Maria Trepp

Training Coaching Publishing

Beperkt houdbaar: Baudrillard over het lichaam als vijandig object

13 comments

In aansluiting aan het debat over de vrouwvijandigheid van de cosmetische industrie en de media hier nog een paar gedachten van de pas overleden Jean Baudrillard over de manier hoe moderne mensen met hun lichaam omgaan.

Baudrillard is bewust eenzijdig, maar belicht in zijn eenzijdigheid de eenzijdigheid van anderen…

Volgens Baudrillard wordt het lichaam in de moderne samenleving een consumptieobject. Het is het individu zelf dat zijn eigen lichaam tot consumptieobject maakt. Het lichaam wordt een object waarin men moet investeren om zichzelf vervolgens als arbeidskracht te kunnen exploiteren.
De lichamelijke schoonheid wordt dus zuiver functioneel en vormt geen grondslag voor individueel genot of plezier. Het lichaam wordt vooral benaderd als negatieve factor en als een vijand.
De schoonheidscultus, bekrachtigd door de mode-, vrijetijds- , vakantie- en sportindustrie, vestigt de mythe van een lichaam dat het fundament is van één homogeen subject van één volkomen in-dividu, dus van een als natuurlijk voorgestelde ondeelbare eenheid.

Het lichaam van een ondeelbaar subject kan en mag niet uiteengescheurd worden door begeerte, dus moet het moderne schone lichaam niet van al te veel begeerte vervuld worden. 
Het moderne lichaam moet bovendien een volledig en onnatuurlijk positief geladen grootheid zijn, die een vorm van kapitaal is en de grondslag vormt van een samenleving georiënteerd op privébezit. Binnen dat ideologische kader is het lichaam geen territorium van begeerten, driften, complexen, doodsangst en andere psychische negativiteiten. Het negatieve heeft geen of te weinig plaats in de wereld van investering en consumptie

Na Wouter Gils, Het lichaam als teken van leven, In: Jan Rolies, De gezonde burger, p. 89 ff. 

Zie ook de documentarire van Sunny Berkman, Beperkt houdbaar (Holland Doc)
en de uitstekende recensie hiervan door Wim de Jong in de Volkskrant van  9 maart.
“Aan Bergmans oproep gaat in Beperkt houdbaar een persoonlijke ontdekkingsreis vooraf langs redacties van glossy’s, beautyfotografen en plastisch chirurgen. In de rug gedekt door de cosmeticabranche wordt in die wereld de misvatting in stand gehouden dat een mooie vrouw per definitie een rimpelloze, schaamliploze, op borst- en bilhoogte met siliconen gevulde en elders met kindermaatjes gezegende vrouw is.”

Tags:

13 Responses to “Beperkt houdbaar: Baudrillard over het lichaam als vijandig object”

  1. Phelan schreef:

    Avatar van Phelan
    Hier vind ik Brouillard nogal negatief. Alsof niemand zorgt voor zijn lijf voor zijn gezondheid en om er samen met de ander van te genieten.
    Als het lichaam wordt benaderd als negatieve factor en als een vijand, vind ik de reactie van de industrie een logisch tegenwicht.

  2. Maria Trepp schreef:

    Avatar van Maria Trepp
    Nee Phelan, het is andersom: Voor Baudrillard is de "industriele" benadering juist een benadering vanuit een vijandig perspectief. Onder het mom van genieten wordt in feite een algehele temming van het lichaam verkocht: het lijf moet jong en gezond zijn om optimaal uitgebuit te kunnen worden.
    Het individu speelt mee in het spel van de samenleving om het lichamelijke ( dat altijd verbonden is met pijn, dood enz.) te onderwerpen. Wat Baudrillard van de feministen overscheidt is dat hij de actieve rol van het individu laat zien.
    Mensen zijn best actief bezig met een onderwerping aan een hard systeem, ook wat hun lijf betreft.

    Reactie is geredigeerd

  3. anna schreef:

    Avatar van anna
    Maria,

    Wat ik me nu afvraag is hoe je kunt bereiken dat mensen lichaam en geest meer als een eenheid ervaren.
    Ken je het gedachtengoed van Luce Irigaray ( psychoanalyticus) daar over? Ik heb haar nog niet zo lang geleden leren kennen. In het tijdschift Humanistiek kun je via google een aardig artikel vinden over haar kijk op Plato’s grot.

    Annapolis

    nb de pro-agebenadering van Dove is ook een "industriele" benadering!

  4. Maria Trepp schreef:

    Avatar van Maria Trepp
    Anna, heel hartelijk bedankt, ik zal Irigaray lezen!

    Ook zal ik veel schrijven over de vraag hoe men lichaam en geest samen kan brengen.
    Heel in kort zou ik willen zeggen: de vrije ruimte die je hebt altijd maximaal gebruiken. Je nooit vrijwillig onderwerpen als het niet absoluut moet.
    De meeste mensen onderwerpen zichzelf en hun lichaam en geest terwijl het niet echt hoeft. En met de opgave van de vrije ruimte verdwijnt de vitaliteit.

  5. Victor Onrust schreef:

    Avatar van Victor Onrust
    @anna: (kleine duit in zakje): Zoals Maria al aangeeft in haar blog is de eenheid van het subject al een illusie. De "eenheid" van lichaam en geest lijkt me een nog veel grotere.

    Het subject "bewoont" (als illusoire eenheid) je bovenkamer en moet het mensenlichaam een beetje zien te temmen…..

  6. Maria Trepp schreef:

    Avatar van Maria Trepp
    Anna, Victor, de eenheid van lichaam en geest kan altijd weer tot stand komen ( en dit is dan een kick) , maar deze eenheid is geen permanent bezit.

  7. Phelan schreef:

    Avatar van Phelan
    Dit schreef ik onder het blog van Evelien:
    "Dit artikel schrééuwt om opvoeding door ouders, ook en juist de vader! Leer je meisje dat ze meer is dan haar lijf, veel meer en ze zal alles wat ze ziet relativeren."

  8. Maria Trepp schreef:

    Avatar van Maria Trepp
    Ja, inderdaad. Meer mannen in de opvoeding, ook op school en in de creches.

  9. Maria Trepp schreef:

    Avatar van Maria Trepp
    Ik houd van mannen die van een echt vrouwenlichaam kunnen houden, en gelukkig zijn die er nog.

  10. KNW schreef:

    Avatar van KNW
    Maria, hoe paradoxaal dan dat op vrijdagmorgen op de radio verteld werd dat plastisch cosmetische ingrepen aan de labia majora & labia minora ( The Playboy Look) toe neemt. Het recht van eigen lichaamsverfraaiiing ontkracht ik niet, maar het is een verval van mensbeeld gedachten over innerlijke schoonheid naar uiterlijk schijn (werkelijkheid)

    De vagina monologen in de praktijk..

    Botox
    Liposuctie
    Laseren
    Labialogie (copyright RL2007)

    What else?

    Ik hou van Aardbeien met slagroom !

  11. Ruud Zweistra schreef:

    Avatar van Ruud Zweistra
    Deze vormen van psychologische wanstaltigheden behoren tot het syndroom dat de kapitalistische samenleving heet. In het kapitalisme is het ideaal een abstract iets: geld. Geen wonder dat er op allerlei plaatsen soortgelijke idiote abstracte idealen opduiken: in de wanstaltige architectuur van kubussen van glas en beton, en in de visie op het menselijk lichaam als Barbi-pop.

  12. Maria Trepp schreef:

    Avatar van Maria Trepp
    De moderne architectuur heeft ook een zeer kritische componente, dat kan je niet allemaal op een hoop gooien.
    Noem eens een voorbeeld voor wanstaltige architectuur?

    Ik heb meer problemen met de retro-koers in de architectuur.
    En met Remco Kohlhaas, die de consumistische cultuur kritiekloos omarmt.

  13. Ina Dijstelberge schreef:

    Avatar van Ina Dijstelberge
    Maria, een mooie bijdrage die terecht linkt aan mijn bijdrage over Zed Nelson. Hij laat in beeld die waanzin prachtig zien.

Leave a Reply



Meest recente berichten

Archief

Categorieën