Wetenschap Kunst Politiek

Leo Strauss (1)

17 comments

Ruud Zweistra schreef gisteren in een reactie aan mij: “Schrijf eens een blog over Leo Strauss. Ik heb er eens over gehoord tijdens een serie van de BBC, iets over moderne politieke ontwikkelingen. Als ik het goed herinner was hij ook een sterke inspiratiebron voor types als Perle, Wolfowitz, Cheney en Bush. Die Strauss is actueler dan Carl Schmitt.”
Dus:
Kees Schuyt zei terecht in zijn Leidse Cleveringa-oratie van vorige week, dat er nauw verband is tussen de ideeën van Carl Schmitt en die van Leo Strauss: “De conservatieven Wilders en Spruyt keerden zich, in navolging van Fortuyn, tegen artikel 1 van de Grondwet, het artikel dat de juridische bescherming van minderheidsgroepen vastlegt. In het kielzog van de ex-directeur van de Burke Stichting kan men spreken van een dubbele terugkeer van de rechtsgeleerde Carl Schmitt, die eerst via Leo Strauss en diens leerlingen grote invloed
heeft gehad op de neoconservatieve revolutie in de Verenigde Staten en wiens
denken en invloed van daaruit weer over de oceaan is teruggekeerd naar Europa en naar ons land.”

Bart Jan Spruyt is een grote aanhanger van de Amerikaanse neoconservatieve filosoof Leo Strauss. In Lof van het conservatisme, in meerdere recente artikelen en in zijn essay Marianne en Mohammed met de fasces. De noodzaak van een aangescherpte handhaving van onsobere ordening (In: Ongewenste goden p. 267 ff.) haalt hij verschillende schriften van Strauss instemmend aan. Wilders en Spruyt halen Strauss ook aan in hun filosofisch programma Een Nieuw-realistische visie ( te lezen op de Wilders-site).
Ook de Leidse Burkiaan en Schmitt-fan Jerker Spits is een aanhanger van Strauss( Trouw L&G, 25-6-2005)

Yoram Stein schrijft in Trouw, dat Amerikaanse de neocons zich niet langer beroepen op Edmund Burke als voornaamste inspiratiebron van het conservatisme, maar op het natuurrecht van Plato. “Waar Burke, in zijn poging om het gedachtegoed van de Franse Revolutie een halt toe te roepen, de standaard voor goed en kwaad in de historische traditie zocht, pleitte Plato juist voor een eeuwige standaard, die los staat van alles wat op het historische toneel zoal verandert. Die standaard is het natuurrecht. Wat de natuur ons eeuwig en altijd leert, is dat de mens het goede leven alleen kan bereiken als de maatschappij hem helpt om bepaalde deugden te ontwikkelen (zoals zelfbeheersing en wilskracht). Aan deze wending van Burke naar Plato is de naam van de filosoof Leo Strauss verbonden.
Op binnenlands gebied heeft de regering-Bush van Strauss de gedachte overgenomen dat het ontwikkelen van klassieke deugden, zoals verantwoordelijkheidsgevoel, zelfbeperking en doorzettingsvermogen, essentieel is voor het goed functioneren van de samenleving.
Straussiaans aan de buitenlandse politiek van Bush is de opvatting dat politiek behoort te gaan om het verdedigen van goede politieke regimes en om het bestrijden van kwaadaardige regimes. ”(Trouw,7-6-2003)
De filosofie van Leo Strauss vormt ook de achtergrond van het denken van de Nederlandse Burkianen. Andreas Kinneging verdedigt in zijn Geografie van Goed en Kwaad in het voetspoor van Leo Strauss het klassieke natuurrechtdenken (Geografie van Goed en Kwaad, p.460.)

Wordt vervolgd…

17 Responses to “Leo Strauss (1)”

  1. jack pastoor schreef:

    Avatar van jack pastoorInteressant Maria. Dank. Ik zal moeten gaan inlezen.

  2. Ruud Zweistra schreef:

    Avatar van Ruud Zweistra@Maria,
    Heel interessant. Maar in de algemene terminologie zitten nog wel onduidelijkheden. Bijvoorbeeld in ‘natuurrecht’. De genoemde zaken als ‘verantwoordelijkheidsgevoel, zelfbeperking en doorzettingsvermogen’kunnen moeilijk als problematisch worden gezien, terwijl veel van de ideen die die conservatieven eruit of mede-ontwikkelen dat wel zijn. De vraag is dus hoe zij "natuurrecht" gebruiken of wat ze extra bijstoppen – zie ook http://www.rationelepolitiek.nl/achtergrond/algemene_semantiek/hayakawa/ch01_what_animals.htm.

    Een ander pad loopt via hun economische opvattingen. Dat gaat meestal via Adam Smith, en komt dan uit bij Bernard Mandeville, zie bijvoorbeeld http://www.rationelepolitiek.nl/economie/kapitalisme_ideologie.htm.

    Daarop voortdenkende: waar ik oorspronkelijk in jouw onderzoeksrichting onbewust moeite had is het volgende: je (en velen met je) trekken aan de verkeerde kant van het conservatieve beest. Ze hebben allerlei expliciete morele opvattingen, en allerlei maatschappelijke en economische. Jullie trekken aan de morele kant, waar het gaat over orde, fatsoen en dergelijke. Daar heb ik weinig problemen mee: in redelijke mate is orde en fatsoen noodzakelijk, en wij hebben op het ogenblik eerder te weinig dan teveel.

    Het probleem zit wat mij betreft aan de ander kant: de maatschappelijke en economische opvattingen. Dat onthult zich als eerste in "het rechte van de sterkste", maar zoals het voorbeeld van Mandeville laat zien, is dat geworteld in vormen van cynisme en ander funamenteel kwaad. Dat is de kant waar ik aan zou trekken.

    Thomas von der Dunk had daar laatst ook een http://www.rationelepolitiek.nl/alternatieven/anglicisme_moraal_bron_dunk.htm over: het normen en waarden gedoe van mensen als Balkenende is volstrekt ongeloofwaardig, omdat ze ook voorstander zijn van vormen van kapitalisme en vrije markt die processen stimuleren doe volstrekt in tegenspraak zijn met die normen en waarden. De vrij amrkt vernietigt in de praktijk de maatschappelijke binding door middle van consumentisme, ieder-voor-zich individualisme, een bv-ik houding, enzovoort.

    Dat is in praktische termen wat ik ook theoretisch bedoel: niet de normen en waarden van Balkenende zijn fout, maar zijn steun aan een ideologie die die normen en waarden ondermijnt. En hetzelfde geldt dus voor de conservatieve ideologie in het groot.

    Persoonlijk noot: dit is tevens het grote misverstand over mijn andere intellectuele inspanningen op dit weblog: ik streef naar dezelfde dingen als de meesten hier, maar trek aan een heel andere kant van de problemen.

    Reactie is geredigeerd

  3. anoniem schreef:

    Avatar van anoniem‘neo conservatieve revolutie’.

    Kofi Annan zei net dat het in Iraq nu erger is dan gedurende een burgeroorlog, en erger dan onder Saddam.
    Onder Saddam ging het voor een land met een stammencultuur uitstekend, lijkt me, in Irak.

    Voor zo ver ik weet is Strauss de ideoloog van de neo conmen.
    Kunnen dit soort mensen à la de veroordeling van Samir A., ook tot lange gevangenisstraffen wegens aanzetten tot staatsterrorisme worden veroordeeld ?

  4. Maria Trepp schreef:

    Avatar van Maria TreppRuud, als ik het goed begrijp keer je je, net als ik, tegen een dubbele moraal.
    Het moralisme van Goed en Kwaad wordt makkelijk een geklets van de zelfgenoegzame farizeeër, van iemand die zich moreel ver boven zijn medemens verheven voelt.
    Sjoerd de Jong: “Moreel absolutisme, het rigide en uiteindelijk apolitieke denken in goed en kwaad, leidt paradoxaal genoeg juist tot een opportunistische en cynische omgang met regels en principes.” (NRC 15-6-2004).

    Politieke tegenstellingen en problemen worden door de Burkianen gereduceerd tot een theologisch probleem van Goed en Kwaad. Kees Schuyt, die zich in zijn Leidse Cleveringa-oratie 2006 Democratische deugden tegen het vriend-vijand-denken van Schmitt keert, spreekt ook over het cynisme van Goed en Kwaad: “Het kwaad komt in een sociaal gewaad; als aanvulling op de sterk moraalfilosofische analyse dient een sociologische en sociaal-psychologische analysen van de mechanismen die het kwaad conditioneren en/of begeleiden.”
    Terwijl Kinneging en de Burkianen proberen de indruk te wekken, dat het Kwaad eenduidig van het Goede te onderscheiden is zegt Schuyt terecht: “Het kwaad [komt] bijna nooit als een openlijke ontkenning van de morele wet, maar wordt het als iets goeds voorgesteld, als een gerechtvaardigde onderneming met eigen idealen en principes, waar velen achter kunnen staan en ook achteraan willen lopen.” (p.11)

    De links zal ik nog volgen en later commentaar geven.

  5. Ruud Zweistra schreef:

    Avatar van Ruud Zweistra@Maria,
    Ik ben als natuurkundige afkerig van het theoretische gemoraliseer. Ik huldig de praktische mroaal van Confucius, en denk dat die moraal voldoende om (vrijwel) alle praktisch zaken dienangaande af te handelen.

    Ik denk bovendien dat de sterke nadruk die de conservatieven op hun theoretische gemoraliseer leggen, ter onbewuste of bewuste compensatie van hun uiterst immorele opvattingen op economisch en maatschappelijk terrein dienen.

    Reactie is geredigeerd

  6. anoniem schreef:

    Avatar van anoniemStrauss schijnt gezien te worden als een intellectueel, wat dat is weet ik niet, een Britse fysicus klaagde er over dat ‘the British chattering classes’ natuurkundigen niet als intellectuelen zagen.

    Hoe dan ook, iemand die zeker ook een intellectueel is schreef een brief aan het Amerikaanse volk.

    http://edition.cnn.com/2006/WORLD/meast/11/29/ahmadinejad.letter/

    Ik neem aan dat de ideoloog van de neo conmen daar een uitstekend antwoord op schfreef, helaas is het mij niet bekend.
    Wellicht kunnen Strauss kenners dat antwoord hier neerzetten.

    Kinneging was toch de man die martelen goedpraatte ?

  7. Maria Trepp schreef:

    Avatar van Maria TreppRuud, Zowel natuurkundigen alsook Confucius kunnen op mijn allergrootste hoogachting rekenen.
    Als ik een Leidse natuurkundige mag citeren die ook van Confucius houdt en hem aanhaalt: “Heb eerbied voor het kind, het kan nog van alles worden.” Vincent Icke, De eekhoornformule, p. 126.
    Als domineesdochter kan ik wel even ook nog toevoegen dat dit Confucius-citaat een beetje lijkt op een paar dingen die de farizeeer-tegenstander Jezus zei ….

    Ik ga door met mijn werk aan Strauss

  8. Ruud Zweistra schreef:

    Avatar van Ruud Zweistra@Maria,
    Dat wist ik niet van die Icke. Punten erbij voor hem. Er is trouwens ook weinig intrinsiek mis met wat Jezus zei – het probleem zit in dat volgelingen gedoe, wat maakt hij in deze tijden niet zo goed begrepen wordt …

  9. Maria Trepp schreef:

    Avatar van Maria TreppRuud, je schrijft: “Er is trouwens ook weinig intrinsiek mis met wat Jezus zei – het probleem zit in dat volgelingen gedoe, wat maakt hij in deze tijden niet zo goed begrepen wordt …”
    Wat bedoel je daarmee???
    Mijn idee is in ieder geval dat juist de lui die aan komen rennen met de zogenoemde joods-christelijk traditie, daarvan hartstikke weinig hebben begrepen. Weinig van de schaduwkanten van de joods-christelijke traditie, maar ook en vooral niet van het belangrijke begrip genade in het nieuwe testament .
    Nu nog over Leo Strauss.

    Het artikel van Hayakawa is zeer goed. Maar het is niet zo makkelijk de neocons erop te betrappen , dat ze het sociaaldarwinisme direct verdedigen ( Cliteur doet dit trouwens wel, Cliteur stelt zich achter het sociaaldarwinisme van Herbert Spencer; zie De terugkeer van de geschiedenis, 2005, p. 30)

    Het artikel over Mandeville is ook zeer interessant, maar voert een beetje te ver weg. Maar ik ben zeker een tegenstander van deze cynici.

    Je zegt: “Jullie trekken aan de morele kant, waar het gaat over orde, fatsoen en dergelijke. Daar heb ik weinig problemen mee: in redelijke mate is orde en fatsoen noodzakelijk, en wij hebben op het ogenblik eerder te weinig dan teveel.”
    Nee, Ruud, je vergist je echt in mij. Ik domineesdochter ben zeker een moralist.
    Net als Kees Schuyt ben ik zeer voor moraal en deugden. Maar niet op de abstracte manier van de Burke-heren. Ook hierover zal ik nog een aparte bijdrage schrijven.

    Thomas van der Dunk heb ik heel hoog in het vaandel staan, en ik heb een aantal citaten van hem in mijn onderzoek staan!!

    Je schrijft : “Dat is in praktische termen wat ik ook theoretisch bedoel: niet de normen en waarden van Balkenende zijn fout, maar zijn steun aan een ideologie die die normen en waarden ondermijnt. En hetzelfde geldt dus voor de conservatieve ideologie in het groot.”
    Ja precies!

    Reactie is geredigeerd

  10. Maria Trepp schreef:

    Avatar van Maria TreppRuud,
    Wat ik op je website over het Rijlandse denken aantref staat helemaal niet ver weg van mij. John Gray bijvoorbeeld heb ik zeer veel angehaald, hij is een van de scherpste critici van de de neocons, en Cliteur haat hem daarom.
    OOk Marjolein Februari heb ik uitgebreid aangehaald over Bolkestein en het gifgas.

  11. Meneer Opinie schreef:

    Avatar van Meneer OpinieIk heb grote problemen met natuurrecht. De biologie is geen basis voor filosofie of moraal. Je kunt met een voorbeeld uit de natuur bijna alle soorten gedrag (met als enige eventuele uitzondering de etnische zuivering) als ´natuurlijk´ bestempelen. Daarmee is dat gedrag mijns inziens nog niet goedgepraat of moreel aanvaardbaar. Ik denk dat wat Plato natuurrecht noemt, tegenwoordig mensenrechten heten.

    Of er weinig mis was met wat Jezus zei, weet ik nog zo net niet. Als het eropaankwam was hij wel erg diplomatiek, op het laffe af. Geef des keizer wat des keizers is. Ja, dus ik moet toch belasting betalen als mijn regering daarmee een massamoord financiert? En wie zonder zonde is werpe de eerste steen. Dus steniging is niet verwerpelijk, we moeten alleen een volledig onschuldige vinden om dat te doen.

    Het oude testament is aanzienlijk rechtlijniger: wie werkt op de sabbath, meer dan twee gewassen op hetzelfde veld verbouwt of zijn/haar geloof in God verliest dient onverwijld gestenigd te worden, waarbij het aanbevelenswaardig is dat familieleden van de misdadiger het voortouw nemen bij de steniging (Deuteronomium 13). Het is geen toeval dat je de dominee, conservatieven en christenen zelden uit het boek Deuteronomium hoort citeren.

    De enige bewerking die heeft plaatsgevonden is het verbeteren van typefouten

    Reactie is geredigeerd

  12. Maria Trepp schreef:

    Avatar van Maria TreppMeneer opinie: "Ik denk dat wat Plato natuurrecht noemt, tegenwoordig mensenrechten heten."
    Wel nee, Plato had helemaal niets met onze mensenrechten! Ik zal nog over Plato schrijven.
    "En wie zonder zonde is werpe de eerste steen. Dus steniging is niet verwerpelijk, we moeten alleen een volledig onschuldige vinden om dat te doen."
    Dat kan je er echt niet van maken. Wat Jezus zei is een volledige afwijzing van de steniging. Of denk je echt dat er iemand is zonder zonde???

  13. Meneer Opinie schreef:

    Avatar van Meneer OpinieAls Jezus steniging verwerpelijk vond, waarom zei hij dat dan niet ronduit? Misschien om het oude testament niet tegen te spreken? Het blijft hoe dan ook draaikonterij. Mischien dat CDA-politici aan deze episode refereren als ze zeggen dat de bijbel hun inspiratiebron is ? 😉

    Je hebt gelijk, die uitspraak over Plato en mensenrechten is inderdaad een vergissing van mij. Ik kijk wel uit naar een bespreking van Plato.

  14. Maria Trepp schreef:

    Avatar van Maria TreppHet CDA en de bijbel, daar heb ik ook geen goede woorden over. Maar heeft Jezus echt zelf het Nieuwe Testament geschreven???
    Nee, je hebt natuurlijk gelijk, de schrijvers was het om een bepaalde continuiteit te doen. En deze kan men zeker problematisch vinden.

    Ik zal hier maar al te graag navertellen wat Popper zo alles over Plato heeft gezegd….
    Reactie is geredigeerd

  15. Meneeer Opinie schreef:

    Avatar van Meneeer OpinieIk heb ook geen goed woord over voor het sociaaldarwinisme zoals dat door neocons wordt gebruikt. Het gaat meestal om een versie die in elkaar is geflanst door totaal incompetente sociologen en volstrekt incompetente biologen.

    Nogmaals, je kunt de biologie niet gebruiken om een moraal, staatsinrichting of filosofie op te baseren. Je kunt het werk van evolutiebiologen die zich bezig houden met de erfelijkheid van gedrag (o.a. Steven Pinker) wel gebruiken om menselijk gedrag beter te begrijpen. Maar begrijpen is niet hetzelfde als goedkeuren.

  16. Maria Trepp schreef:

    Avatar van Maria TreppDus: sociaaldarwinisme is ook nog een interessant thema. Zal ik ook nog iets over schrijven. Naar mijn mening is het echte christendom het beste remedie tegen sociaaldarwinisme.

  17. anoniem schreef:

    Avatar van anoniemhttp://www.volkskrantblog.nl/bericht/91624

    Het semi intellectuele gekeuvel hier dient kennelijk uitsluitend om de problemen te omzeilen.
    Maar ik heb het gemakkelijk, ik hoef niet om m’n baantje bezorgd te zijn.

Leave a Reply



Meest recente berichten