Wetenschap Kunst Politiek

Peter Sloterdijk: Kritiek van de cynische rede

12 comments

“Kritik der zynischen Vernunft”; met dat boek bracht Peter Sloterdijk de filosofenwereld even in beroering- aan het lachen.” […] “Uitgangspunt voor Sloterdijk is de impasse waarin de maatschappijkritiek – de Kritische Theorie van de Frankfurter Schule- momenteel beland is. Nooit is de impuls tot kritiek zo sterk overmand geweest door onmacht, onverschilligheid, verlammende onlustgevoelens. ‘In ons denken is geen vonkje meer van verheven gedachtegangen, van de extase van het inzicht. We zijn verlicht- ‘aufgeklärt’- we zijn apathisch.’ “ ( Sloterdijk geciteerd na Rob Devos) 

Sloterdijk maakt een verschil tussen cynisme en kynisme. Cynisme is machtsdenken. Cynisme is kritiek van de sterke op de zwakke, is onderwerping, is top-down- georiënteerd. Kynisme is provocatie zonder formele macht. Kynisme ( in de traditie van Diogenes) beweegt bottom up ( in alle opzichten) . 

De inspiratie voor de kritiek moet voor Sloterdijk komen vanuit het levende lichaam. Geen naakt geweld […] maar het geweld van het naakte- “naakt” wordt hier ook overdrachtelijk bedoeld. Naakt is kynisme in actie. Cynisme, dat is de oude moeë slachtofferige of agressieve kritiek. Kynisme, dat is lichamelijke kritiek die het aandurft zichzelf in het spel te brengen en dus vaak een pak slagen riskeert. Deze kynische kritiek is een vrijpostige filosofie, een verrassende ontbloting die onomwonden en offensief de dingen bij name noemt. 
De kritiek van de cynische rede verwacht veel van “opvrolijkende activiteiten, waarbij tevoren reeds vaststaat dat dit niet zozeer activiteit is als wel ontspanning na geleverde arbeid.” (Sloterdijk)

Voor belangrijke citaten uit Peter Sloterdijk, Kritiek van de cynische rede, klik hier.

Tags:

12 Responses to “Peter Sloterdijk: Kritiek van de cynische rede”

  1. Phelan schreef:

    Avatar van Phelan
    Mooi gevonden: ‘cynische rede‘! Ik moet denken aan een artikel, in de laatste ‘Filosofie’ (2/2007). Dat handelt over spot: "Geslaagde spot slaat de tegenstander eenvoudigweg tegen de grond. (…) Spotten smoort datgene waar het in een vrije, democratische samenleving om draait; discussie en het uitwisselen van argumenten." (Bas Belleman).
    Spot is eigenlijk ook een soort machtsdenken.
    Maar zoals Sloterdijk zijn cynisme omschrijft is het ook nog vrolijk, dus.
    Cynisme heeft voor mij altijd iets met afwijzing te maken, niet overtuigd zijn van de oprechtheid van de ander.

  2. hans groen schreef:

    Avatar van hans groen
    Cynisme is ook de afsluiting voor de [beweeg]rede van de andere partij. De machtspositie legitimeert het cynisme. De cynist zal pas van positie veranderen als hij daartoe zijn positie kan verbeteren. Daartoe zal hij / zij de benodigde kwalificaties hebben om dat te ondersteunen. De andere partij kan weinig doen dan de positie erkennen of deze te omzeilen.

    Van enig open en vrij debat zal geen sprake zijn.

  3. Phelan schreef:

    Avatar van Phelan
    Maria,
    Spot kan leuk zijn, cynisme ook. Het is tegelijk ook agressief: het stopt de dialoog. Vandaar dat veel mensen zo geraakt reageren op spot.
    Ik blijf dat lastig vinden. Nogmaals Bas Belleman in het tijdschrift Filosofie: ‘Een idee dat in luchtdichte spot is verpakt, verdraagt geen andere ideeën meer. Spotten verheft de ideeën van de spotter boven de ideeën van anderen.’

  4. Phelan schreef:

    Avatar van Phelan
    ik was het echt. 😉

  5. Maria Trepp schreef:

    Avatar van Maria Trepp
    Ik zal het artikel nog lezen.
    Maar ik blijf erbij : agressie mag en moet.
    Alle passie bevat agressie.

    Het punt is, dat veel mensen hun eigen agressie niet onderkennen.
    Agressie en spot hebben hun plaats. Alleen moet plaats en ruimte en machtsdimensie bij de analyse worden betrokken.
    Spot mag, maar als de spotter schiet vanuit een plek waar hij zelf buiten schot blijft, is de zaak niet goed.
    Maar goed, dit alles kunnen we beter aan hand van concrete voorbeelden bespreken.

    In het onderscheid cynisme/kynisme plaats ik ieder geval de Burke Stichting aan de cynische en mezelf aan de kynische kant.

  6. Frans Muthert schreef:

    Avatar van Frans Muthert
    Hallo Maria,
    Na je verhaal neig ik naar de kynische kant.
    Dankjewel!

  7. lail schreef:

    Avatar van lail
    Maria,

    Regelmatig heb ik me in cynisme verdiept en ik denk dat het pathologische vormen aan kan nemen.
    Het afgesloten zijn van je zelf en anderen.

    Groet
    Laila ( Voorheen Annapolis)
    Ik zag net dat je op mijn eerste stukje reageerde. Leuk!

  8. Maria Trepp schreef:

    Avatar van Maria Trepp
    Laila, ik heb boeken gehaald over Irigaray, en zal daarover bloggen.

    Ik verbind cynisme niet alleen met afgesloten zijn, maar voomet het misbruik van macht. Mar het is allebei!

  9. laila schreef:

    Avatar van laila
    Wat boeiend Maria; boeken over Irigaray.Ik ken slechts artikelen.

    Ik heb ooit een esseetje geschreven over de Toekomst der Religie,gebaseerd op Vestdijk en Oegema die prachtige stukken in Trouw schrijft, waarin ik een beetje van haar ideeen verwerkt heb.
    Het afgesloten zijn van je zelf en anderen zal inderdaad tot machtsmisbuik kunnen leiden( ook een specialisme van mij, vanuit de psychiatrie) , omdat de gevoelens en de empathie sterk onderdrukt zijn.
    Controle , beheersing is voor mensen die veel rationaliseren en ik denk dat er een link is tussen rationaliseren als afweermechanisme en cynisme, van levensbelang.

    Maar goed: ik denk slechts hardop .

    Alles moet stromen. Pantha Rei.

    Laila

  10. Maria Trepp schreef:

    Avatar van Maria Trepp
    Ja, Laila, precies zo beschrijft Sloterdijk het. Rationalisme en cynisme is voor hem hetzelfde, en het "stromen" dat is bij hem het kynische en natuurlijk ook het vrouwelijke element.
    Rationalisme betekent dan niet : logisch denken maar: alles onder controle willen hebben.
    Reactie is geredigeerd

  11. Mephisto schreef:

    Avatar van Mephisto
    Sorry wellicht dat ik niet geheel on-topic blijf. Mijn opleiding is de straat, niet de unief. Ik zie laila schrijven: Alles moet stromen. Pantha Rei en moest spontaan denken aan een voorbeeld dat ik ooit ben tegengekomen:

    Vraag: Wat is sterker, een waterval of een harnas?
    Antwoord: Schiet eens op een harnas; de klap van de pijl/kogel is zó hard, dat de kans op blijvend letsel heel groot is, zelfs als de pijl/kogel wordt tegengehouden. Door de resonantie van het stijve harnas kun je dus goed een whiplash oplopen.

    Een waterval blijft stromen, ongeacht wat er gebeurt. Ook een pijl wordt erdoor afgebogen en aan de zwaartekracht overgeleverd. De waterval remt de kracht van de pijl/kogel en datgene wat erachter zit, zal dus veel minder hard getroffen worden.

    Zoiets was dat.
    Conclusie: werken met stijve harken doet meer pijn dan met flexibele mensen. Kan ik mij zo het verschil tussen (ongebreideld) cynisme en kynisme interpreteren?

  12. Maria schreef:

    Avatar van Maria
    Mephisto, philosoph van de straat leve hoog!!
    Zeer treffend.
    Diogenes, van wie Sloterdijk zijn ideeen heeft,
    was namelijk ook van de straat en niet van de akademie.
    Mephohistopheles is trouwens ook zo’n figur over wie Sloterdijk zeer positief schrijft, en die volgens hem een Kyniker is ( kynos betekent "hond" in het Grieks, en Mephistopeles kom uit een poedel ten voorschijn: "Das aso war des Pudels Kern!")

    Zelf ben ik in een hoge boog uit de akademie gevlogen en bevind me nu -gelukkig – op straat, alwaar ik fluit speel.
    Reactie is geredigeerd

Leave a Reply



Meest recente berichten