Wetenschap Kunst Politiek

Jean Baudrillard en Walter Benjamin

8 comments

Vandaag een artikel in de Volkskrant van Paul Depondt over Jean Baudrillard, de deze week overleden “wijsgerig socioloog”. “[…] voor veel lezers was hij een barokke taalacrobaat, een onverbeterlijke grappenmaker en cynicus, een pessimist en nihilist” .

Voor mij is het denken van Baudrillard interessant, juist vanwege deze negatief bedoelde beschrijving – Baudrillard bedreef in feite ‘vrolijke wetenschap’- , maar ook omdat hij de door mij zeer geliefde Duitse auteurs Bertolt Brecht en Peter Weiss heeft vertaald, en omdat hij sterk beïnvloed was door Nietzsche en door Walter Benjamin.

Bekend is de “simulacrumtheorie” van Baudrillard. Het Latijnse woord simulacrum stond oorspronkelijk voor een beeld dat verwees naar iets in de materiële werkelijkheid. In de 19de eeuw veranderde dat in een ‘lege vorm zonder ziel’ en dat is ook de wijze waarop Baudrillard de term hanteert. Wij kennen de wereld alleen via de media. Tweedehands, als een kopie van een kopie van een kopie, waarbij het origineel verloren is gegaan, aldus de Franse filosoof. De media storten een beelden, geluid, schrift en signalen uit over het anonimeme publiek. De informatie-explosie leidt zo meer tot een implosie aan betekenis. Het publiek is anoniem, en het zwijgt volgens Baudrillard.

Baudrillards mediatheorie gaat sterk terug op Walter Benjamin en zijn essay Het kunstwerk in het tijdperk van technische reproduceerbaarheid. Volgens Benjamin en Baudrillard bevinden zich de culturele uitingen, en met name de beeldende kunsten, in een herfsttij van kwantitatieve massaliteit en van reproduceerbaarheid. Het kunstwerk als teken verliest zijn origine (“aura”) .

Kunsttheoretisch staat nu de verhouding tussen schijn en werkelijkheid in de voorgrond.
Media-illusies worden gepresenteerd als objectieve werkelijkheid. Als remedie hiertegen moet het denken volgens Baudrillard de wereld niet begrijpelijk maken, maar een beetje meer onbegrijpelijk. Het denken moet radicaal zijn en het illusoir karakter van de wereld bloot leggen.

Literatuur: Kritisch Denkers Lexikon

 

Tags: ,

8 Responses to “Jean Baudrillard en Walter Benjamin”

  1. anoniem schreef:

    Avatar van anoniem
    Ook in VK, over schijn en werkelijkheid:

    " Maar ook de slachtoffers van het bloedbad van 11 maart 2004 krijgen de nodige aandacht tijdens het proces tegen de 29 verdachten van de aanslagen op de vier forenzentreinen in Madrid. Ze spuien hun woede over de vele ontkenningen in de zwaarbeveiligde rechtszaal. Of tonen hun vreugde als onderzoeksrechter Del Olmo bekend maakt dat drie jaar na dato nieuwe verdachten in Spanje zijn opgepakt en in Marokko en Groot-Brittannië zijn aangeklaagd."

    VK schrijft niet dat vele Spanjaarden van mening zijn dat hun overheid bewust het onderzoek in de Islamitische zondebok richting heeft gedreven.

    Het lijkt alsof VK ons wil doen geloven of de beschuldigden werkelijk schuldig zijn.

    Het lijkt ook in dit opzicht alsof we terug zijn in de donkere middeleeuwen.

  2. Maria Trepp schreef:

    Avatar van Maria Trepp
    "Schijn en werkelijkheid" betekent niet dat men zeker kan weten wat de werkelijkheid is. Kritisch denken is niet hetzelfde als het omdraaien hetgeen men in de krant leest, en alle daders tot slachtoffers te bevorderen!

  3. Phelan schreef:

    Avatar van Phelan
    @ Maria, dat kan geen toeval zijn: Ook jij bespreekt Brouillard. Ik heb een blog voorbereid, vanuit een ander gezichtspunt, dat om 1830 uur geplaatst wordt, ook over Brouillard – ik kende hem niet!
    Maar nu wel, en jij al. Een boeiende filosoof!
    Reactie is geredigeerd

  4. Victor Onrust schreef:

    Avatar van Victor Onrust
    @Phelan: het wordt hier opeens erg mistig maar dat geeft niets volgens mij.

  5. Maria Trepp schreef:

    Avatar van Maria Trepp
    Phelan wat leuk. Ik vind het super als meerdere blogers over hetzelfde thema schrijven, vanuit verschillende invalshoeken.

    Ben benieuwd naar jouw bijdrage.

  6. anna schreef:

    Avatar van anna
    Maria,

    Vanavond zal ik het artikel gaan lezen. Vanmiddag hoorde ik van een jongen uit de multimediasector dat veel jongeren al helemaal opgaan in de internetillusie en schijn en werkelijkheid, niet meer kunnen onderscheiden. Griezelig.

    En Brecht; daar houd ik ook van

    Groet
    Anna

  7. maiwald schreef:

    Avatar van maiwald
    Gelukkig ben jij er nog om (nog) eens te vertellen dat we niet zo bang moeten zijn voor ongebrijpelijk te worden versleten….

  8. klaas schreef:

    Avatar van klaas
    Ja…. vrolijke wetenschap, ja toch wel. Onafhankelijk ook en produktief: nihilist? Eerder een katalysator. Mooie verbinding met Benjamin leg je.

Leave a Reply



Recente berichten

Categorieën

Tags

Archief