Wetenschap Kunst Politiek

De cultuurgeschiedenis van de hagedis (3) : Ovidius en de hagedis

3 comments

Terwijl veel mensen, ook ik, de hagedis als een kwetsbaar, aandoenlijk en “lief” beestje beleven, is de hagedis in de Westerse cultuurgeschiedenis eerder met het slechte, lage, duivelse verbonden geweest. Dat heeft misschien me te mee te maken dat de hagedis en overblijfsel is uit een verleden, toen er nog lang geen mensen waren en de aarde nog “woest en leeg” was, of in ieder geval woester en leger dan nu.

De afkeer van de hagedis is niet puur christelijk, maar ook al bij Ovidius te vinden. In zijn Metamorphosen vertelt hij in het vijfde boek in een passage over de godin van de vruchtbaarheid, Ceres, die te drinken krijgt van een oude vrouw, vervolgens uitgelachen wordt door een brutale kleine jongen, en hem voor straf in een hagedis verwandelt:

“Beledigd met de halfvolle beker in haar handen,
Plenst de godin het gerstemengsel bij de praatjesmaker
pal in ’t gezicht. Hij raakt doordrenkt, en waar eerst
zijn armen zaten krijt hij poten en er groeit een staart
aan zijn veranderd lichaam; hij wordt klein, zodat hij niet
veel kwaad kan doen, nog kleiner dan een kleine hagedis.
Het oudje barst ontzet in tranen uit, wil dat mirakel
Nog pakken, maar hij schiet een donker hoekje in. Zijn naam
– sterhagedis- past bij zijn huid vanwege al die spetters.”
[Vertaling M. D’Hane-Scheltema]

Zoals veel verwandelingen van Ovidius werd ook deze verwandeling graag verbeeld door kunstenaars: 

Tags: , , ,

3 Responses to “De cultuurgeschiedenis van de hagedis (3) : Ovidius en de hagedis”

  1. Pas&Ivy schreef:

    Avatar van Pas&Ivy
    @Maria: Waar wil je naar toe? Ik proef in jouw bijdrage van vandaag een nauwelijks verhulde geëmotioneerdheid.

    Hagedissen zijn leuk en aardig. Kijk nog maar eens naar onze http://www.volkskrantblog.nl/bericht/127348 over Garfield, de baardagaam van onze zoon.

    Graag jouw reactie.

    (Pas)

  2. Pas&Ivy schreef:

    Avatar van Pas&Ivy
    @Maria: Oeh, je maakt me jaloers. Dicht bij de duinen en dus bij de zee.

    Pas, die ver van zee in het binnenland vertoeft…

  3. Pas&Ivy schreef:

    Avatar van Pas&Ivy
    @Maria: MARIA, dat kun je toch niet zeggen. We willen best voor een expeditie op bezoek komen maar ZONDER geslachte kiepkes. Nog niet misschien. Ik hoor Nox nou al uit protest boosaardig pokken in de Woon…

    (Pas)

Leave a Reply



Recente berichten

Categorieën

Tags

Archief