Wetenschap Kunst Politiek

Morbide slangen: het leven is maar een droom

20 comments

 

Ik houd van de Duitse barokliteratuur: de gedichten van Gryphius en van de beroemde barokroman Simplicius Simplicissimus van Grimmelshausen.

De Asam-Kerk in München (St. Johann Nepomuk ) kende ik niet van binnen, maar ik nam me voor om ernaar toe te gaan, zodra ik weer in München ben.

Nu ben ik er geweest.

Indrukwekkend, en zo barok het maar kan.
Rechts van de ingang, boven aan de muur, zag ik een levende dode, die een gouden slang om zijn borst en armen gewonden had: een bijzonder en opvallend motief.


Een ander wraakengel-figuur erboven had zelfs een cobra (?) om zijn arm.

Ik heb op internet gezocht, wie de levende dode zou kunnen zijn, en ik vond zeerinteressante informatie.

De afgebeelde scène is afkomstig uit een tragikomisch Jezuitendrama:  Jakob Bidermanns ‘Cenodoxus, in feite een literaire voorloper van Goethes Faust:

“Just after entering St. Johann Nepomuk in Munich […] we see on top of the confessional a sculptural group showing a corpse, entwined by snakes, one arm raised in anger, the mouth opened in a scream. Towering over the restless corpse a man, perhaps a monk, raises his right arm in a gesture that does not so much extend help as establish distance. This gesture is echoed by the putto below, who uses one of his wings to shield his eyes from the disturbing vision.

MORS PECCATORUM PESSIMA, proclaims the inscription above: “The death of sinners is the worst.”

Egid Quirin Asam’s contemporaries would have had no difficulty recognizing in this group a representation of the last scene of Jakob Bidermann’s Cenodoxus. The play closes in heaven. After a very sudden death, the doctor of Paris, who with Faust-like pride had sought to raise himself beyond the human condition, is called before God’s judgment throne and condemned to eternal suffering. Meanwhile, on earth, those mourning the death of this honored man are frightened by the corpse’s refusal to lie still. Three times it raises itself and speaks, the first two times to report an the trial taking place in heaven, the third time to tell of the judgment and to curse both the mother who bore him and himself. One of those watching this terrifying spectacle, a certain Bruno, recognizing the vanity of what the world thinks important, leaves society and becomes a hermit. Friends follow his example (Bruno is the founder of the Carthusian order); their example in turn was followed by members of the audience. The theatrical performance spilled over into life.

It is a typically baroque conclusion. The obsession with time and death, the emphasis on pride that refuses to acknowledge man’s mortality, are thoroughly Christian, and especially baroque.
[..]  Even the most powerful are not masters of their lives. Life is like smoke, pulled apart by a strong wind; or like a carnival play, or like a firework that, hardly begun, is already over.
In poem after poem, play after play, we hear the same refrain:
Vita enim hominum,
Nil est, nisi somnium,

as Bidermann’s Chorus mortualis sings. “We are such stuff as dreams are made on.”

——————Zo ver Karsten Harris. ——————————————-

Wat me bijzonder aantrekt in de barokke kunst, en het bijzonder in deze Asam-kerk: de mengeling van genres, vooral van beeldende kunst en toneel.

Nog bij de citaten uit Cenodoxus:
Vergelijk ook: Shakepeare, The Tempest:
We are such stuff
As dreams are made on; and our little life
Is rounded with a sleep
.”

En: Goethe, Faust, Zueignung ( = de tekst die helemaal aan het begin van Faust staat)  over de schaduwwereld van de herinnering. Goethe spreekt hier zijn eigen verzonnen figuren aan, die hem zijn leven lang hebben begeleid. Zijn tekst spiegelt veel van wat ik voel als ik in München ben:

“Ihr naht euch wieder, schwankende Gestalten,
Die früh sich einst dem trüben Blick gezeigt.
Versuch ich wohl, euch diesmal festzuhalten?
Fühl ich mein Herz noch jenem Wahn geneigt?
Ihr drängt euch zu! nun gut, so mögt ihr walten,
Wie ihr aus Dunst und Nebel um mich steigt;
Mein Busen fühlt sich jugendlich erschüttert
Vom Zauberhauch, der euren Zug umwittert. Ihr bringt mit euch die Bilder froher Tage,
Und manche liebe Schatten steigen auf;
Gleich einer alten, halbverklungnen Sage
Kommt erste Lieb und Freundschaft mit herauf;
Der Schmerz wird neu, es wiederholt die Klage
Des Lebens labyrinthisch irren Lauf,
Und nennt die Guten, die, um schöne Stunden
Vom Glück getäuscht, vor mir hinweggeschwunden.”

Ik heb nog veel meer interessante slangen gevonden in München, hier een foto uit de Frauenkirche, waar slangen zo te zien het vlees wegvreten rond de beenderen van een mens.

Ik houd van deze groteske kunst, een contrapunt tot al de saaie geïdealiseerde heiligen!

Tags: , , , , , , , , ,

20 Responses to “Morbide slangen: het leven is maar een droom”

  1. Aad schreef:

    Avatar van Aad
    Ik maakte me al even zorgen: waar blijft ze nou? Het was zo stil..
    Maar gelukkig: een echte Maria Trepp blog..
    En: je hebt echt iets met slangen. Ik niet.
    Toch een wezenlijk verschil gevonden in een geestverwante! :-))

    Reactie is geredigeerd

  2. maria schreef:

    Avatar van maria
    Je hebt niets met slangen??? Ik zal je bekeren.

  3. Aad schreef:

    Avatar van Aad
    Ik vond de slang bij Adam en Eva al niet te vertrouwen :-))
    Heb ik nog kiespijn van..
    Maar ik ben altijd open voor bekering..

  4. Annem. van den burg schreef:

    Avatar van Annem. van den burg
    @ Maria, wat een mooie kunst laat je zien!

    De slang is voor mij het symbool van de vrouw.
    Nee, niet alle vrouwen! Maar ik heb met vrouwen gewerkt en in mijn leven natuurlijk veel ervaring met vrouwen ik ben zelf vrouw, maar toch, wat zijn ze unfair met elkaar!!

    Ik vertrouw op mannen, ook al zijn dat soms koekenpannen.

    Symbolen van mannen voor mij: paard en leeuw. Groet, An.
    Reactie is geredigeerd

  5. maria schreef:

    Avatar van maria
    An, zelf heb ik in een gedicht iets over geschreven wat de slang nu eigenlijk is, man of vrouw, en daar ging het zo :

    "Is een slang
    eigen
    lijk een man?
    Neen,
    een slang
    is een
    an-
    drogyn
    am-
    bifibiding
    zwemmend
    kronkelend
    aan land…."

    Aad, binnen kort een blog over goede slangen.

    En Aad, zie ook Meanderend voorwarts, http://www.volkskrantblog.nl/bericht/155415
    Reactie is geredigeerd

  6. PHM van de Kletersteeg schreef:

    Avatar van PHM van de Kletersteeg
    ach ja, vrouwen zijn gebiologeerd door ronde stafvormigen dingen die al dan niet bewegen….

  7. maria schreef:

    Avatar van maria
    O alleen maar vrouwen???

  8. antoinette duijsters schreef:

    Avatar van antoinette duijsters
    Prachtige beelden en ik hou van slangen, gewoon om dat het zulke mooie dieren zijn.
    groetjes

  9. johan goossens schreef:

    Avatar van johan goossens
    Ook aardig in dit kader zijn de muzikaal-poetische associaties: Schlaf der Vernunft bringt Ungeheuer hervor (Wolf Biermann) of Sueno con serpientes (Silvio Rodrigues/M. Sosa)

  10. maria schreef:

    Avatar van maria
    Johan, ERG leuk. Inderdaad, muziek hoort er eigenlijk bij.
    Ik zal de liedjes nog halen/bestellen!

  11. hans groen schreef:

    Avatar van hans groen
    Aanbevolen. Moet ik toch maar weer eens naar Munchen toe. Dat heb ik vorige keer allemaal gemist. Maarja, was toen ook werkgerelateerd.

  12. JdeKat schreef:

    Avatar van JdeKat
    Als jij slangen hebt hoef je vandaag het katje niet op te komen halen. Katjes zijn geen slangenvoer. Ook niet in je dromen. 😉

  13. PHM van de Kletersteeg schreef:

    Avatar van PHM van de Kletersteeg
    –ten minste Echte vrouwen…

  14. maria schreef:

    Avatar van maria
    [vanavond ga ik bij blogger Jdekat een zwart-grijs poesje halen als vriendje voor mijn poes Mikado]
    JdeKat: mjn poes Mikado kan het goed vinden met mijn belangrijkste slang, de rood-gouden slang, zie boven.
    Kijk op http://www.passagenproject.com/poesenslangweb.jpg

    Reactie is geredigeerd

  15. jan bouma schreef:

    Avatar van jan bouma
    @Maria
    Men ontwerpe, ieder voor zich, zijn of haar eigen bezwerende slang… Van Medusa tot Cleopatra vervullen zij hun rol in de geschiedschrijving. Wens je een goede jaarwisseling en al daaromtrent. Met of zonder de symbolische waarde van het Serpent!

  16. jan bouma schreef:

    Avatar van jan bouma
    Jan, ik wens je een goede jaarwisseling … maar zo ver zijn we nog lang niet.
    En klaar met de slangen zijn we ook nog niet!

  17. PHM van de Kletersteeg schreef:

    Avatar van PHM van de Kletersteeg
    yammyyammy voor de slang….

    zoals met vrouwen; beoordeel ze niet op wat ze zeggen, maar op wat ze doen..

  18. PHM van de Kletersteeg schreef:

    Avatar van PHM van de Kletersteeg
    en anders alijd nog leuk voor een handtasje…

  19. Marnix schreef:

    Avatar van Marnix
    Ik vergelijk mooie slangen ook soms met sexy vrouwen, voor hun ronde vormen en verleidingskracht. Ook net als een slang is ook niet elke knappe vrouw te vertrouwen en kunnen ze je eerst rond hun lichaam draaien om dan daarna giftig uit te halen..

  20. maria schreef:

    Avatar van maria
    Kijk eens naar mijn blog "De slangenvrouwen van Iris van Dongen", link rechts in het kader met mijn slangenblogs.

Leave a Reply



Recente berichten

Categorieën

Tags

Archief