Wetenschap Kunst Politiek

De open samenleving en haar vijanden

19 comments

In de Volkskrant van 6 april bespreekt Luuk van Middelaar de nieuwe vertaling van Karl Poppers The open society.
In dit invloedrijke werk gaat Popper tekeer tegen het politieke denken van Plato, en vooral tegen de autoritaire ideeën die Plato heeft over de inrichting van de staat.

Plato’s elitair-autoritaire gedachtegoed, dat Popper aanvalt, is te vinden bij de denkers van de Edmund Burke Stichting, die zich, in het voetspoor van Leo Strauss, sterk op Plato beroepen.

De revolutionaire neoconservatieven moeten namelijk niets hebben van de open samenleving, of van het door Popper verdedigde “piece meal engineering” ( zie bijvoorbeeld Cliteur NRC 17-12-2002)

Prof. dr. Kinneging, voorzitter van Edmund Burke Stichting, heeft de Socrates-wisselbeker ontvangen voor zijn Geografie van Goed en Kwaad , en Cliteur vergelijkt zichzelf graag met Socrates ( in Moderne Papoea’s) . Karl Popper heeft uitvoerig en voor mij overtuigend beargumenteerd, dat Socrates in Plato’s Republiek door Plato tot een reactionaire en autoritaire spreker is gemaakt, die hij tijdens zijn leven niet was. (The Open Society, p. 208 ) Het is deze Socrates die terecht in verbinding kan worden gebracht met Kinneging en Cliteur, die beiden grote Plato-fans zijn ( net als Spruyt, net als Leo Strauss…)

Bart Jan Spruyt (eerst directeur, dan secretaris van de Burke Stichting), de Burkianen en Wilders streven naar het einde van de open samenleving. Spruyt vraagt in een recent essay om een “voorlopige sluiting van de grenzen voor niet-westerse allochtonen” en stelt: “Weerbaarheid vraagt om sterke muren.”( In: Ongewenste goden, p. 274 f)
Zowel Kinneging alsook Cliteur keuren de open samenleving af. Kinneging, omdat hij terug wil naar een hiërarchische wereld, en Cliteur, omdat hij een autoritair monocultureel liberalisme nastreeft. Karl Popper besluit zijn belangrijke Plato-kritiek in The Open Society and its Enemies ( een boek dat Kinneging in Geografie van Goed en Kwaad met een schampere opmerking in één voetnoot meent te kunnen afdoen) met de woorden:
We can never return to the alleged innocence and beauty of the closed society. Our dream of heaven cannot be realized on earth. […] we cannot return to a state of implicit submission to tribal magic. [ Cliteur en zijn Moderne Papoea’s– dat is tribale magie!, M.T.] […] the more we return to the heroic age of tribalism, the more surely we do arrive at the Inquisiton […] . There is no return to a harmonious state of nature. If we turn back, then we must go the whole way- we must return to the beasts. […] But if we wish to remain human, then there is only one way, the way into open society. We must go into the unknown, the uncertain and insecure […]”(p 200f)


Uitvoerig over Popper, Cliteur en Plato zie ook andere blogs, zie ook uitvoeriger in mijn documentatie over de Edmund Burke Stichting
http://www.passagenproject.com/conservatisme.html

Tags: , , ,

19 Responses to “De open samenleving en haar vijanden”

  1. Ruud Zweistra schreef:

    Avatar van Ruud Zweistra
    @Maria,
    Grappig, ik las het vanmorgen bij het ontbijt.

    Meest essentieel lijken mij de laatste passages: het is niet voorspelbaar welke de belangrijkste bedreigigen voor de Open Society in de toekomst zijn. De toekomst wat betreft Popper is het heden van ons. Wij staan dus voor de uitdaging om die belangrijkste bedreigingen te vinden en te bestrijden – en dat zijn niet het communisme, noch de Burke stichting. Het leidt weinig twijfel dat de belangijkste bedreigingen voor de Open Society zijn: het ongebreidelde financiele kapitalisme, dat alle economische macht en daarmee ook de feitelijke maatschappelijke macht in enkele handen dreigt te brengen; en de ongebreidelde groei van de invloed van religieus denken, dat vrijheid van meningsuiting en de vooruitgang van de wetenschap poogt te bestrijden.

    En het behoeft nauwelijks betoog waar de ergste broeihaard van beide bedreigingen ligt: De Verenigde Staten van Amerika.

  2. laila schreef:

    Avatar van laila
    Mijn god,

    Heb ik net de witte kievitsbloem, nee drie bij elkaar gefotografeerd en dan dit gedram weer.

    Wat is dat toch; die Burkestichting Maria.

    Leg dat eens uit in eigen woorden?

    Laila

  3. maria schreef:

    Avatar van maria
    Ruud, ik weet dat ik het eigenlijk niet met je eens ben, maar met wat je hier nu schrijft ben ik het WEL eens.

    Ik zie zelf ook de Bruke Stichting niet als een bedreiging, het is alleen maar dat ik hun teksten goed ken, en als voorbeeld gebruik.

    Laila, als je de heren van de Burke Stichting niet kent hoeft het je verder niet te interesseren.

    De Burke Stichting heeft gefungeerd als intellectuele denktank van Wilders. Bart Jan Spruyt, de Burke -directeur, heeft samen met Wilders diens partijprogramma gescheven, en kaderleden van de PVV getraind.

    Maar voor de rest is wat ik hier schrijf eigenlijk vooral interessant voor mensen die Popper en/of Plato kennen of willen leren kennen.

    Reactie is geredigeerd

  4. laila schreef:

    Avatar van laila
    Die ken ik Maria,
    maar ik val op Socrates en de natuur natuurlijk;-)

  5. maria schreef:

    Avatar van maria
    Ja , ik ben ook een fan van Socrates, al hoewel niet helemaal ongedeeld ( zie ook Nietzsche over Socrates)
    Het is in ieder geval dan interessant voor jou om het betoog van Popper te lezen, dat "Socrates" bij Plato in verschillende dialogen voor zeer verschillende meningen staat. Popper zegt dat Plato in de "Republiek", dus na de dood van Socrates, misbruik van hem heeft gmaakt en hem dingen laat zeggen, waarvoor S. nooit is geweest.

    Als het je interesseert, haal ik Popper nog aan, voor uitvoerige citaten ( maar dan uit de Engelse versie)

  6. laila schreef:

    Avatar van laila
    Nu even niet Maria, mijn hoofd heeft genoten van de wind en de zon en de vogels en de bloemen.

  7. Ruud Zweistra schreef:

    Avatar van Ruud Zweistra
    maria (ip: 212.129.182.198) / 09-04-2007 12:18
    Ruud, ik weet dat ik het eigenlijk niet met je eens ben, maar met wat je hier nu schrijft ben ik het WEL eens.

    Reactie:
    Maria, toch … Het is de eerste doelstelling van het intellectuele debat de argumenten los te zien van de persoon die ze uitspreekt. Zelfs de suggestie …

  8. maria schreef:

    Avatar van maria
    Ruud: Nee hoor, dat doe ik absoluut niet, persoon en argument zijn voor mij een eenheid.
    Dat neemt niet weg dat ik je toch gelijk geef in wat je hier boven schrijft.

    Er is trouwens geen enkele mens, wie ik altijd ongelijk geef.

    En het is de kunst , ook de overeenkomsten te zoeken, niet alleen de verschillen.
    Ik geef toe dat ik dat hier op het blog niet doe wat Wilders en de Burke Stichting aangaat, maar in mijn debat met Cliteur heb ik keurig opgesomd wat mij en hem verbindt.

    En tegenover jou heb ik al vaak ingestemd- bijvoorbeeeld wat betreft de overeenkomsten in het gedachtgeod van de neocons en van de islamieten ( bij de fundi-islamieten komt namelijk ook Plato om de hoek kijken!)

  9. Edmund Burke schreef:

    Avatar van Edmund Burke
    @Marie
    Enkele "askjeeves" vragen over Socrates, zijn leerling Plato en Karl Poppers .

    Stelt Plato Socrates voor als een niet autoritaire reactionaire spreker maar wordt wel zo geinterpreteerd?
    De autoritaire reactionaire Socrates bestaat in sommige hoofden ?

    Is een grote overeenkomst tussen Plato en Karl Poppers dat ze wetenschap bedreven? Zonder rare gesloten boek houtje-touwtje redenaties?

    Disclaimer
    The words depicted in this blogcomment are fictitious.
    Any similarity to any person living or dead is merely coincidental.

  10. hans groen schreef:

    Avatar van hans groen
    Citaat Ruud:
    "Het leidt weinig twijfel dat de belangijkste bedreigingen voor de Open Society zijn: het ongebreidelde financiele kapitalisme, dat alle economische macht en daarmee ook de feitelijke maatschappelijke macht in enkele handen dreigt te brengen; en de ongebreidelde groei van de invloed van religieus denken, dat vrijheid van meningsuiting en de vooruitgang van de wetenschap poogt te bestrijden."

    En aldus ontstaat een nieuwe gesloten cultuur, welke is gestoeld op het neoliberalisme. De hierarchie tekent zich af.

  11. Ruud Zweistra schreef:

    Avatar van Ruud Zweistra
    @Maria,
    Raar hoor – maar de meeste mensen schijnen zo te denken.

    @hans groen,
    Amen.

    Zo, nu terug naar mijn boom.

  12. anoniem schreef:

    Avatar van anoniem
    Henry Ford sr kocht rond 1918 de krant van z’n woonplaats Dearborn om te waarschuwen tegen de verjoodsing van de VS.
    Nadat joden wereldwijd geen Ford auto’s meer kochten gaf Ford in 1933 z’n strijd op.

    In de recente VPRO Tegenlicht reportage over AIPAC zei joods neocon voorman Perle ‘dat de joodse greep op de VS nooit zou eindigen’.
    De VS joodse historicus Judt zei in de reportage dat hij vreest dat binnen 25 jaar er een eind komt aan de joodse greep op de VS.

    Gretta Duisenberg zei ‘dat joden niet alleen Palestina hebben bezet, maar ook Amsterdam’.

    Naar mijn mening hebben ze het hele westen bezet, en zetten Moslims op tegen westerlingen.
    De Leidse club zie ik als een instrument van de VS neocons.

    Mensen als Putin en Chavez, net als het land Maleisië, verzetten zich actief tegen het (joodse) neoliberalisme, een stroming die alle sociale democratieën om zeep probeert te helpen, en daar aardig mee vordert.

  13. peter louter schreef:

    Avatar van peter louter
    Je miste iets, Maria. De islam is de open samenleving aan het bedreigen

  14. jack pastoor schreef:

    Avatar van jack pastoor
    @Ruud: vreemd genoeg ben ik het hier een beetje met je eens. Volledig met je eens als je het hebt over het gevaar van de ongebreidelde kapitalisme en ik deel ook je angst met de kracht die de verschillende Godsdiensten op hun volgers(b)lijken te hebben.

    Ik ben het niet met je eens als je kort door de bocht concludeert dat de VS de grootste broeihaard van de beide bedreigingen is. Dat vergt in mijn ogen meer beargumentering. De VS is een erg open maatschappij zoals we dit tot nu toe kennen. Het kan uiteraard veel beter, maar toch! Het kapitalisme en de Godsdienst zullen ten alle tijden moeten voldoen aan de daar geldende wetten. Daar valt veel kritiek op te uiten, maar weer, toch!

    Hetzelfde geldt niet voor landen als India en China. Het kapitalisme kan daar pas écht los gaan. de Chinezen roeren zich al op vaak ongekende manieren in Afrika. Net als de Indiërs. Horen wij weinig van, maar toch!

    Van mij mag je de Amerikanen van alles wat fout en lelijk is betichten. Maar het klinkt mij afgezaagd en sloom. Weinig mondiaal in ieder geval.

    Oh ja, ik was naast India en China nog even Rusland vergeten.

  15. maria schreef:

    Avatar van maria
    Peter, ik heb het wel in een van mijn replieken aan Ruud hierover.
    Ruud, wat een originele avatar.
    Ik heb net "The hairy ape"van O’Neill gezien, schitterende uitvoering van Els Inc.

    Reactie is geredigeerd

  16. maria schreef:

    Avatar van maria
    Heer Edmund Burke,

    “Stelt Plato Socrates voor als een niet autoritaire reactionaire spreker maar wordt wel zo geinterpreteerd?”

    Volgens Popper gebruikt Plato in de “Republiek” de figuur Socrates om zijn eigen autoritaire meningen te verkopen.
    ”De autoritaire reactionaire Socrates bestaat in sommige hoofden ?”
    Ja, de Socrates die Cliteur meent te zijn is een autoritaire Socrates.

    ”Is een grote overeenkomst tussen Plato en Karl Poppers dat ze wetenschap bedreven?”

    De man heet Popper. De overeenkomst is meer dat beiden de openbare dialoog zoeken en over staat en politiek nadenken.

    Verder, heer Edmund Burke, heeft Paul Cliteur terecht op gewezen, dat een overeenkomst bestaat tussen uw theorieën en degene van Popper. Cliteur zegt het helemaal goed: “De Burkiaanse conservatief [ hiermee bedoelt Cliteur: een echt aanhanger van Burke dus NIET de Burke Stichting!, M.T.] is voor geleidelijke veranderingen, voor wat Popper noemde piece meal engineering. “
    Clituer distantieert zich in hetzelfde artikel van juist dit soort Popperiaans piecemeal engineering: “Het Burkiaans conservatisme is intellectueel respectabel, maar alleen onder bepaalde omstandigheden opportuun. Het is alleen gepast wanneer het schip grofweg op de goede koers ligt, maar als dat niet het geval is betekent Burkiaans conservatisme voortmodderen in de verkeerde richting.” (NRC, 17-12-2002)

    Cliteur eist en verwacht dus van de Burke Stichting en on-Burkiaans revolutionair conservatisme: “[ De nieuwe conservatieven] moeten een eigen moraalcodex plaatsen tegenover die van de babyboomers. Hun positie is ook wezenlijk verschillend van die van Burke zelf. Burke waarschuwde voor een revolutie die in zijn eigen land nog niet had plaatsgevonden. De conservatieven van de Burke Stichting stellen een moraalcodex ter discussie van voormalige revolutionairen die in hun revolutie volledig geslaagd zijn. Wie de waarden van de babyboomers wil ontmaskeren heeft niets minder dan een revolutie nodig. Maar het lijkt erop dat die er wel komt.” (NRC, 5-5-2001) “[Deze babyboomers hebben] alles te winnen, ziehier de paradox, bij het procedureel conservatisme van Burke: zachtjesaan, geen revolutionaire wisseling van de macht, geen agressieve toon tegenover de status-quo van het moment".(Trouw, 16-9-2004)

    Cliteur wil een revolutie, en hij zegt heel correct, dat hijzelf het dus oneens is met zowel Burke alsook Popper.

  17. Anton Steenwijk schreef:

    Avatar van Anton Steenwijk

    Hi, hi, het is soms om te gieren van het lachen, de vergelijkingen van Maria: Kinneging heeft een "Socrates"-wisselbeker gekregen en Cliteur vergelijkt zichzelf graag met Socrates.

    En zo hebben we de heren weer bij elkaar gekletst. En als je toevallig in de Socrates-straat woont of op het Socrates-gymnasium hebt gezeten … of op vacantie naar Griekenland bent geweest, tja, dan ben je toch wel een Wilders-fan, snappie?

    A.

  18. maria schreef:

    Avatar van maria
    @Anton, Kinneging en Cliteur zijn Plato -fans EN bovendien geassocieerd met Socrates. Daar past het dus goed bij wat Popper over de Socrates in Plato’s staat schrijft.

  19. Anton Steenwijk schreef:

    Avatar van Anton Steenwijk

    Kinneging is een Plato-fan, Cliteur niet. Cliteur is alleen een fan van Socrates voorzover hij de goddelijke bevelstheorie van de moraal bekritiseert in Plato’s Euthphypro.

    Jij kunt geen enkel citaat opvoeren waaruit blijkt dat Cliteur zo’n Plato-fan is. Je hebt het weer verzonnen, zoals gewoonlijk.

    Lees dat, leer, en word wijzer, Maria.

    A.

Leave a Reply



Recente berichten

Categorieën

Tags

Archief