot blogtitel. "passagenproject" zegt niemand hier niks.
    ga door.

  30. jan bouma schreef:

    Avatar van jan bouma@Allen
    Ondertussen ontwikkelt zich een ietwat meer oorspronkelijke gedachtevorming op het blog van @Aad inzake uw "commentatorschap" (…!)

  31. maria schreef:

    Avatar van mariaVeel plezier ermee, Jan en Ad!
    Je boek is weer boven water Jan, dat zal je verheugen.

Leave a Reply

Meest recente berichten