Wetenschap Kunst Politiek

De dood, toneel en Don Quichot

17 comments

Al in de voorrede van Cervantes’ Don Quichot komt de macht van de dood ter sprake. De oden van Horatius worden aangehaald :
“Pallida mors aequo pulsat pede pauperum terbernas,
Regumque turres.”
(De bleke dood komt in de huisjes van armen net zo als in de kastelen van de rijken) .

Hans Holbein laat op zijn dodendanstekeningen zien dat de dood alle leeftijden en maatschappelijke standen bedreigt.

In het tweede boek van Don Quichot komen Don Quichot en Sancho een kar tegen “beladen met de uiteenlopendste en vreemdste personages en gedaanten die men zich kan voorstellen. De man die de muildieren leidde en als voerman dienstdeed was een afstotende duivel. De kar was open en had geen huif of rieten zijschotten. De eerste gedaante die zich aan Don Quichots ogen voordeed, was die van de Dood zelf met een mensengezicht, naast de dood zat een engel met een paar grote beschilderde vleugels; aan de andere kant zat een keizer met een zo te zien gouden kroon op zijn hoofd; aan de voeten van de Dood zat de god die zij Cupido nemen, zonder blinddoek voor zijn ogen maar met zijn boog, koker en pijlen. Er was ook een ridder die van top tot teen was gestoken in wapenstukken, behalve dat hij geen stormhoed of andere helm op zjn hoofd had, maar een hoed van bonte pluimen; en behalve zij waren er nog anderen met verschillende gewaden en maskers. […]
De voerman liet stoppen en zei: “Heer we zijn spelers van de toneelgroep Angulo de Boze, we hebben vanmorgen […] De hofhouding van de Dood gespeeld.” (2, 11)

In het volgende hoofdstuk beschrijft Don Quichot zijn theorie van toneel en dood :
“[Sancho, ik wil dat je het toneelstuk zelf welwillend bejegent] , en dientengevolge ook degenen die ze spelen en schrijven, want het zijn stuk voor stuk werktuigen die het gemenebest een groot goed bewijzen door ons alsmaar een spiegel voor te houden waarin het doen en laten in het menselijk bestaan levensecht te zien is, en er is gen vergelijking die getrouwer uitdrukt wat wij zijn en behoren te zijn dan een toneelstuk en zijn spelers. […] De een speelt voor pooier, de ander voor bedrieger, die is koopman, die soldaat, weer een ander de slimme zot […] maar al het stuk uit is en zij ontdoen zich van hun toneelkleren, zijn alle spelers gelijk. […] Hetzelfde gebeurt in het toneelstuk in de handel en wandel op deze wereld, waarin sommigen voor keizer spelen, anderen voor paus, alle rollen alle rollen die in een stuk voorkomen, maar kom je aan het einde, dus wanneer het leven ophoudt, dan ontneemt de dood iedereen de kleren die hen daarvoor onderscheidden en liggen zij als gelijken in hun graf.”

.

Tags: , , , ,

17 Responses to “De dood, toneel en Don Quichot”

  1. Klaverblad schreef:

    Avatar van KlaverbladMet interesse gelezen en aanbevolen!

  2. al may schreef:

    Avatar van al mayIs dit een poging om via de omweg ‘Cervantes’ aan te tonen dat wij niet alleen in de dood maar eigenlijk al in het leven gelijk zijn? Ontdoen wij ons van onze kleren dan zijn wij toch ‘gelijk’! Mijn mening is: wij zijn niet gelijk! We moeten wel gelijke rechten hebben! en vergelijkbare kansen. Maar ‘gelijk’ zijn we niet!
    In de tijd van Cervantes ging men er schijnbaar van uit dat de dood deel van het ‘zijn’ was. De dood is het ‘niet-zijn’ en daarom kunnen wij ook in de dood niet gelijk ‘zijn’. We zijn in het leven verschillend en ook herinneren de nog levenden zich de doden verschillend en zijn ze niet gelijk in den dood. Plasterk liet het in zijn afscheidscollumn in buitenhof doorschemeren als hij aan Martin van Amerongen herinnerde die nu vanaf een wolk in zijn (Plasterks) hoofd zijn verrichtingen gade sloeg. In mijn geest is er een groot verschil tussen de herinnering, het ‘voortleven’ van b.v. Magda Wolchowiak, die mij als kindje af en toe een flinke draai om de oren gaf en Frans Schubert, mijn favoriete componist. Wolchowiak en Schubert waren niet gelijk in hun leven en zeker zijn ze niet gelijk in de wijze hoe zij ‘voortleven’ in de geesten van de nog levenden. Ik wil graag met u samen mijn kleren uitdoen, maar dan zouden ‘onze’ verschillen alleen des te duidelijker worden.

    mvg, al may.

  3. Partout schreef:

    Avatar van PartoutAB!
    Wormen maken geen onderscheid Mary..en het ene mensenleven is niet meer waard dan dat van een ander.

  4. Maia Panza schreef:

    Avatar van Maia Panza@al may,
    In feite geeft ik je vergaand gelijk.
    We mensen zijn ongelijk- zelfs ook in de dood nog. Het is gewoon niet waar dat de dood de grote gelijkmaker is, dat heeft o.a ook Brecht beklemtoond. De een is vergeten in een massagraf, en de ander, die miljoenen heeft vermoord, staat in alle geschiedenisboeken – stiekem en impliciet bewonderd.

    De gelijkheidsthese vind ik niet zo interessant als de inspiratie van de dood (en dus de religie) voor de kunst.

    Ik houd ook enorm van Schubert! En Partout ook; als ik het goed heb begrepen, zingt hij op een eigen cd de Erlkönig. …

  5. al may schreef:

    Avatar van al mayIs wel flauw om dit te politiseren. Ik heb wel een meer ‘filosofisch’ antwoord verwacht. Wat dit betreft ben ik een echte ‘leach’ en wil ik zo veel mogelijk ‘uit je zuigen’! Ik heb verder geen interesse voor en in de verrichtingen van ‘partout’!

    met aanhoudende bewondering en toeneiging, al may

  6. Maria Trepp schreef:

    Avatar van Maria TreppFlauw om te politiseren??
    Don Quichote bedrijft NATUURLIJK ook politiek.
    Ik dacht echt dat ik je gelijk gaf, was me van geen provocatie bewust.

    En ik heb VEEL interesse in de dialoog met Partout, mijn spiegelbeeld.

    En ook in de dialoog met jou, en met iedereen die me wil uitzuigen.
    Op een of andere manier komt de energie weer terug…

  7. al may schreef:

    Avatar van al mayIk heb wel al enige tijd begrepen hoe het met ‘partout’ zit! iK WILDE JE NIET KWETSEN, MAAR HET GAAT MIJ BIJ EEN REACTIE PUUR OM DE TEXT, DE GEDACHTEn die eruit spreken.Ik ben hier niet om iemand te kwetsen en u al helemaal niet, ik dacht dat u dit weet!

  8. Maria Trepp schreef:

    Avatar van Maria TreppIk ben niet gekwetst….

  9. KNW schreef:

    Avatar van KNWWaarde Maria, in de dood zijn we gelijk, we zijn sterfelijk op het moment van geboorte. Dood bij geboorte is de sterfelijkheid van de mens. We vullen de hoofdtukken in van ons aards toneelspel. De uitzonderingen op het podium van de wereld volop in de belangstelling, zelfs voor de uitzonderlijken, zelfs na de dood.. eeuwenlang in de historie opgenomen.
    De /over/levenden vullen laatste hoofdstuk in, gelang hun ervaring met de dode.

    De Dood

    Onherroepelijk
    eindigend
    stoffelijkheid
    verdwenen energie
    opgegaan
    in het niets
    naar oneindig
    Ongrijpbaarbaarheid !

    18.02.2007

    Met waardige groet

    Gelijk zijn
    allen
    met de dood

  10. al may schreef:

    Avatar van al maygelukkig maar…u zou iets voor mij kunnen redigeren…..

  11. Maria Trepp schreef:

    Avatar van Maria TreppJa, KNW, er IS een bepaald gelijkmakend element in de dood en vooral in de confrontatie met de dood; dat is ook het thema van de oude dodendans.
    Bedankt voor het gedichtje.
    Ben wel nieuwsgierig op jou!

  12. Maria Trepp schreef:

    Avatar van Maria TreppAl may: redigeren??
    Je spreekt in raadsels en ik ben te dom.

    In toeneiging!

  13. al may schreef:

    Avatar van al mayhet was niet voor u bedoelt, mijn excuses. Ik was even gedachteloos. Dom, dat ben je zeker niet, maar wordt niet cynisch!

    lieve groet, al may

  14. lidy schreef:

    Avatar van lidyDe dood als status-quo is de ‘grote’ (ge)lijkmaker, tussen leven en beleven zoals hier beschreven :)in. Voor en na de dood bestaan we dankzij en noodzakelijkerwijze door het verschil. M.i. is het dus een relatieve kwestie.

    In dit verband moet ik weer denken aan een documentaire van de vpro. Het ging over de waarheid in de rechtsspraak. Alle advocaten die hierover werden geïnterviewd, en volgens mij zat daar Moskovitch ook bij, vertelden dat in het recht het niet gaat om de waarheid of waarheidsvinding, maar om het gelijk van 1 der partijen.

    Moskovitch maakt zich nu zo druk om een leugen. Hij had beter moeten weten. Hij uit zich zeer verongelijkt over de door hem aangezwengelde kwestie. In feite wordt hij nu zelf geconfronteerd met de betekenis van het gelijk in de rechtsspraak.

    Het recht zou zich uitsluitend bezig moeten houden met de waarheid en waarheidsvinding. Nu hij zelf in die situatie verkeert claimt M. waarheidsvinding. Ik kan dat alleen maar toejuichen. Helaas is de rechtspraak zo niet ingericht. En hij als geen ander had beter moeten weten.

    Het zou aardig zijn als de VPRO die serie nog eens zou uitzenden.

    Wat het een met het ander te maken heeft? Het gelijk hoort zich op een ander niveau af te spelen. Het is eigenlijk het terrein van de dood. Daar moeten wij ons mensen niet mee bezig houden in het leven en al helemaal niet in een proces, ook niet een juridisch proces.

    Dat wilde ik maar even vertellen Maria. Ik hoop dat ik in mijn redenatie nog te volgen ben.

  15. lidy schreef:

    Avatar van lidyMoskovitch moet natuurlijk Moszkowicz zijn. Ik ben zo slordig met namen, beetje fonetisch en het is bij mij alweer goed genoeg, maar het moet dus Moszkowicz zijn zag ik in een andere bijdrage van je.:))))

  16. Maria Trepp schreef:

    Avatar van Maria TreppFrits Abrahams in zijn zeer geestige NRC-column gisteren ( uit et perspectief van M.)

    "Jongens en meisjes van de Nederlandse pers!

    Willen jullie vandaag even extra goed opletten? Dat is toch niet te veel gevraagd, hoop ik.

    Mijn naam is, zoals jullie misschien weten, meester Bram Moszkowicz. Een lastige naam om goed te spellen, maar doe nou eens één keertje je best en vergeet die ‘z’ tussen de ‘s’ en de ‘k’ niet. Hebben jullie dat?
    […] "

  17. Maria Trepp schreef:

    Avatar van Maria TreppLidy: "Dat wilde ik maar even vertellen Maria. Ik hoop dat ik in mijn redenatie nog te volgen ben"

    Lidy,ik houd van ingewikklede dingen die ik niet meteen snap. Ik denk verder na over de dood en de rechtspraak.
    Intrigerend!

Leave a Reply



Meest recente berichten