Wetenschap Kunst Politiek

Paul Cliteur en Frederik de Grote

21 comments

Een lezer vroeg me meer te schrijven over Paul Cliteurs bewondering voor Frederik de Grote.
Cliteur is naar eigen zegen een man van de verlichting. Hij stelt zich- naar mijn mening grotendeels terecht – in de traditie van het denken van Voltaire. Wel is Cliteur, meer nog dan Voltaire, een representant van de autoritaire Verlichting.
Verlichtingsfundamentalisten als Cliteur zijn er (in tegenstelling tot wat zij zelf beweren) niet aan geïnteresseerd om mensen aan te moedigen zelf te denken en zich te emanciperen (wat altijd een langzaam en moeizaam proces is) , maar willen de Verlichting aan de mensen opleggen, desnoods met dwang. Interessant is dat Cliteur de uitspraak van een verlichte absolutist, van Frederik de Grote, – namelijk dat iedereen op zijn eigen manier zalig moet kunnen worden – de voorkeur geeft voor Kants echt verlichte, niet alleen verlicht-absolutistische essay Beantwortung der Frage was ist Aufklärung. (Moderne Papoea’s p 20). Cliteur heeft gelijk, dat Frederik de Grote de islam naast het christendom min of meer gelijk liet gelden, en in die zin een positief voorbeeld kan zijn ( “Frederik wilde alle religies op voet van gelijkheid met elkaar behandelen”, p 157) maar juist in dat opzicht is Cliteur zelf geen opvolger van Frederik!
Het (Burkiaanse) verlichtingsfundamentalisme sluit belangrijke verworvenheden van de Verlichting uit, bijvoorbeeld het “plaatsen van gedrag, moraal en samenlevingsvormen in een historische context” en “de sterke nadruk op empirie en niet op dogma” (Sjoerd de Jong, In: Vrijheid als ideaal, p. 84.)
Het verlichtingsfundamentalisme staat in de traditie van de verlichte vorst (Frederik) of ook in de traditie van de Jacobijnen, maar niet in de traditie van het kritisch zelfstandig denken en emancipatie dat met de naam Kant verbonden is.
Roy Porter over Frederik de Grote: “Certainly, Frederick held advanced views ( he was flagrantly irreligious), and he modernized the administration of his kingdom. Yet despite the façade of sophisticated humanity, Frederick’s Prussia – a militarized, war-hungry state indifferent to individual civil and political liberties – resembles a perversion of the true goals of the ‘party of humanity’ rather than their fulfilment. When rulers and administrators heeded the promptings of ‘reason’, it was to increase their power and enhance their authority in ways which often penalized the poor, weak and inarticulate.” ( The Enlightenment, p.7)
Porter schrijft over de verhouding tussen Voltaire,(Cliteurs groote voorbeeld) and Frederik: “[…] the relative silence of these intellectuals [Voltaire en Diderot] when confronted with the internally oppressive and externally bellicose policies pursued by both autocrats [Frederick and Katharina], leaves many questions to be answered.” (p.23)

 

Tags: , , ,

21 Responses to “Paul Cliteur en Frederik de Grote”

  1. Thera schreef:

    Avatar van Thera
    Op dit blog heb ik nog heel wat te lezen.
    Dat ga ik eerst doen.

  2. Rolf van der Marck schreef:

    Avatar van Rolf van der Marck
    Maria, nodig Cliteur eens uit zelf te reageren in jouw blog!

  3. Astroloog schreef:

    Avatar van Astroloog
    Heb op het net een site opgezocht met wat info over Frederik de Grote. Vond op de http://nl.wikipedia.org/wiki/Frederik_II_van_Pruisen het volgende:

    Gevleugelde uitspraken van de flamboyante Frederik II zijn: "Gegen Dummheit kämpfen sogar die Götter vergebens." en "Jeder soll auf seiner eigener Fasson selig werden."

    Vooral die laatste regel is erg belangrijk, omdat ze verwijst naar de liberale, op ontwikkeling van het individu gerichte vrijheidsgedachte.
    Astrologisch gezien is Frederik de Grote een soort familielid van jou, MARIA: Neptunus in huis 1 (jij ascendant VIS) en de liberale planeet Jupiter dominant geplaatst in huis 10 (net als in jouw horoscoop).
    Grappig (gezien in het licht van de dominante plaatsing van de altijd wat soft makende planeet Neptunus) is het feit dat Frederik de Grote in zijn jeugd werd gezien als een watje en een verwijfde slappeling. Zulke mensen nogen in conservatieve kringen veelal niet op ‘hun eigen wijze’ zalig worden…

  4. evy schreef:

    Avatar van evy
    @ Maria: Mijn vraag. Leef jij nou helemaal tussen de boeken.

  5. anoniem schreef:

    Avatar van anoniem
    " Yet despite the façade of sophisticated humanity, Frederick’s Prussia – a militarized, war-hungry state indifferent to individual civil and political liberties – resembles a perversion of the true goals of the ‘party of humanity’ rather than their fulfilment."

    Ik vraag me af waar deze Porter deze m.i. onzin vandaan haalt.

    Ik baseer me op:

    Andreas Kossert, ´MASUREN, Ostpreußens vergessener Süden’, München, 2001, 2006

    Helmuth Fechner, ´Deutschland und Polen, 1772 – 1945’, Würzburg 1964

  6. anoniem schreef:

    Avatar van anoniem
    PS Als iemand een benepen geest heeft is het overigens wel Cliteur.

  7. evy schreef:

    Avatar van evy
    @ anoniem: Wat mij betreft zijn boeken een prettige manier om je leven door te brengen. Maar ze zijn nooit de werkelekeheid.

  8. Maria Trepp schreef:

    Avatar van Maria Trepp
    @Ralf, lees mijn debat met Paul Cliteur (vaste link) . Daar gaat het ook over Frederik de Grote. Cliteur zelf zei het volgende:
    “Om wille van de tijd laat ik exegetische kwesties buiten beschouwing. Dus: wat zegt Frederik de Grote?” [Hij bedoelt dus: dat laat hij buiten beschouwing]
    Later zegt hij: “Wat ik van Frederik de Grote ken is die enkele uitspraak dat ieder op zijn eigen manier zalig kan worden. Een mooie uitspraak. Wat Frederik verder allemaal heeft uitgespookt – daar weet ik te weinig van en heb ik voorlopig ook geen oordeel over. Ik kan dus al helemaal geen voorkeur hebben voor Frederik boven Kant.
    Het essay van Kant over de Verlichting ken ik beter. Een mooi essay. Maar ook een heel diplomatisch verhaal met alle vleierij die daarin te vinden is. Ik begin langzaam maar zeker een grotere bewondering te krijgen voor de meer radicale elementen binnen de Verlichting. Holbach bijvoorbeeld of Diderot. Wat natuurlijk niet wegneemt dat Kant als filosoof oneindig veel belangrijker is dan deze twee figuren.”

    Nou, ik vind het mager dat Cliteur zo weinig over Frederik weet, en dat hij zonder verder redeneren zijn in zijn eigen boek Moderne Papoea’s gemaakte vergelijking tussen Frederik en Kant zomaar weer intrekt.

    @Astroloog: Wat leuk dat je met mijn horoscoop aan de slag bent gegaan ( voor iedereen: ik heb aan Astroloog mijn streng geheim gehouden gebortedatum bekend gemaakt zodat hij mijn horoscoop in de discussies met mij kan gebruiken ( vriendelijk of vijandig) en daardoor de waarde of on-waarde van horoscopen kan aantonen. Zoals ik het recente debat met Mihai heb volgehouden, ben ik namelijk een vriendin van het ad-hominem argument.
    De lieve Frederk was een dwarsfluitspeler- net als ik. Als watje houd ik van hem en is hij inderdaad een geestverwant. Helaas heeft hij ook drie aanvalsoorlogen gevoerd.

    @Evy: nee met de laptop op de benen, de dwarsfluit aan de lippen. Vanaf morgen trouwens begeef ik me ietsje meer onder de mensen. Het volgen een paar reportages!!
    Evy, goee opmerking over anoniem. Worden toch nog vrienden?

    Reactie is geredigeerd

  9. evy schreef:

    Avatar van evy
    @ Maria: hoe je het ook went of keert. Ik krijg steeds meer het gevoel dat je volstrekt buiten de samenleving staat.

  10. Maria Trepp schreef:

    Avatar van Maria Trepp
    @Evy, Dat kan je van iedereen zeggen.
    Ervaringen blijven subjectief en discutabel.
    Ik sta in zoverre midden in de samenleving als ik actief lid ben van een politieke partij, en met veel anderen samenwerk en uitwisseling heb. In verschillende landen en in verschillende banen heb gewerkt.

    Ik ben geen Nederlandse, en dat is te merken. Mijn leveringservaringen zijn verzameld in Duitsland, Zweden en Nederland.
    Reactie is geredigeerd

  11. evy schreef:

    Avatar van evy
    @ Maria: Ik kan je zoveel laten zien dat je gewoon geen vriendin meer van me wil zijn.

  12. Maria Trepp schreef:

    Avatar van Maria Trepp
    Wat is vriendschap? Ik ban je vrendin in die zin, dat ik altijd op je inga, dat ik je aanvallen op mij verdedig, die volgens anderen irrelevante ad hominem- argumenten zijn, en dat ik je gelijk geef als ik kan en je uitnodig naar mijn fluitconcertjes.
    Reactie is geredigeerd

  13. klaas schreef:

    Avatar van klaas
    Zonder de diepte in te gaan die jij hier aanbrengt Maria:

    Interessant toch dat een verstandig mens als Cliteur koketteert met zowel de ideeen van een verlichtabsolutist (wat is dat eigenlijk… inderdaad) en Voltaire (hoe verging het hem in zijn leven). Wel lekker om je denken op die manier historisch te verankeren… voor wat het waard is dan.

  14. Maria Trepp schreef:

    Avatar van Maria Trepp
    @Klaas: ja, het is consistent bij Cliteur c.s. En dat makt deze hele club dan ook zo interesant voor mij: ik ben namelijk niet alleen bezig met Cliteur c.s. maar mt de hele filsofische en historische traditie waarop zij zij zich beroepen.
    Op die manier wordt de Burke Stichting tot een fascinerend labyrint. Preces wat ik zoek. Gek op labyrinten.

  15. anoniem schreef:

    Avatar van anoniem
    Gelukkig staat Maria buiten de samenleving van Evy.

    De vraag ging evenwel over de agressieoorlogen van Frederik, en die vraag is niet beantwoord.

    Ik geef dat antwoord nu maar zelf:
    mensen zoals wij die zijn opgegroeid in de wereld na 1945, beheerst door een VS, en waarin er een VN was, hoe slecht die ook mag hebben gefunctioneerd, kunnen zich niet voorstellen hoe de wereld er tot 1945 uit zag.

    Tot 1940 stelde de VS niets voor, qua macht, en dus waren er vele partijen die machtsspelletjes speelden.

    Tot de Frans Duitse oorlog van 1870 of zo was het aantal spelers heel beperkt: Britten, Fransen, Russen, de Habsburgs, en de Ottomanen.

    Duitsland bestond niet, Frankrijk had al een tweehonderd jaar lang voortdurend invallen in wat nu Duitsland is gepleegd, dat was een soort tijdverdrijf, gevaarloos, want Duitsland was een conglomeraat van grotere en kleinere vorstendommetjes.

    Bismarck slaagde er in Duitsland te verenigen toen de Fransen weer eens binnenvielen, en dit verenigd Duitsland verenigd te houden.

    Hierdoor raakte het machtsevenwicht in de wereld, de wereld die toen nog uitsluitend Europa met de Ottomanen was, uit balans.

    Tot overmaat van ramp, in navolging van de genoemde Frederik, ontwikkelde Duitsland zich snel op alle gebieden, economisch, technisch, wetenschappelijk, cultureel, politiek.

    Ondanks het autocratische van het Duitsland vóór 1914 is het ongelooflijk welke vrijheid van meningsuiting en van vereniging er bestond.
    Dat was in feite een oude Pruisische traditie.

    De bewondering van Cliteur voor Frederik is dus begrijpelijk, hoewel ik me aansluit bij wat een voormalige Duitse kanselier eens zei in BBCW Hardtalk als antwoord op de vraag: who do you admire most ?, het antwoord was: why should I admire anyone.

    Tot slot, ik beschouw de Duitsers als slachtoffers van hun inspanningen en fatsoen.

    De Britten zagen rond 1910 dat ze niet tegen Duitsland waren opgewassen, vooral economisch, en zwoeren samen met de Fransen en Russen om Duitsland te vernietigen, de verdragen die Trotzky in 1917 openbaar maakte.

    Van 1933 tot 1936 zette Hitler Duitsland weer op poten, en weer besloten een Brit, Churchill, en een VS’er, Roosevelt, dat het vernietigd moest worden.

    Duitsland is weer aardig opgekrabbeld, eens kijken of het zich aan het VS/joodse juk zal ontworstelen.

    Nog even over Cliteur, mijn ervaring is dat met de man niets is te beginnen; hij heeft het als hoogleraar natuurlijk ook niet gemakkelijk, een hoogleraar kan niet toegeven dat hij het volkomen verkeerd ziet.

    De Burkianen zie ik als al dan niet betaalde pionnen van de VS joodse neocons; het is boeiend hoe deze mensen niet samenzweren, zo las ik hier dat de zogenaamde arabist Janssen door de Wiesenthal stichting wordt betaald, en dat Leon de Winter samen met Ellian onze Mata Hirsi adviseerden voor wat ze zou zeggen in Nieuwspoort nadat haar leugens over haar vlucht in de openbaarheid waren gekomen.

  16. anoniem schreef:

    Avatar van anoniem
    Ik las nog even dat Evy van mening is dat boeken nooit de werkelijkheid zijn.
    Ik vraag me af wat dan Evy’s werkelijkheid wel is, de enige manier voor mij om achter de werkelijkheid te komen zijn beschrijvingen, het is volledig onmogelijk zelf rechtstreeks alles te ervaren.
    Vandaar dat ik meen dat een goed gedocumenteerd boek de enige mogelijkheid is.
    Niews en websites zijn beide onderdeel van de waan van de dag, al dan niet opzettelijk gekleurd.

  17. anoniem schreef:

    Avatar van anoniem
    Is Islamophobia the New Anti-Semitism?

    The Problem the Boston Globe has with Muslims
    Joachim Martillo & Karin Friedemann
    January 12, 2007

    For several years the news media have reported increasing numbers of
    controversies involving Muslim communities throughout the USA as well
    as in Europe. Recently, Representative Goode and US Holocaust Museum
    Memorial Museum Council member Dennis Prager objected to US
    Representative Ellison’s use of a Quran during the congressional
    oath-taking ceremony. Since Ellison’s election, Goode and many other
    politicians and pundits have been demanding changes in immigration law
    to decrease or to stop the immigration of Muslims to the USA as if the
    Ellison’s ancestors have not been residing in the territory of the USA
    since the eighteenth century. Such proposals constitute an unsubtle
    statement that Muslims have no place in America. Muslims seem to us
    somewhat exotic, and are therefore easy to stereotype. Dumping on
    Muslims is fun, cheap, and easy.

    The unwillingness of American and Western societies in general to
    confront naked Islamophobic incitement recalls so many pathological
    actions associated with the development of modern anti-Semitism in
    Central and Eastern Europe that we Americans must ask ourselves
    whether Islamophobia is the New Anti-Semitism.

    Unabashed Islamophobe Robert Spencer
    (http://www.jihadwat ch.org/spencer/), who has strong associations with
    Neocon organizations and leaders, routinely mischaracterizes Islamic
    religion and cultures. The title of his book, Islam Unveiled, is
    strongly reminiscent of Eisenmenger’ s classic anti-Jewish text
    entitled Entdecktes Judentum (Judaism Unmasked). He recently visited
    Temple Emanuel in Newton, Massachusetts at the invitation of this
    synagogue’s Israel Action Forum in order to assist in the ongoing
    defamation of the Islamic Society of Boston (ISB). (See "Report on
    Robert Spencer and the Boston Anti-Islamic Controversy" by Joachim
    Martillo: http://tinyurl. com/yx7xqz.)

    Other scribblers of anti-Islamic screeds have begun to cast Muslim
    owned and managed businesses like the Islamic Development Bank, from
    which the ISB obtained a mortgage, in the role of sinister malevolent
    entities just as nineteenth and twentieth century anti-Semites used to
    depict Jewish owned and managed financial institutions like the
    Rothschild or Bleichroeder banks as forces of darkness and
    exploitation. The Globe ran two perfect examples of such anti-Semitism
    on January 10, 2007: "The Boston mosque’s Saudi connection" by Jeff
    Jacoby (http://tinyurl. com/ykv6h9) and "Saudi bank’s role in mosque is
    questioned" by Charles A. Radin and Stephen Kurkjian
    (http://tinyurl. com/y6o7yd).

    The analogy between contemporary Islamophobia and classical
    anti-Semitism is not merely literary. Most Globe readers probably
    analogized the anti-Mosque confrontation described in reporter Colin
    Nickerson’s Jan. 9 front page Boston Globe article "As a mosque rises,
    a dispute flares in Berlin" (http://tinyurl. com/y5yjz8) with the
    Roxbury Mosque conflict. The article uses classic anti-Semitic verbal
    tactics to make Islamophobia appear as a virtuous activity. The
    headline cites the Syrian-born Arab studies specialist Bassam Tibi
    with an Otto Weininger-esque quotation: "Europeans have used tolerance
    as the excuse for not confronting intolerance. " One hopes that the
    author has taken Professor Tibi’s words out of context, for he is
    certainly out of his field. Germans simply are not known for being
    particularly tolerant and have a strong history of racist violence and
    bigotry, which continues to this day. As if there were no history of
    decades of expressions of anti-Muslim and anti-Turkish hatred in
    Germany, Nickerson defines traditional German bigotry as a new
    willingness to confront Muslims.

    The problem in the Globe’s coverage of Muslims arises from the
    continuous stream of poisonous accusations and insinuations provided
    by pro-Israel advocacy organizations like the David Project
    (http://www.davidpro ject.org) and its affiliates. Like many other US
    newspapers the Boston Globe is giving license to journalists, who
    found their entry level jobs at the ethnic Jewish press or who are
    otherwise enmeshed with the organized Jewish community, to repeat
    talking points and press releases circulated on the Internet by people
    like David Project founder Charles Jacobs when a good reporter would
    be doing serious investigative journalism or at least fact-checking.

    As the cost of the Israeli-American alliance becomes more obvious, the
    David Project and similar Israel advocacy organizations are finding it
    more and more difficult to control discourse or to win debates about
    US Middle East policy. From the standpoint of the David Project, it
    makes much more sense to marginalize, to demonize, and to delegitimize
    Muslims in order to deflect criticism, than to engage in a debate with
    the American public that it is likely to lose.

    In the Jan. 10 Boston Globe, reporters Charles Radin and Stephen
    Kurjian raised questions about the funding of the Roxbury mosque
    project. Again. The funding of the Roxbury mosque is not only not
    news; it’s old news. The Islamic Society of Boston (ISB,
    http://www.isboston .com) has simply obtained a loan to finance
    construction of its Islamic center just as many Americans do when they
    build their homes. The libelers casting suspicion on the ISB for
    [gasp!] getting a mortgage, are counting on members of the American
    public to be unaware that banks are multinational corporations. When
    you get a loan from Citibank, a lot of that money comes from the
    United Arab Emirates. Such cash flow is normal. The ISB is limited in
    its choice of mortgage providers because it must obtain a loan that
    conforms to Islamic law. The ISB already submitted their financial
    information to the Globe and to the David Project but the Globe
    refused to print the clarifications. An apology would have been in order.

    The Globe willfully chose to create a fake story even while it had the
    facts. What is the reason? Subverting American news media is an
    important aspect of the David Project’s self-declared mission
    ("diminishing the impact of Israel’s detractors") . We have looked at
    the court filings and personal defamation suits directed at the David
    Project and friends. There is evidence to support the contention that
    various news media including the Boston Herald and Fox News, have
    conspired with the David Project in a campaign to make us fear the mosque.

    We that have followed the demonization of the Islamic Society of
    Boston by the David Project, Charles Jacobs, and his motley crew of
    anti-Arab anti-Muslim true believers are tired of the harassment of
    our friends and neighbors by bigoted, malicious know-nothings. The ISB
    is by any standard a completely apolitical faith organization, whose
    members are very nice people as anyone can learn by attending one of
    the ISB’s public dinners. The members of the ISB, its directors and
    staff are completely law-abiding American citizens. The ISB has never
    even made any public statements on Israel. The ISB unlike many
    Boston-area synagogues and Jewish community centers only flies the
    American flag.

    Debates on foreign policy have no relevance to the Roxbury Mosque
    controversy except that Charles Jacobs is coordinating various
    pro-Israel organizations to defame American Muslims. Conspiracy to
    deprive American citizens of their Constitutional rights to assemble
    freely to worship is a federal crime. It is an indication of the power
    of the Israel Lobby and the level of moral corruption to which the USA
    has sunk under the Bush administration that Charles Jacobs and his
    co-conspirators have not been indicted. If the American political
    leadership does not have the courage to stand up to those that try to
    normalize Islamophobia, our democracy will be lost because the enemies
    of freedom will not stop with American Muslims.

    It is time for the Israel advocacy propagandists to be scrutinized.
    We have looked at their public filings, and the David Project appears
    to be at the center of a network of connections among power brokers in
    Boston-area academia, in the Massachusetts Republican Party and in the
    Massachusetts Democratic Party as well as in the local real estate and
    financial industries. (For details see
    http://members. aol.com/ThorsPro voni/mosque. htm.) This type of
    non-transparent para-organization (friends of friends) among the
    powers that be can easily develop into a threat to American democracy
    and become a mechanism to deprive groups of American citizens of their
    legal protections.

    By suppressing public debate on important issues, Israel advocates put
    all Americans at risk of financial disaster or worse as policy makers
    more loyal to Israel than to the US manipulate America into waging
    pointless wars instead of engaging in a civil dialogue with the rest
    of the world on matters of worldwide concern. Well, guess what! There
    is no constitutional requirement for Americans whether Muslim or
    non-Muslim to love Israel. The Boston news media and the FBI should be
    investigating the David Project, which is the genuine threat to America.

    Afterscript

    Jan. 12, 2007 the Boston Globe published a Reuters article ("Islam
    urged to accept Enlightenment" , see http://tinyurl. com/yjlafz), whose
    Islamophobic innuendo duplicates classic 18th and 19th century
    exhortations from Judeophobes and anti-Semites that Jews must
    assimilate enlightened Christian values.

    email authors thorsprovoni @ aol.com

  18. Maria Trepp schreef:

    Avatar van Maria Trepp
    Anoniem, je weet dat ik niet met je sympathiseer, omdat je een Hitler -fan en een antisemiet bent,
    maar dit artikel is interessant. Jij kan toch zelf nauwelijks sympathiseren met dit artikel, omdat je antisemtitisme niet erg vindt.

    Waar heb het artikel vandaan, is het ergens gepubliceerd?

  19. Maria Trepp schreef:

    Avatar van Maria Trepp
    Zoals ik vaker gesteld heb: Ik houd van circels, en van abstraheren. Maar anders dan de Burkianen die alleen abstraheren en het b.v. hebben over "de"islam, vind ik het noodzakelijk abstracties of genrealiseringen altijd weer conreet te maken en te nuanceren.

  20. Johan Nijhof schreef:

    Avatar van Johan Nijhof
    Van Frederik de Grote weet ik – ik kom tenslotte als Berlijner regelmatig langs zijn standbeeld – naast de aangehaalde uitspraken en zijn persoonlijke vriendschap met Voltaire nog, dat hij zijn koningschap uitdrukkelijk begreep als dienstbaarheid aan het welzijn van het volk, dus niks heersen bij de Gratie Gods of voordracht van het partijbestuur, maar zich wegcijferen. Ook dat komt bij mij erg sympathiek over.

Leave a Reply



Meest recente berichten