Wetenschap Kunst Politiek

Verhalen vertellen als een deugd/Kees Schuyt, Primo Levi, Walter Benjamin

14 comments

Fatsoenrakkers hechten grote waarde aan een klassieke deugdenethiek, met zware en heroïeke deugden zoals eer en moed.

Een veel aansprekender model heeft Kees Schuyt voorgesteld, in navolging van Robert S.C. Gordon en Primo Levi. (In: Steunberen van de samenleving) Deze alledaagse deugdenethiek van kleine deugden omvat bijvoorbeeld: goed kijken en observeren; zorgvuldig en precies taalgebruik; een gevoel voor maat en grens; vindingrijkheid; het durven maken van fouten; herinneren en ervaringen vastleggen; humor en speelsheid. Deze kleine deugden maken maatschappelijke kritiek mogelijk, maar bemoedigen, anders dan Kinnegings grote deugden, geen maatschappelijk polariserend gedrag.

Een van de door Robert Gordon en Primo Levi beschreven deugden is het vertellen. Ik weet niet of ik vind dat het nodig is het vertellen als een deugd op te poetsen, maar ik zal hier een paar van de gedachten van Gordon weergeven, belangrijk voor alle bloggers die ten slotte vertellers zijn. Gordon beroept zich in dit hoofdstuk over vertellen sterk op Walter Benjamin.

”Friends tell each other stories; by telling each other stories […] two interlocutors become friends. The ethics of friendship and the ethics of storytelling are deeply intertwined. In Primo Levi […] stories, real or invented[…] are his best defense against reductive generalization and over-simplification , and at the same time they foment his ethical inquiry, never stalling at the merely anecdotal. “
Walter Benjamin heeft ook de morele dimensies van het vertellen onderstreept, de verborgen moraal die in elk verhaal ligt.

Zijn er dan geen slechte verhalen? Ja wel: “A bad storyteller tells us much about storytelling, as figures such as Tristan Shandy or Boccaccio’s Madonna Oretta.” (Gordon, Robert S.C., Primo Levi’s ordinary virtues)

Verhalen vertellen is naar mijn mening alleen maar een deugd als er voldaan wordt aan een paar belangrijke criteria: openheid, kwetsbaarheid, complexiteit van mens- en wereldbeeld, en ook voldaan wordt aan de overige “kleine deugden” van Primo Levi, zoals humor en speelsheid.

Tags: , , , , , ,

14 Responses to “Verhalen vertellen als een deugd/Kees Schuyt, Primo Levi, Walter Benjamin”

  1. kees smit schreef:

    Avatar van kees smit
    Interessante opvattingen, van Kees Schuyt c.s. Dit gaat verder dan de amusementswaarde van verhalen. We proberen elkaar toch altijd te beïnvloeden, op wat voor manier dan ook.

  2. Maria Trepp schreef:

    Avatar van Maria Trepp
    Ja, juist, we moeten altijd verder gaan dan de amusementswaarde. Daar gaat het om.

  3. Anna schreef:

    Avatar van Anna
    een pleidooi voor verhalen vertellen en hoe dat te doen, ja dat lees ik graag Maria

  4. Maria Trepp schreef:

    Avatar van Maria Trepp
    En de raamvertellingen ( Boccaccio etc.) zijn juist een literaire reflectie op het vertellen zelf.

  5. Zwollywood schreef:

    Avatar van Zwollywood
    Ik ga er nog eens even op broeden Maria…mooi op tijd dat je dit item aanhaalt…want pardoes ben ik – gekscherend lijkt – een thriller begonnen. Lijkt me wel lekker raft om daar goed in te duiken…heerlijk om hele heftige menselijke dingen te verzinnen, maar nu moet ik wel even weten ‘hoe ik sappning opbouw naar een stevig en amusant plot.

    Indien je hints hebt over opbouw …graag.

    Bedoel je Kees de Socioloog?

    Reactie is geredigeerd

  6. marlis schreef:

    Avatar van marlis
    ja mooie verhalen slecht vertellen schiet ook niet op 🙂

  7. Maria Trepp schreef:

    Avatar van Maria Trepp
    @Zwollywood, ja Kees de socioloog, nu Cleveringa-hoogleraar in Leiden.

  8. alib schreef:

    Avatar van alib
    Waarbij ik mag aannemen dat het begrip ‘verhaal’ mag worden opgerekt… Overigens is het geen deugd, maar enkel ‘neerslag’.

  9. Maria Trepp schreef:

    Avatar van Maria Trepp
    Het begrip verhaal mag opgerekt worden! Voor mij is ook wetenschap verhalen vertellen.
    Een goed verhaal is veel meer dan een neerslag: een (collectieve) reflectie, namelijk. En als noodzakelijke, of confronterende reflectie heeft een verhaal een morele kwaliteit.

  10. Helena schreef:

    Avatar van Helena
    Ik wist niet dat Primo Levi daarover schreef.. Ik ken wel zijn boeken (zoals "Is dit een mens").
    Zou wel wat meer willen weten over de ‘deugden´ van Primo Levi. Denk dat hij gezien zijn verleden ook een hele aparte visie heeft over verhalen vertellen (of schrijven).

  11. Maria Trepp schreef:

    Avatar van Maria Trepp
    Ik schrijf morgen verder over Primo Levi. Het is niet zo dat Levi zelf het veel over deugden had. De literatuurwetenschapper Gordon heeft een boek geschreven over een nieuw deugdenmodel, dat op de boeken van Levi gebaseerd is, en Kees Schuyt heeft dit in meerdere van zijn publicaties opgenomen.

  12. Astroloog schreef:

    Avatar van Astroloog
    "De waarde van de astrologie bestaat voor mij in de vertelde verhalen, en de dialoog hierover – en niet in de geclaimde waarheid…", lees ik hierboven.

    Ik zie niet in waarom je verhaal en waarheidsclaim niet zou kunnen combineren. Je kunt zowel verteller zijn als onderzoeker die feiten probeert in te passen in de theorie.
    Ik doe het allebei. Ik speel met astrologische gegevens (sommige mensen verbinden daaraan de conclusie dat ik een nep-astroloog ben), maar ik probeer ook de werkelijkheid te verklaren vanuit de astrologische theorie (Bush en zijn gebondenheid aan de macht).

    Ik blijf me verbazen over de vreemde hardnekkigheid van mensen die in alles ‘waarheid’ of ‘mogelijke waarheid’ willen zien, behalve in de astrologische theorie.

    LIDY merkte ooit op dat ‘de vrije wil’ haar dierbaar is. Een opmerking die erop duidt dat de vrije wil als een soort evidente waarheid wordt gezien die niet mag worden aangetast door een waarheid die fatalistisch is.
    Gezien vanuit de astrologische theorie is ‘de vrije wil’ weinig meer dan een gedachte die bij bepaalde planeten hoort. Met name de planeten JUPITER en URANUS worden door de astrologie aangewezen als ‘vrijheid-indicatoren’.
    Tegenover die vrijheidbevorderaars staan planeten die verlangen naar plicht en dwang symboliseren. Niks magisch aan natuurlijk, omdat iedereen weet dat in bepaalde kringen PLICHT en DWANG sterk benadrukt worden.

    Verhalen vertellen is een magere bezigheid in een wereld waarin diegenen die aan blinde negatieve krachten gebonden zijn de werkelijkheid willen beheersen. Het is soms best wel goed om die blinde negatieve krachten een naam te geven. Dat deed men in de oudheid ook.

  13. Maria Trepp schreef:

    Avatar van Maria Trepp
    Ik vind het fascinerend, Astroloog, dat we het over zo veel dingen eens zijn- en dan weer over zo veel dingen niet.
    Ik ben ook een fatalist, maar ik zie de menselijke gedetermineerdheid in biologische, sociale en economische factoren, niet in de astrologie.
    Verhalen vertellen, dat is nou juist een gebied waar mensen meer vrij in zijn dan elders- al is ook verhalen vertellen veel meer gebonden aan regels dan men zou denken.

    Reactie is geredigeerd

  14. Maria Trepp schreef:

    Avatar van Maria Trepp
    Van mijn vriendin Regine, ook een belangrijke steun in het project,kreeg ik als reactie nog het volgende gedicht toegestuurd:

    Op de kadans van mijn verhaal
    Kom ik op verhaal
    En verbindt in mij
    Wat ik van ver haal
    Ik hoef het niet op iemand te verhalen
    Het is en blijft mijn verhaal.

Leave a Reply



Recente berichten

Categorieën

Tags

Archief