Wetenschap Kunst Politiek

Erich Fromm en Heinz Brandt: het humanistisch socialisme

23 comments
Erich Fromm heeft het voorwoord in het boek van mijn oom (de Auschwitzoverlevende joodse pacifist en Duitse politicus) Heinz Brandt geschreven, Ein Traum, der nicht entführbar ist (te leen in de KB). Ik vertaal delen van dit voorwoord van Erich Fromm hier in het Nederlands weergeven :“Geschiedenis wordt geschreven door de overwinnaars. Maar soms gebeurt het dat men zich herinnert aan de verliezers en dat men het toestaat dat zij hun historische pek innemen. Het gebeurt meestal pas als hun ideeën erkenning vinden. Dat kan vaak lang duren. Maar het meest gebruikelijk is, dat de gedachten van de slachtoffers niet meer herinnerd worden.
De grote betekenis van het boek van Heinz Brandt ligt erin dat het door een slachtoffer is geschreven, maar door een man wiens nederlaag zijn geloof niet heeft kunnen verstoren, wiens overtuigingen niet van twijfels werden uitgehold, die de geschiedschrijving van de overwinnaar niet heeft geaccepteerd en niet is getransformeerd in een cynicusIn juni 1961 was Heinz Brandt, socialist en redacteur van de Westduitse vakbondskrant “Metall” op bezoek in Berlijn voor een conferentie. Plotseling was hij verdwenen. De volgende dag meldde de SED-pers dat hij was gearresteerd bij de uitvoering van een spionageopdracht in Oost-Berlijn.
Maar bij kennissen van Brandt heerste geen enkele twijfel over het (later bewezen) feit dat de agenten van Ulbrichts SSD Brandt in West-Berlijn hadden gekidnapt.


Een jaar later werd Brandt in de DDR in een geheim proces veroordeeld tot dertien jaar gevangenis.
In mei 1964 werd Brandt vrijgelaten, na aanhoudende protesten van de internationale gemeenschap, van Amnesty International, en van Bertrand Russell persoonlijk.
Brandts politieke autobiografie vertelt onder andere over zijn tijd in het DDR-gevangenis – en daarvoor in Auschwitz- , maar ook over Brandts engagement in een groep van socialisten en communisten, allemaal geboren voor de Eerste Wereldoorlog, die de Russische revolutie en de machtsovername van Stalin en Hitler hebben meegemaakt, en die nooit het vervalste socialisme van links en rechts hebben geaccepteerd, en daarom in oppositie tot zowel Stalin alsook Hitler stonden.Deze generatie socialisten is inmiddels bijna vergeten. De meeste van hen werden geliquideerd. Wereldwijd heerst nu een liberaal-capitalistisch cymisme.”Dit schreef Fromm in de jaren ’70- maar het cynisme is sindsdien nauwelijks minder geworden.

Tags: , , , ,

23 Responses to “Erich Fromm en Heinz Brandt: het humanistisch socialisme”

  1. Ruud Zweistra schreef:

    Avatar van Ruud ZweistraPaul Cliteur was vandaag bij Boeken etc. Niets verkeerds gehoord. Wat was er nu ook al weer zo fundamenteel mis met hem?

    Overigens leidt het natuurlijk geen enkele twijfel dat er ooit maar een enkele spion van het westen in de DDR is geweest, zijn alle veroordelingen wegens spionage dus per definitie onterecht, en kan de aanwezigheid van de betreffende in de DDR dus alleen het gevolg zijn van ontvoering. En hiervoor kunnen de westelijke inlichtingendiensten volstrekt sluitende bewijzen leveren.

  2. Eline schreef:

    Avatar van ElineWat schrijf jij toch doorwrochte stukken.

  3. Astroloog schreef:

    Avatar van AstroloogVond FROMM in het verleden sympathiek omdat hij ‘de outsider’ verdedigde. Niet de jood, of de moslim, of de allochtoon. Nee, de enkele mens die buiten ‘het systeem’ wordt geplaatst.

    "A society whose principles are acquisition, profit, and property produces a social character oriented around having, and once the dominant pattern is established, nobody wants to be an outsider, or indeed an outcast; in order to avoid this risk everybody adapts to the majority, who have in common only their mutual antagonism."

    Uit mijn webpagina http://www.xs4all.nl/~wimduz/astro/arafat23.htm.
    Reactie is geredigeerd

  4. evy schreef:

    Avatar van evy@ Maria: Waarom wordt ik nou zo moe van jou……….

  5. Maria Trepp schreef:

    Avatar van Maria Trepp@Ruud: “Paul Cliteur was vandaag bij Boeken etc. Niets verkeerds gehoord. Wat was er nu ook al weer zo fundamenteel mis met hem?”
    Ik heb nooit beweerd en zal nooit beweren dat deze man ALLEEN maar onzin beweert.
    Als het zo was, zou hij geen waardige tegenstander zijn.
    Ik bekritiseer zijn generaliserende en ongedifferentieerde veroordeling van “de” islam en zijn platoons-dualistisch wereldbeeld.
    @ Eline, dank je, wat een fijn compliment. Dat heeft nog niemand teen mij gezegd; “doorwrocht”. Dat is wat ik ook echt wil zijn!
    Doorwrocht gewrocht!

    @Astrolog: Hebben en Zijn, ja dat is ook mijn thema. Daar kunnen we het nog heel veel over hebben.
    Ik ben zo zeer van het proces, en zo weinig van het afgesloten product: dus van het Zijn en niet van het Hebben.
    Dat is zeker ook een van de redenen waarom ik nooit gepromoveerd ben
    @Evy : ja, leg eens uit waarom je zo moe van me wordt.
    Je bent trouwens niet de enige.
    Niets om je voor te schamen, lieverd.

  6. KNW schreef:

    Avatar van KNWVerslagen worden door daad en woord, laat de vrije geest nimmer knechten door tralies en verbod tot het doen van uitspraken en het schrijven van het woord. Juist de overwinnaars, door macht en machtswellust, winnaars geworden door demagogie en oproer maar ook vernedering, onderdrukking, geweld moord en doodslag enz.enz. zijn de werkelijke verliezers der mensheid. Helaas zijn de slachtoffers alleen te betreuren in herdenkingen en monumenten.. Daar past stilzwijgen !
    Werelds denken en overheersing vanuit een religie,wordt door mij verworpen. Geen enkele religie of politieke overtuiging welke met dicteren, een wil opleggen zich inlaat dient geprezen te worden, zelfs niet met het gezicht richting een bepaalde stad, of op een plein ergens in een stad.!

    Of dat nu Islam, Katholiek, Christen, Jodendom of Hindoe genoemd wordt!

  7. Maria Trepp schreef:

    Avatar van Maria TreppMet Heinz Brandt en veel andere – Nederlandse en internationale – tijdgenoten:
    tegen dogma
    tegen cynisme
    tegen verharding
    tegen sociaaldarwinisme

    voor openheid
    voor humor
    voor debat

  8. Phelan schreef:

    Avatar van Phelan@ Maria,
    "tegen dogma
    tegen cynisme
    tegen verharding
    tegen sociaaldarwinisme

    voor openheid
    voor humor
    voor debat"

    Klinkt goed!
    – Wat een gave titel: Peter Sloterdijks Kritik der zynischen Vernunft !
    In het Nederlands vertaald?

  9. Maria Trepp schreef:

    Avatar van Maria TreppJa, hoor: Kritiek van de cynische rede.
    Een MUST.
    Sloterdijk is de belangrijkste Duitse filosoof van dit moment, politiek ondogmatisch groenlinks.
    Tegenstander van Habermas die inmiddels te oudbollig patriarchaal is.

    Ik vind Sloterdijk waanzinnig goed, maar hij is moeilijk te lezen. Hij geeft geen simpele recepten, en je moet wel tussen de regels door kunnen begrijpen.

    Ik zal nog veel over hem bloggen.

  10. Astroloog schreef:

    Avatar van AstroloogHet thema van ‘de outcast’ spreekt je minder aan, merk ik. Is natuurlijk ook een begrip dat niet erg goed in te passen valt in een wereldbeeld waarin begrippen als openheid, humor en debat centraal staan.

    In de jaren zeventig was ik een fanatieke (JOSEPH) CONRAD lezer. Wat wil je? Een man die een boek schrijft dat de titel "An Outcast of the Islands" draagt…

    Citaat van het net: "Conrad’s second novel, is a tale of intrigue in an eastern setting. Love and death are the major players in this parable of human frailty – the story of a man unable to understand others and fated never to possess his own soul…"

    Zie ook: http://www.nnbtv.dircon.co.uk/Books/2005/Outcast.html

  11. Maria Trepp schreef:

    Avatar van Maria Trepp@Astroloog: Het thema van de outcast spreekt me minder aan, schrijf je – haha, maar ik ben wel ZELF een outcast, met huisverbod aan de Universiteit Leiden!!!

    Wel, astroloog, jij en ik, we hebben heel veel gemeen: Joseph Conrad nu ook weer. Weliswaar heb ik het boek dat je noemt niet gelezen ( zal het meteen bestellen) , maar ik ben veel bezig geweest met zijn Heart of Darkness.
    De toeval wilde dat dit boek kort geleden op Winternachten besproken werd door Bas Heijne, Elsbeth Etty en Sjoerd de Jong. Alle drie gaven zeer interessante interpretaties. Sjoerd de Jong zei dat de hoofdfiguur Kurtz , in tegenstelling tot wat in de roman zelf werd aangekondigd, geen man van het woord was, maar van de daad.

    Ik spreek niet zo makkelijk in het openbaar, ten slotte heb ik een lelijke stem en een sterk Duits accent ( luister naar het IKON-bandje als je mij wilt horen) , maar ik pakte in de grote zaal de microfoon en zei, dat Kurtz een literaire broeder had, die ook een man van de daad was, en die ook een korte, lelijke, Duitse naam had ( wel jammer dat de mensen in de zaal niet wisten, dat dit ook voor mij zelf geldt- al komt mijn achternaam in feite niet uit Duitsland, maar dat is een ander verhaal) , en die ook een man van de daad was, namelijk Faust. Ik vertelde ook nog iets over Fausts vertaling van het evangelie van Johannes, waar hij “Am Anfang war das Wort” uiteindelijk vertaalt met “Am Anfang war die Tat.”

    Joseph Conrad is ook weer een nieuwe blog waard- het houdt niet op!!
    En Faust natuurlijk sowieso, Faust die Neerland heeft gecultiveerd en ingepolderd, of weten jullie dat nog niet???

  12. maiwald schreef:

    Avatar van maiwaldBeste Maria,
    zoals gezegd in mijn blog: "petje af". Ik hou daar gewoon van. iemand anders (Ruud Zweistra) noemde het relativeren en wil mij vanaf nu van repliek gaan dienen. geen nood. en wat de verbittering betreft (zo nu en dan): ik vind in het doorwrochte passagewerk (dank ook aan eline) citaten als "Ich selbst sehe mich Hein gegenüber nicht nur als ein beurteilender Wessi gegenüber dem Ossi – ein Aspekt, den ich natürlich nicht beseitigen kann, aber durch den ich mich in diesem konkreten Falle nicht hindern lassen will. Hein und ich teilen auch einen gewissen biographischen Hintergrund: wir stammen beide aus dem evangelischen Pfarrhaus, dessen deutschnational-judenfeindliche Tradition ich außerdem auch aus der eigenen Familiengeschichte kenne." een beetje verbitterd, zeker in de context van het goede denkwerk dat je verricht.

    PS
    ik zal Mathias inseinen.

  13. ridder schreef:

    Avatar van riddercynisme kom je overal tegen
    The Horror, The Horror

    cavalieri saluti

  14. Maria Trepp schreef:

    Avatar van Maria TreppHej, Maiwald, je hebt me echt gelezen… petje af voor JOU!!!
    Heb je ook gezien:
    "Es ist nicht von der Hand zu weisen, daß Feind Hein einen konstruktiven Effekt hat, jedenfalls auf mich: ich konnte ihn als Leselupe verwenden, oder als eine Art Pappkarton, wie sie dem Maler als Ausschittssucher dient, oder sogar als Leiter oder Treppe. Passage ist mir letzten Endes zum Eingang in ein Labyrinth geworden, zum Eingang in meine virtuelle Kunstkammer. Mit der Instrumentalisierung des Instrumentalisierers Hein bin ich für mein Gefühl so dem Problem entkommen, das von einem mir Nahestehenden formuliert wurde, nämlich, daß ich letztlich durch meine Beschäftigung mit Hein nur einer miesen Ratte weitere Bekanntheit verschaffen würde. "

    Ridder: Over Don Quichte heb ik ook zeer veel geschreven in mijn hoofstuk over literatuur en illusie ( in het Duits) http://www.passagenproject.com/illusion.html

    In mijn onderzoek over de Burke Stichting schrijf ik het volgende over mij als Don Quichote:
    "Afshin Ellian schrijft zijn column Het einde van de allochtoon : “De multiculturalisten zijn wanhopig op zoek naar een onbewaakt ogenblik om in opstand te komen. Misschien hebben ze een Lenin nodig, legendarische leider van de staatsgreep van een minderheid die zich valselijk voordeed as meerderheid. Gelukkig missen onze multiculturalisten de gaven van deze geweldenaar. Het gemor van deze bedreigde dieren is en oorverdovende klaagzang over het gevaar van integratie en burgerschap.
    De gelegenheidscoalitie van de multiculturalisten is kleurrijk. Zij omvat sektarische sociaal-democraten, postmodernisten, antropologen, allochtonologen, de wetenschappelijke staf van de multiculturele onderzoeksindustrie, islamitische stafleden van GroenLinks en de PvdA, en ten slotte werkloze hulpverleners. Ze schreeuwen moord en brand. Hun allochtonen, hun tolerante samenleving, hun tolerante geschiedenis worden met de uitroeiing bedreigd.” ( In: Brieven van een Pers, p. 40.)
    Ellian geeft de samenstelling en het karakter van de rebelse beweging goed weer, op drie punten na:
    De multiculturalisten hebben geen Lenin nodig, maar een speelse Don Quichote (vergeet niet dat Don Quichote ook belangrijke overwinningen behaalt). En: de multiculturalisten voeren geen klaagzang over het gevaar van integratie en burgerschap, maar over het gevaar van stigmatisering en polarisering. En: onder de rebellen bevinden zich wetenschappers van alle richtingen, de groep is groter en wijder dan Ellian denkt."

    Ik zal toch ok nog een blogje over Don Quichote moeten plaatsen.

    Humor kom je trouwens ook overal tegen. En :
    De borrel, De borrel.

    Reactie is geredigeerd

  15. jmw.smit schreef:

    Avatar van jmw.smitbeste Maria, ik lees je blogs altijd met bijzonder veel aandacht; ze zijn inderdaad zeer doorwrocht, soms zelfs zo doorwrocht dat het ten koste gaat van de leesbaarheid.
    Maar ik graag eens artikel van jouw hand zien over een totaal ander onderwerp. Over muziek bv.

  16. Maria Trepp schreef:

    Avatar van Maria TreppIk zal mij inspannen voor de leesbaarheid.
    En ik beloof iets over muziek!!!

  17. Astroloog schreef:

    Avatar van AstroloogJIJ: "Ik ben wel ZELF een outcast, met huisverbod aan de Universiteit Leiden!!!"

    IK: De wereld is groter dan de universiteit van Leiden, MARIA. Het begrip ‘outcast’ zoals het door JOSEPH CONRAD wordt gebruikt verwijst naar het onvermogen van mensen zich in te voegen in een wereld waarin het kwaad onzichtbaar is gemaakt. Conrad zelf was een melancholicus die voortdurend geplaagd werd door de negatieve krachten van het noodlot: slechte gezondheid, geldzorgen, zieke vrouw.., kortom een man die eigenlijk nooit de werkelijkheid op een kinderlijk-humoristische wijze heeft bekeken – ook niet heeft kunnen bekijken, omdat het noodtot (een begrip dat aan het goede verslaafde kleinburgers haten) hem dwingt al die negatieve zaken te zien die anderen domweg niet willen zien.
    De Russische filosoof SJESTOV (anarchistisch filosoof) noemt zulke mensen tragische figuren die vanwege het feit dat ze gedoemd zijn meer te zien dan anderen nooit een plaats kunnen vinden in de geordende samenleving.
    "Is er plaats voor een filosofie van de tragedie?", vraagt Sjestow zich af. Het klinkt wat pathetisch, die boodschap, ik heb me er daarom ook van gedistantieerd (juist omdat een relativerende filosofie van de kinderlijkheid – als aanvulling – ontbreekt) maar neem haar wel serieus.

    Zie ook: http://home.hetnet.nl/~gnosticus/filsof/sjestow1.htm

  18. Maria Trepp schreef:

    Avatar van Maria TreppToegegeven, de wereld is groter dan de Universiteit Leiden, maar wat ik daar aan outgecast worden heb meegemaakt was geen pretje, geloof me.

    Maar ik geef ook toe: ik wilde het niet anders.
    Meer dropout dan outcast.
    Heb me gretig laten vallen, om daarover veeeeel te kunnen schrijven.

    Ga Sjestow van de bieb halen, zo ze hem hebben.

  19. Astroloog schreef:

    Avatar van AstroloogToen ik in Amsterdam studeerde (beter gezegd: probeerde te studeren – marxisten waren voor mij wat de neoconservatieven zijn voor jou) heb ik alleen in de universiteitsbibliotheek twee werkjes van hem kunnen vinden. Ander werk heb ik op de kop kunnen tikken bij De Slegte. Echt een aparte man, SJESTOW. Eentje die mystiek ziet als een vorm van slopen en daarmee het door FROMM aangeprezen profetenideaal (vernietiging van idolen) inhoud geeft.

    Op het net kun je – wat dat betreft is internet een soort hemel – veel informatie over Sjestow aantreffen.
    Een citaat: – I was young, I was searching, I did not have the daring yet. And then I found that text by Tertullian (et mortuus est Dei filius: non pudet quia pudendum est. Et sepultus resurrexit: certum est quia impossibile). You know where I found it? In a big book by Harnack, in the footnote, at the bottom of the page. Harnack cites it as some sort of oddity – good enough for the basement, not good enough to insert in the main text." (http://shestov.by.ru/fon/fondane_3.html)

    Geloven omdat het absurd is. Een paradox die kenmerkend is voor het denken van Sjestow en die hier belangrijk is, omdat Carl Schmitt (de katholieke denker die met het nazisme heeft geflirt) ook sterk beinvloed werd door het gedachtegoed van TERTULLIANUS.

    Reactie is geredigeerd

  20. Maria Trepp schreef:

    Avatar van Maria TreppAstroloog, dat mijn relatie met de Burke Stichting jou herinnert aan jouw relatie met de marxisten ( hoe oud ben je eigenlijk???) is geen toeval. Ik citeer Hubert Smeets:

    “De Burke Stichting […] is zo revolutionair als de pest. «Er dient dreiging van ons uit te gaan. We moeten als een mysterie en imminent gevaar boven de politieke markt hangen. Dat kunnen we doen door van tijd tot tijd afgewogen betuigingen van inhoudelijke steun te geven aan politici die zich opstellen als oppositionele provocateurs en een onderdeel kunnen blijken te zijn van de trigger naar de verhoopte paradigmawisseling.» [citaat Bart Jan Spruyt, M.T]
    […] [De Burke Stichting] gokt op een crisis, staat «klaar» om deze of gene provocateur een handje te helpen en marcheert op naar het staatskasteel als de boel op instorten staat. Kinneging en de zijnen bereiden zich voor op een coup, een coup waarin ze zelf de hand niet willen hebben maar die door anderen mogelijk moet worden gemaakt. Zelfs de Jacobijnen van Robespierre waren minder opportunistisch dan de Burkianen van nu.” Hubert Smeets, De Putschisten zijn onder ons, te lezen op de site van De Groene http://groene.alias.nl/.

    De KB in Den Haag had veel boeken van Sjestow, twee heb ik meegenomen, en zal vanavond erin duiken!!!

    Maar eerst nog het beloofde blogje over muziek.

  21. KNW schreef:

    Avatar van KNWDe Dwarsfluit

    De dwarsfluit is een houten blaasinstrument. "Dwars" duidt op de houding van de fluit tijdens het blazen.
    De meeste dwarsfluiten zijn van metaal gemaakt, gewoonlijk zilver. Vroeger werden ze van hout gemaakt, vandaar dat ze ingedeeld zijn bij de houtblazers. De dwarsfluit wordt bespeeld door over het mondstuk heen te blazen. Zo ontstaat een toon.
    Kleppen zorgen ervoor dat de gaten, die in de buis van het instrument zijn geboord, afgesloten kunnen worden. Door het indrukken of loslaten van deze kleppen, kun je op dit instrument verschillende tonen maken.
    Het instrument heeft een warme, heldere klank. Naast de piccolo, is de dwarsfluit het enige instrument in het orkest dat op deze manier bespeeld wordt.
    Meer info:
    FAMILIE: Houten blaasinstrumenten.
    NAAM BESPELER: Fluitist(e).
    TOONOMVANG: 3 oktaven.
    MATERIAAL: Oorspronkelijk van hout, maar tegenwoordig van metaal – vaak zilver, maar ook van goud en zelfs platina.
    GROOTTE: 66 cm.
    AFKOMST: Houten fluiten werden al in de Middeleeuwen gebruikt, als militaire instrumenten. In het midden van de 19e eeuw heeft de dwarsfluit het uiterlijk gekregen die we nu kennen.
    CLASSIFICATIE: Hij behoort tot de groep aërofonen (dit zijn instrumenten die geluid produceren door een luchtzuil in trilling te brengen).

    Gevonden op het www

    Met fluitende groet,

  22. Maria Trepp schreef:

    Avatar van Maria TreppDe metalen fluit heeft een scherpere klank dan de houten fluit.
    Het is een uitdaging de toon mooi te houden, iets dat me zeker niet altijd lukt.

    Aanbevolen om naar te luisteren: Bachkantate,
    Schmücke dich o liebe Seele, de fluitpart bij de aria “Ermuntre dich”.

Leave a Reply



Meest recente berichten