Wetenschap Kunst Politiek

Natuur en literatuur: de nachtegaal

4 comments

In de duinen tussen Den Haag en Leiden (Meijendel, Berkheide) kan men s’avonds nu de nachtegaal horen, die graag haar nesten in de meidoorn bouwt…

Toen ik haiku’s zocht op de pioenroos kwam ik ook mooie haiku’s tegen op de nachtegaal ( uit J. van Tooren, Haiku- een jonge maan) :

De nachtegaal fluit
zijn kleine spitse snavel
helemaal open
(Buson)

Diep in de dalen,
omhuld door avondnevel
nog nachtegalen
(Shuaoshi)

Luister! als water,
vloeiend in slapende oren,
zingt de nachtegaal.
(Issa)

 

Pioenroos/Peony/ Paeonia/ bloemen

8 comments


 


Pioenroos/Peony/ Paeonia Leidse Hortus 2009


Pioenroos/Peony/ Paeonia Leidse Hortus 2009

Deze schitterende pioenrozen in de tuin van mijn vriendin lieten me zoeken naar literatuur over pioenrozen. Gevonden: Bertus Aafjes, De vertrapte pioenrozen, Pearl S. Buck, Peony, en, het mooist: veel haiku’s op pioenrozen.
Bertus Aafjes heeft in zijn verhaal een paar zeer mooie haiku’s vertaald, zoals deze van Kiorokoe:

Op het punt te gaan bloeien
ademt de pioenroos
een regenboog uit

En van de Engelse vertalingen van haiku’s vind ik deze van Basho het mooist:

How reluctantly
the bee emerges from deep
within the peony

Spinoza en het ‘right to offend’

20 comments


Afshin Ellian beroept zich, net als Hirsi Ali, op een recht om te beledigen en meent bovendien zich daarmee op Spinzoa te kunnen beroepen.
Inderdaad heft de prominente Spinoza-kenner Jonathan Israël zelf Hirsi Ali met Spinoza vergeleken.

Velen hebben hem en/of Ellian weersproken.

Bas van Stokkom: “Ellian en De Winter maken […] stemming jegens ‘de’ islam, en doen vele discutabele en enkele evident onjuiste beweringen. In navolging van Hirsi Ali claimen ze een ‘right to offend’. […] Ellian en De Winter pogen Erasmus en Spinoza voor hun karretje te spannen door hen tot onruststokers en dwarsliggers te betitelen. Maar deze evenwichtige filosofen staan mijlen af van het moderne ‘kwetsen om het kwetsen’.” ( de Volkskrant 4-1-2007)
Stokkoms Nijmeegse collega Marin Terpstra betwijfelt of Spinoza zich zou kunnen vinden in wat Ayaan Hirsi Ali gedaan heeft. “Ze was een fel pleitbezorger van de vrijheid van meningsuiting, maar zij ging nog een stapje verder. Zij claimde het recht anderen te mogen beledigen. Spinoza zou dit laatste in ieder geval niet met Hirsi Ali delen. Bij Spinoza moet het denken een constructieve bijdrage leveren aan de collectieve meningsvorming; een belediging daarentegen is een oorlogsverklaring aan de ander.” (Trouw, 9-11-2006)

Gied ten Berge is ook zeer kritisch over de vergelijking tussen Spinoza en Hirsi Ali:
”De wijze waarop Yoram Stein in een gesprek met de historicus Jonathan Israel, het VVD-kamerlid Hirsi Ali opvoert als vergelijkbaar met Spinoza vind ik misleidend […]
Dat Spinoza de gangmaker zou zijn van het moderne ongeloof, klopt niet. De grote Joodse filosoof bevrijdde zich van de toenmalige bekrompenheid in eigen joodse kring, waarmee hij een conflict had over zijn vermeend pantheïsme. Spinoza verdedigde de stelling dat God niet alleen de grond van het bestaan is, maar ook van het wezen der wereld. Het legde een verband tussen schepper en het geschapene, dat later door sommigen ten onrechte als het begin van de verdamping van het idee van God is gezien. Dat tijdgenoten hem voor atheïst uitmaakten, heeftSpinoza zelf al van de hand gewezen.

Hij werd uit de synagoge verbannen, maar Spinoza was daarmee zeker niet van God los. Hij dacht intens na over God. De liefde tot God en ratio hield hij stevig bij elkaar. Degenen die zich nadien van God losgemaakt hebben, kunnen zich niet op hem beroepen. […]

De gedachte dat Hirsi Ali op een islamitische basisschool, waar zij de kindertjes voor de keus stelde tussen Allah of de grondwet, in de voetstappen zou zijn getreden van Spinoza, is absurd. Ze stelde kinderen voor een valse keuze tussen grootheden die Spinoza helemaal niet als strijdig zag. Hirsi Ali riep daarmee herinneringen op aan aan de pedagogie van de Kindergarten in de DDR.

Het is al even absurd om je op Spinoza te beroepen in je afkeer van bijzonder onderwijs, omdat juist het openbaar onderwijs het gesprek over God, dat Spinoza hoog had, nog altijd niet tot haar vrijheden mag rekenen.
De lijfspreuk van de zachtmoedige, voorzichtige Spinoza was ‘Caute’: ‘Behoedzaam!’ Hij blijft in deze tijden een lichtend voorbeeld voor een tolerant vredesklimaat in eigen land, dat gediend is met voorzichtigheid, respect en dialoog. Hij staat haaks op het soort confrontatie dat door politici als Hirsi Ali wordt gezocht.” ( Trouw 11-5-2005)
Later heeft Jonathan Israël zich overigens krachtig van Hirsi ali gedistantieerd:

“Ik ben er fel tegen om te suggereren – zoals onder anderen Ayaan Hirsi Ali heeft gedaan – dat het fundamentele conflict gaat tussen de westerse waarden en de islam. Daar ben ik het absoluut niet mee eens. Het is niet waar, het is een afschuwelijke simplificatie en het kan verdeeldheid zaaien en conflicten veroorzaken. […]
Het conflict is niet zozeer tussen westerse waarden en islamitische waarden als wel tussen theologisch en filosofisch denken, of beter gezegd: tussen geloof en rede. Daarom steun ik alle secularistische humanisten in de islamitische wereld. Daar zijn er tegenwoordig, ook in Nederland, heel wat van. Bovendien komen die voort uit een traditie van filosofie en Verlichting die teruggaat tot de Middeleeuwen. Veel radicale Verlichters uit de achttiende eeuw zagen de middeleeuwse islam als het begin van het radicale denken over tolerantie en theologiekritiek. Daar zit zeker een kern van waarheid in.’” De Groene Amsterdammer 8-6-2007)

 

 

Spinoza, Leo Vroman en het pantheisme

12 comments

Als ik de grens aanraak van mijn vermogen
worden mijn zolen even grondig plat
kriebelt er iets boven mijn ellebogen
en begrijp ik: nu begrijp ik wat.

Dan krijg ik wel eens tranen in mijn ogen
niet van het begrepene maar doordat
ik merk hoe kinderachtig opgetogen
ik weer ben met wat ik nooit bezat.

Lieve natuur door de natuur bedrogen
omhels ik de natuur en blijf ik pogen
in haar te baden die ik al aanbad

toen ik bijvoorbeeld zag hoe vogels vlogen
doordat ze met hun armpjes bewogen
en dat ik dergelijke armpjes had.

Dit is het eerste gedeelte van het gedicht Begrip van Leo Vroman, dat Herman de Dijn op donderdag voorlas in zijn Spinozalezing in Amsterdam.
De begrijpende (wetenschapper) in dit gedicht begrijpt zich als een deel van de natuur.
Voor Spinoza was de beste wetenschap degene die zich kon begrijpen als een eenheid met de natuur en dus met de pantheïstische god. ‘Alles wat is, is in God, en zonder God kan niets zijn of voorgesteld worden.’
Spinoza wilde niets weten van het theïsme of van een persoonlijke god, maar verdedigde de stelling dat God niet alleen de grond van het bestaan is, maar ook van het wezen der wereld.

De open samenleving en haar vijanden

19 comments

In de Volkskrant van 6 april bespreekt Luuk van Middelaar de nieuwe vertaling van Karl Poppers The open society.
In dit invloedrijke werk gaat Popper tekeer tegen het politieke denken van Plato, en vooral tegen de autoritaire ideeën die Plato heeft over de inrichting van de staat.

Plato’s elitair-autoritaire gedachtegoed, dat Popper aanvalt, is te vinden bij de denkers van de Edmund Burke Stichting, die zich, in het voetspoor van Leo Strauss, sterk op Plato beroepen.

De revolutionaire neoconservatieven moeten namelijk niets hebben van de open samenleving, of van het door Popper verdedigde “piece meal engineering” ( zie bijvoorbeeld Cliteur NRC 17-12-2002)

Prof. dr. Kinneging, voorzitter van Edmund Burke Stichting, heeft de Socrates-wisselbeker ontvangen voor zijn Geografie van Goed en Kwaad , en Cliteur vergelijkt zichzelf graag met Socrates ( in Moderne Papoea’s) . Karl Popper heeft uitvoerig en voor mij overtuigend beargumenteerd, dat Socrates in Plato’s Republiek door Plato tot een reactionaire en autoritaire spreker is gemaakt, die hij tijdens zijn leven niet was. (The Open Society, p. 208 ) Het is deze Socrates die terecht in verbinding kan worden gebracht met Kinneging en Cliteur, die beiden grote Plato-fans zijn ( net als Spruyt, net als Leo Strauss…)

Bart Jan Spruyt (eerst directeur, dan secretaris van de Burke Stichting), de Burkianen en Wilders streven naar het einde van de open samenleving. Spruyt vraagt in een recent essay om een “voorlopige sluiting van de grenzen voor niet-westerse allochtonen” en stelt: “Weerbaarheid vraagt om sterke muren.”( In: Ongewenste goden, p. 274 f)
Zowel Kinneging alsook Cliteur keuren de open samenleving af. Kinneging, omdat hij terug wil naar een hiërarchische wereld, en Cliteur, omdat hij een autoritair monocultureel liberalisme nastreeft. Karl Popper besluit zijn belangrijke Plato-kritiek in The Open Society and its Enemies ( een boek dat Kinneging in Geografie van Goed en Kwaad met een schampere opmerking in één voetnoot meent te kunnen afdoen) met de woorden:
We can never return to the alleged innocence and beauty of the closed society. Our dream of heaven cannot be realized on earth. […] we cannot return to a state of implicit submission to tribal magic. [ Cliteur en zijn Moderne Papoea’s– dat is tribale magie!, M.T.] […] the more we return to the heroic age of tribalism, the more surely we do arrive at the Inquisiton […] . There is no return to a harmonious state of nature. If we turn back, then we must go the whole way- we must return to the beasts. […] But if we wish to remain human, then there is only one way, the way into open society. We must go into the unknown, the uncertain and insecure […]”(p 200f)


Uitvoerig over Popper, Cliteur en Plato zie ook andere blogs, zie ook uitvoeriger in mijn documentatie over de Edmund Burke Stichting
http://www.passagenproject.com/conservatisme.html

Beeldenstorm: Cosimo Cavallaro, My sweet Lord

50 comments

De gekruisigde Jezus gemaakt van chocolade ( “My Sweet Lord”) , is een provocerend kunstwerk van Cosimo Cavallaro, en zou vanaf aankomende maandag tot Pasen elke dag twee uur te zien zijn in een galerie in Manhattan, New York. Maar dit wordt ‘heroverwogen’, aldus artistiek directeur Matthew Semler, aldus de Volkskrant.

“ ‘Schandalig’ en ‘een ziekelijke uitstalling’, reageerde de aartsbisschop van New York op de naakte Jezus. ‘De katholieke gemeenschap is gewaarschuwd door deze belediging van ons geloof en gevoeligheden. Dit is iets wat we niet zullen vergeten’, zei kardinaal Edward Egan in een verklaring.

‘Ze zouden het nooit durven iets soortgelijks te doen met een chocolade standbeeld van de profeet Mohammed, naakt met zijn genitaliën tentoongespreid tijdens de ramadan’, zei Kiera McCaffrey, namens een grote katholieke mensenrechtenorganisatie.

Het beeld zou 485.460 calorieën tellen.”

Gevoeligheden- begrijpelijk.

Gevoeligheden onder christenen, moslims en joden.

Ik moet er ook aan denken dat in januari 2004 de razende Israëlitische ambassadeur Zvi Mazel in Stockholm het kunstwerk “Sneeuwwitje” eigenhandig te lijf ging. Het stuk was tentoongesteld in het kader van een conferentie over volkenmoord die in Stockholm plaats vond. Het bestaat uit een rechthoekig bassin gevuld met rode vloeistof. Daarop drijft een bootje met een foto erop van een Palestijnse zelfmoordenares die door een aanslag zichzelf en 21 Israelische burgers doodde.

De Israelische premier Sharon had zijn steun uitgesproken voor de Israëlische ambassadeur in Zweden.

Recente berichten

Categorieën

Tags

Archief