Wetenschap Kunst Politiek

Spinoza en het ‘right to offend’

20 comments


Afshin Ellian beroept zich, net als Hirsi Ali, op een recht om te beledigen en meent bovendien zich daarmee op Spinzoa te kunnen beroepen.
Inderdaad heft de prominente Spinoza-kenner Jonathan Israël zelf Hirsi Ali met Spinoza vergeleken.

Velen hebben hem en/of Ellian weersproken.

Bas van Stokkom: “Ellian en De Winter maken […] stemming jegens ‘de’ islam, en doen vele discutabele en enkele evident onjuiste beweringen. In navolging van Hirsi Ali claimen ze een ‘right to offend’. […] Ellian en De Winter pogen Erasmus en Spinoza voor hun karretje te spannen door hen tot onruststokers en dwarsliggers te betitelen. Maar deze evenwichtige filosofen staan mijlen af van het moderne ‘kwetsen om het kwetsen’.” ( de Volkskrant 4-1-2007)
Stokkoms Nijmeegse collega Marin Terpstra betwijfelt of Spinoza zich zou kunnen vinden in wat Ayaan Hirsi Ali gedaan heeft. “Ze was een fel pleitbezorger van de vrijheid van meningsuiting, maar zij ging nog een stapje verder. Zij claimde het recht anderen te mogen beledigen. Spinoza zou dit laatste in ieder geval niet met Hirsi Ali delen. Bij Spinoza moet het denken een constructieve bijdrage leveren aan de collectieve meningsvorming; een belediging daarentegen is een oorlogsverklaring aan de ander.” (Trouw, 9-11-2006)

Gied ten Berge is ook zeer kritisch over de vergelijking tussen Spinoza en Hirsi Ali:
”De wijze waarop Yoram Stein in een gesprek met de historicus Jonathan Israel, het VVD-kamerlid Hirsi Ali opvoert als vergelijkbaar met Spinoza vind ik misleidend […]
Dat Spinoza de gangmaker zou zijn van het moderne ongeloof, klopt niet. De grote Joodse filosoof bevrijdde zich van de toenmalige bekrompenheid in eigen joodse kring, waarmee hij een conflict had over zijn vermeend pantheïsme. Spinoza verdedigde de stelling dat God niet alleen de grond van het bestaan is, maar ook van het wezen der wereld. Het legde een verband tussen schepper en het geschapene, dat later door sommigen ten onrechte als het begin van de verdamping van het idee van God is gezien. Dat tijdgenoten hem voor atheïst uitmaakten, heeftSpinoza zelf al van de hand gewezen.

Hij werd uit de synagoge verbannen, maar Spinoza was daarmee zeker niet van God los. Hij dacht intens na over God. De liefde tot God en ratio hield hij stevig bij elkaar. Degenen die zich nadien van God losgemaakt hebben, kunnen zich niet op hem beroepen. […]

De gedachte dat Hirsi Ali op een islamitische basisschool, waar zij de kindertjes voor de keus stelde tussen Allah of de grondwet, in de voetstappen zou zijn getreden van Spinoza, is absurd. Ze stelde kinderen voor een valse keuze tussen grootheden die Spinoza helemaal niet als strijdig zag. Hirsi Ali riep daarmee herinneringen op aan aan de pedagogie van de Kindergarten in de DDR.

Het is al even absurd om je op Spinoza te beroepen in je afkeer van bijzonder onderwijs, omdat juist het openbaar onderwijs het gesprek over God, dat Spinoza hoog had, nog altijd niet tot haar vrijheden mag rekenen.
De lijfspreuk van de zachtmoedige, voorzichtige Spinoza was ‘Caute’: ‘Behoedzaam!’ Hij blijft in deze tijden een lichtend voorbeeld voor een tolerant vredesklimaat in eigen land, dat gediend is met voorzichtigheid, respect en dialoog. Hij staat haaks op het soort confrontatie dat door politici als Hirsi Ali wordt gezocht.” ( Trouw 11-5-2005)
Later heeft Jonathan Israël zich overigens krachtig van Hirsi ali gedistantieerd:

“Ik ben er fel tegen om te suggereren – zoals onder anderen Ayaan Hirsi Ali heeft gedaan – dat het fundamentele conflict gaat tussen de westerse waarden en de islam. Daar ben ik het absoluut niet mee eens. Het is niet waar, het is een afschuwelijke simplificatie en het kan verdeeldheid zaaien en conflicten veroorzaken. […]
Het conflict is niet zozeer tussen westerse waarden en islamitische waarden als wel tussen theologisch en filosofisch denken, of beter gezegd: tussen geloof en rede. Daarom steun ik alle secularistische humanisten in de islamitische wereld. Daar zijn er tegenwoordig, ook in Nederland, heel wat van. Bovendien komen die voort uit een traditie van filosofie en Verlichting die teruggaat tot de Middeleeuwen. Veel radicale Verlichters uit de achttiende eeuw zagen de middeleeuwse islam als het begin van het radicale denken over tolerantie en theologiekritiek. Daar zit zeker een kern van waarheid in.’” De Groene Amsterdammer 8-6-2007)

 

 

Tags: , , , ,

20 Responses to “Spinoza en het ‘right to offend’”

  1. Ruud Zweistra schreef:

    Avatar van Ruud Zweistra
    Gaan we weer, Maria: Als er ook maar iets afgedaan moet worden aan het recht tot beledigen, moet als eerste die stukken uit bijbel en koran gescheurd worden waarop al die beledigingen staan.

  2. maria schreef:

    Avatar van maria
    Ruud, ga in op de kwestie Spinoza.

  3. hans groen schreef:

    Avatar van hans groen
    Ik moet wel iets corrigeren: Right to offend betekent niet letterlijk: recht op beledigen. Offend betekent aanvallen. Dat het concreto vanuit AHA betekende dat zij beledigde is een tweede.

    AHA ligt niet in de lijn of laat zich niet vergelijken met Spinoza. Zij maakt juist een duidelijke keuze waarbij zij de Islam en haar boeken volledig afwijst. Spinoza zoekt juist de overtreffende trap welke een verbinding legt het bestaan en het wezen van de wereld.

    AHA ging rechts af. Spinoza gaat omhoog.

    @Ruud:
    Dan graag ook de bijbel en alle andere heilige geschriften in 2 stukken scheuren.

  4. Ruud Zweistra schreef:

    Avatar van Ruud Zweistra
    @hans groen,
    Droevig hoor, de manier waarop de blik van mensen vertroebeld wordt door hun vooroordelen. Hier de reactie van een decimeter omhoog, met het betreffende woord in vetschrift:

    Ruud Zweistra / 21-04-2007 20:48
    Gaan we weer, Maria: Als er ook maar iets afgedaan moet worden aan het recht tot beledigen, moet als eerste die stukken uit bijbel en koran gescheurd worden waarop al die beledigingen staan.

    Reactie is geredigeerd

  5. Ruud Zweistra schreef:

    Avatar van Ruud Zweistra
    @Maria,
    Iedere vergelijking van de huidige situatie met historsche figuren gaat strikt genomen mank. Denk voor jezelf, en loop niet altijd achter andere personen aan. Dat geldt voor jou, en dat geldt ook voor anderen die het doen.

  6. Anna schreef:

    Avatar van Anna
    Voor Ruud
    Je hebt het steeds maar over scheuren uit de Bijbel en de Koran, maar wat denk je van de Joodse Torah? De bloedigste, meest verschrikkelijke gedeelten van de Bijbel zijn nou juist de 5 eerste hoofdstukken, die tegelijk de Torah vormen.
    Nog erger wordt het als je de Joodse Talmud openslaat. De bladen die ik daarvan heb gezien zijn meer dan pervers. Niet voor niets is het uit de boekhandel weggehaald door Joodse ‘belangenorganisaties’. Nergens te krijgen! Men wil kennelijk de discussies voorkomen waar jij zo gek op bent.

    Hou dus maar op met scheuren uit boeken. Blijf af van de religie, of het nu Christelijk, Joods of Islam is !

  7. Ruud Zweistra schreef:

    Avatar van Ruud Zweistra
    @Anna,
    Joh, laat ik nu denken dat de joden alleen het oude testament hadden. En ik wel best wel afblijven van religie hoor, als de religie maar van ons (= de maatschappij) afblijft. Gelijk oversteken?

  8. peter louter schreef:

    Avatar van peter louter
    Even voor de goede orde: Spinoza veegde de vloer aan met alle georganiseerde religies. Hij zag daar niet veel meer in dan machtsinstrumenten voor mensen die niet deugden. Zo subtiel was hij nou ook weer niet.
    Hij zou Elian en Hirsi Ali niet op hun godsdienstkritiek beoordelen, maar op hun deugdzaamheid overeenkonmstig zijn etica.

  9. Ien Smits schreef:

    Avatar van Ien Smits
    Van Spinoza word je groot en sterk, er zit veel ijzerrrrr in

  10. Betty schreef:

    Avatar van Betty
    Anna en Ruud, het verschil tussen het Jodendom en de Islam of christendom is, dat hoewel er in al hun boeken gewelddadige verhalen voorkomen, heden ten dage eigenlijk alleen nog de moslims en masse zich op deze boeken beroepen en hier naar handelen. Het percentage christenen of Joden dat grijpt naar wapens om met gewel hun religie aan anderen op te leggen, loopt ver achter bij die van radicale moslims. (Het Jodendom is sowieso geen evangeliserende godsdienst).Sterker nog, in tijden van crises, scharen de moslims zich allemaal achter Mohammed, met alle gevolgen van dien. Zijn er zat christenen in de wereld die geen binding met het Heilige Land hebben, dat zie je bij moslims en Joden niet. Waar de meeste Joden nog wel eens in Israel zijn geweest, zo zijn er miljoenen moslims die nooit een voet in Jeruzalem zullen zetten en toch menen dat de Al Aksa moskee van hen is.
    Reactie is geredigeerd

  11. Ruud Zweistra schreef:

    Avatar van Ruud Zweistra
    @Betty,
    Klopt.

    @Maria,
    Voorlopig is de stand dus dat er nog best wel wat te zien in een relatie tussen het achterliggende gedachtengoed van Spinoza, en dat van Hirsi Ali. Dat je een PC-naprater als Van Stokkom in dezelfde context durft te noemen, lijkt eerder een ernstig geval van gebrek aan goede smaak. Van Stokkom is iemand met dezelfde gedachtenpatronen als die van hans groen: zo verblind dat men niet eens meer kan lezen.

    Pas jij daar ook voor op, Maria?

    Reactie is geredigeerd

  12. anton steenwijk schreef:

    Avatar van anton steenwijk

    Het was weer een mooie argumentatie van onze Maria: velen hebben De Winter en Ellian al tegengesproken. En onze Maria sluit zich weer, zoals altijd, bij de velen aan. Want dat is altijd het mooiste argument van Maria voor een stelling: kan ik een paar andere halve garen bij elkaar sprokkelen op het internet die ook aan het schreeuwen zijn, dan schreeuw ik lekker mee.

    Bas van Stokkom heeft in opdracht van het ministerie een slaafs rapportje gescheven waarin hij verdedigt dat godslastering echt niet kan. Met geld van de minister van justitie die ook vindt dat het niet kan.

    En dan het recht om te beledigen. Het is erg genant dat we het weer moeten uitleggen voor mensen als Maria. Krachtens art. 10 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens zoals uitgelegd in de Handy-side case hebben we – in het engels – the right to offend. Ayaan Hirsi Ali heeft in Berlijn dat recht verdedigt. Domme Nederlanders hebben daar weer het recht van gemaakt om te beledigen – tot die domme Nederlanders behoort ook onze koningin die op zalvende toon aangaf in haar kersttoespraak dat het recht om te beledigen niet zou bestaan.

    Onze koningin en onze Maria tezamen met de hele kliek van politiek correcte goedpraters: het is een mooi gezelschap. Diegenen die echt staan voor onze burgerlijke vrijheden worden het land uitgejaagd, zij zijn dood en begraven (Fortuyn en Van Gogh) en de hitzers hitsen voort,

    Ga door Maria, op weg naar het eind,

    A.

  13. Betty schreef:

    Avatar van Betty
    Ik lees hierboven:Het begrip liefde dat veelvuldig door ChristenUnie wordt gebruikt, is een persoonlijk, literair en bovenal mystiek begrip. Liefde kan niet zomaar de basis en het doel van een politieke gemeenschap zijn.

    O ?? Volgens mij is het juist zo, dat als je liefde uitstraalt, ook in het dagelijkse verkeer, dat de gemeenschap dan beter af is. Liefde moet de basia van alles zijn,Anton.

  14. alib schreef:

    Avatar van alib
    Het idee om een groot filosoof als Spinoza te koppelen aan de publicist Hirsi Ali kan enkel berusten op wat ze gezamenlijk hebben: moed. Verder gaat de vergelijking niet op. De vrijheid van meningsuiting propaganderen is een zaak die door vele filosofen en publicisten is gedaan. Spinoza en Hirsi Ali zijn slechts twee van de vele voorbeelden.

    Tenslotte nog even Spinoza over God…

    Ethica, Eerste deel, Definities, VI
    Onder ‘God’ versta ik het volstrekt oneindige wezen, dat wil zeggen een substantie, uit een aantal attributen bestaande, van welke ieder voor zich een eeuwig en oneindig wezen uitdrukt.

    Ethica, Vijfde deel
    Stelling 15

    Wie zichzelf en zijn aandoeningen helder en duidelijk begrijpt, heeft God lief en wel des te meer naarmate hij zichzelf en zijn aandoeningen beter begrijpt.
    Stelling 16
    Deze liefde jegens God behoort de Geest het allermeest te vervullen.

    Een groot denker, Spinoza. En hoewel ik het fundamenteel met de man oneens ben (de ratio is m.i. slechts een van de sleutels voor begrip), zou ik willen zeggen: laat hem daar op eenzame hoogte staan, misbruik hem niet voor politieke doeleinden. Een publicist met hem willen vergelijken, ook al is het op een deelgebied, is in strijd met de zuiverheid van zijn gedachten.

  15. hans groen schreef:

    Avatar van hans groen
    @ruud:

    "@hans groen,

    Droevig hoor, de manier waarop de blik van mensen vertroebeld wordt door hun vooroordelen. Hier de reactie van een decimeter omhoog, met het betreffende woord in vetschrift:"

    Droevig hoor Ruud hoe de kleingeestigheid van mensen hun blik vertroebeld.

    Als je de samenleving wilt beschermen tegen de uitwassen van religies dan dien je consequent te zijn en niet constant 1 en dezelfde religie op de korrel te nemen. Je eigen vooringenomenheid bewijst je eigen blindheid. Niet de mijne.

    Reactie is geredigeerd

  16. Ruud Zweistra schreef:

    Avatar van Ruud Zweistra
    Ben jij blind, hans? Ik noemde zowel bijbel als koran. Je hebt wel een ernstig probleem, hè. Ga je er ooit wat aan doen? Ik ga hier maar eens een stukje over schrijven.

  17. Ruud Zweistra schreef:

    Avatar van Ruud Zweistra
    @Anton Steenwijk,
    Heb je een bron van dat artikel van Van Stokkum waar ik bij kan komen?

    @alib,
    Daar ben ik grotendeels mee eens. Het enige wat ik zou willen toevoegen is dat mensen als Spinoza ook mensen zijn, en ook gewoon "aangeraakt" mogen worden. Beter een paar keer half goed, dat één keer perfect (en liefst alletwee natuurlijk).

    Reactie is geredigeerd

  18. hans groen schreef:

    Avatar van hans groen
    @Ruud

    Ik had het niet alleen over de Bijbel en de Koran, maar over alle religies. Blind ben ik dus niet. Jij dient de posts van anderen eens beter te lezen.

    Als je verzet tegen dominante invloed van religies dien je consequent te zijn en allen te benoemen niet alleen die waar jij een hekel aan hebt.

    Ik vraag me trouwens af wie er nu een probleem heeft, nu steeds vaker persoonlijke kwalificaties jegens mijn persoon uit. Ik kan me nog een v.Vliet herinneren die een soortgelijke benadering kent. Ik begrijp werkelijk niet wat jij met jouw manier van reageren nu denkt te bereiken? Je wordt door steeds meer loggers in de ban gedaan[niet door mij trouwens], je bijdragen blijken toch regelmatig bezijden de zaak te zijn.[nu kon je weer niet goed lezen, maar je reageert als een stier op een rode lap]

    Je bent eerder een roepende in de woestijn, dan dat je enige bijdrage of invloed van betekenis hebt op discussies. Daar kan je natuurlijk de rest van de wereld wel de schuld van geven, maar het lijkt me toch eens tijd voor jouw om eens in de spiegel te kijken en je eigen houding eens kritisch te bekijken.
    Reactie is geredigeerd

  19. maria schreef:

    Avatar van maria
    Hans Groen:“Ik moet wel iets corrigeren: Right to offend betekent niet letterlijk: recht op beledigen. Offend betekent aanvallen. Dat het concreto vanuit AHA betekende dat zij beledigde is een tweede.”
    Bolkestein vertaalt het vandaag ook weer in de Volkskrant als “recht om te beledigen”
    Betty: “Anna en Ruud, het verschil tussen het Jodendom en de Islam of christendom is, dat hoewel er in al hun boeken gewelddadige verhalen voorkomen, heden ten dage eigenlijk alleen nog de moslims en masse zich op deze boeken beroepen en hier naar handelen”
    Niet eens. Zowel joden als ook evangelische christenen zijn nu nog behoorlijk agressief- zij het minder dan de islamisten..
    “Ruud: Van Stokkom is iemand met dezelfde gedachtenpatronen als die van hans groen: zo verblind dat men niet eens meer kan lezen.
    Pas jij daar ook voor op, Maria?”
    Ruud , ik lees Van Stokkom altijd met instemming. Ik zal binnenkort ( deze week) ook bloggen over zijn nieuwe rapport over Godslastering.
    Anton: “Krachtens art. 10 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens zoals uitgelegd in de Handy-side case hebben we – in het engels – the right to offend.”
    Ik ga ineen nieuwe blog hier op in, omdat Bolkestein het vandaag hier ook weer over heeft.
    Anton: “Onze koningin en onze Maria tezamen met de hele kliek van politiek correcte goedpraters”
    De koningin was getrouwd met een Duitser, dus gebrainwashed van het soort mensen als ik.

    Anton: Kritiek op de Christenunie mag van mij. Maar Ellian is zelf een fundamentalist, namelijk een fundamentalistische atheïst- hierover nog een blog binnenkort. Ten tweede vraag ik me af waarom de Burke Stichting ( en Ellian was eredonateur van deze Stichting) haar directeur heeft gekozen uit de kringen van de SGP ( Bart Jan Spruyt) . De SGP is veel erger dan de Chisten-Unie.
    Reactie is geredigeerd

  20. anton steekwijk schreef:

    Avatar van anton steekwijk

    Hier een mooi stukje voor Maria over de katholieke kerk, waar Van Stokkom zo dol op is en wie Maria altijd met zoveel genoegen leest:

    Monseigneur [naar index]
    24-04-2007 – Sylvain Ephimenco – Trouw

    Als geboren en getogen katholiek heb ik geen moment in mijn leven overwogen om mij uit die kerk te laten uitschrijven. Ondanks de vele twijfels die met het klimmen der jaren hun wortels in mijn ziel hebben geschoten. Waarom zou ik? Meer dan een geloof is het katholicisme een cultuur waarin ik gelukkig en in vrede ben opgegroeid. Bovendien houd ik van pracht en praal, van het mysterieuze halfduister van kathedralen en ook van de zoete geur van de wierook uit mijn jonge jaren als misdienaar. Maar als ik de (scheidende) leider van die kerk in Nederland hoor mijmeren, wordt de twijfel plots veel concreter. Vorige week luidde kardinaal Simonis zijn afscheidstournee in met een schokkende onthulling: zo hoog in de hemelse hiërarchie zal hij straks niet komen. Althans gemeten aan de prestaties van de concurrenten die het veel beter doen en die, volgens de kardinaal, over vijftig jaar van hun islam ’mogelijk de leidende godsdienst van Europa’ zullen maken. Simonis: „Vrome moslims kunnen veel hoger in de hemel komen dan ik. Zij hebben een verheven idee van hun geloof. Hun saamhorigheid is groot. Ze zien de verwatering en de decadentie onder christenen. God beware ons, denken ze dan.” En god beware me om voortaan teveel fiducie in de leider van de Nederlandse katholieke kerk te hebben. Ik kan beter een voorbeeld nemen aan mijn islamitische slager. Die vrome man die het vlees zo kundig trancheert en zijn gehoofddoekte vrouw en dochters buiten de verdorven westerse samenleving weet te houden. Die komt uiteindelijk heel wat wolken hoger te zweven dan onze nationale kardinaal. Monseigneur Simonis heeft natuurlijk gelijk wanneer hij zegt dat vrome moslims een verheven idee hebben van hun geloof. Overal in de wereld worden ze steeds vromer en talrijker en zijn ze tenminste bereid hun islam te vuur en te zwaard te verdedigen. De opmerking van de kardinaal kwam overigens kort nadat zeer vrome moslims uit het Turkse Malatya de hals hadden doorgesneden van drie decadente christenen die bijbels fabriceerden. Daar heeft monseigneur met geen woord over gerept. Het is overigens een trend van de laatste tijd. Vrome en een tikkeltje fanatieke moslims met een grote saamhorigheid steken hun aversie voor de decadentie van het christendom niet meer onder stoelen of banken. Ze denken ’God beware ons’ en hakken de christelijke hoofden af die boven het islamitische maaiveld steken. Zes maanden geleden in het Iraakse Mosoel bijvoorbeeld, naar aanleiding van de decadente opmerking van paus Benedictus over de profeet. Als represaille werd in die stad een priester van de Syrisch-orthodoxe kerk ontvoerd en onthoofd. Denk ook aan die drie christelijke schoolmeisjes in Midden-Sulawesi waarvan het hoofd van de romp werd gescheiden door devote islamisten. Een van die hoofden werd overigens netjes voor de deur van een kerk achtergelaten. En denk ook aan de vrome mensen van Abu Sayyaf die vorige week in de Filippijnen zeven christelijke arbeiders onthoofdden. Zouden al die vrome islamitische koppensnellers hoger in de hemel komen dan monseigneur?

Leave a Reply



Recente berichten

Categorieën

Tags

Archief